GEL\u0130\u015eME VE B\u00dcY\u00dcME <\/p>\n
Geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme olaylar\u0131:Geli\u015fim olaylar\u0131 \u00e7ok h\u00fccreli ve e\u015feyli \u00fcreyen canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:
\n1-H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi:
\nD\u00f6llenme ile olu\u015fan zigot olu\u015fumu ile ba\u015flar ya\u015fam boyu s\u00fcrer
\nBitkilerde meristem dokunun b\u00f6l\u00fcnmeleri hayat boyu s\u00fcrer
\nA\u011fa\u00e7s\u0131 bitkilerde b\u00fcy\u00fcme s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r
\nHayvanlarda belli bir ya\u015fa kadar b\u00f6l\u00fcnme ile ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fcme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\nBelli ya\u015ftan sonra b\u00f6l\u00fcnme sadece belli dokularda ( Ba\u011f,epitel vb.) ger\u00e7ekle\u015fir
\nBu dokulardaki h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi yenilenme ve onar\u0131lma ama\u00e7l\u0131d\u0131r
\nB\u00f6l\u00fcnme bitkilerde yaz ve ilkbaharda h\u0131zl\u0131,sonbahar ve k\u0131\u015f yava\u015ft\u0131r
\nB\u00f6l\u00fcnme hayvanlarda geli\u015fme d\u00f6neminde h\u0131zl\u0131, olgunluk ve ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6neminde ise azal\u0131r
\n2-B\u00fcy\u00fcme:
\nCanl\u0131n\u0131n ve h\u00fccrelerin madde miktar\u0131ndaki art\u0131\u015ft\u0131r.
\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeye ba\u015flamas\u0131 ile b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fir
\nGeli\u015fimin ba\u015flang\u0131c\u0131nda b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 fazlad\u0131r
\nHayvanlarda belli bir ya\u015fta durur fakat bitkilerde ya\u015fam boyu devam eder
\nB\u00fcy\u00fcme d\u00fczenli beslenme ve metabolik faaliyetlere ba\u011fl\u0131d\u0131r
\nZigotun ilk b\u00f6l\u00fcnmelerinde h\u00fccre say\u0131s\u0131 artmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fcy\u00fcme olmaz
\n3-Farkl\u0131la\u015fma:
\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeleri ile olu\u015fan h\u00fccrelerin zamanla belli g\u00f6revleri yapmak i\u00e7in \u00f6zelle\u015fip farkl\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r
\nBitkilerde meristem h\u00fccrelerinden farkl\u0131la\u015fma her zaman g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\nHayvanlarda embriyonik geli\u015fimin tamamlanmas\u0131 ile farkl\u0131la\u015fma b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlan\u0131r. Ancak baz\u0131 dokularda (Kan, Ba\u011f ) devam eder.
\nFarkl\u0131la\u015fma sonucu \u00e7ok h\u00fccreli canl\u0131 olu\u015fur
\nEmbriyonik ind\u00fcksiyon etkisi ile h\u00fccrelerin belli genleri aktifle\u015ftirip di\u011ferlerini inaktif hale getirmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir
\nCanl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme olaylar\u0131
\n1-Tek h\u00fccrelilerde:
\n B\u00f6l\u00fcnme ,tomurcuklanma veya olu\u015fan sporlar yeni h\u00fccreler haline d\u00f6nerek b\u00fcy\u00fcrler
\n2-Mantarlarda:
\nSporlar\u0131n \u00e7imlenmesi ile ba\u015flar.
\nMitozla h\u00fccre say\u0131lar\u0131 artar
\nSpor ana h\u00fccreleri ve spor olu\u015fumunda farkl\u0131la\u015fma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\n3-Bitkilerde:
\nBitkilerde geli\u015fim olaylar\u0131ndan h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi,b\u00fcy\u00fcme ve farkl\u0131la\u015fma olaylar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\n\u00c7i\u00e7eksiz bitkilerde sporlar\u0131n \u00e7imlenmesi ile gametofit geli\u015fir
\n\u00c7i\u00e7eksiz bitkilerde Sperm ve ovumun d\u00f6llenmesi ile olu\u015fan zigotun mitoz b\u00f6l\u00fcnmeleri ile sporofit geli\u015fir
\nVegetatif \u00fcreyen bitkilerde dal,yaprak,tomurcuk vb. v\u00fccud k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan yeni bitki geli\u015fir
\n\u00c7i\u00e7ekli bitkilerde tohumdan yeni bitki geli\u015fir
\n4-Hayvanlarda geli\u015fme
\n Bir canl\u0131n\u0131n zigottan ergin haline gelinceye kadar ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fim ve geli\u015fim olaylar\u0131na ontogenez denir.Hayvansal organizmalarda yumurta \u00f6zellikleri geli\u015fimin temel \u00f6zelliklerini belirler.
