{"id":3339,"date":"2011-10-22T16:54:07","date_gmt":"2011-10-22T13:54:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=3339"},"modified":"2011-10-22T16:54:07","modified_gmt":"2011-10-22T13:54:07","slug":"solunum-sistemleri-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/solunum-sistemleri-2\/","title":{"rendered":"Solunum sistemleri"},"content":{"rendered":"<p>SOLUNUM S\u0130STEMLER\u0130 <\/p>\n<p> H\u00fccrelerde enerji (ATP) elde etmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fen biyokimyasal reaksiyonlara<br \/>\n solunum reaksiyonlar\u0131 (H\u00fccre solunumu) denir.Organik maddelerin y\u0131k\u0131m\u0131 \u015feklinde<br \/>\n ger\u00e7ekle\u015fen bu reaksiyonlarda son elektron al\u0131cs\u0131na g\u00f6reO2 li veya O2 siz solunum<br \/>\n denir.. O2 li solunum yapan canl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 ortamdan (Tatl\u0131 ve tuzlu su,Dokun<br \/>\n s\u0131v\u0131s\u0131 ve karasal ortam) O2 almak ve ortama CO2 vermek zorundad\u0131rlar.Canl\u0131lar evrimsel<br \/>\n geli\u015fimleri ve ya\u015fam ortamlar\u0131na uygun olarak \u00f6zelle\u015fmi\u015f solunum y\u00fczeyleri ta\u015f\u0131yan<br \/>\n sistem ve yap\u0131lar bulundururlar.<br \/>\n Not:O2 siz solunum yapan canl\u0131larda sadece d\u0131\u015f ortama CO2 verili\u015fi vard\u0131r.<br \/>\n Basit v\u00fccut yap\u0131s\u0131na sahip canl\u0131larda Y\u00fczeyle al\u0131nan O2 b\u00fct\u00fcn v\u00fccut h\u00fccrelerine<br \/>\n dif\u00fczyonla ta\u015f\u0131n\u0131rlar.CO2 ayn\u0131 yolla v\u00fccut y\u00fczeyinden d\u0131\u015f ortama verilir. Geli\u015fkin<br \/>\n olmalar\u0131na ra\u011fmen trake solunumu yapan b\u00f6ceklerde de sistem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile h\u00fccreler<br \/>\n do\u011frudan d\u0131\u015f ortamla gaz al\u0131\u015f veri\u015fi yaparlar<br \/>\n Kompleks organizmalarda solunum y\u00fczeyi V\u00fccut h\u00fccreleri aras\u0131nda gazlar\u0131n<br \/>\n ta\u015f\u0131nmas\u0131nda dola\u015f\u0131m sistemi rol al\u0131r. Solunum y\u00fczeyi ile dola\u015f\u0131m sistemi aras\u0131ndaki<br \/>\n gaz al\u0131\u015f veri\u015fine d\u0131\u015f solunum. Dola\u015f\u0131m sistemi ile v\u00fccut h\u00fccreleri aras\u0131ndaki gaz al\u0131\u015f<br \/>\n veri\u015fine i\u00e7 solunum denir.<br \/>\nSu ortam\u0131nda solunum<br \/>\nSuda O2 oran\u0131 azd\u0131r<br \/>\nSolunum y\u00fczeyi v\u00fccudun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r<br \/>\nDeri ve solunga\u00e7larla gaz al\u0131\u015f veri\u015fi yap\u0131l\u0131r<br \/>\nSolunum y\u00fczeyinin karasal ortamda oldu\u011fu gibi fiziksek ve kimyasal olumsuzluklardan<br \/>\netkilenmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir<br \/>\nSu ortam\u0131nda canl\u0131 yeterli O2 alabilmek i\u00e7in devaml\u0131 hareket etmeli veya \u00e7evresindeki<br \/>\nsuyu hareket ettirmelidir<br \/>\nKarasal ortamda solunum<br \/>\nO2 oran\u0131 fazlad\u0131r<br \/>\nSolunum y\u00fczeyleri v\u00fccut