\u00c7evredeki etkilerin al\u0131nmas\u0131 bu etkilere kar\u015f\u0131 tepki olu\u015fturulmas\u0131,\u00f6zelle\u015fmi\u015f h\u00fccre doku yada organlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir.Denetleyici ve d\u00fczenleyici sistemleri , sinir sistemi , duyu organlar\u0131 ve endokrin sistem olu\u015fturur.Sinir sistemi ve duyu organlar\u0131 ile de\u011fi\u015fen \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na k\u0131sa s\u00fcdre tepki g\u00f6sterilirken hormonlarla olu\u015fan tepkiler uzun s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015fir.Hormonal kontrol bitki ve hayvanlarda , sinirsel kontrol yaln\u0131z hayvanlarda vard\u0131r.
\nCanl\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f ve i\u00e7 \u00e7evrelerindeki de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 tutup, tepki g\u00f6stermesini sa\u011flayan ve v\u00fccudun t\u00fcm faaliyetlerini d\u00fczenleyen sisteme sinir sistemi denir.
\nOrganizmada tepki yaratacak i\u00e7 (a\u00e7l\u0131k,susuzluk) ve d\u0131\u015f \u00e7evre (Is\u0131,\u0131\u015f\u0131k, kimyasal maddeler vb) de\u011fi\u015fikliklere uyar\u0131 denir\u2026
\nA.Bir h\u00fccrelilerde sinir sistemi yap\u0131s\u0131
\nBir h\u00fccrelilerde belirli bir sinir sistemi yoktur.Uyar\u0131lar,h\u00fccre y\u00fczeyindeki protein yap\u0131s\u0131ndaki alma\u00e7larla al\u0131n\u0131r ve kam\u00e7\u0131 sil gibi tepkime organlar\u0131na iletilir.Terliksi hayvanlarda hareketi sa\u011flayan sillerin alt\u0131nda bazal cisimcikler bulunur.Bu cisimcikler sinir telcikleri ile bir birine ba\u011fl\u0131d\u0131r.Telciklerden biri koparsa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu silin hareketi bozulur.
\nB.Omurgas\u0131z Hayvanlarda sinir sistemi
\nS\u00fcngerlerde,\u00f6zelle\u015fmi\u015f sinir h\u00fccreleri yoktur,ancak uyart\u0131ya tepki g\u00f6sterebilir.
\nS\u00f6lenterelerde, sinir a\u011f\u0131 (diffus sinir sistemi bulunur) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Sinir h\u00fccreleri birbirinin ucuna sinaps yapmadan de\u011ferek bir a\u011f olu\u015fturur.Uyart\u0131lar canl\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn v\u00fccudunun tepkisine yol a\u00e7ar.Hidra,med\u00fcz ve mercanlarda merkezi sinir sistemi yoktur.
\nDeniz anas\u0131nda (med\u00fcz) sinir sistemi daha geli\u015fmi\u015ftir.Sinir sitemi \u0131\u015f\u0131nsal bir simetriye sahiptir.Bu sisteme radyal (\u0131\u015f\u0131nsal) simetri denir.
\nYass\u0131 solucanlarda ve toprak solucanlar\u0131nda sinir sistemi ip merdiven \u015feklindedir.Bu canl\u0131larda ba\u015f b\u00f6lgesinde sinirler birle\u015ferek beyin gangliyonu denilen sinir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.Toprak solucan\u0131n\u0131n her halkas\u0131nda bir \u00e7ift gangliyon bulunur.Ba\u015ftaki b\u00fcy\u00fck gangliyon merkezi sinir sistemini olu\u015fturur.Halkalardaki gangliyonlardan \u00e7\u0131kan sinirler ise \u00e7evresel sinir sistemini olu\u015fturur.
\nB\u00f6ceklerde sindirim sisteminin alt\u0131nda uzanan bir \u00e7ift sinir kordonu uzan\u0131r. Sinir kordonundan \u00e7\u0131kan yan sinirler b\u00f6ce\u011fin v\u00fccut b\u00f6lmeleri i\u00e7ine girer.
\nC.Omurgal\u0131 Hayvanlarda sinir sistemi nas\u0131ld\u0131r
\nOmurgal\u0131larda sinir kordonu sindirim kanal\u0131 \u00fczerinde uzanan bir boru \u015feklindedir.B\u00fct\u00fcn omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n sinir sistemi merkezi ve \u00e7evresel sinir sistemi olarak iki esas k\u0131s\u0131mdan meydana gelmi\u015ftir.Omurgal\u0131 hayvanlarda bal\u0131klardan memelilere do\u011fru geli\u015fen bir merkezi sinir sistemi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n\u00b7 Bal\u0131klarda beyin yar\u0131m k\u00fcreleri belirgin olarak ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kurba\u011falar dan itibaren hayvanlar\u0131n \u00e7o\u011funda beyin daha b\u00fcy\u00fck ve iki yar\u0131m k\u00fcre halindedir. Ku\u015flarda beyin \u00fc\u00e7geni ba\u015flar.Memelilerde nas\u0131rl\u0131 cisim bulunur.Ayr\u0131ca memelilerin beyin k\u0131vr\u0131mlar\u0131 di\u011fer canl\u0131lar\u0131n beyin k\u0131vr\u0131mlar\u0131ndan daha fazlad\u0131r.
\n\u00b7 Bal\u0131klardan memelilere do\u011fru gidildik\u00e7e beyincik geli\u015fir.Omurgal\u0131larda beyinci\u011fin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, hareket yetene\u011fi ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r.Beyincik bal\u0131k ve ku\u015flarda b\u00fcy\u00fck,s\u00fcr\u00fcngenlerde daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr.
\n\u00b7 Kurba\u011falardan itibaren beyinle omurilik aras\u0131nda a\u00e7\u0131 ba\u015flar.Memelilerde beyinle omurilik aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131 90 derecedir.
\n\u00b7 \u0130lkel canl\u0131larda koku alma duyusu \u00e7ok \u00f6nemlidir.Buna ba\u011fl\u0131 olarak beyindeki koklama lobu \u00e7ok geli\u015fmi\u015ftir.Memelilere do\u011fru gidildik\u00e7e koklama ve g\u00f6rme loblar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.
