Bir\u00e7ok insan\u0131n hayat\u0131 boyunca ad\u0131n\u0131 birka\u00e7 kez duydu\u011fu ancak ne oldu\u011funu tam olarak bilmedi\u011fi bu bile\u015fim, insan hayat\u0131n\u0131n devam etmesine vesile olan \u00e7ok \u00f6nemli maddelerden birisidir. <\/p>\n
Nitrik oksit (NO); nitrojenin oksitlenmesiyle elde edilen, renksiz, zehirli bir gaz olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bir nitrojen ile bir oksijen atomunun bile\u015fiminden meydana gelen bir molek\u00fcld\u00fcr. <\/p>\n
Son yirmi y\u0131lda yap\u0131lan yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar, bu molek\u00fcl\u00fcn h\u00fccreler aras\u0131 haberle\u015fmede temel bir g\u00f6rev \u00fcstlendi\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Nitrik oksit, insan v\u00fccudunda do\u011fal olarak \u00fcretilen bir hormon, yani kimyasal bir habercidir; sinir, dola\u015f\u0131m, savunma, solunum ve \u00fcreme sistemlerinin hayati fonksiyonlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinde stratejik bir rol oynamaktad\u0131r. Nitrik oksidin \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00f6rev \u00fcstlendi\u011fi yerlerden biri de damarlar\u0131m\u0131zd\u0131r. <\/p>\n
M\u00fckemmel molek\u00fcl nitrik oksit sayesinde, v\u00fccudun farkl\u0131 ortamlara g\u00f6re de\u011fi\u015fen ihtiya\u00e7lar\u0131 otomatik olarak sa\u011flan\u0131r. Kan damarlar\u0131n\u0131n, spor yaparken geni\u015fleyerek artan kan ihtiyac\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 veya yaralanma sonras\u0131nda daralarak kanamay\u0131 azaltmas\u0131 s\u00f6z\u00fc edilen kusursuz sistemin bir sonucudur. <\/p>\n
Nitrik Oksitin Damarlardaki G\u00f6revi Nas\u0131l Ke\u015ffedildi? <\/p>\n
1998 y\u0131l\u0131nda Nobel Fizyoloji ve T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fc’n\u00fc payla\u015fan \u00fc\u00e7 bilim adam\u0131, kanda bulunan nitrik oksit (NO) adl\u0131 molek\u00fcl\u00fcn damarda gev\u015fetici bir etkisi oldu\u011funu ke\u015ffetmi\u015flerdir. <\/p>\n
Peki, bu molek\u00fcl\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 etki insana ne kazand\u0131r\u0131yordu? <\/p>\n
Bu sorunun cevab\u0131 \u00e7ok k\u0131sa ve net olmu\u015ftur. Hayatta kalmak. \u00c7\u00fcnk\u00fc nitrik oksit iki hayati organ\u0131m\u0131z olan beynimiz ve kalbimizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda d\u00fczenleyici rol oynar. Bu d\u00fczenleyici rol\u00fcn\u00fc, kan\u0131n damarlarda rahat bir \u015fekilde akmas\u0131n\u0131 ve t\u00fcm organlar\u0131m\u0131zda rahat bir \u015fekilde dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ger\u00e7ekle\u015ftirir. B\u00f6ylece kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyip rahatlatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in beyin kanamas\u0131 ve kalp krizi riski d\u00fc\u015fer. <\/p>\n
Kaslar Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131yor?