i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (Deri solunumunda hari\u00e7)<br \/>\nSolunum y\u00fczeyinden nem kay\u0131b\u0131 ve kuruma tehlikesi vard\u0131r<br \/>\nSolunum yap\u0131lar\u0131 mukus \u00fcreten bezlerle desteklenmi\u015ftir<br \/>\nFiziksel ve kimyasal olumsuzluklara kar\u015f\u0131 \u00f6zel yard\u0131mc\u0131 yap\u0131lar geli\u015fmi\u015ftir<br \/>\nDeri,Trake ve akci\u011ferlerle gaz al\u0131\u015f veri\u015fi yap\u0131l\u0131r<br \/>\nAtmosferde yeterince O2 nin olmas\u0131 CO2 nin h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131 canl\u0131lar\u0131n solunumunu<br \/>\nkolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6rd\u00fcr.<br \/>\nKarasal ortamda solunuma destek yap\u0131lar:<br \/>\nBurun<br \/>\nYutak<br \/>\nSoluk borusu ve bron\u015flar<br \/>\nDiyafram<br \/>\nKaburgalar ve kaburgalar aras\u0131 kaslard\u0131r<br \/>\nSalg\u0131 bezleri (Mukus)<br \/>\nTek h\u00fccrelilerde solunum<br \/>\n Bulunulan s\u0131v\u0131 ortamdan gaz al\u0131\u015f veri\u015fleri b\u00fct\u00fcn y\u00fczeyle olur.<br \/>\n Bitkilerde solunum<br \/>\n Su bitkilerinde koruyucu dokuda \u00e7eper kal\u0131nla\u015fmas\u0131 , kutik\u00fcla salg\u0131s\u0131 ve mantarla\u015fma<br \/>\n olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in stoma ve lentisel gibi madde al\u0131\u015f veri\u015finin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lar bulunmaz.<br \/>\n B\u00fct\u00fcn y\u00fczey d\u0131\u015f ortamla gaz al\u0131\u015f veri\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirir.<br \/>\n Karasal ya\u015fama uyumlu bitkilerde ise \u00e7eper kal\u0131nla\u015fmas\u0131 ,kutik\u00fcla birikimi ve<br \/>\n mantarla\u015fma vard\u0131r.Toprak \u00fcst\u00fc gen\u00e7 yap\u0131larda stomalar, ya\u015fl\u0131 a\u011fa\u00e7s\u0131 yap\u0131larda<br \/>\n lentiseller ve k\u00f6klerde emici t\u00fcyler gaz al\u0131\u015f veri\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftiren yap\u0131lard\u0131r.<br \/>\n Not:Stomalardan CO2 al\u0131n\u0131p O2 verilirken,lentisel ve emici t\u00fcylerden O2 al\u0131n\u0131p CO2 verilir<\/p>\n<p>Hayvanlarda solunum<br \/>\nA)Deri solunumu<br \/>\n \u00d6rn:S\u00fcngerler, hidralar,, solucanlar<br \/>\n\u00c7o\u011funlukla su ortam\u0131nda ya\u015farlar. Karada ya\u015fayanlarda vard\u0131r<br \/>\nSolunum y\u00fczeyi olarak derilerini ve v\u00fccut y\u00fczeylerini kullan\u0131rlar.<br \/>\nKapal\u0131 dola\u015f\u0131ma sahip toprak solucanlar\u0131nda i\u00e7 ve d\u0131\u015f solunum g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\n\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f solunum g\u00f6r\u00fclenlerin dola\u015f\u0131m s\u0131v\u0131s\u0131nda ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 pigmentler bulunur<br \/>\n B)Trake solunumu<br \/>\n \u00d6rn:Sinek,ar\u0131,\u00e7ekirge vb.