{"id":3347,"date":"2011-10-22T17:20:56","date_gmt":"2011-10-22T14:20:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=3347"},"modified":"2011-10-22T17:20:56","modified_gmt":"2011-10-22T14:20:56","slug":"gelisme-ve-buyume","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/gelisme-ve-buyume\/","title":{"rendered":"Geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme"},"content":{"rendered":"<p>GEL\u0130\u015eME VE B\u00dcY\u00dcME <\/p>\n<p> Geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme olaylar\u0131:Geli\u015fim olaylar\u0131 \u00e7ok h\u00fccreli ve e\u015feyli \u00fcreyen canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<br \/>\n1-H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi:<br \/>\nD\u00f6llenme ile olu\u015fan zigot olu\u015fumu ile ba\u015flar ya\u015fam boyu s\u00fcrer<br \/>\nBitkilerde meristem dokunun b\u00f6l\u00fcnmeleri hayat boyu s\u00fcrer<br \/>\nA\u011fa\u00e7s\u0131 bitkilerde b\u00fcy\u00fcme s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r<br \/>\nHayvanlarda belli bir ya\u015fa kadar b\u00f6l\u00fcnme ile ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fcme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\nBelli ya\u015ftan sonra b\u00f6l\u00fcnme sadece belli dokularda ( Ba\u011f,epitel vb.) ger\u00e7ekle\u015fir<br \/>\nBu dokulardaki h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi yenilenme ve onar\u0131lma ama\u00e7l\u0131d\u0131r<br \/>\nB\u00f6l\u00fcnme bitkilerde yaz ve ilkbaharda h\u0131zl\u0131,sonbahar ve k\u0131\u015f yava\u015ft\u0131r<br \/>\nB\u00f6l\u00fcnme hayvanlarda geli\u015fme d\u00f6neminde h\u0131zl\u0131, olgunluk ve ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6neminde ise azal\u0131r<br \/>\n2-B\u00fcy\u00fcme:<br \/>\nCanl\u0131n\u0131n ve h\u00fccrelerin madde miktar\u0131ndaki art\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeye ba\u015flamas\u0131 ile b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fir<br \/>\nGeli\u015fimin ba\u015flang\u0131c\u0131nda b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 fazlad\u0131r<br \/>\nHayvanlarda belli bir ya\u015fta durur fakat bitkilerde ya\u015fam boyu devam eder<br \/>\nB\u00fcy\u00fcme d\u00fczenli beslenme ve metabolik faaliyetlere ba\u011fl\u0131d\u0131r<br \/>\nZigotun ilk b\u00f6l\u00fcnmelerinde h\u00fccre say\u0131s\u0131 artmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fcy\u00fcme olmaz<br \/>\n3-Farkl\u0131la\u015fma:<br \/>\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeleri ile olu\u015fan h\u00fccrelerin zamanla belli g\u00f6revleri yapmak i\u00e7in \u00f6zelle\u015fip farkl\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r<br \/>\nBitkilerde meristem h\u00fccrelerinden farkl\u0131la\u015fma her zaman g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\nHayvanlarda embriyonik geli\u015fimin tamamlanmas\u0131 ile farkl\u0131la\u015fma b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlan\u0131r. Ancak baz\u0131 dokularda (Kan, Ba\u011f ) devam eder.<br \/>\nFarkl\u0131la\u015fma sonucu \u00e7ok h\u00fccreli canl\u0131 olu\u015fur<br \/>\nEmbriyonik ind\u00fcksiyon etkisi ile h\u00fccrelerin belli genleri aktifle\u015ftirip di\u011ferlerini inaktif hale getirmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir<br \/>\nCanl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme olaylar\u0131<br \/>\n1-Tek h\u00fccrelilerde:<br \/>\n B\u00f6l\u00fcnme ,tomurcuklanma veya olu\u015fan sporlar yeni h\u00fccreler haline d\u00f6nerek b\u00fcy\u00fcrler<br \/>\n2-Mantarlarda:<br \/>\nSporlar\u0131n \u00e7imlenmesi ile ba\u015flar.