Latince Para: Yan\u0131nda, Sitos; Beslenme, Logos: Bilim, s\u00f6zc\u00fcklerinden olu\u015fan Parazitoloji bir canl\u0131n\u0131n zarar\u0131na ya\u015famaya denir.Medikal parazitoloji ; protozoonlar,helmintler ve artropodlar\u0131 inceler. Bunlardan protozoonlar, canl\u0131lar aleminde Protista aleminin y\u00fcksek protistler grubunda bulunurlar. <\/p>\n
Canl\u0131lar h\u00fccre yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re prokaryot ve \u00f6karyot olmak \u00fczere iki tiptedirler. Buna g\u00f6re n\u00fckleus zar\u0131 bulunmayan, DNA’s\u0131 tek zincir halinde olan, mitokondri i\u00e7ermeyen h\u00fccrelere prokaryot h\u00fccre denmektedir. Basit protistler denen bakteriler ve mavi-ye\u015fil algler prokaryot h\u00fccrelerdir. Nukleuslar\u0131nda belirgin bir zar bulunan, en az \u00fc\u00e7 kromozomlar\u0131 olan ve sitoplazmalar\u0131nda mitokondri bulunan \u00f6karyot h\u00fccre yap\u0131\u015fma sahip protistlere ise y\u00fcksek protistler denir. Protozoonlar, mantarlar, k\u0131rm\u0131z\u0131, ye\u015fil ve kahverengi algler y\u00fcksek protistlerdir.<\/p>\n
Parazit, di\u011fer bir canl\u0131n\u0131n \u00fczerinde veya i\u00e7inde onun zarar\u0131na olarak ya\u015fayan canl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Parazit bu \u015fekilde kendini korur ve besinini sa\u011flar. Parazitin \u00fczerine adapte oldu\u011fu canl\u0131ya KONAK denir. Parazitolojinin konusu olan protozoonlar\u0131 protozooloji, helmintleri helmintoloji, artropodlar\u0131 entomoloji bilim dallar\u0131 incelemektedir.<\/p>\n
Do\u011fadaki canl\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler yaln\u0131zca parazitlikten ibaret de\u011fildir. Farkl\u0131 canl\u0131lar\u0131n birlikte ya\u015famas\u0131na simbiyoz denir.<\/p>\n
Simbiyoz ya\u015fam\u0131n 3 \u00e7e\u015fidi vard\u0131r:<\/p>\n
1) Mutualismus: Birlikte ya\u015fayan 2 canl\u0131 birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yarar sa\u011flarlar. Buna \u00f6rnek olarak gevi\u015f getirenlerin rumeninde ya\u015fayan kirpikli(ciliata)ler verilebilir. Bu canl\u0131lar, kona\u011f\u0131n yedi\u011fi sell\u00fclozu, salg\u0131lad\u0131klar\u0131 sell\u00fclaz ve sellobiyoz adl\u0131 enzimleri ile par\u00e7alayarak sindirirler ve \u00e7o\u011fal\u0131rlar. \u00c7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7o\u011falma yetene\u011finde olan bu protozoonlar ortalama 24 saat ya\u015far ve bu s\u00fcre sonunda \u00f6l\u00fcrler. <\/p>\n
\u00d6len bu canl\u0131lar\u0131n v\u00fccutlar\u0131ndaki azot ve glikojen konak taraf\u0131ndan sindirilmekte ve konak canl\u0131, gereksinimi olan total nitrojenin yakla\u015f\u0131k. 1\/5’ini bu yolla temin etmektedir.<\/p>\n
2) Kommensalismus : Birlikte ya\u015fayan canl\u0131lardan biri, di\u011ferinin besin art\u0131klar\u0131 ile beslenmekte, ancak di\u011ferine zarar veya yarar sa\u011flamamaktad\u0131r.\u00d6rnek olarak insan kal\u0131n barsa\u011f\u0131nda ya\u015fayan Entamoeba coli g\u00f6sterilebilir. <\/p>\n