\nSinir sistemi Nelerden olu\u015fur
\nMerkezi sinir sistemi
\nBeyin
\nOmurilik
\n\u00d6n beyin
\nOrta beyin
\nArka beyin
\n\u00c7evresel sinir sistemi
\nSomatik sinir sistemi
\nOtonom sinir sistemi
\nSempatik
\nParasempatik
\nD.Sinir H\u00fccresi ve \u00c7e\u015fitleri nelerdir
\nSinir dokuyu olu\u015fturan en k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131ya sinir h\u00fccresi n\u00f6ron denir.
\nSinir h\u00fccreleri g\u00f6revlerine g\u00f6re \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde incelenir.
\n1.Duyu Sinirleri (Getirici sinirler)uyu resept\u00f6rlerinden ald\u0131\u011f\u0131 uyart\u0131lar\u0131 beyin, omurilik gibi merkezi sinir sistemi organlar\u0131na ileten sinirlerdir.
\n2.Motor Sinirler (G\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc sinirler):Merkezi sinir sisteminden ald\u0131\u011f\u0131 emirleri kaslara veya bezlere ileten sinirlerdir.
\n3.Ara sinirler (Ba\u011flay\u0131c\u0131 sinirler):Merkezi sinir sisteminde bulunur.Motor ve duyu sinirleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flayan sinirlerdir.
\n-Sinir h\u00fccreleri g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerine g\u00f6re \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir.
\n1.Tek kutuplu sinir h\u00fccresi:Sinir h\u00fccrelerinin g\u00f6vdesinden tek bir uzant\u0131 \u00e7\u0131kar.Omurgas\u0131z hayvanlar\u0131n motor n\u00f6ronlar\u0131 tek kutupludur.
\n2.\u0130ki kutuplu sinir h\u00fccresi: Sinir h\u00fccrelerinin g\u00f6vdesinden iki uzant\u0131 \u00e7\u0131kar.Akson ile dendritler h\u00fccre g\u00f6vdesinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kutuplar\u0131ndan \u00e7\u0131karlar.\u0130ki kutuplu sinir h\u00fccresi a\u011f tabaka,salyangoz ve koku so\u011fanc\u0131\u011f\u0131nda bulunur.
\n3.\u00c7ok kutuplu sinir h\u00fccresi:Sinir h\u00fccrelerinin g\u00f6vdesinden \u00e7ok say\u0131da uzant\u0131 \u00e7\u0131kar.\u00c7ok kutuplu sinir h\u00fccrelerinden bir akson ile \u00e7ok say\u0131da dendrit bulunur.
\nBir n\u00f6ronun aksonu di\u011fer bir n\u00f6ronun dendriti ile sinaps yaparak ilgili organlara ula\u015f\u0131r.Bir impulsun duyu alma\u00e7lar\u0131ndan itibaren izledi\u011fi yol :
\nUyaran Duyu (resept\u00f6r\u00fc) \u0130mpuls Duyu n\u00f6ronlar\u0131
\nMerkezi sinir sistemi Motor n\u00f6ronlar\u0131 Tepkime organ\u0131 (kas veya bez).
\nDuyular\u0131 alabilecek \u00f6zel al\u0131c\u0131 h\u00fccre resept\u00f6r h\u00fccreler denir.Organizma , uyart\u0131lar sonucu tepki g\u00f6sterip bir hareket olu\u015fturur.Organizmada uyart\u0131lar\u0131 alarak faaliyet g\u00f6steren bu yap\u0131lara (i\u00e7 salg\u0131 bezleri,iskelet kas\u0131 vb.) efekt\u00f6r organ denir.
\n\u0130mpulsun elektriksel ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u015f\u00f6yle olur;
\n* Sinir h\u00fccresinin uyar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken minimum uyart\u0131 \u015fiddetine e\u015fik \u015fiddet veya e\u015fik de\u011fer denir.N\u00f6ronun e\u015fik de\u011ferdeki uyart\u0131ya cevap vermesine aksiyon potansiyeli denir.E\u011fer sinir e\u015fik de\u011ferinden daha \u015fiddetli bir ak\u0131mla uyar\u0131l\u0131rsa bile impulsun h\u0131z\u0131 ve etkisi de\u011fi\u015fmez.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc impulslar\u0131n iletilmesi i\u00e7in gerekli olan enerji uyart\u0131dan de\u011fil n\u00f6ronun kendisinden sa\u011flan\u0131r.
\nE\u015fik de\u011ferin \u00fczerindeki uyart\u0131lar\u0131n \u015fiddeti ,impuls say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r,ancak impulsun h\u0131z ve etkisini de\u011fi\u015ftirmez.Bu \u015fekilde uyar\u0131lara cevap verememe yada verme tepkilerine ya hep ya hi\u00e7 yasas\u0131 denir.
\n* Bir n\u00f6ron dinlenme durumunda iken aksonun i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda negatif (-) d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda (+) elektrik y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131r.Bunun nedeni n\u00f6ronun i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda y\u00fck fark\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r.\u00c7\u00fcnk\u00fc yar\u0131 ge\u00e7irgen olan h\u00fccre zar\u0131n\u0131n sodyum ve potasyum iyonlar\u0131 ge\u00e7irgenli\u011fi farkl\u0131d\u0131r.
\nN\u00f6ronda , sodyum ve potasyum iyonlar\u0131 aktif ta\u015f\u0131nmayla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yer de\u011fi\u015ftirir.N\u00f6ron dinlenme halinde iken sodyum iyonu h\u00fccre zar\u0131nda i\u00e7te d\u0131\u015fa, potasyum iyonunu ise d\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru pompalan\u0131r.B\u00f6ylece dinlenme durumun da ki n\u00f6ronun d\u0131\u015f ortam\u0131nda sodyum, i\u00e7 ortam\u0131nda ise potasyum iyonlar\u0131 daha fazla bulunur.Bu elektriksel farka kutupla\u015fma polarizasyon denir.
\n\u00b7 Sinir h\u00fccresi uyar\u0131l\u0131nca, uyart\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi b\u00f6lgelerde sodyum ve potasyum iyonlar\u0131n\u0131n ge\u00e7i\u015fi ters y\u00f6nde olur.H\u00fccre i\u00e7i pozitif y\u00fckle , h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 ise negatif y\u00fckle y\u00fcklenir.Kutupla\u015fma bozulur.Buna depolarizasyon denir.