<br \/>\nKarasal ya\u015fama uyumlu canl\u0131lard\u0131r atmosferdeki molek\u00fcler O2 kullan\u0131rlar<br \/>\nDola\u015f\u0131m s\u0131v\u0131lar\u0131 gaz ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131nda rol almazlar<br \/>\nDola\u015f\u0131m s\u0131v\u0131s\u0131nda ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 pigment bulunmaz<br \/>\n\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f solunum g\u00f6r\u00fclmez<br \/>\nSistem b\u00fct\u00fcn v\u00fccud h\u00fccrelerinin d\u0131\u015f ortamla do\u011frudan gaz al\u0131\u015f veri\u015fini sa\u011flar<br \/>\nDokulara gaz ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 en h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren sistemdir<br \/>\nC) Solunga\u00e7 solunumu<br \/>\n Suda ya\u015fayan omurgas\u0131zlarda,bal\u0131klarda ve kurba\u011fa larvalar\u0131nda bulunur.<br \/>\nSuda \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f O2 ni almaya \u00f6zelle\u015fmi\u015ftir<br \/>\nV\u00fccud d\u0131\u015f\u0131nda bulunur<br \/>\nT\u00fcys\u00fc,dals\u0131 ve yapraks\u0131 y\u00fczey art\u0131r\u0131c\u0131 \u015fekillerde bulunur<br \/>\nHer hangi bir koruyucu ve yard\u0131mc\u0131 olu\u015fum bulunmaz.<br \/>\n D)Akci\u011fer solunumu<br \/>\n Karasal ya\u015fama uyum sa\u011flam\u0131\u015f omurgal\u0131larda bulunur.<br \/>\n \u00d6rn: Kurba\u011fa erginleri,S\u00fcr\u00fcngenler,Ku\u015flar ve Memelilerde<br \/>\nAtmosferdeki molek\u00fcler O2 ni almaya \u00f6zelle\u015fmi\u015ftir<br \/>\nKarasal ya\u015fam\u0131n olumsuz etkenlerinden (Fiziksel,kimyasal ve biyolojik) korunmak i\u00e7in<br \/>\nv\u00fccud i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n\u00d6zel koruyucu ve yard\u0131mc\u0131 yap\u0131larla desteklenmi\u015ftir<br \/>\nSolunga\u00e7larda oldu\u011fu gibi yuta\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fir<br \/>\nKurba\u011falarda basit odalara ayr\u0131lm\u0131\u015f kese \u015feklindedir<br \/>\nS\u00fcr\u00fcngenlerde b\u00f6lmelere ayr\u0131lm\u0131\u015f y\u00fczey alan\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\nKu\u015flarda akci\u011fer hava k\u0131lcal kanallar\u0131 ve bunlar\u0131n etraf\u0131nda bolca k\u0131lcal kan damarlar\u0131<br \/>\nbulunur.Ayr\u0131ca akci\u011fere ba\u011fl\u0131 hava keseleri (5 \u00e7ift) bulunur.<br \/>\nMemeli akci\u011ferleri Alveoler odalardan olu\u015fmu\u015ftur.Y\u00fczey alan\u0131 \u00e7ok geni\u015ftir.<br \/>\nKu\u015flarda akci\u011ferlere ba\u011fl\u0131 hava keseleri ile gaz al\u0131\u015f veri\u015fi yap\u0131lmaz<br \/>\n Notlar<br \/>\n A-Akci\u011ferli bal\u0131klar<br \/>\nNehir sular\u0131nda ya\u015far<br \/>\nSolunga\u00e7lar vard\u0131r ve suda solunga\u00e7 solunumu yapar.<br \/>\nYuta\u011fa ba\u011fl\u0131 hava keseleri bulunur<br \/>\nHava keseleri atmosfer havas\u0131n\u0131 serbest oksijenini kana ba\u011flar<br \/>\nBal\u0131k her iki sistemi birlikte kullanabilir<br \/>\nNehir suyu kurudu\u011funda sadece hava keselerini kullanarak akci\u011fer solunumu yapar.<br \/>\nB-Kurba\u011falarda akci\u011fer solunumunun yan\u0131nda ,deri ve yutakta solunuma yard\u0131mc\u0131d\u0131r.