3) Parasitismus: K\u00fc\u00e7\u00fck bir canl\u0131n\u0131n, daha b\u00fcy\u00fck bir canl\u0131 \u00fczerinde veya i\u00e7inde bu canl\u0131ya zarar vererek ya\u015famas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek insan ince barsa\u011f\u0131nda ya\u015fayan Ancylostoma duodenale kan emerek ya\u015far ve konak canl\u0131ya zarar verir.<\/p>\n
Canl\u0131 organizmalar\u0131n cans\u0131z maddeler \u00fczerinde yasayarak geli\u015fmesi olay\u0131na saprofit’lik denir.<\/p>\n
Parazitin kona\u011fa gereksinmesine g\u00f6re:<\/p>\n
1) Zorunlu (Obligatuvar) Parazitlik: Bir canl\u0131n\u0131n, ya\u015fam\u0131n\u0131n bir b\u00f6\u00fcm\u00fcn\u00fc veya tamam\u0131n\u0131 konakta ya\u015famas\u0131 halidir, \u00f6rnek; Ascaris<\/p>\n
2) Fak\u00fcltatif Parazitlik: Serbest olarak ya\u015fayabilen bir canl\u0131n\u0131n, ya\u015famas\u0131 veya evrimi i\u00e7in gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 halde parazit ya\u015famas\u0131 halidir.\u00d6rnek: Myiasis. Bu hastal\u0131kta, do\u011fada serbest ya\u015fayabilen karasinekler (Mu\u015f\u00e7a domestica), temiz bak\u0131lmayan yaralara yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131r ve yumurtadan \u00e7\u0131kan larvalar, yarada ya\u015fay\u0131p geli\u015febilirler.<\/p>\n
3) Aksidental Parazitlik: Ger\u00e7ekte serbest ya\u015fayan canl\u0131n\u0131n kona\u011fa tesad\u00fcfen yerle\u015fip hastal\u0131k olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek myiasis.<\/p>\n
Parazitlerin konakta ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcreye g\u00f6re<\/p>\n
1) Ge\u00e7ici Parazitlik: Parazitin beslenmek, ya da herhangi bir \u015fekilde faydalanmak \u00fczere, bir s\u00fcre i\u00e7in konakta bulunmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek: Kan emici artropodlar.<\/p>\n
2) Kal\u0131c\u0131 Parazitlik: Parazitin konak v\u00fccudunda uzun s\u00fcre ya\u015famas\u0131d\u0131r. Bu, periyodik ve devaml\u0131 olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fc olur:<\/p>\n
a) Periyodik Parazitlik: Parazitin evriminin bir d\u00f6neminde konakta parazit olarak ya\u015famas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek, \u00e7engelli solucanlar\u0131n larvalar\u0131 toprakta serbest olarak bulunur, buna kar\u015f\u0131l\u0131k eri\u015fkinleri insanda parazit ya\u015far. Olgunla\u015fmam\u0131\u015f \u015fekilleri parazit, eri\u015fkinleri serbest ya\u015fayan canl\u0131lar da vard\u0131r ki bunlara protelien parazit ad\u0131 verilir, \u00f6rnek: Myiasis etkenlerinden Gastrophyius equi ve Hypoderma bovis’in larvalar\u0131 at ve s\u0131\u011f\u0131rlarda parazitlik yaparlar. <\/p>\n
b) Devaml\u0131 Parazitlik: Parazitin ya\u015fam\u0131 boyunca parazit olarak ya\u015famas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek: Bit ve uyuz b\u00f6ce\u011fi. <\/p>\n
Parazitin yerle\u015fti\u011fi organ ve kona\u011fa g\u00f6re:<\/p>\n
1) \u00d6zel (Spesifik) Parazitlik: Parazitin belli bir kona\u011f\u0131n belli organlar\u0131nda parazitlik yapmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek Taenia saginata, Ancylostoma duodenale insan ince barsa\u011f\u0131nda ya\u015fayan \u00f6zel parazitlerdir.<\/p>\n
