K\u00f6k h\u00fccre nedir?<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccreler, bir \u00e7ok dokuda bulunan ve de\u011fi\u015ferek v\u00fccudun di\u011fer dokular\u0131n\u0131 olu\u015fturma yetene\u011fine sahip olan h\u00fccrelerdir, yani v\u00fccudun kaynak h\u00fccreleridir<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccre v\u00fccuttaki b\u00fct\u00fcn h\u00fccrelerin yap\u0131ta\u015f\u0131d\u0131r. Hastal\u0131kla sava\u015fan beyaz kan h\u00fccreleri, oksijen ta\u015f\u0131yan k\u0131rm\u0131z\u0131 <\/p>\n
kan h\u00fccreleri ve trombositler gibi kan bile\u015fenlerinin temelidir; kan\u0131n, organlar\u0131n olu\u015fumunu ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin kurulmas\u0131na kadar bir \u00e7ok g\u00f6revi yerine getirir. Bir dokuya ait k\u00f6k h\u00fccre fonksiyonel olarak farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f ve potansiyel olarak heterojen h\u00fccrelerdir.<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccreler; uygun b\u00fcy\u00fcme ortamlar\u0131na yerle\u015fip \u00e7o\u011falma yetenekleri olan, kendini yenileyerek neslinin devam\u0131n\u0131 sa\u011flayabilen ve dejenerasyona u\u011fram\u0131\u015f h\u00fccreleri rejenere edebilen h\u00fccrelerdir.<\/p>\n
K\u00f6k H\u00fccre Nerede Bulunur?<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccrelerin insan v\u00fccudunda en fazla bulundu\u011fu d\u00f6nem; bebe\u011fin <\/p>\n
anne karn\u0131ndaki d\u00f6nemidir, ya\u015f\u0131n ilerlemesiyle v\u00fccuttaki k\u00f6k h\u00fccre say\u0131s\u0131nda azalma ve di\u011fer h\u00fccrelere d\u00f6n\u00fc\u015febilme yeteneklerinde yetersizlikler g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccreler; kemik ili\u011fi, damarlardaki dola\u015fan kan ve g\u00f6bek kordonunda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u00f6k h\u00fccreler laboratuarlarda t\u00fcp bebek \u00fcnitelerindeki embriyolardan da elde edilebilmektedir. Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki; embriyolar da birer canl\u0131d\u0131r ve tedavi ama\u00e7l\u0131 bile olsa bir canl\u0131n\u0131n yok edilmesi hi\u00e7 de etik de\u011fildir, dolay\u0131s\u0131yla bu ama\u00e7la embriyo kullan\u0131m\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kordon Kan\u0131 Nedir?<\/p>\n
Bebek, d\u00fcnyaya gelmeden \u00f6nce hayatsal fonksiyonlar\u0131n\u0131 <\/p>\n
s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in g\u00f6bek kordonu vas\u0131tas\u0131yla anne kan\u0131ndan beslenir. Bebek bu beslenmesini plasenta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flar.<\/p>\n
Plasenta, do\u011fumun ger\u00e7ekle\u015fmesini takiben d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r. Kordon kan\u0131 dedi\u011fimiz materyal ise plasentan\u0131n i\u00e7inde bulunan kand\u0131r. K\u00f6k h\u00fccre a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferli olan bu kan yak\u0131n gelece\u011fe kadar de\u011ferinin anla\u015f\u0131lamamas\u0131ndan dolay\u0131 do\u011fumdan sonra direkt \u00e7\u00f6pe at\u0131l\u0131yordu.*<\/p>\n