<br \/>\nMitozla h\u00fccre say\u0131lar\u0131 artar<br \/>\nSpor ana h\u00fccreleri ve spor olu\u015fumunda farkl\u0131la\u015fma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\n3-Bitkilerde:<br \/>\nBitkilerde geli\u015fim olaylar\u0131ndan h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi,b\u00fcy\u00fcme ve farkl\u0131la\u015fma olaylar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\n\u00c7i\u00e7eksiz bitkilerde sporlar\u0131n \u00e7imlenmesi ile gametofit geli\u015fir<br \/>\n\u00c7i\u00e7eksiz bitkilerde Sperm ve ovumun d\u00f6llenmesi ile olu\u015fan zigotun mitoz b\u00f6l\u00fcnmeleri ile sporofit geli\u015fir<br \/>\nVegetatif \u00fcreyen bitkilerde dal,yaprak,tomurcuk vb. v\u00fccud k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan yeni bitki geli\u015fir<br \/>\n\u00c7i\u00e7ekli bitkilerde tohumdan yeni bitki geli\u015fir<br \/>\n4-Hayvanlarda geli\u015fme<br \/>\n Bir canl\u0131n\u0131n zigottan ergin haline gelinceye kadar ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fim ve geli\u015fim olaylar\u0131na ontogenez denir.Hayvansal organizmalarda yumurta \u00f6zellikleri geli\u015fimin temel \u00f6zelliklerini belirler.<br \/>\n Besin i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re yumurta tipleri<br \/>\n 1-\u0130zolesital:Vitell\u00fcs yumurtada az ve e\u015fit da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6sterir<br \/>\n \u00d6rn:Memeli<br \/>\n 2-Telolesital:Vitell\u00fcs \u00e7ok ve bir kutuba toplanm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n \u00d6rn:S\u00fcr\u00fcngen,Ku\u015f<br \/>\n 3-Sentrolesital:Vitell\u00fcs merkezde toplanm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n \u00d6rn:B\u00f6cekler <\/p>\n<p>Hayvanlarda geli\u015fim olaylar\u0131<br \/>\n1-Segmentasyon:<br \/>\nD\u00f6llenmeden sonra zigotun ge\u00e7irdi\u011fi h\u0131zl\u0131 b\u00f6l\u00fcnme olaylar\u0131d\u0131r<br \/>\n\u0130lk iki b\u00f6l\u00fcnme meridiyonal ikinci b\u00f6l\u00fcnme ekvatorald\u0131r<br \/>\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeleri ile olu\u015fan h\u00fccrelere blastomer denir<br \/>\n\u0130lk b\u00f6l\u00fcnmelerde embriyonun h\u00fccre say\u0131s\u0131 artar ancak b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fmez,A\u011f\u0131rl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 olmaz<br \/>\nH\u00fccre y\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00dcz\u00fcm salk\u0131m\u0131) haline gelmi\u015f evreye marula evresi denir.<br \/>\nMarula evresinden sonra b\u00f6l\u00fcnmeler devam ederken i\u00e7te bulunan h\u00fccreler d\u0131\u015fa g\u00f6\u00e7erler.Ortas\u0131 bo\u015f \u00e7evresinde h\u00fccre s\u0131ralar\u0131 olan bu evreye blastula evresi denir.<br \/>\nSegmentasyo olaylar\u0131nda farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte h\u00fccrelerin olu\u015fmas\u0131 vitell\u00fcs nedenlidir.<br \/>\n(Segmentasyonun \u00f6nemi)Farkl\u0131 besin,sitoplazma ve organel alan bu h\u00fccreler ileride farkl\u0131 gen i\u015fleyi\u015fleri ile farkl\u0131 y\u00f6nlerde \u00f6zelle\u015fme g\u00f6stereceklerdir.<br \/>\nBlastulay\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrelere blastomer, ortadaki i\u00e7i \u00f6zel s\u0131v\u0131 ile dolu bo\u015flu\u011fa ise blastos\u00f6l denir.<br \/>\n2-Gastrulasyon:<br \/>\nBalastula evresinden sonra alt k\u0131s\u0131mdaki h\u00fccreler \u00e7\u00f6kme ve g\u00f6\u00e7me hareketleri ile blastos\u00f6le \u00e7\u00f6kerler.