2) Gezici (Erratik) Parazitlik: Parazitin her zaman bulundu\u011fu dokudan veya bo\u015fluktan ba\u015fka bir yerde bulunmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak Ascaric lumbricoides’in ince barsaklar yerine safra yollar\u0131, mide, karaci\u011fer ve di\u011fer organlarda bulunmas\u0131 verilebilir.<\/p>\n
3) \u015ea\u015fk\u0131n (Egare) Parazitlik: Parazitin kendisi i\u00e7in konak olan t\u00fcrden farkl\u0131 t\u00fcrde bir canl\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek Fasciola hepatica koyun paraziti olan bir trematoddur. Ancak bazen insanda da bulunabilir.<\/p>\n
Canl\u0131lar \u00e7o\u011falmalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fcmeleri esnas\u0131nda morfolojik ve fizyolojik de\u011fi\u015fikliklere u\u011frarlar.De\u011fi\u015fikliklerin t\u00fcm\u00fcne evrim denir. Baz\u0131 parazitlerin evrimlerini tamamlamalar\u0131 i\u00e7in bir konak yeterlidir. Bunlara monoksen parazitler ad\u0131 verilir. \u00d6rnek: A. lumbricoides. Baz\u0131 parazitlerin evrimlerini tamaml\u0131yabilmeleri i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 ve biri di\u011ferinden farkl\u0131 konaklara gereksinmesi vard\u0131r. Bu parazitlere Heteroksen Parazitler ad\u0131 verilir. Bu parazitlerde 2 \u00e7e\u015fit konak vard\u0131r:<\/p>\n
1-Son konak (kesin konak): Parazitin olgun hali yani genita organlar\u0131 faaliyette bulunan veya e\u015feyli \u00fcreyen \u015feklini bar\u0131nd\u0131ran konakt\u0131r.
\n 2- Arakonak: Parazitin larva \u015feklidir, yani hen\u00fcz eri\u015fkin hale gelmemi\u015f \u015fekillerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konakt\u0131r.<\/p>\n
Vekt\u00f6r bir omurgal\u0131dan di\u011fer omurgal\u0131lara parazit ta\u015f\u0131yan artropod veya omurgas\u0131z hayvana denir.<\/p>\n
Biyolojik vekt\u00f6r:Vekt\u00f6r parazitin ayn\u0131 zamanda ara kona\u011f\u0131 ise denir
\n Mekanik vekt\u00f6r :Paraziti v\u00fccudunun d\u0131\u015f y\u00fczeyi ile ta\u015f\u0131r ve bula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
PARAZ\u0130TLERDE \u00dcREME VE \u00c7O\u011eALMA<\/p>\n
\u00dc\u00e7 gruba ayr\u0131rarak incelenir.<\/p>\n
A. Protozoonlar: \u00d6karyot h\u00fccreye sahip y\u00fcksek protistlerdir.<\/p>\n
1-Aks\u00fcel \u00fcreme:<\/p>\n
a) \u0130kiye b\u00f6l\u00fcnme : Ana h\u00fccrenin 2 ye ayr\u0131lmas\u0131 ve 2 yavru h\u00fccre olu\u015fturmas\u0131d\u0131r
\n b) Tomurcuklanma : Ana h\u00fccrede olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131dan yeni bir yavru olu\u015fmas\u0131d\u0131r.
\n c) \u015eizogoni : Bir \u00e7ok b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lan \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131na protoplazma \u00e7evrilerekyeni bireyler olu\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2-Seks\u00fcel \u00fcreme:<\/p>\n
a) Sporogoni : Erkek ve di\u015fi bireyin (mikro ve makrogametosit, mikro ve makrogamet) birle\u015fmesiyle zigot olu\u015fmas\u0131 ve daha sonra bunun b\u00f6l\u00fcnmesidir.