\n\u00b7 H\u00fccre zar\u0131nda sodyum iyonlar\u0131 d\u0131\u015fa ,potasyum iyonlar\u0131 ise d\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru aktif ta\u015f\u0131ma ile ta\u015f\u0131n\u0131r.Bu duruma repolarizasyon denir.Yeni bir n\u00f6ronun iletilmesi i\u00e7in n\u00f6ronun tekrar dinlenme durumuna ge\u00e7mesi gerekir.
\n\u0130mpulsun neden oldu\u011fu kimyasal de\u011fi\u015fmeler \u015funlard\u0131r.
\n\u00b7 Glikoz ve oksijen t\u00fcketimi h\u0131zlan\u0131r.
\n\u00b7 ATP harcan\u0131r.
\n\u00b7 Karbondioksit a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.
\n\u00b7 S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 olur.
\nNormal \u015fartlarda b\u00fct\u00fcn uyart\u0131lar sinir h\u00fccresi boyunca ayn\u0131 h\u0131zla ve \u015fiddetle ilerler.Bir ki\u015finin zay\u0131f ve kuvvetli uyar\u0131lar\u0131 ay\u0131rt edebilmesi uyar\u0131lan n\u00f6ron say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.Genellikle kuvvetli uyar\u0131lar daha \u00e7ok say\u0131da n\u00f6ronu harekete ge\u00e7irir.\u00c7ok say\u0131da harekete ge\u00e7en n\u00f6ronlar ile beyinde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc uyar\u0131lar al\u0131n\u0131r.N\u00f6ronlar\u0131n say\u0131s\u0131, dizili\u015fleri , n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar tepkinin derecesinde \u00f6nemlidirler.Bir sinaps\u0131 ge\u00e7en impuls say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a olu\u015facak tepkinin derecesi de artar.
\nSinir telinde impuls say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131ran fakt\u00f6rler; uyart\u0131n\u0131n \u015fiddeti, uyart\u0131n\u0131n frekans\u0131 ve uyart\u0131n\u0131n s\u00fcresidir.
\nSinir telinde impulsun h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131ran fakt\u00f6rler; \u0131s\u0131, sinir aksonlar\u0131n\u0131n miyelinli ve miyelinsiz olu\u015fu ve aksonlar\u0131n \u00e7ap\u0131d\u0131r.B\u00fct\u00fcn n\u00f6ron \u00e7e\u015fitlerinde iletilen impulsun \u00f6zelli\u011fi ayn\u0131d\u0131r.
\n\u0130mpuls bir n\u00f6rondan ba\u015fka bir n\u00f6rona nas\u0131l ge\u00e7er ?
\nBir n\u00f6ronun aksonu ile di\u011fer n\u00f6ronun dendritinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 yere sinaps denir.Sinapslar uyart\u0131lar\u0131n ilk de\u011ferlendirme ve kontrol yerleridir.Daima ge\u00e7i\u015f y\u00f6n\u00fc aksondan dendirte do\u011frudur.
\nAksonun ucunda bulunan sinaptik yumru i\u00e7inde n\u00f6rotransmitter madde ta\u015f\u0131yan k\u00fc\u00e7\u00fck kesecikler ile bol miktarda mitokondri bulunur.N\u00f6rotransmitter maddeler sinapslarda uyart\u0131n\u0131n bir sinir h\u00fccresinden di\u011ferine ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\nEn \u00f6nemli n\u00f6rotransmitter maddeler asetilkolin, noradrenalin, dopamin, serotonin ve histamindir.
\nUyart\u0131 sinaptik yumruya geldi\u011finde, kesecik i\u00e7indeki n\u00f6rotransmitter molek\u00fcller sinaps bo\u015flu\u011funa b\u0131rak\u0131l\u0131r.Bu molek\u00fcller birka\u00e7 saniye i\u00e7erisinde sinaps bo\u015flu\u011fundan ge\u00e7erek di\u011fer n\u00f6ronun dentrit zar\u0131n\u0131n y\u00fczeyine gelir ve buradaki resept\u00f6r madde ile birle\u015fir.B\u00f6ylece di\u011fer n\u00f6ron zar\u0131n\u0131n Na ge\u00e7irgenli\u011fi artar.Na iyonlar\u0131n\u0131n zardan giri\u015fi h\u0131zlan\u0131r zar depolarize olur.
\nUyart\u0131n\u0131n iskelet kas\u0131na ula\u015fmas\u0131 ile n\u00f6rotansmitter madde salg\u0131lan\u0131r ve bu madde ile kas uyar\u0131l\u0131r.\u0130mpuls iletimi bittikten sonra, sinaptik bo\u015fluklara bo\u015falt\u0131- lan n\u00f6rotransmitter maddeler enzimler taraf\u0131ndan par\u00e7alan\u0131r.
\nSinapslar, sinir sistemi i\u00e7erisinde akmakta olan impulslara diren\u00e7 g\u00f6steren yerlerdir.Her impuls kom\u015fu n\u00f6rona iletilmez, burada se\u00e7ici diren\u00e7 ile kar\u015f\u0131la- \u015f\u0131rlar.B\u00f6ylece v\u00fccudun di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131 gereksiz uyarmalardan korunur.
\nBir impuls ; ayn\u0131 n\u00f6ron \u00fczerinde di\u011fer bir impulsun etkisini ortadan kald\u0131r\u0131rsa buna durdurucu impuls denir.Bunun tam tersi olarak bir impuls, di\u011fer impulsun etkisini daha kuvvetlendirirse buna da kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 impuls denir.V\u00fccudun i\u00e7inden ve d\u0131\u015f\u0131ndan gelen b\u00fct\u00fcn uyar\u0131lar\u0131n hepsi merkezi sinir sisteminde toplan\u0131r.
\nSinir sistemi ve Endokrin sisteminin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131
\nSinir h\u00fccreleri n\u00f6rotransmitter maddeler salg\u0131layarak uyart\u0131y\u0131 sinapslar dan di\u011fer bir sinir h\u00fccresine iletir ayr\u0131ca n\u00f6rohormon denilen mesaj ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 maddeler salg\u0131layarak fizyolojik faaliyetleri d\u00fczenlemeye de yard\u0131mc\u0131 olurlar. \u00d6r: stres durumunda adrenalin hormonunun bir k\u0131sm\u0131 endokrin bezlerden salg\u0131lan\u0131rken, bir k\u0131sm\u0131 da sinirler taraf\u0131ndan meydana getilir.