<br \/>\n C-Ak\u00e7i\u011fer sistemine ba\u011fl\u0131 olarak al\u0131nan havan\u0131n oksijeninden en y\u00fcksek oranda<br \/>\n faydalanmay\u0131 sa\u011flayan sistem ku\u015f akci\u011fer sistemidir<br \/>\n \u0130nsanda solunum yap\u0131lar\u0131<br \/>\n1- Burun<br \/>\n Temel \u00f6zellikleri ve g\u00f6revleri:<br \/>\nAl\u0131nan solunum havas\u0131n\u0131n temizlenmesini sa\u011flar<br \/>\nAl\u0131nan solunum havas\u0131n\u0131n \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 ayarlar<br \/>\nAl\u0131nan solunum havas\u0131n\u0131n nemini ayarlar<br \/>\nAl\u0131nan solunum havas\u0131n\u0131n kimyasal olarak tan\u0131mlar<br \/>\n2-Yutak<br \/>\n Temel \u00f6zellikleri ve g\u00f6revleri:<br \/>\nA\u011f\u0131zdan al\u0131nan besinlerin yemek borusuna gitmesi<br \/>\nBurunla al\u0131nan solunum havas\u0131n\u0131n soluk borusuna gitmesi<br \/>\nBesin ve solunum havas\u0131 ile gelen mikro organizmalara kar\u015f\u0131 v\u00fccudu uyarmak.<br \/>\n3-Soluk borusu (Trake):<br \/>\n Temel \u00f6zellikleri ve g\u00f6revleri:<br \/>\nYutak ile bron\u015flar aras\u0131nda bulunur.<br \/>\nYap\u0131s\u0131nda yar\u0131m ay \u015feklinde k\u0131k\u0131rdak halkalar bulunur<br \/>\n\u0130\u00e7 y\u00fczey silli silindirik epitel ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr<br \/>\n\u0130\u00e7 y\u00fczeyde bol miktarda mukus \u00fcreten goblet h\u00fccreleri bulunur<br \/>\n4-Bron\u015flar ve bron\u015f\u00e7uklar:<br \/>\n Temel \u00f6zellikleri ve g\u00f6revleri<br \/>\nTrake ile alvoler odalar aras\u0131nda bulunur<br \/>\nYap\u0131 olarak trakeye benzer<br \/>\nAncak yap\u0131s\u0131nda tam k\u0131k\u0131rdak halkalar bulunur<br \/>\n5-Alveoller odalar:<br \/>\n Temel \u00f6zellikleri ve g\u00f6revleri<br \/>\nBron\u015fcuklarla beraber akci\u011ferlerin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur<br \/>\nTek katl\u0131 yass\u0131 epitelden olu\u015fmu\u015ftur<br \/>\nBirle\u015fik odac\u0131klar \u015feklindedir<br \/>\nEtraf\u0131 k\u0131lcal kan damarlar\u0131 ile \u00e7evrilidir<br \/>\nD\u0131\u015f ortamla gaz al\u0131\u015f veri\u015fi bu yap\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fir<\/p>\n<p> Solunum pigmentleri<br \/>\n Kan veya dola\u015f\u0131m s\u0131v\u0131s\u0131nda gaz ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131nda rol alan (Hemoglobin gibi) molek\u00fcllere<br \/>\n solunum pigmenti denir.<\/p>\n<p>a-Hemoglobin:<br \/>\nYap\u0131s\u0131nda demir bulunur.<br \/>\nOmurgal\u0131lar\u0131n alyuvarlar\u0131nda bulunur<br \/>\nK\u0131rm\u0131z\u0131 renklidir<br \/>\nOmurgas\u0131zlarda (Toprak solucan\u0131) plazmada bulunur<br \/>\nOmurgas\u0131zlarda O2 depolar<br \/>\nb-Hemosiyanin<br \/>\nYap\u0131s\u0131nda bak\u0131r bulunur<br \/>\nOmurgas\u0131zlarda yumu\u015fak\u00e7a ve eklem bacakl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nPlazmada bulunur<br \/>\nRenksizdir. O2 ile birle\u015fince mavi g\u00f6z\u00fck\u00fcr<br \/>\nc-Hemoeritrin:<br \/>\nYap\u0131s\u0131nda