\nV\u00fccudumuzda, bir dakika i\u00e7erisinde, sayamayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar \u00e7ok olay ger\u00e7ekle\u015fir.Bir saat veya bir g\u00fcn i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen olay say\u0131s\u0131n\u0131 ise tahmin etmek \u00e7ok zordur. Duyular\u0131 alg\u0131lamak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek, y\u00fcr\u00fcmek, konu\u015fmak gibi bir\u00e7ok olay ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak bu kadar \u00e7ok ve karma\u015f\u0131k olan bu olaylar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kontrols\u00fcz de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn bu olaylar sistemlerimiz taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. V\u00fccudumuzdaki sistemlerin d\u00fczenli, birbiriyle uyumlu ve sorunsuz olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, denetleyici ve d\u00fczenleyici sistemimiz sa\u011flar. Denetleyici ve d\u00fczenleyici sistemimiz, sinir sistemi ve i\u00e7 salg\u0131 bezlerinden olu\u015fur.
\nSinir sistemi
\n \u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f ortamdan gelen uyart\u0131lar\u0131 alan, de\u011ferlendiren, i\u00e7 organlar\u0131n d\u00fczenli ve uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eden , uyart\u0131lar\u0131 cevapland\u0131ran sisteme sinir sistemi denir.
\n Sinir h\u00fccrelerine n\u00f6ron denir.N\u00f6ronlar \u00e7evreden gelen uyar\u0131lar\u0131 merkezi sinir sistemine,merkezi sinir sisteminde olu\u015fan cevab\u0131 da doku ve organlara iletmek \u00fczere \u00f6zel bir \u015fekil alm\u0131\u015flard\u0131r.
\nUyar\u0131n\u0131n iletim y\u00f6n\u00fc: dentrit\u2014\u2013h\u00fccre g\u00f6vdesi\u2014-akson \u015feklindedir.
\nMiyelin k\u0131l\u0131f uyart\u0131n\u0131n daha h\u0131zl\u0131 iletilmesini sa\u011flar.
\nNOT:Sinir h\u00fccrelerinin yap\u0131lar\u0131nda sentrozom organeli olmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00f6l\u00fcnerek \u00e7o\u011falamazlar.Bu y\u00fczden sinir h\u00fccreleri kendilerini yenileyemezler.
\n\u0130\u00e7eriden ve d\u0131\u015far\u0131dan gelen uyar\u0131lar\u0131n sinir h\u00fccrelerinde olu\u015fturdu\u011fu de\u011fi\u015fimlere uyart\u0131(impuls) denir.Bir uyart\u0131n\u0131n sinir h\u00fccresinde olu\u015fturdu\u011fu de\u011fi\u015fikli\u011fe uyart\u0131 mesaj\u0131 denir.
\n D\u0131\u015far\u0131dan gelen her uyart\u0131 sinir h\u00fccrelerinde bir impuls olu\u015fturmaz.\u0130mpuls olu\u015fturan minimum uyar\u0131 \u015fiddetine e\u015fik \u015fiddetinde uyar\u0131 denir.Bir sinir h\u00fccresi e\u015fik de\u011feri ve \u00fcst\u00fcndeki uyar\u0131lara cevap verir.
\n Uyart\u0131 iletimi s\u0131ras\u0131nda besin ve oksijen t\u00fcketimi,karbondioksit ve \u0131s\u0131 \u00fcretimi olur.Bundan dolay\u0131 impuls iletiminde enerji harcan\u0131r.
\n\u2022 Uyart\u0131n\u0131n \u015fiddeti artt\u0131k\u00e7a impuls \u015fiddeti artar.
\n \u2022 \u0130mpuls say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a tepkinin \u015fiddeti artar.
\n \u2022 N\u00f6ron bir uyart\u0131y\u0131 iletirken bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 iletemez.
\n \u2022 Uyart\u0131 \u015fiddetinin artmas\u0131 impus h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremez.
\n\u0130nsanda sinir sistemi iki b\u00f6l\u00fcmde incelenir:
\n \u2022 \u00c7evresel sinir sistemi
\n \u2022 Merkezi sinir sistemi
\n1.MERKEZ\u0130 S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130
\n4 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur.