\nF.\u0130nsanda Sinir Sistemi
\n\u0130nsanda sinir sistemi, merkezi ve \u00e7evresel sinir sistemi olmak \u00fczere iki b\u00f6l\u00fcmde incelenir.
\n1.Merkezi sinir sistemi
\nMerkezi sinir sistemi beyin ve omurilikten olu\u015fur.
\na.Beyin
\nDuyu, hareket ve zeka merkezi olan beyin sinir sisteminin milyarlarca n\u00f6ron i\u00e7eren \u00f6nemli bir organ\u0131d\u0131r.V\u00fccudun komuta merkezidir.Beynin v\u00fccuda oran\u0131 insanda en b\u00fcy\u00fck de\u011ferine ula\u015f\u0131r.Fakat beynin \u00fczerindeki k\u0131vr\u0131mlar\u0131n \u00e7oklu\u011fu onun geli\u015fmi\u015fli\u011fini g\u00f6sterir.Sinir sistemini olu\u015fturan sinirlerin 2\/3 kadar\u0131 beyinde bulunur.Beyin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan insan, balina ve filden sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc gelir.Beyin beyin zarlar\u0131 denen \u00fc\u00e7 katl\u0131 zarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr.
\nSert zar:Kafatas\u0131 kemi\u011fine yap\u0131\u015f\u0131k,kal\u0131n,dayan\u0131kl\u0131 bir zard\u0131r.Beyni, kafatas\u0131na ba\u011flar ve beyni d\u0131\u015ftan gele darbelere kar\u015f\u0131 korur.
\n\u00d6r\u00fcmceksi zar:Sert zar\u0131n alt\u0131ndad\u0131r.\u0130nce ba\u011f dokusu lifleriyle , sert zar ile zar\u0131n aras\u0131nda \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 gibi uzanarak bu iki zar\u0131 birbirine ba\u011flar.
\n\u0130nce zar:En i\u00e7teki zard\u0131r.Beynin b\u00fct\u00fcn girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na kadar girerek beynin y\u00fczeyine yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.Bu zarda bulunan kan damarlar\u0131 , beynin beslenmesini ve solunumu gibi olaylarda sorumludur.
\n\u0130nce zar ile \u00f6r\u00fcmceksi zar aras\u0131nda beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 (BOS) bulunur. Beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6revleri:
\n\u00b7 Beyni; vurma,\u00e7arpma gibi mekanik etkilere kar\u015f\u0131 korur.
\n\u00b7 Kan ve sinir h\u00fccreleri aras\u0131nda madde al\u0131\u015f veri\u015fini sa\u011flar.
\n\u00b7 Merkezi sinir sisteminde iyon de\u011fi\u015fiminin dengede kalmas\u0131na yard\u0131m eder.
\nBeyin ba\u015fl\u0131ca \u00f6n beyin, orta beyin ve arka beyin olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mda incelenir.
\n\u00d6n beyin (B\u00fcy\u00fck beyin)
\nBeynin en b\u00fcy\u00fck ve \u00f6n g\u00f6ze \u00e7arpan k\u0131sm\u0131d\u0131r.\u00d6n beyin;u\u00e7 beyin ve ara beyin olmak \u00fczere ba\u015fl\u0131ca iki k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmu\u015ftur.\u00d6n beyinden enine ge\u00e7en bir kesit al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda , d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda boz madde, i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda ak madde denilen iki k\u0131s\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Boz maddeden meydana gelen k\u0131sma kabuk (Korteks) denir.Boz madde n\u00f6ron g\u00f6vdelerinden , ak madde ise akson demetlerinden olu\u015fmu\u015ftur.Her yar\u0131m k\u00fcre olduk\u00e7a derin iki yar\u0131kla rolando ve sylvius yar\u0131klar\u0131 ile enine b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\na.U\u00e7 beyin; Uzunlamas\u0131na derin bir orta yar\u0131kla iki yar\u0131m k\u00fcreye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bunlara beyin yar\u0131m k\u00fcreleri denir.Beyin yar\u0131m k\u00fcreleri ortadan ge\u00e7en iki k\u00f6pr\u00fc ile birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00dcst k\u0131sm\u0131ndakine nas\u0131rl\u0131 cisim, alttaki ba\u011flant\u0131ya da beyin \u00fc\u00e7geni ad\u0131 verilir.Beyin yar\u0131m k\u00fcrelerini enine olarak ay\u0131ran yar\u0131\u011fa rolando yar\u0131\u011f\u0131 denir.
\nBeyin yar\u0131m k\u00fcrelerinin kabuk k\u0131sm\u0131nda (serabral korteks) duyu,hareket, anlama, yazma ve hat\u0131rlama merkezleri bulunur.
\nb.Ara beyin;Talamus, hipotalamus ve hipofiz bezinin arka b\u00f6lgesini i\u00e7ine al\u0131r.
\nTalamus:Koku duyusu hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn duyular\u0131n toplanma ve da\u011f\u0131lma merkezidir.Duyular burada benlik kazan\u0131p,s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra beyin kabu\u011funa iletilir.Uyku halinde talamus ve beyin kabu\u011fu i\u015flev yapmaz.
\nHipotalamus:\u0130\u00e7 organlar\u0131n ve dokular\u0131n otomatik kontrol merkezidir ve hipofizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder.Salg\u0131lay\u0131c\u0131 fakt\u00f6rler (RF) salg\u0131layarak hipofizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder.Ara beyin duvar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru uzayarak hipofizi meydana getirir.Talamus ve hipotalamus b\u00f6lgesi sinir ve endokrin sistemin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimini sa\u011flayan merkezdir.
\nOrta beyin:Beyincik, omurilik so\u011fan\u0131 ve omurilik aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kuran sinir tellerinin ge\u00e7it yeridir.G\u00f6z ve kulak reflekslerini kontrol eder.
\nArka beyin:Beyincik ve omurilik so\u011fan\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fur.
\nBeyincik:Beynin arka alt k\u0131sm\u0131nda ve omurilik so\u011fan\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulunur. Ak madde , boz madde i\u00e7ine dallanmalar yapar.Bu bir a\u011fac\u0131 and\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan Hayat a\u011fac\u0131 ad\u0131n\u0131 al\u0131r.
\nBeyincik kas hareketleri aras\u0131ndaki uyumu ve dengeyi sa\u011flar. Beyincik v\u00fccudun duru\u015funu ve iskelet kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lma derecesini d\u00fczenler.