\n b) Konjugasyon : \u0130ki bireyin genetik materyel al\u0131\u015fveri\u015fidir.<\/p>\n
B. Helmintler: Helmintler v\u00fccut yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re 4 gruba ayr\u0131l\u0131rlar:<\/p>\n
1-Trematodlar: Tek halkadan olu\u015fan yass\u0131 helmintlerdir. \u015eistozomalar d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn t\u00fcrler hermafrodittirAyr\u0131ca trematodlar\u0131n larva \u015fekillerinde pedogenesis ad\u0131 verilen tomurcuklanma ile \u00fcreme \u015fekli de vard\u0131r. Yumurtadan \u00e7\u0131kan parazite miracidium ad\u0131 verilir. Bu mirasidyum ara kona\u011fa girer ve orada Sporokist haline d\u00f6ner. Bu kistin i\u00e7indeki tomurcuklanma i\u015flevi sonucu bir tek yumurtadan \u00e7ok say\u0131da larva olu\u015fur.<\/p>\n
2- Cestodlar: V\u00fccutlar\u0131 enaz 3 segmentten olu\u015fan yass\u0131 helmintler olan sestodlar, seks\u00fcel s\u0131ral\u0131 hermafroditizmle \u00e7o\u011fal\u0131rlar. Ayr\u0131ca tomurcuklanma ile boyun b\u00f6lgesinden yeni halkalar olu\u015fur<\/p>\n
3- Nematodlar: E\u015feyli \u00fcremedir. Erkek ve di\u015fi ayr\u0131 bireylerdir ve ya\u015famlar\u0131 boyunca ayn\u0131 cinsiyette kal\u0131rlar. Hepsinin evriminde 3 \u015fekildedir.
\n a-Yumurta
\n b- Larva
\n c- Eri\u015fkin \u015fekildir.
\n 4- Annelidalar: S\u00fcl\u00fck ad\u0131yla tan\u0131nan parazitlerdir. Ger\u00e7ek hermafrodittirler.<\/p>\n
C. Arthropodlar: Eklem bacakl\u0131lar ad\u0131yla tan\u0131mlanan hayvanlard\u0131r. Erkek ve di\u015fileri ayr\u0131 bireylerdir.<\/p>\n
PARAZ\u0130T ENFEKS\u0130YONLARININ BULA\u015eMA ARA\u00c7LARI<\/p>\n
1- Besinler: Kirli besinler parazitlerin kist. yumurta ve larvalar\u0131m ta\u015f\u0131rlar.
\n 2-Su: i\u00e7me sular\u0131na pis sular\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131.
\n 3- Toprak: Parazitler topra\u011fa de\u011fen \u00e7\u0131plak deriden girebilirler.
\n 4- Deri: Parazitler v\u00fccudun \u00e7\u0131plak k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan ve eller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile a\u011f\u0131zdan girerler.
\n 5- E\u015fya ve aletler: \u00c7ama\u015f\u0131rlar, yatak tak\u0131mlar\u0131,\u00f6zellikle \u00e7ocuklarda oyuncaklarla
\n 6-Arthropodlar: Bu iki yolla olur:
\n a) Mekanik Bula\u015fma: Ta\u015f\u0131ma yolu ile (karasinek).
\n b) Biyolojik Bula\u015fma: Konak olan artropodun kan emerken bula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
PARAZ\u0130TLER\u0130N PATOJEN ETK\u0130LER\u0130<\/p>\n
1-Soyucu ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc etki: Parazitler gereksinmeleri olan besini, bulunduklar\u0131 organdan, barsak bo\u015flu\u011fu, h\u00fccre veya dokudan veya kandan sa\u011flarlar.