\n Besin i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re yumurta tipleri
\n 1-\u0130zolesital:Vitell\u00fcs yumurtada az ve e\u015fit da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6sterir
\n \u00d6rn:Memeli
\n 2-Telolesital:Vitell\u00fcs \u00e7ok ve bir kutuba toplanm\u0131\u015ft\u0131r
\n \u00d6rn:S\u00fcr\u00fcngen,Ku\u015f
\n 3-Sentrolesital:Vitell\u00fcs merkezde toplanm\u0131\u015ft\u0131r
\n \u00d6rn:B\u00f6cekler <\/p>\n
Hayvanlarda geli\u015fim olaylar\u0131
\n1-Segmentasyon:
\nD\u00f6llenmeden sonra zigotun ge\u00e7irdi\u011fi h\u0131zl\u0131 b\u00f6l\u00fcnme olaylar\u0131d\u0131r
\n\u0130lk iki b\u00f6l\u00fcnme meridiyonal ikinci b\u00f6l\u00fcnme ekvatorald\u0131r
\nZigotun b\u00f6l\u00fcnmeleri ile olu\u015fan h\u00fccrelere blastomer denir
\n\u0130lk b\u00f6l\u00fcnmelerde embriyonun h\u00fccre say\u0131s\u0131 artar ancak b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fmez,A\u011f\u0131rl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 olmaz
\nH\u00fccre y\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00dcz\u00fcm salk\u0131m\u0131) haline gelmi\u015f evreye marula evresi denir.
\nMarula evresinden sonra b\u00f6l\u00fcnmeler devam ederken i\u00e7te bulunan h\u00fccreler d\u0131\u015fa g\u00f6\u00e7erler.Ortas\u0131 bo\u015f \u00e7evresinde h\u00fccre s\u0131ralar\u0131 olan bu evreye blastula evresi denir.
\nSegmentasyo olaylar\u0131nda farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte h\u00fccrelerin olu\u015fmas\u0131 vitell\u00fcs nedenlidir.
\n(Segmentasyonun \u00f6nemi)Farkl\u0131 besin,sitoplazma ve organel alan bu h\u00fccreler ileride farkl\u0131 gen i\u015fleyi\u015fleri ile farkl\u0131 y\u00f6nlerde \u00f6zelle\u015fme g\u00f6stereceklerdir.
\nBlastulay\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrelere blastomer, ortadaki i\u00e7i \u00f6zel s\u0131v\u0131 ile dolu bo\u015flu\u011fa ise blastos\u00f6l denir.
\n2-Gastrulasyon:
\nBalastula evresinden sonra alt k\u0131s\u0131mdaki h\u00fccreler \u00e7\u00f6kme ve g\u00f6\u00e7me hareketleri ile blastos\u00f6le \u00e7\u00f6kerler.
\n\u00c7\u00f6kme olay\u0131 sonunda iki tabakal\u0131 embriyo olu\u015fur.Olu\u015fan tabakalardan d\u0131\u015ftakine ektoderm,i\u00e7tekine endoderm denir
\nEmbriyoda olu\u015fan yeni bo\u015flu\u011fa arkenteron (\u0130lk sindirim bo\u015flu\u011fu),Bunun d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ise plastopor denir
\nBu evrede blastos\u00f6l ortadan kalkar.Arkenteron kal\u0131c\u0131 bo\u015fluk olup ileride sindirim sistemi ,sinirve solunum sistemi olu\u015fumunda rol al\u0131r.Blastopor ise a\u011f\u0131z \u00f6devi g\u00f6r\u00fcr\u00fc.