\nOmurilik so\u011fan\u0131:Son beyin olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.Omurilik so\u011fan\u0131 ,omurilik ve beyin aras\u0131ndaki mesajlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131nda g\u00f6revlidir.
\nBeyinden gelen sinirler omurilik so\u011fan\u0131ndan \u00e7apraz yaparak ge\u00e7erler. \u00d6rne\u011fin, beynin sol taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kan sinirler , omurilik so\u011fan\u0131nda \u00e7apraz yaparak v\u00fccudun sa\u011f taraf\u0131n\u0131 kontrol ederler.
\nOmurilik so\u011fan\u0131 v\u00fccut i\u00e7erisindeki reflekslerin kontrol\u00fcnde g\u00f6revlidir. Omurilik so\u011fan\u0131nda solunum, sindirim, dola\u015f\u0131m, salg\u0131lama gibi ya\u015famsal olaylar\u0131n merkezleri vard\u0131r.
\nb.Omurilik
\nOmurilik omurgan\u0131n i\u00e7inde omurilik so\u011fan\u0131ndan ba\u015flay\u0131p v\u00fccut boyunca uzanan ve ortas\u0131nda yine boydan boya bir kanal i\u00e7eren merkezi bir sinir sistemidir.
\nBoz madde ak madde i\u00e7erisinde kanatlar\u0131 a\u00e7\u0131k bir kelebek \u015feklinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kanatlar\u0131n \u00f6ne bakan u\u00e7lar\u0131na \u00f6n (ventral) boynuz (k\u00f6k) , arkaya bakan u\u00e7lar\u0131na arka (dorsal) boynuz (k\u00f6k) ad\u0131 verilir.Arka boynuzlar duyu sinirleriyle , \u00f6n boynuzlar motor sinirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.Arka ve \u00f6n boynuzlar aras\u0131nda yer alan yan boynuzda ise otonom sinir sistemine ait sinirler ba\u011flant\u0131 yapar.
\nRefleks merkezi olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Belirli bir uyarana kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen otomatik tepkiye refleks denir.
\nRefleksler iki \u00e7e\u015fittir ;
\na.Kal\u0131tsal (\u015farts\u0131z) reflekslero\u011fu\u015ftan getirilen reflekslerdir.\u00d6r:diz kapa\u011f\u0131 refleksi, yeni do\u011fan bebekte emme refleksi ,S\u0131\u00e7ak bir cisimden elini h\u0131zla \u00e7ekme refleksi.
\nb.Ko\u015fullu (\u015fartl\u0131) refleksler:\u00d6\u011frenme sonucu olu\u015fan reflekslerdir.\u0130nsanda dans etme , \u00f6rg\u00fc \u00f6rme ,m\u00fczik aleti \u00e7alma.
\n\u0130nsan aya\u011f\u0131na \u00e7ivi batmas\u0131yla olu\u015fan reflekste duyu, motor ve ara n\u00f6ron olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 n\u00f6ron yer al\u0131r.Bu sisteme refleks yay\u0131 denir.Buradaki ara n\u00f6ron, omurilik \u00fczerindedir.Omurilik aya\u011f\u0131n \u00e7ekilmesi yolunda emir verir.Beyin refleks ile meydana gelen olay\u0131n ancak sonucundan haberdar olur.
\n2.\u00c7evresel Sinir sistemi
\nUyart\u0131lar\u0131 al\u0131p beyin ve omurili\u011fe g\u00f6t\u00fcren, olu\u015fturulan tepkiyi doku, bez ve organlara g\u00f6t\u00fcren sinirlerin t\u00fcm\u00fcne \u00e7evresel sinir sistemi denir.\u00c7evresel sinir sistemi , sinir h\u00fccreleri , sinir lifleri ve gangliyonlardan olu\u015fmu\u015ftur.Beyinden \u00e7\u0131kan sinirler beyin sinirleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.Bunlar, 12 \u00e7ifttir.
\nBa\u015f b\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kan sinirlerin en \u00f6nemlisi parasempatik sisteme ait olup 10. sinir olan vagustur. Vagus i\u00e7 organlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder ve d\u00fczenler, otonom \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\nOmurilikten \u00e7\u0131kan sinirler omurilik sinirleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Omurilikten 31 \u00e7ift sinir \u00e7\u0131kar.\u0130nsanda en b\u00fcy\u00fck omurilik sinir \u00e7ifti , bacaklara giden siyatik sinirlerdir.\u00c7evresel sinir sistemi g\u00f6rev i\u015fleyi\u015f bak\u0131m\u0131ndan , somatik ve otonom sinir sistemi olarak iki b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r.
\na.Somatik sinir sistemi
\n\u0130ste\u011fimiz ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z davran\u0131\u015flar\u0131 bu sistem kontrol eder.Motor ve duyu n\u00f6ronlar\u0131 i\u00e7erir.Beyin kontrol\u00fcnde olan ko\u015fma ,resim yapma \u015fark\u0131 s\u00f6yleme, bilgisayar kullanma gibi faaliyetler bu sistem yard\u0131m\u0131 ile y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.
\nb.Otonom sinir sistemi
\nOtonom sinir sistemi iste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.B\u00fct\u00fcn i\u00e7 organlara sinirler g\u00f6nderir.Sadece miyelinsiz motor n\u00f6ronlar\u0131ndan olu\u015fur.Otonom sinir sistemi , omurilik, omurilik so\u011fan\u0131 ve hipotalamusta bulunan merkezlerce kontrol edilir. Otonom sinir sistemi birbirine z\u0131t olarak \u00e7al\u0131\u015fan sempatik ve parasempatik olarak iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur.Her i\u00e7 organa biri sempatik ,di\u011feri parasempetik olmak \u00fczere bir \u00e7ift bir \u00e7ift sinir ba\u011flan\u0131r.
\nSempatik sinir sistemi
\n Parasempatik sinir sistemi
\nG\u00f6z bebe\u011fini b\u00fcy\u00fct\u00fcr.
\n G\u00f6z bebe\u011fini k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr.
\nT\u00fckr\u00fck salg\u0131s\u0131n\u0131 azalt\u0131r.
\n Art\u0131r\u0131r.
\nKalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r.
\n Yava\u015flat\u0131r.
\nAlveolleri geni\u015fletir.
\n Daralt\u0131r.
\nMideni hareket ve salg\u0131lar\u0131n\u0131 azalt\u0131r.