\n Beyin
\n Beyincik
\n Omurilik so\u011fan\u0131
\n Omurilik
\nBeyin:
\n Kafatas\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulunur ve milyonlarca n\u00f6rondan olu\u015fmu\u015ftur. Bu nedenle sinir sisteminin en \u00f6nemli organ\u0131d\u0131r.
\nG\u00f6rev ve \u0130\u015flevleri:
\n 1- Duyu merkezidir (G\u00f6rme, tat alma, koklama, i\u015fitme, dokunma duyular\u0131n\u0131n merkezidir. )
\n 2- \u0130stemli yap\u0131lan hareketlerin merkezidir. ( \u0130skelet kaslar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen y\u00fcz, kol ve bacaklar\u0131n, parmaklar\u0131n hareketini y\u00f6netir. Hareket sinirleri omurilik so\u011fan\u0131ndan ge\u00e7erken \u00e7aprazla\u015f\u0131r. Bu nedenle beynin sa\u011f taraf\u0131 v\u00fccudun solunu, beynin sol taraf\u0131 v\u00fccudun sa\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder.)
\n 3- Haf\u0131za (zek\u00e2), \u00f6\u011frenme, konu\u015fma, yazma, bilgi depolama ve saklama davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6netir. Zek\u00e2 derecesi beynin maddesine, sinirlerin kal\u0131tsal \u00f6zellik ve geli\u015fme derecelerine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. \u00d6zetle zek\u00e2, b\u00fct\u00fcn beynin fonksiyonudur.
\n 4- Sevin\u00e7, a\u011flama, \u00fcz\u00fcnt\u00fc gibi ruhsal durumlar\u0131n merkezidir.
\n 5- Beynin i\u00e7indeki hipotalamus b\u00f6lgesi \u015funlardan sorumludur:
\n \u2022 V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 ayarlamak.
\n \u2022 Kan bas\u0131nc\u0131n\u0131, kalp- damar sistemini, elektrolit dengesini (su- tuz- iyon vs.) d\u00fczenlemek.
\n \u2022 Enerji metabolizmas\u0131n\u0131, (karbonhidrat ve ya\u011f metabolizmas\u0131n\u0131) metabolizma h\u0131z\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek.
\n \u2022 Hormonal denetim yapmak. ( gebelik ve \u00fcreme hormonlar\u0131n\u0131 kontrol eder, hipofizi uyar\u0131r.)
\n \u2022 Strese kar\u015f\u0131 acil cevap vermek.
\n* Beynin sol yar\u0131m k\u00fcresi, konu\u015fma, lisan \u00f6\u011frenme, sistematik, matematik i\u015flemler gibi faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftirir. Sa\u011f yar\u0131m k\u00fcresi ise, resim yapma, yol haritas\u0131 takip etme, soyut kavramlar\u0131 alg\u0131lama gibi faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcr.
\n * Beyin, oksijensizli\u011fe en duyarl\u0131 organ\u0131m\u0131zd\u0131r. Beynin zedelenmesi veya beyin h\u00fccrelerinin \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde ki\u015fi \u00f6lmez; fakat bitkisel ya\u015fama girer.
\nBeyincik:
\n Kafatas\u0131n\u0131n arka k\u0131sm\u0131nda, beynin alt\u0131nda bulunur. Beyin ile omurilik so\u011fan\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.
\n G\u00f6rev Ve \u0130\u015flevleri:
\n 1- V\u00fccudun dengesini sa\u011flar. (Kulaktaki yar\u0131m daire kanallar\u0131 ile birlikte.) \u00f6rne\u011fin beyinci\u011fi zedelenen bir ku\u015f dengesini kaybeder, yalpalar.
\n 2- Kaslar\u0131n gerginli\u011fi ve kas faaliyetlerini d\u00fczenler. G\u00f6z kaslar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc de beyinciktedir.
\n 3- \u00d6zellikle h\u0131zl\u0131, karma\u015f\u0131k hareketler ile y\u00fcr\u00fcme, yazma veya diki\u015f dikme gibi \u00f6\u011frenilmi\u015f hareketlerin y\u00f6netilmesinde beyne yard\u0131mc\u0131 olur.