Do\u011fum esnas\u0131nda bebe\u011fin kordonundan al\u0131nan kordon kan\u0131 ilerde bebe\u011fin kemik ili\u011fi nakli gerektiren bir \u00e7ok hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kan bebe\u011fin kendi kan\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kemik ili\u011fi nakillerindeki uyum sorunu g\u00f6r\u00fclmeyecektir. Ayr\u0131ca bebe\u011fin karde\u015fleri i\u00e7in de \u00bc\u0092lik bir uyum s\u00f6z konusudur. Kordon kan\u0131 ile beraber anne kan\u0131na da HIV ve Hepatit testleri yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kemik \u0130li\u011fi Nedir?<\/p>\n
Kemik ili\u011fi, kemiklerin i\u00e7ini dolduran yumu\u015fak ve s\u00fcngerimsi yap\u0131da olan bir doku \u00e7e\u015fididir. K\u0131rm\u0131z\u0131 & beyaz kan h\u00fccreleri ve trombositler ad\u0131 verilen kan h\u00fccreleri kemik ili\u011fi i\u00e7inde \u00fcretilerek olgunla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda kana kar\u0131\u015f\u0131rlar. Kemik ili\u011finin zarar g\u00f6rmesi sonucunda, organizman\u0131n enfeksiyon ve hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 direnci azal\u0131r, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi zay\u0131f d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
Kemik \u0130li\u011fi Nakli Nedir?<\/p>\n
Kemik ili\u011fi nakli kan nakline benzeyen bir i\u015flemdir. Kemik ili\u011fi nakli, ki\u015finin kemik ili\u011finin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda yada ki\u015finin y\u00fcksek dozda kemoterapi & radyoterapi sonucunda yani kemik ili\u011finin zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumlarda yap\u0131lan bir i\u015flemdir.<\/p>\n
Tedavi i\u00e7in kullan\u0131lan kemik ili\u011fi hasta olan \u015fahs\u0131n tedaviye ba\u015flanmadan \u00f6nce kendisinden, yak\u0131n akrabas\u0131ndan bazen de tamamen yabanc\u0131 birisinden al\u0131n\u0131r. Kemik ili\u011fi hastan\u0131n kendisinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 durumlarda, k\u00f6k h\u00fccreler, hastal\u0131kl\u0131 h\u00fccrelerden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r. Elde edilen k\u00f6k h\u00fccreler hastaya bir kateter yard\u0131m\u0131yla verilir. Kana kar\u0131\u015fan k\u00f6k h\u00fccreler kan yoluyla ait oldu\u011fu kemik ili\u011fine giderek orada h\u00fccre \u00fcretimine ba\u015flarlar.<\/p>\n
Neden Kordon Kan\u0131?<\/p>\n
Kordon kan\u0131 k\u00f6k h\u00fccre transplantasyonunun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in kemik ili\u011fi k\u00f6k h\u00fccre transplantasyonuna oranla daha d\u00fc\u015f\u00fck uyum yeterlidir.<\/p>\n
Transplantasyonda ba\u015far\u0131n\u0131n maximum olabilmesi i\u00e7in <\/p>\n
k\u00f6k h\u00fccre nakillerinde kullan\u0131lan h\u00fccrelerin hastan\u0131n kendi h\u00fccrelerine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok benzemesi gerekmektedir. Her \u015fahs\u0131n h\u00fccrelerinin y\u00fczeyinde \u0091Human Leukocyte-Associated ( HLA )\u0092 antijen ad\u0131 verilen \u00e7e\u015fitli protein setleri vard\u0131r. \u00d6zel bir \u00e7e\u015fit kan testi ile HLA tiplemesi ad\u0131 verilen test ile tan\u0131mlan\u0131r. Verici ile al\u0131c\u0131n\u0131n ( hastan\u0131n ) HLA antijenlerinin birbirine uyumu ne kadar y\u00fcksekse naklin ba\u015far\u0131s\u0131 da o kadar y\u00fcksek olur. Aile i\u00e7i doku uyumu %25 ve \u00fczerinde seyrederken aile d\u0131\u015f\u0131nda bir ki\u015fiden doku uyumu olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \u0096 HLA uyumu i\u00e7in yap\u0131lan \u00f6zel kan testleri ile, HLA antijenlerine bak\u0131l\u0131r ve nakil merkezleri en az 5 antigenin uyumlu olmas\u0131 durumunu arar, HLA uyumu ne kadar y\u00fcksekse bununla ters orant\u0131l\u0131 olarak GVHD olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