\n Art\u0131r\u0131r.
\nKaraci\u011ferde glikojeni glikoza \u00e7evirir,safra salg\u0131s\u0131n\u0131 azalt\u0131r.
\n Glikozu glikojene \u00e7evirir
\nSafra salg\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.
\nBa\u011f\u0131rsakta peristaltik hareketleri azalt\u0131r.
\n Art\u0131r\u0131r.
\n\u0130drar kesesini gev\u015fetir,idrar at\u0131lamaz.
\n Keseyi daralt\u0131r.\u0130drar at\u0131l\u0131r.
\nG.Duyular
\nYa\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7evreyi alg\u0131lamada insana yard\u0131mc\u0131 olan v\u00fccut k\u0131s\u0131mlar\u0131na duyu organlar\u0131 denir.\u00c7evremizde olan de\u011fi\u015fiklikler alma\u00e7(Resept\u00f6r) denen sinir h\u00fccreleri ile al\u0131n\u0131r.
\n1.Tat ve koku
\nTat duyusu
\nDil, a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funa hareket yetene\u011fi sayesinde \u00e7i\u011fneme,yutma ve konu\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 olur.Dil \u00e7izgili kastan yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir organ olup epitel doku ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr.Dilin \u00fczerindeki epitel h\u00fccreleri mitozla b\u00f6l\u00fcnerek resept\u00f6r h\u00fccrelerini , resept\u00f6r h\u00fccreleri de tat alma tomurcuklar\u0131n\u0131 olu\u015fturur.Bu tat alma tomurcuklar\u0131 dil \u00fczerinde papilla denilen yap\u0131larda bulunur.
\n\u0130nsanda d\u00f6rt \u00e7e\u015fit tat al\u0131c\u0131 bulunmaktad\u0131r.Bunlar tuzlu ,tatl\u0131,ac\u0131 , ve ek\u015fiye kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131r.Dilin orta kenarlar\u0131 tuzlu , u\u00e7 k\u0131sm\u0131 tatl\u0131, arka k\u0131sm\u0131 ac\u0131 ve barka kenarlar\u0131 ise ek\u015fi tatlar\u0131 ay\u0131rt eder.
\nKoku duyusunun olu\u015fmas\u0131
\nBurnun i\u00e7ini epitel doku \u00f6rter.Epitel dokuda koku alma h\u00fccreleri ve mukus salg\u0131layan goblet h\u00fccreleri bulunur.Burunda hava hem temizlenir hem nemlenir. Her iki burun bo\u015flu\u011funun \u00fcst\u00fcnde, koku resept\u00f6rlerinin bulundu\u011fu sar\u0131 b\u00f6lge bulunur.Birer sinir h\u00fccresi olan resept\u00f6rlerin geni\u015flemi\u015f dendritlerine koku \u00e7omak\u00e7\u0131klar\u0131 denir.Koku resept\u00f6rlerinin aksonlar\u0131, kalbur kemi\u011fini ge\u00e7er ve \u00fczerinde bulunan koku so\u011fanc\u0131\u011f\u0131na girer.Koku veren maddeler mukus i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcnerek koku resept\u00f6rlerini uyar\u0131rlar.
\nKoku alma duyusu \u00e7abuk yorulur.Kuvvetli ve devaml\u0131 olarak ayn\u0131 koku al\u0131n\u0131rsa al\u0131c\u0131lar yorgun d\u00fc\u015febilir.Bu koku hissedilmez olur.
\n2.Dokunma ve Dokunma ile ilgili duyular
\nDerimiz \u00fcst deri ve alt deri olmak \u00fczere iki tabakadan olu\u015fur.
\na.\u00dcst Deri (epidermis):\u00c7ok tabakal\u0131 yass\u0131 epitel dokusundan ibarettir.Bu h\u00fccreler i\u00e7lerinde keratin birikmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6l\u00fcd\u00fcrler.\u00dcst derinin alt k\u0131sm\u0131nda canl\u0131 olan malpighi tabakas\u0131 bulunur.Burada deriye rengi veren melanin sentezlenir.
\nb.Alt Deri (dermis): \u00dcst derinin alt\u0131nda yer alan canl\u0131 tabakad\u0131r.\u0130nsan derisinde duyular mekanik resept\u00f6rler ile al\u0131n\u0131r.Sinir u\u00e7lar\u0131 alt derinin u\u00e7 k\u0131sm\u0131na ve i\u00e7ine da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.Bunlara duyu cisimci\u011fi denir.Bunlar\u0131n i\u00e7erisindeki h\u00fccreler dokundu\u011fumuz cisimlerin s\u0131cakl\u0131k ve so\u011fukluk (krause ve ruffini cisici\u011fi) sertlik ve yumu\u015fakl\u0131k (meissner cisimci\u011fi ve merkel diskleri) bas\u0131n\u00e7 (pacini cisimci\u011fi) ve a\u011fr\u0131 gibi etkileri al\u0131r.
\nMelanin v\u00fccudu g\u00fcne\u015fin zararl\u0131 etkilerinden korur.G\u00fcne\u015fin etkisiyle deri alt\u0131ndaki bir k\u0131s\u0131m ya\u011flar D vitamini haline d\u00f6nerler.
\n3.G\u00f6rme
\nG\u00f6rmeyi sa\u011flayan yap\u0131lar,\u0131\u015f\u0131k alma\u00e7lar\u0131,g\u00f6z merce\u011fi ve sinirlerdir. Koruyucu yap\u0131lar ise ka\u015flar,g\u00f6z kapaklar\u0131,kirpikler,g\u00f6z ya\u015f\u0131 bezleri, ya\u011f bezleri ve kaslard\u0131r.
\nG\u00f6z\u00fcn yap\u0131s\u0131nda d\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru \u00fc\u00e7 tabaka bulunur.
\na.Sert tabaka (sklera):G\u00f6z yuvarla\u011f\u0131n\u0131 en d\u0131\u015ftan saran beyaz tabakad\u0131r. Sert tabakan\u0131n \u00f6n taraf\u0131 hafif\u00e7e ileriye do\u011fru \u015fi\u015fkin ve cam gibi saydamla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. I\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131ran bu k\u0131sma saydam tabaka (kornea) denir.
\nb.Damar tabaka (koroid):Sert tabakan\u0131n alt\u0131nda bulunur.G\u00f6z\u00fc besleyen kan damarlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengindir.