\nOmurilik so\u011fan\u0131:
\n Beynin son k\u0131sm\u0131 ile omurili\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc taze so\u011fana benzer. Beyin ile omurilik aras\u0131ndaki sinirsel iletimi sa\u011flar. V\u00fccut organlar\u0131ndan beyne, beyinden v\u00fccuda giden sinirlerin bir k\u0131sm\u0131 do\u011frudan ge\u00e7er, bir k\u0131sm\u0131 buradan ge\u00e7erken \u00e7aprazla\u015f\u0131r. Bu y\u00fczden beynin sa\u011f yar\u0131m k\u00fcresi v\u00fccudun sol taraf\u0131n\u0131, beynin sol yar\u0131m k\u00fcresi v\u00fccudun sa\u011f taraf\u0131n\u0131 kontrol eder.
\nG\u00f6rev Ve \u0130\u015flevleri:
\n 1- Solunum, bo\u015falt\u0131m, dola\u015f\u0131m gibi istemsiz \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler.
\n 2- \u0130ste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen, i\u00e7 organlar\u0131n hareketlerini y\u00f6netir.
\n 3- Kalbin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, kan damarlar\u0131n\u0131n geni\u015fleyip, b\u00fcz\u00fclmesini kontrol eder.
\n 4-Kusma, \u00f6ks\u00fcrme, hap\u015f\u0131rma, yutma, \u00e7i\u011fneme, metabolizma gibi olaylar\u0131 d\u00fczenler.
\n 5- \u0130drar torbas\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder.
\n Omurilik so\u011fan\u0131, \u00f6zellikle dola\u015f\u0131m ve solunumu kontrol etmesiyle, hayat d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Omurilik so\u011fan\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan bir insan \u00f6l\u00fcr.
\nOmurilik:
\nOmurilik so\u011fan\u0131ndan ba\u015flay\u0131p, omurga kanal\u0131 (omurga kemiklerinin \u00fcst \u00fcste dizilmesiyle olu\u015fan kanal) i\u00e7inden, kuyruk sokumuna kadar devam eden bir sinir demetidir. Omurga kanal\u0131, omurili\u011fi d\u0131\u015f etkenlerden korur.
\nG\u00f6rev ve i\u015flevleri:
\n 1-Beyin ile \u00e7evresel sinir sistemi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flar. Beynin g\u00f6nderdi\u011fi emirleri kaslara ve i\u00e7 salg\u0131 bezlerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.
\n 2- Refleks hareketlerinin merkezidir.
\n 3-S\u00fcrekli yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hareketler, \u00f6nce beynin denetiminde ger\u00e7ekle\u015fir. Bunlar iyice \u00f6\u011frenildikten sonra denetimi omurilik al\u0131r. Hata yap\u0131l\u0131nca beyin tekrar devreye girer. \u00d6rne\u011fin, dans etme, spor yapma, \u00f6rg\u00fc \u00f6rme, araba kullanma gibi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirilmi\u015f hareketler.
\nREFLEKS:
\n D\u0131\u015f \u00e7evreden gelen bir uyar\u0131 etkisi ile v\u00fccudun ani olarak, istem d\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeden verdi\u011fi tepkidir. Refleks hareketler, mekanik, fiziksel, kimyasal veya ruhsal sebeplerle olabilir.
\n Mekanik\u2014\u2014\u2014\u2014> Aya\u011f\u0131n g\u0131d\u0131klanmas\u0131, diz kapa\u011f\u0131na vurma etkenleriyle olu\u015fan refleksler gibi.
\n Fiziksel \u2014\u2014\u2014\u2014> G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6z bebe\u011finin k\u00fc\u00e7\u00fclmesi gibi.
\n Kimyasal \u2014\u2014\u2014\u2014> Limon yaland\u0131\u011f\u0131nda t\u00fck\u00fcr\u00fck s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n daha \u00e7ok salg\u0131lanmas\u0131 gibi.
\n Ruhsal \u2014\u2014\u2014\u2014> Limon denildi\u011finde a\u011fz\u0131n sulanmas\u0131 gibi.
\n \u0130ki tip refleks vard\u0131r:
\n 1- Kal\u0131tsal Refleksler: Do\u011fu\u015ftan gelir, ki\u015finin kal\u0131tsal yap\u0131s\u0131nda bulunur. \u00d6rnek: yeni do\u011fan bebekte emme refleksi, diz kapa\u011f\u0131 refleksi, \u00e7ok s\u0131cak cisme dokununca elin \u00e7ekilmesi, karanl\u0131kta g\u00f6zbebe\u011finin b\u00fcy\u00fcmesi.