Yeti\u015fkin kemik ili\u011finden k\u00f6k h\u00fccre elde edilmesi i\u00e7in cerrahi m\u00fcdahale ve genel anestezi gerekmektedir. Kordon kan\u0131ndan k\u00f6k h\u00fccre toplanmas\u0131 ise a\u011fr\u0131s\u0131z ve birka\u00e7 dakikal\u0131k basit bir i\u015flemdir, ayr\u0131ca gerek bebek gerekse anne i\u00e7in hi\u00e7bir risk ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r ve kemik ili\u011fi nakline g\u00f6re daha kolay ve ucuzdur. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde anne ve babalar\u0131n bir \u00e7o\u011fu yeni do\u011fan bebeklerinin kordon kanlar\u0131n\u0131n saklanmas\u0131n\u0131 istemektedirler.*<\/p>\n
Kordon kan\u0131ndan elde edilen k\u00f6k h\u00fccre, d\u0131\u015f ortamdan herhangi bir zarar g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in, \u00fcremeye haz\u0131r durumdad\u0131r. Oysa yeti\u015fkin kemik ili\u011finden al\u0131nan k\u00f6k h\u00fccre bir d\u0131\u015f etkene maruz kalm\u0131\u015f olabilece\u011fi i\u00e7in ( radyasyon, enfeksiyon v.s ) tedavide kullan\u0131l\u0131nca d\u00fc\u015f\u00fck verim al\u0131nabilmektedir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca k\u00f6k h\u00fccrelerin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k red cevaplar\u0131 hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 bireyler aras\u0131 kordon kan\u0131 nakillerinde tam uyum her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmasa bile b\u00fcy\u00fck oranda ba\u015far\u0131 sa\u011flanabilmektedir. Halbuki kemik ili\u011fi nakillerinde GVHD en s\u0131k rastlanan ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilen yan etkilerden biridir. Nakledilen doku, al\u0131c\u0131n\u0131n v\u00fccudunu yabanc\u0131 doku olarak g\u00f6r\u00fcr ve reddeder. GVHD, 2 y\u0131l i\u00e7inde hastalar\u0131n % 50 sinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kordon kan\u0131 k\u00f6k h\u00fccre nakillerinde ise kordon kan\u0131 h\u00fccrelerinin antijenik yap\u0131s\u0131n\u0131n hen\u00fcz tam geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 nedeniyle bu oran \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Bu h\u00fccrelerden en \u00e7ok kullan\u0131lan\u0131 hematopoietik k\u00f6k h\u00fccrelerdir. Hematopoietik k\u00f6k h\u00fccreler; kemik ili\u011fi ve \u00e7evre kan\u0131n\u0131n h\u00fccresel elemanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n
Kordon kan\u0131 saklanan bebek ilerde k\u00f6k h\u00fccre naklini gerektirecek bir hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131 durumda uygun bir verici aramaya gerek kalmadan kendine ait k\u00f6k h\u00fccrelerle \u00e7ok daha kolay tedavi edilebilecektir. ( Kemik ili\u011finden k\u00f6k h\u00fccrenin eldesiyle ba\u015fta kanser t\u00fcrleri olmak \u00fczere bir \u00e7ok hastal\u0131k tedavi edilebilmektedir fakat hastalar\u0131n %70\u0092ine uygun kemik ili\u011fi bulunamamaktad\u0131r. Oysa plasentadaki kan bebe\u011fin kendinin oldu\u011fu i\u00e7in bu durum tamamen ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.) Bu saklanan kordon kan\u0131 sadece bebe\u011fin kendisi i\u00e7in de\u011fil karde\u015fleri ve yak\u0131n akrabalar\u0131 i\u00e7in de gerekli durumlarda kullan\u0131labilmektedir.<\/p>\n