\nS\u00fcngerler ve s\u00f6lentera grubundan canl\u0131lar embriyonik geli\u015fimin bu evresinde kal\u0131rlar. Sahip olduklar\u0131 organ ve sistemleri ektoderm ve endodermden olu\u015fur.
\n\u0130lerki a\u015famalarda ektoderm ve endodermden ayr\u0131lan h\u00fccre ve h\u00fccre gruplar\u0131 iki deri tabakas\u0131 aras\u0131nda organize olarak mezodermi olu\u015fturur ve embriyo \u00fc\u00e7 deri tabakas\u0131ndan olu\u015fur.
\nOlu\u015fan mezodermin ortas\u0131nda kalan bo\u015flu\u011fa s\u00f6lom (Ger\u00e7ek v\u00fccud bo\u015flu\u011fu) denir.
\nEktoderm ve endoderm aras\u0131nda serbest kalan h\u00fccreler mezen\u015fim h\u00fccreleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve ileride ba\u011f dokunun olu\u015fumunda rol al\u0131r
\n3-Farkl\u0131la\u015fma(Histogenez) ve Organogenez:
\nHistogenez:Embriyoda h\u00fccre hareketleri,grupla\u015fmalar\u0131 ve etkile\u015fimleri sonucu ileride farkl\u0131 dokular\u0131 olu\u015fturacak h\u00fccreler halinde farkl\u0131la\u015fmalar\u0131na denir
\nEmbriyonik ind\u00fcksiyon :Embriyonal evrede embriyonal deri ve h\u00fccrelerin birbirleri \u00fczerinde belirli y\u00f6nlerde farkl\u0131la\u015fmalar\u0131na neden olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimine denir.
\nOrganogenez:Embriyoda ileride farkl\u0131 organlar\u0131n olu\u015fumunda rol alacak organ taslaklar\u0131n\u0131n olu\u015fumuna denir.
\nHistogenez ve organogenez:Embriyonik deriler ve bunlardan olu\u015fan doku,organ ve sistemler.
\nA-Ektoderm: Sinir h\u00fccreleri,ter-ye\u011f-s\u00fct bezleri,duyu h\u00fccreleri,g\u00f6z merce\u011fi,epidermis.
\nB-Mezoderm:Kan doku,Kas doku,K\u0131k\u0131rdak doku,Ba\u011f doku,Endotel-Endokard,Bo\u015falt\u0131m sistemi organ ve dokular\u0131,\u00dcreme sistemi organ ve dokular\u0131
\nC-Endoderm:Sindirim sistemi epiteli-(\u00d6rt\u00fc,Salg\u0131 Emme) ,Solunum sistemi epiteli,Karaci\u011fer,pankreas (D\u0131\u015f salg\u0131 bezi ve kanallar\u0131),Tiroid ve paratiroid bezi. <\/p>\n
Embriyonik \u00f6rt\u00fcler ve geli\u015fim
\nA-Bal\u0131k ve kurba\u011falarda geli\u015fim:
\nKabuk,amnion zar\u0131 ve s\u0131v\u0131s\u0131,allantois bulunmaz
\nYumurtada besin i\u00e7eri\u011fi az oldu\u011fundan embriyonal evrede beslenme davran\u0131\u015f\u0131 veya ba\u015fkala\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr
\nEmbriyonik geli\u015fimde canl\u0131 d\u0131\u015f ortamla madde al\u0131\u015f veri\u015fi yapar
\nB-S\u00fcr\u00fcngen ve ku\u015flarda geli\u015fim:
\nKabuk,korion,amnion,vitell\u00fcs ve allantois kesesi bulunur
\nGeli\u015fim yumurta kabu\u011fu i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir
\nEmbriyo ile d\u0131\u015f ortam aras\u0131nda sadece gaz al\u0131\u015f veri\u015fi bulunur
\nBesin vitell\u00fcsten sa\u011flan\u0131r
\nArt\u0131k maddeler allantoiste birikir.Allantois solunumda da rol al\u0131r
\nAmnion zar\u0131 embriyoyu sars\u0131nt\u0131,\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimleri,vb. fiziksel etkilerden korur
\nKorion koruma ve solunumda rol al\u0131r
\nC-Memelilerde geli\u015fim:
\n1-Gagal\u0131 memeliler:
\nVitell\u00fcs olduk\u00e7a fazlad\u0131r
\nD\u00f6llenen yumurta bir s\u00fcre ana canl\u0131da kald\u0131ktan sonra yuvaya b\u0131rak\u0131l\u0131r
\nYumurtadan \u00e7\u0131kan yavru bir s\u00fcre anaya ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ondan s\u00fct emerek beslenir