\nDamar tabaka , g\u00f6z\u00fcn \u00f6n taraf\u0131nda d\u00fczelerek irisi yapar.\u0130ris g\u00f6z\u00fcn rengini verir.\u0130risin ortas\u0131nda , \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n girmesini sa\u011flayan k\u00fc\u00e7\u00fck bir delik vard\u0131r.Buna g\u00f6z bebe\u011fi denir.G\u00f6z bebe\u011fi iristeki d\u00fcz kaslar sayesinde bol \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ortamlarda k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr, karanl\u0131kta b\u00fcy\u00fcr.
\n\u0130ris ve g\u00f6z bebe\u011finin arakas\u0131nda ince kenarl\u0131 bir mercek olan g\u00f6z merce\u011fi bulunur.Mercek, g\u00f6z bebe\u011finden giren \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n k\u0131r\u0131larak a\u011f tabakas\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015fmesini sa\u011flar.Mercek, bu ba\u011flar ve kaslar sayesinde kal\u0131nla\u015f\u0131r yada incele\u015fir. B\u00f6ylece uzak yada yak\u0131ndaki cisimlerin g\u00f6rme ayar\u0131 yap\u0131l\u0131r.Buna g\u00f6z uyumu denir.
\nG\u00f6zde iki odac\u0131k bulunur.Saydam tabak ile iris aras\u0131ndaki bo\u015flu\u011fa \u00f6n oda, g\u00f6z merce\u011fi ile iris aras\u0131ndaki bo\u015flu\u011fa arka oda denir.Mercekle a\u011f tabaka aras\u0131nda kalan k\u0131s\u0131m, cams\u0131 cisim denilen berrak ve jelatinimsi bir madde ile doludur.
\nc.A\u011f tabaka (retina):G\u00f6z yuvarla\u011f\u0131n\u0131n en i\u00e7te bulunan tabakas\u0131d\u0131r.Bu tabakada \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alan , \u0131\u015f\u0131k alma\u00e7lar\u0131 (fotoresept\u00f6rler) ve a\u011f gibi da\u011f\u0131lm\u0131\u015f sinirler bulunur.I\u015f\u0131k alma\u00e7lar\u0131ndan siyah-beyaz renkleri alg\u0131layan h\u00fccreler \u00e7ubuk \u015feklinde; renkleri alg\u0131layan h\u00fccreler ise koni \u015feklindedir.
\nG\u00f6z sinirlerinin g\u00f6zden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede alma\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in buraya k\u00f6r nokta (\u0130ki g\u00f6z birlikte kullan\u0131larak a\u015f\u0131l\u0131r.)denir. Saydam tabaka ile g\u00f6z merce\u011finden ge\u00e7en eksenin, g\u00f6z\u00fcn arka b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde retinay\u0131 kesti\u011fi yerde \u00e7ukur bir b\u00f6lge vard\u0131r.Burada a\u011f tabaka daha incedir ve sar\u0131 benek ad\u0131n\u0131 al\u0131r.
\nG\u00f6rme olay\u0131 Nas\u0131l olur
\nI\u015f\u0131k \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 saydam tabakada k\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra,g\u00f6z bebe\u011finden i\u00e7eri girerek merce\u011fe gelir.G\u00f6z merce\u011fi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bir kez daha k\u0131rar.K\u0131r\u0131lan bu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n cams\u0131 cismi ge\u00e7tikten sonra a\u011f tabaka \u00fczerinde ters bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc meydana getirir.Bu \u015fekilde a\u011f tabakaya gelen \u0131\u015f\u0131nlar \u00e7omak ve koni h\u00fccrelerini uyar\u0131r.Bu h\u00fccreler \u0131\u015f\u0131\u011fa bir tepki olarak, g\u00f6rme sinirleriyle beyne g\u00f6nderilen uyart\u0131lar\u0131 ba\u015flat\u0131r.
\n\u00dc\u00e7 tip renk konisinden bir veya ikisi bulunmaz ise ye\u015fil ve k\u0131rm\u0131z\u0131 renkler tam ayr\u0131lamaz. Bu hastal\u0131\u011fa renk k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc (daltonizm) denir.
\nG\u00f6z kusurlar\u0131 nelerdir
\nMiyopluk:G\u00f6z\u00fcn \u00f6nden arkaya olan \u00e7ap\u0131n\u0131n normalden uzun veya g\u00f6z merce\u011finin normalden daha \u015fi\u015fkin olmas\u0131yla do\u011fan bir kusurdur.Bu tip bozukluklarda g\u00f6r\u00fcnt\u00fc a\u011f tabakan\u0131n \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015fer.Bunun sonucu olarak uzaktaki cisimler iyi g\u00f6r\u00fcnmez.Kal\u0131n kenarl\u0131 mercekler kullanmakla bu kusurlar d\u00fczeltilebilir.
\nHipermetropluk:G\u00f6z\u00fcn \u00f6nden arkaya olan \u00e7ap\u0131n\u0131n normalden k\u0131sa veya mercek normalden daha ince oldu\u011fu zaman ortaya \u00e7\u0131kar.Bu tip bozuklukta g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ar tabakas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda olu\u015fur.Uza\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri yak\u0131n\u0131 g\u00f6remezler. \u0130nce kenarl\u0131 mercekler kullanmakla bu kusurlar giderilebilir.
\nAstigmatl\u0131k:Saydam tabaka ve g\u00f6z merce\u011fi y\u00fczeyinin kavislenmesinden ortaya \u00e7\u0131kar.B\u00f6yle ki\u015filerde gelen \u0131\u015f\u0131nlar bir noktada toplanamayaca\u011f\u0131ndan cismin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bozuk ve bulan\u0131k olur.G\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc netle\u015ftirmek i\u00e7in, d\u00fczensiz olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f silindir mercekli g\u00f6zl\u00fckler kullan\u0131r.
\nPresbitlik:Yaland\u0131k\u00e7a g\u00f6z merce\u011finin esnekli\u011fi kaybolarak g\u00f6z\u00fcn uyum yapma yetene\u011fi azal\u0131r.Bu gibi ki\u015filerde \u0131\u015f\u0131k az k\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc retinan\u0131n arkas\u0131nda olu\u015fur.B\u00f6yle ki\u015filer 40 cm\u2019den yak\u0131n\u0131 g\u00f6remezler.\u0130nce kenarl\u0131 mercekle d\u00fczeltilir.