\u00d6zellikle atalar\u0131nda k\u00f6k h\u00fccre tedavisini gerektirecek hastal\u0131\u011fa sahip olan aileler kordon kan\u0131 saklanmas\u0131na \u00f6nem vermelidirler.<\/p>\n
\u00d6rnek:<\/p>\n
Do\u011fum sonras\u0131 at\u0131lan doku ilk kez 1988\u0092de k\u00f6k h\u00fccre nakli amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fransa\u0092da Fanconi Aplastik Anemi hastas\u0131 olan \u00e7ocu\u011fun annesinin bir sonraki hamileli\u011finde \u00e7ocu\u011fun do\u011fan karde\u015finin kordon kan\u0131 toplanm\u0131\u015f ve ABD\u0092de nakil zaman\u0131na kadar \u0096196 derecede saklanm\u0131\u015ft\u0131r. Nakil ger\u00e7ekle\u015ftikten sonra tamamen iyile\u015fen \u015fah\u0131s hala hayat\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n
Hangi Hastal\u0131klar\u0131n Tedavisinde K\u00f6k H\u00fccre Kullan\u0131labilir?<\/p>\n
L\u00f6semi tipleri
\n Lenf bezi kanserleri
\n Kemik ili\u011fi hastal\u0131klar\u0131
\n Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yetersizlikleri
\n Do\u011fu\u015ftan gelen metabolik d\u00fczensizlikler
\n Kal\u0131tsal kan hastal\u0131klar\u0131
\n H\u00fccre yenilenmesi
\n Aplastik anemiler ( kemik ili\u011finde h\u00fccre \u00fcretiminin olmamas\u0131)
\n Orak h\u00fccreli anemi
\n Talasemi
\n Amegokaryositik trombositopeni
\n N\u00f6roblastom
\n Hen\u00fcz Ara\u015ft\u0131rma Safhas\u0131ndaki Hastal\u0131klar:<\/p>\n
Kalp enfakt\u00fcs\u00fc
\n Parkinson, Alzheimer, damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 fel\u00e7ler, sinir yaralanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 fel\u00e7ler, Multiple Skleroz
\n Otizm
\n Siroz
\n Romatit artrit
\n G\u00f6z hastal\u0131klar\u0131
\n AIDS
\n Kal\u0131tsal kas hastal\u0131klar\u0131
\n Kordon Kan\u0131 Nas\u0131l Saklan\u0131r?<\/p>\n
Do\u011fumu takiben uzman hekimler taraf\u0131ndan al\u0131nan kordon kan\u0131 uygun \u015fartlarda dondurularak kordon kan\u0131 bankas\u0131nda saklan\u0131r. Dondurulmu\u015f kordon kan\u0131 \u0096190 derecede s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f azot i\u00e7ersinde 15-20 y\u0131l saklanabilmektedir. Y\u00fcksek miktarda k\u00f6k h\u00fccre i\u00e7eren kordon kan\u0131 gerekli hallerde yeniden \u00e7\u00f6z\u00fclerek kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n
* Kordon kan\u0131 h\u00fccreleri elde edilebilecek en gen\u00e7 k\u00f6k h\u00fccreler olmalar\u0131 yan\u0131 s\u0131ra saklanmalar\u0131 amac\u0131yla dondurulduklar\u0131nda ya\u015flanma ve bozulmalar\u0131 da engellenmi\u015f olur.<\/p>\n
Kordon kan\u0131, kordon kan\u0131 bankas\u0131nda belirli bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda saklan\u0131yor, ailenin iste\u011fi durumunda saklanan kordon kan\u0131 imha edilebiliyor yada ba\u015fka hastalar\u0131n tedavisi i\u00e7in kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n
Kordon Kan\u0131 Nas\u0131l Al\u0131n\u0131r?<\/p>\n