\n 2- \u015eartl\u0131 Refleks: \u00d6\u011frenme yoluyla sonradan kazan\u0131l\u0131r. Bu tip refleksler \u00f6nce beynin kontrol\u00fcndedir. Sonra omurili\u011fe ge\u00e7er. \u00d6rnek: Bisiklet s\u00fcrmek, dans etmek, \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek, limon g\u00f6r\u00fcnce a\u011fz\u0131n sulanmas\u0131.
\n2.\u00c7EVRESEL S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130
\nBeyin ve omurilikten \u00e7\u0131kan sinirler ve bunlar\u0131n kollar\u0131 \u00e7evresel sinir sistemini olu\u015fturur.
\n 1.Somatik sinir sistemi:Beynin kontrol\u00fcndeki istemli hareketlerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.\u00d6rne\u011fin;Konu\u015fma okuma,y\u00fcr\u00fcme gibi.
\n 2.Otonom sinir sistemi:\u0130stemsiz hareketleri kontrol eder.Hormon sistemi ile birlikte i\u00e7 organlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler.
\nS\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130N\u0130N SA\u011eLI\u011eI:
\n Hasar g\u00f6ren sinir h\u00fccreleri kendini yenileyemez. \u00dcstelik sinir sistemindeki bir bozukluk di\u011fer sistemleri de etkiler. Darbe alma, dengesiz beslenme, stres, uykusuzluk, sigara, alkol sinir sisteminde hasara yol a\u00e7abilir.
\n Sinir sistemimizle ilgili rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:
\n Fel\u00e7: Hareket sinirlerinin zedelenmesi veya kopmas\u0131 durumunda, ilgili organlardaki kaslara emir ula\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Ayr\u0131ca bu organlara ait kaslar, organ\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ramaz.
\n Ak\u0131l Hastal\u0131\u011f\u0131: Temel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flarda, ya\u015fama ve insan do\u011fas\u0131na uymayan davran\u0131\u015flara ve davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131na sahip ki\u015filerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n Menenjit: Beyni ve omurili\u011fi \u00f6rten zar\u0131n iltihaplanmas\u0131d\u0131r. Tedavi edilmezse \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.
\n Sara: Beyin h\u00fccrelerinin ani bilin\u00e7 kayb\u0131na u\u011framas\u0131d\u0131r.
\n Kuduz: Vir\u00fcslerin sebep oldu\u011fu hastal\u0131kt\u0131r. Tedavi edilmezse \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.
\n Multiple Skleroz (MS): V\u00fccudun baz\u0131 sinirlerinde, miyelin k\u0131l\u0131f\u0131n par\u00e7alanmas\u0131yla olu\u015fur. G\u00f6rme, konu\u015fma, denge, e\u015f g\u00fcd\u00fcmde bozukluklara, sakarl\u0131k ve titremelere yol a\u00e7ar. Tedavisi hen\u00fcz yoktur.
\n Parkinson: Mesajlar\u0131n sinapslardan atlamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kimyasal ileticiler g\u00f6revini yapamaz. Bu y\u00fczden v\u00fccudun baz\u0131 yerlerinde titremeler, sars\u0131lmalar olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
V\u00fccudumuzda, bir dakika i\u00e7erisinde, sayamayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar \u00e7ok olay ger\u00e7ekle\u015fir.Bir saat veya bir g\u00fcn i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen olay say\u0131s\u0131n\u0131 ise tahmin etmek \u00e7ok zordur. Duyular\u0131 alg\u0131lamak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek, y\u00fcr\u00fcmek, konu\u015fmak gibi bir\u00e7ok olay ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak bu kadar \u00e7ok ve karma\u015f\u0131k olan bu olaylar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kontrols\u00fcz de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn bu olaylar sistemlerimiz taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. V\u00fccudumuzdaki sistemlerin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7826,7825,4472,2409,2516,5697,2403,5699,7827,2402,7828,7824],"class_list":["post-3417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-beyincik","tag-dentrit","tag-elektrolit","tag-impuls","tag-menenjit","tag-merkezi-sinir-sistemi","tag-noron","tag-omurilik","tag-omurilik-sogani","tag-sinir-sistemi","tag-somatik-sinir-sistemi","tag-vucudumuzda-denetleyici-ve-duzenleyici-sistemler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3417\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}