<br \/>\n\u00c7\u00f6kme olay\u0131 sonunda iki tabakal\u0131 embriyo olu\u015fur.Olu\u015fan tabakalardan d\u0131\u015ftakine ektoderm,i\u00e7tekine endoderm denir<br \/>\nEmbriyoda olu\u015fan yeni bo\u015flu\u011fa arkenteron (\u0130lk sindirim bo\u015flu\u011fu),Bunun d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ise plastopor denir<br \/>\nBu evrede blastos\u00f6l ortadan kalkar.Arkenteron kal\u0131c\u0131 bo\u015fluk olup ileride sindirim sistemi ,sinirve solunum sistemi olu\u015fumunda rol al\u0131r.Blastopor ise a\u011f\u0131z \u00f6devi g\u00f6r\u00fcr\u00fc.<br \/>\nS\u00fcngerler ve s\u00f6lentera grubundan canl\u0131lar embriyonik geli\u015fimin bu evresinde kal\u0131rlar. Sahip olduklar\u0131 organ ve sistemleri ektoderm ve endodermden olu\u015fur.<br \/>\n\u0130lerki a\u015famalarda ektoderm ve endodermden ayr\u0131lan h\u00fccre ve h\u00fccre gruplar\u0131 iki deri tabakas\u0131 aras\u0131nda organize olarak mezodermi olu\u015fturur ve embriyo \u00fc\u00e7 deri tabakas\u0131ndan olu\u015fur.<br \/>\nOlu\u015fan mezodermin ortas\u0131nda kalan bo\u015flu\u011fa s\u00f6lom (Ger\u00e7ek v\u00fccud bo\u015flu\u011fu) denir.<br \/>\nEktoderm ve endoderm aras\u0131nda serbest kalan h\u00fccreler mezen\u015fim h\u00fccreleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve ileride ba\u011f dokunun olu\u015fumunda rol al\u0131r<br \/>\n3-Farkl\u0131la\u015fma(Histogenez) ve Organogenez:<br \/>\nHistogenez:Embriyoda h\u00fccre hareketleri,grupla\u015fmalar\u0131 ve etkile\u015fimleri sonucu ileride farkl\u0131 dokular\u0131 olu\u015fturacak h\u00fccreler halinde farkl\u0131la\u015fmalar\u0131na denir<br \/>\nEmbriyonik ind\u00fcksiyon :Embriyonal evrede embriyonal deri ve h\u00fccrelerin birbirleri \u00fczerinde belirli y\u00f6nlerde farkl\u0131la\u015fmalar\u0131na neden olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimine denir.<br \/>\nOrganogenez:Embriyoda ileride farkl\u0131 organlar\u0131n olu\u015fumunda rol alacak organ taslaklar\u0131n\u0131n olu\u015fumuna denir.<br \/>\nHistogenez ve organogenez:Embriyonik deriler ve bunlardan olu\u015fan doku,organ ve sistemler.<br \/>\nA-Ektoderm: Sinir h\u00fccreleri,ter-ye\u011f-s\u00fct bezleri,duyu h\u00fccreleri,g\u00f6z merce\u011fi,epidermis.<br \/>\nB-Mezoderm:Kan doku,Kas doku,K\u0131k\u0131rdak doku,Ba\u011f doku,Endotel-Endokard,Bo\u015falt\u0131m sistemi organ ve dokular\u0131,\u00dcreme sistemi organ ve dokular\u0131<br \/>\nC-Endoderm:Sindirim sistemi epiteli-(\u00d6rt\u00fc,Salg\u0131 Emme) ,Solunum sistemi epiteli,Karaci\u011fer,pankreas (D\u0131\u015f salg\u0131 bezi ve kanallar\u0131),Tiroid ve paratiroid bezi. <\/p>\n<p> Embriyonik \u00f6rt\u00fcler ve geli\u015fim<br \/>\nA-Bal\u0131k ve kurba\u011falarda geli\u015fim:<br \/>\nKabuk,amnion zar\u0131 ve s\u0131v\u0131s\u0131,allantois bulunmaz<br \/>\nYumurtada besin i\u00e7eri\u011fi az oldu\u011fundan embriyonal evrede beslenme davran\u0131\u015f\u0131 veya ba\u015fkala\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<br \/>\nEmbriyonik geli\u015fimde canl\u0131 d\u0131\u015f ortamla madde al\u0131\u015f veri\u015fi yapar<br \/>\nB-S\u00fcr\u00fcngen ve ku\u015flarda geli\u015fim:<br \/>\nKabuk,korion,amnion,vitell\u00fcs ve allantois kesesi bulunur<br \/>\nGeli\u015fim yumurta kabu\u011fu i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir<br \/>\nEmbriyo ile d\u0131\u015f ortam aras\u0131nda sadece gaz al\u0131\u015f veri\u015fi bulunur<br \/>\nBesin vitell\u00fcsten sa\u011flan\u0131r<br \/>\nArt\u0131k maddeler allantoiste birikir.Allantois solunumda da rol al\u0131r<br \/>\nAmnion zar\u0131 embriyoyu sars\u0131nt\u0131,\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimleri,vb. fiziksel etkilerden korur<br \/>\nKorion koruma ve solunumda rol al\u0131r<br \/>\nC-Memelilerde geli\u015fim:<br \/>\n1-Gagal\u0131 memeliler:<br \/>\nVitell\u00fcs olduk\u00e7a fazlad\u0131r<br \/>\nD\u00f6llenen yumurta bir s\u00fcre ana canl\u0131da kald\u0131ktan sonra yuvaya b\u0131rak\u0131l\u0131r<br \/>\nYumurtadan \u00e7\u0131kan yavru bir s\u00fcre anaya ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ondan s\u00fct emerek beslenir<br \/>\nDo\u011fum g\u00f6r\u00fclmez<br \/>\nAna v\u00fccudu sadece d\u00f6llenme ortam\u0131 ve bir s\u00fcre koruma sa\u011flar<br \/>\n2-Keseli memeliler:<br \/>\nYumurtada az vitell\u00fcs vard\u0131r<br \/>\nBir s\u00fcre annenin uterusunda geli\u015fen embriyo do\u011far<br \/>\nDo\u011fan yavru keseye ge\u00e7er ve burada s\u00fct bezleri ile beslenmesini ve geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr<br \/>\n3-Plasental\u0131 memeliler:<br \/>\nKabuk bulunmaz<br \/>\nAllantois ve vitell\u00fcs keseleri k\u00f6relmi\u015ftir<br \/>\nAmnion zar\u0131 ve s\u0131v\u0131s\u0131 bulunur.Bu yap\u0131 embriyoyu bas\u0131n\u00e7,\u0131s\u0131sal de\u011fi\u015fim vb. fiziksel etkilerden korur<br \/>\nPlasenta embriyodan chorion ve allantois ile anneden uterus dokular\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur<br \/>\nEmbriyo solunum beslenme ve bo\u015falt\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131 plasenta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ana canl\u0131dan kar\u015f\u0131lar<br \/>\nPlasenta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile anneden embriyoya besin,O2 ge\u00e7er.Embriyodan anneye ise CO2 ve metabolik art\u0131klar ge\u00e7er<br \/>\nAnne kan\u0131 ile embriyo kan\u0131 kar\u0131\u015fmaz<br \/>\nPlasenta ayr\u0131ca 3. aydan itibaren Progesteron \u00fcreterek hamileli\u011fin devam\u0131nda \u00f6nemli rol al\u0131r<br \/>\nPlasenta ile embriyo aras\u0131nda ise g\u00f6bek ba\u011f\u0131 bulunur<br \/>\nG\u00f6bek ba\u011f\u0131;Amnion zar\u0131ndan olu\u015fur,i\u00e7inde vitell\u00fcs kesesi,allantois ve embriyoya ait kan damarlar\u0131 bulunur<br \/>\nEmbriyoya ait atar damar plasentaya CO2 ve art\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131r (Kirli kan),Toplar damar ise plasentadan besin ve oksijen ta\u015f\u0131r(Temiz kan)<br \/>\nPlasentada aktif ta\u015f\u0131man\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi nedeni ile enerji ihtiyac\u0131 ve oksijen t\u00fcketimi olduk\u00e7a fazlad\u0131r<br \/>\nDo\u011fumdan sonra g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n kesilmesi ile embriyo ba\u011f\u0131ms\u0131z birey haline gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>GEL\u0130\u015eME VE B\u00dcY\u00dcME Geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme olaylar\u0131:Geli\u015fim olaylar\u0131 \u00e7ok h\u00fccreli ve e\u015feyli \u00fcreyen canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: 1-H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi: D\u00f6llenme ile olu\u015fan zigot olu\u015fumu\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5784,7696,7697,2566,2568,7698,3174],"class_list":["post-3347","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-buyume","tag-gelisme-ve-buyume","tag-hayvanlarda-gelisme","tag-hucre-bolunmesi","tag-mitoz","tag-organogenez","tag-segmentasyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3347\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}