\nUyar\u0131 iletici veya hormon, atardamar \u00fczerinde bulunan al\u0131c\u0131lara ba\u011flan\u0131r. Bu ba\u011flanman\u0131n ard\u0131ndan nitrik oksit (NO) a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. <\/p>\n
Endotel tabakadaki NO molek\u00fclleri d\u00fcz kaslara do\u011fru ilerler ve burada guanil siklaz (GC) enzimini harekete ge\u00e7irirler. <\/p>\n
GC, guanozin trifosfat\u0131 (GTP) siklik guanozin monofosfata \u00e7evirir (cGMP). <\/p>\n
cGMP, kalsiyum iyonlar\u0131n\u0131n h\u00fccredeki depo alanlar\u0131na gitmesine neden olur. Azalt\u0131lm\u0131\u015f konsantrasyonlu kalsiyum iyonlar\u0131 (Ca++), aktin ve miyozinin kayarak birbirlerinden ayr\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan h\u00fccresel reaksiyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir. <\/p>\n
D\u00fcz kas h\u00fccreleri gev\u015fer. <\/p>\n
Kan damarlar\u0131 geni\u015fler.<\/p>\n
Nitrik oksit molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn h\u0131z\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn internet teknolojisiyle veya “e-mail” yoluyla ileti\u015fim kurmay\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de nitrik oksit, adeta elektronik posta sistemi gibi hareket etmekte; b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcratle \u00e7ok say\u0131da mesaj\u0131 yerlerine iletmektedir. <\/p>\n
Nitrik Oksit Nas\u0131l \u00dcretilir? <\/p>\n
\u0130nsan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yan nitrik oksidin \u00fcretim merkezi, endotel h\u00fccresidir. \u0130smi L-arjinin olan bir amino asit, nitrik oksit sentez enzimi, nikotinamid adenin din\u00fckleotid fosfat, kalmodulin, oksijen, flavin monon\u00fckleotid, flavin adenin din\u00fckleotid, tetrahidrobiyopterin\u2026 Bu kelimelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu hayat\u0131n\u0131zda ilk defa duyuyor olabilirsiniz. Ancak endotel h\u00fccresi bu mikroskobik maddeleri \u00e7ok iyi tan\u0131r ve bunlar\u0131 nitrik oksit molek\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131r. <\/p>\n
Endotel h\u00fccresi, nitrik oksit molek\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00fcretmek i\u00e7in hangi kimyasal maddeden ne oranda kullanmas\u0131 gerekti\u011fini \u00e7ok iyi bilir. Yanl\u0131\u015f veya hatal\u0131 bir \u00fcretim s\u00f6z konusu olmaz. \u00d6rne\u011fin, nitrik oksit (NO) yerine g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc gaz olarak bilinen nitr\u00f6z oksit (N2O) \u00fcretmez. <\/p>\n
Nitrik oksit \u00fcretiminde \u00e7ok hassas dengeler mevcuttur. S\u00f6z\u00fc edilen h\u00fccreler hayat\u0131m\u0131z\u0131n her an\u0131nda \u00fcretim i\u00e7in haz\u0131r durumdad\u0131r; ihtiya\u00e7 ba\u015f g\u00f6sterdi\u011finde hemen devreye girerek \u00fcretime ba\u015flarlar. <\/p>\n
Damarlar\u0131m\u0131z\u0131n derinliklerindeki bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc fabrikalar\u0131n istenmeyen zararl\u0131 yan \u00fcr\u00fcnleri yoktur. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, asit ya\u011fmurlar\u0131, \u00e7evre kirlili\u011fi gibi d\u00fcnya g\u00fcndemindeki pek \u00e7ok sorunun kimyasal at\u0131klardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, endotel h\u00fccrelerinin ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00fcretim tesisi oldu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc nitrik oksit molek\u00fclleri 10 saniye gibi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde g\u00f6revlerini tamamlayarak “par\u00e7alan\u0131rlar”. B\u00f6ylece v\u00fccutta birikerek zararl\u0131 yan etkiler meydana getirmezler. T\u00fcm bunlar \u015fu anlama gelir ki, endotel h\u00fccreleri kimyasal mamullerin \u00fcretiminde, olabilecek en ideal y\u00f6ntemi kullan\u0131rlar. <\/p>\n
Endotel h\u00fccreleri gerekenden az haberci \u00fcretseydi damarlar\u0131m\u0131z daral\u0131r, kan bas\u0131nc\u0131m\u0131z h\u0131zla y\u00fckselir, bu da kalp krizine yol a\u00e7ard\u0131. Fazla \u00fcretim yapmas\u0131 durumundaysa, damarlar\u0131m\u0131z a\u015f\u0131r\u0131 geni\u015fler, kan bas\u0131nc\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fer, bu da \u015fok durumuna neden olurdu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir\u00e7ok insan\u0131n hayat\u0131 boyunca ad\u0131n\u0131 birka\u00e7 kez duydu\u011fu ancak ne oldu\u011funu tam olarak bilmedi\u011fi bu bile\u015fim, insan hayat\u0131n\u0131n devam etmesine vesile olan \u00e7ok \u00f6nemli maddelerden birisidir. Nitrik oksit (NO); nitrojenin oksitlenmesiyle elde edilen, renksiz, zehirli bir gaz olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bir nitrojen ile bir oksijen atomunun bile\u015fiminden meydana gelen bir molek\u00fcld\u00fcr. Son yirmi y\u0131lda yap\u0131lan yo\u011fun …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2597,7821,3809,7820,2265,7819,6280,6282,2996,2164,7818],"class_list":["post-3413","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-duz-kas","tag-flavin","tag-fosfat","tag-kalmodulin","tag-kalsiyum","tag-kaslar-nasil-calisiyor","tag-nitrik-oksit","tag-nitrik-oksit-nasil-uretilir","tag-nitrojen","tag-oksijen","tag-oksijen-atomu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3413"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3413\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}