\n\u015ea\u015f\u0131l\u0131k:G\u00f6z yuvarla\u011f\u0131n\u0131 hareket ettiren kaslar\u0131n, normalden uzun yada k\u0131sa olmas\u0131ndan olu\u015fur.G\u00f6zler farkl\u0131 eksenlere bakar.Ameliyatla d\u00fczeltilir.
\nG\u00f6z tansiyonu:G\u00f6zde \u00f6n ve arka odan\u0131n i\u00e7inde bulunan s\u0131v\u0131n\u0131n salg\u0131lanmas\u0131 ve bo\u015falt\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda bir denge vard\u0131r.Bu denge bozulursa bas\u0131n\u00e7 artarak g\u00f6z tansiyonu olu\u015fur.
\n4.\u0130\u015fitme ve Denge
\nKulak d\u0131\u015f, orta ve i\u00e7 kulak olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ana k\u0131s\u0131mda incelenir.
\na.D\u0131\u015f kulak:Ses dalgalar\u0131n\u0131 toplay\u0131p orta kula\u011fa iletmeye yarar.Kulak kep\u00e7esi,kulak yolu ve kulak zar\u0131 d\u0131\u015f kula\u011f\u0131 meydana gelir.
\nb.Orta kulak:Orta kulakta \u015fekillerine g\u00f6re adland\u0131r\u0131lan \u00e7eki\u00e7,\u00f6rs ve \u00fczengi kemikleri bulunur.\u00c7eki\u00e7 kemi\u011fi kulak zar\u0131na, \u00fczengi kemi\u011fi ise , i\u00e7 kulak ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki oval pencereye ba\u011flan\u0131r.Orta kulak ayr\u0131ca oval pencerenin alt k\u0131sm\u0131nda yer alan yuvarlak pencere ile de ili\u015fkilidir.Orta kulak \u00f6staki borusu denilen ince bir kanalla yuta\u011fa ba\u011flan\u0131r.
\nc.\u0130\u00e7 kulak\u0131\u015flar\u0131 kemik yap\u0131l\u0131,i\u00e7leri zar yap\u0131l\u0131 dolamba\u00e7 ve torbalardan meydana gelmi\u015ftir.Oval penceresinin i\u00e7 kula\u011fa bakan taraf\u0131ndaki i\u00e7 kulak bo\u015flu\u011funa dal\u0131z denir.Dal\u0131z orta yerinden bo\u011fumlanarak \u00fcstte tulumcuk (utrikulus), altta kesecik (sakkulus) olarak adland\u0131r\u0131lan torbalar\u0131 olu\u015fturur.
\nTulumcuk yar\u0131m daire kanallar\u0131 ile kesecik salyangoz ile birle\u015fmi\u015ftir. Tulumcuk ve kesecik i\u00e7inde otolit denilen k\u00fc\u00e7\u00fck kristaller bulunur.Denge bozulursa bu kristaller kenarlardaki alma\u00e7lara dokunur ve uyart\u0131 olu\u015fur.
\n\u0130\u00e7 kula\u011f\u0131n bu k\u0131sm\u0131 v\u00fccudun dengesini sa\u011flamakla g\u00f6revlidir.
\nDolambac\u0131n i\u015fitme ile ilgili k\u0131sm\u0131 kendi etraf\u0131nda iki bu\u00e7uk defa helezon \u015feklinde k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bu k\u0131sma salyangoz (Kohlea) denir.\u00dcst kanal (vestibular kanal) oval pencereye ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u0130\u00e7i perilenf s\u0131v\u0131s\u0131yla doludur.
\nOrta kanal (kohlear kanal) i\u00e7i endolenf s\u0131v\u0131 ile dolu olan k\u0131s\u0131md\u0131r.As\u0131l i\u015fitmeyi sa\u011flayan korti organ\u0131 bu kanalda yer al\u0131r.Alttaki kanal (timpanik kanal) ise yuvarlak pencereye ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u0130\u00e7i perilenf s\u0131v\u0131s\u0131 ile doludur.
\n\u0130\u015fitmenin olabilmesi i\u00e7in kulak kep\u00e7esi taraf\u0131ndan toplana ses dalgalar\u0131n\u0131n kulak yolunu ge\u00e7erek, kulak zar\u0131n\u0131 titre\u015ftirmesi gerekmektedir.Kulak zar\u0131nda olu\u015fan titre\u015fimler orta kulaktaki \u00e7eki\u00e7, \u00f6rs ve \u00fczengi kemiklerine y\u00fckseltilerek akat\u0131r\u0131l\u0131r.\u00dczengi kemi\u011fi bu titre\u015fimleri oval pencere yoluyla perilenfe ge\u00e7irir. Vestibular ve timpanik kanalda olu\u015fan bu bas\u0131n\u00e7 , zarlar \u00fczerindeki korti h\u00fccrelerini ve kohlear kanaldaki endolenfi titre\u015ftirir.Bu titre\u015fimleri alan korti h\u00fccreleri impulslar\u0131 beynin i\u015fitme merkezlerine ileterek ses olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7evredeki etkilerin al\u0131nmas\u0131 bu etkilere kar\u015f\u0131 tepki olu\u015fturulmas\u0131,\u00f6zelle\u015fmi\u015f h\u00fccre doku yada organlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir.Denetleyici ve d\u00fczenleyici sistemleri , sinir sistemi , duyu organlar\u0131 ve endokrin sistem olu\u015fturur.Sinir sistemi ve duyu organlar\u0131 ile de\u011fi\u015fen \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na k\u0131sa s\u00fcdre tepki g\u00f6sterilirken hormonlarla olu\u015fan tepkiler uzun s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015fir.Hormonal kontrol bitki ve hayvanlarda , sinirsel kontrol yaln\u0131z hayvanlarda vard\u0131r. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7833,2426,2510,5973,2523,2338,5818,7830,7831,7832,5704,7829,7828,7834],"class_list":["post-3419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alt-deri","tag-alveoller","tag-beyin","tag-cevresel-sinir-sistemi","tag-endokrin-sistem","tag-karbondioksit","tag-noronlar","tag-omurgali-hayvanlar","tag-omurilik-on-beyin","tag-orta-beyin-arka-beyin","tag-otonom-sinir-sistemi","tag-sinir-sisteminin-yapisi","tag-somatik-sinir-sistemi","tag-ust-deri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3419\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}