G\u00f6bek ba\u011f\u0131, do\u011fumun ger\u00e7ekle\u015fmesinin ard\u0131ndan, g\u00f6bek ba\u011f\u0131 kesilince g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n plasenta taraf\u0131nda kalan k\u0131sm\u0131ndan al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
Kordon kan\u0131 hem normal do\u011fumla hem de sezaryen do\u011fumla bebe\u011fe ve anneye hi\u00e7bir \u015fekilde zarar vermeden al\u0131nabilmektedir.<\/p>\n
Hangi Testler Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Kordon Kan\u0131na Uygulanan Testler:<\/p>\n
Total nucleated cells (pre and post processing)
\n Total mononuclear cells (pre and post processing)
\n Bacterial cultures (pre and post processing)
\n Fungal cultures (pre and post processing)
\n Trypan blue viability (pre and post processing)
\n AB0\/Rh typing
\n CD 34+<\/p>\n
Anne Kan\u0131na Uygulanan Testler:
\n Anti-HBc antibody
\n Anti-HCV antibody
\n HbsAg
\n Anti-CMV antibody
\n Anti-HIV 1&2
\n Anti HTLV
\n HIV P24 Antigen
\n RPR
\n Antibody Screen
\n K\u00f6k H\u00fccrelerin Ki\u015fiye Nakli Nas\u0131l Ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir?<\/p>\n
Kordon kan\u0131ndan elde edilen k\u00f6k h\u00fccreler, ki\u015finin genellikle damar\u0131na zerk edilerek nakli ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olur. Kana ge\u00e7en k\u00f6k h\u00fccreler, yine kan yoluyla kemik ili\u011fine ula\u015farak burada yerle\u015firler. Kemik ili\u011fine yerle\u015fen k\u00f6k h\u00fccreler, kemik ili\u011fi i\u00e7inde \u00e7o\u011falma ve h\u00fccre \u00fcretme faaliyetlerine ba\u015flarlar.<\/p>\n
Bir ba\u015fka y\u00f6ntem ise; k\u00f6k h\u00fccrelerin hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f olan dokuya direkt olarak nakilleri \u015feklinde olmaktad\u0131r. \u00d6zellikle kalp ve beyin dokular\u0131nda bu y\u00f6ntemin uygulanmas\u0131yla birlikte ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u00f6k h\u00fccre nedir? K\u00f6k h\u00fccreler, bir \u00e7ok dokuda bulunan ve de\u011fi\u015ferek v\u00fccudun di\u011fer dokular\u0131n\u0131 olu\u015fturma yetene\u011fine sahip olan h\u00fccrelerdir, yani v\u00fccudun kaynak h\u00fccreleridir K\u00f6k h\u00fccre v\u00fccuttaki b\u00fct\u00fcn h\u00fccrelerin yap\u0131ta\u015f\u0131d\u0131r. Hastal\u0131kla sava\u015fan beyaz kan h\u00fccreleri, oksijen ta\u015f\u0131yan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccreleri ve trombositler gibi kan bile\u015fenlerinin temelidir; kan\u0131n, organlar\u0131n olu\u015fumunu ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin kurulmas\u0131na kadar bir \u00e7ok …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7624,6569,7850,7849,7844,7845,7847,7843,7848,2659,2778,7851,7846],"class_list":["post-3427","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-enfeksiyon","tag-kemik-iligi","tag-kemik-iligi-nakli-nedir","tag-kemik-iligi-nedir","tag-kok-hucre","tag-kok-hucre-nedir","tag-kok-hucre-nerede-bulunur","tag-kok-hucre-ve-kordon-kani","tag-kordon-kani-nedir","tag-plasenta","tag-radyasyon","tag-transplantasyon","tag-trombosit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3427"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3427\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}