demir bulunur<br \/>\nK\u0131rm\u0131z\u0131 renklidir<br \/>\nOmurgas\u0131zlardan halkal\u0131 solucanlarda bulunur<br \/>\nKan h\u00fccrelerinde yer al\u0131r<br \/>\nd-Klorokuriorin<br \/>\nYap\u0131s\u0131nda demir bulunur<br \/>\nHalkal\u0131 solucanlarda bulunur<br \/>\nYe\u015fil renklidir<br \/>\nKan plazmas\u0131nda yer al\u0131r<br \/>\nSolunum pigmentlerinin ortak \u00f6zellikleri<br \/>\nOksijenle kolayca birle\u015fip ayr\u0131l\u0131rlar<br \/>\nYap\u0131lar\u0131nda metal iyonu bulunur<br \/>\nKan\u0131n daha fazla oksijen ve karbondioksit ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 sa\u011flarlar<\/p>\n<p>Nefes al\u0131p verme mekanizmas\u0131 <\/p>\n<p>Nefes alma<br \/>\nAktif olayd\u0131r.<br \/>\nEnerji harcan\u0131r<br \/>\nKaburgalar aras\u0131 kaslar kas\u0131l\u0131r<br \/>\nDiyafram kas\u0131l\u0131r<br \/>\nG\u00f6\u011f\u00fcs i\u00e7 hacmi artar<br \/>\nAtmosfer havas\u0131 akci\u011ferlere dolar<br \/>\n(Toplar damarlarda kan\u0131n kalbe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde etkindir)<\/p>\n<p>2-Nefes verme<br \/>\nPasif olayd\u0131r<br \/>\nEnerji harcanmaz<br \/>\nKaburgalar aras\u0131 kaslar gev\u015fer<br \/>\nDiyafram gev\u015fer<br \/>\nG\u00f6\u011f\u00fcs i\u00e7 hacmi azal\u0131r<br \/>\nAkci\u011ferler s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r<br \/>\n(Akci\u011fer dokusal olarak elastik \u00f6zelliktedir geri yaylanma ile solunum havas\u0131 d\u0131\u015fa verilir)<\/p>\n<p> Kanda CO2 ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131<br \/>\n Kanda CO2 ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131 3 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir<br \/>\nHbCO2 olarak<br \/>\nHCO3- olarak plazmada<br \/>\nCO2 olarak plazmada<br \/>\n Kanda O2 ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131<br \/>\n Kanda O2 ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131 2 \u015feklide ger\u00e7ekle\u015fir.<br \/>\nHbO2 olarak eritrositlerde<br \/>\nO2 olarak plazmada<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SOLUNUM S\u0130STEMLER\u0130 H\u00fccrelerde enerji (ATP) elde etmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fen biyokimyasal reaksiyonlara solunum reaksiyonlar\u0131 (H\u00fccre solunumu) denir.Organik maddelerin y\u0131k\u0131m\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen bu reaksiyonlarda\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6676,7675,7676,7670,7672,7667,7666,7668,7674,5999,7669,7671,7673],"class_list":["post-3339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akciger-solunumu","tag-akcigerli-baliklar","tag-bronslar-ve-bronscuklar","tag-deri-solunumu","tag-hayvanlarda-solunum","tag-hucre-solunumu","tag-hucrelerde-enerji","tag-o2-siz-solunum","tag-solungac-solunumu","tag-solunum-sistemleri","tag-su-ortaminda-solunum","tag-tek-hucrelilerde-solunum","tag-trake-solunumu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3339\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}