\nDo\u011fum g\u00f6r\u00fclmez
\nAna v\u00fccudu sadece d\u00f6llenme ortam\u0131 ve bir s\u00fcre koruma sa\u011flar
\n2-Keseli memeliler:
\nYumurtada az vitell\u00fcs vard\u0131r
\nBir s\u00fcre annenin uterusunda geli\u015fen embriyo do\u011far
\nDo\u011fan yavru keseye ge\u00e7er ve burada s\u00fct bezleri ile beslenmesini ve geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr
\n3-Plasental\u0131 memeliler:
\nKabuk bulunmaz
\nAllantois ve vitell\u00fcs keseleri k\u00f6relmi\u015ftir
\nAmnion zar\u0131 ve s\u0131v\u0131s\u0131 bulunur.Bu yap\u0131 embriyoyu bas\u0131n\u00e7,\u0131s\u0131sal de\u011fi\u015fim vb. fiziksel etkilerden korur
\nPlasenta embriyodan chorion ve allantois ile anneden uterus dokular\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur
\nEmbriyo solunum beslenme ve bo\u015falt\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131 plasenta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ana canl\u0131dan kar\u015f\u0131lar
\nPlasenta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile anneden embriyoya besin,O2 ge\u00e7er.Embriyodan anneye ise CO2 ve metabolik art\u0131klar ge\u00e7er
\nAnne kan\u0131 ile embriyo kan\u0131 kar\u0131\u015fmaz
\nPlasenta ayr\u0131ca 3. aydan itibaren Progesteron \u00fcreterek hamileli\u011fin devam\u0131nda \u00f6nemli rol al\u0131r
\nPlasenta ile embriyo aras\u0131nda ise g\u00f6bek ba\u011f\u0131 bulunur
\nG\u00f6bek ba\u011f\u0131;Amnion zar\u0131ndan olu\u015fur,i\u00e7inde vitell\u00fcs kesesi,allantois ve embriyoya ait kan damarlar\u0131 bulunur
\nEmbriyoya ait atar damar plasentaya CO2 ve art\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131r (Kirli kan),Toplar damar ise plasentadan besin ve oksijen ta\u015f\u0131r(Temiz kan)
\nPlasentada aktif ta\u015f\u0131man\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi nedeni ile enerji ihtiyac\u0131 ve oksijen t\u00fcketimi olduk\u00e7a fazlad\u0131r
\nDo\u011fumdan sonra g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n kesilmesi ile embriyo ba\u011f\u0131ms\u0131z birey haline gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
GEL\u0130\u015eME VE B\u00dcY\u00dcME Geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme olaylar\u0131:Geli\u015fim olaylar\u0131 \u00e7ok h\u00fccreli ve e\u015feyli \u00fcreyen canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: 1-H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi: D\u00f6llenme ile olu\u015fan zigot olu\u015fumu ile ba\u015flar ya\u015fam boyu s\u00fcrer Bitkilerde meristem dokunun b\u00f6l\u00fcnmeleri hayat boyu s\u00fcrer A\u011fa\u00e7s\u0131 bitkilerde b\u00fcy\u00fcme s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r Hayvanlarda belli bir ya\u015fa kadar b\u00f6l\u00fcnme ile ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fcme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr Belli ya\u015ftan sonra b\u00f6l\u00fcnme sadece belli dokularda …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5784,7696,7697,2566,2568,7698,3174],"class_list":["post-3347","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-buyume","tag-gelisme-ve-buyume","tag-hayvanlarda-gelisme","tag-hucre-bolunmesi","tag-mitoz","tag-organogenez","tag-segmentasyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3347\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}