\n 2-Toksik etki: Parazitlerin endo ve ekzo toksinleri, h\u00fccre ve dokularda etkisini g\u00f6sterir. \u00c7e\u015fitli parazitler kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 durduran. eritrositleri eriten, eozinofili ve l\u00f6kositoza neden olan \u00e7e\u015fitli kimyasal maddeler salg\u0131larlar.
\n 3-Travmatik etki: Parazitlerin kendileri veya yumurtalar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli organelleri travmatik etki yaparlar. \u00c7e\u015fitli a\u011f\u0131z organelleri, artropod’lar\u0131n hortumlar\u0131, dikenli yumurtas\u0131 olan trematod’lar devaml\u0131 olarak dokularda y\u0131rt\u0131lmalara ve kanamalara sebep olurlar. B\u00f6yle durumlarda \u00f6zellikle barsak bo\u015flu\u011funda yaralar olu\u015fur, floraya dahil mikroorganizmler v\u00fccut i\u00e7ine girebilirler .
\n 4-Mekanik etki: Parazitler \u00e7e\u015fitli organlar \u00fczerinde bas\u0131n\u00e7 ve t\u0131kama gibi mekanik etkiler yaparlar. \u00d6rne\u011fin, barsakta bir araya gelerek yumak olu\u015fturan ascarisler barsaklarda t\u0131kanmaya yol a\u00e7abildikleri gibi Ductus choledocus’a girerek safran\u0131n barsa\u011fa akmas\u0131na engel olabilirler.
\n 5-\u0130rritatif (tahri\u015f edici) etki:Organizmaya yabanc\u0131 cisimlerin yapt\u0131klar\u0131 reaksiyonlara benzer. Parazitin etraf\u0131nda iltihap reaksiyonu olu\u015fur. Bu reaksiyon hayati \u00f6nemi olan bir organda ise k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furabilir. \u00d6rne\u011fin Entamoeba histolyctica karaci\u011ferde veya beyin dokusunda abse veya meningoansefalit iltihabi olaylara neden olur ve \u00f6l\u00fcme kadar yol a\u00e7abilir.
\n 6-Litik ve allerjik etki: Baz\u0131 parazitlerin kollagenaz, mukopolisakkaridaz, proteinaz gibi enzimleri vard\u0131r ve bu enzimlerle dokularda erimeye neden olurlar. Allerjik etki ise parazitin kendi v\u00fccuduna kar\u015f\u0131 veya onun salg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 olu\u015fan reaksiyon sonucu olu\u015fur.<\/p>\n
KONAKLARIN-PARAZ\u0130TLERE KAR\u015eI G\u00d6STERD\u0130\u011e\u0130 REAKS\u0130YONLAR<\/p>\n
Konak, v\u00fccuduna giren parazite kar\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli reaksiyonlarla cevap verir. Bu cevap 2 gurupta incelenir:<\/p>\n
A- Fonksiyonel reaksiyonlar:
\n 1-Semptomatoloji, klinik
\n 2-\u0130mmun cevap (ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, anafilaksi, allerji)<\/p>\n
B- Somatik reaksiyonlar:
\n 1-H\u00fccresel reaksiyonlar(fagositoz)
\n 2-Dokusal reaksiyonlar (iltihap, metaplazi, hiperplazi, neoplazi)<\/p>\n
PARAZ\u0130T HASTALIKLARINA KAR\u015eI D\u0130REN\u00c7<\/p>\n
Parazitlere kar\u015f\u0131 biri do\u011fal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve sonradan kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olmak \u00fczere 2 t\u00fcrl\u00fc diren\u00e7 olu\u015fur.<\/p>\n
1-Do\u011fal diren\u00e7: insan ve baz\u0131 hayvan t\u00fcrlerinin \u00e7e\u015fitli parazitlere kar\u015f\u0131 direnci vard\u0131r, \u00f6rnek, insan ku\u015f malaryas\u0131na diren\u00e7lidir. Bu tip diren\u00e7te kona\u011f\u0131n, o parazit veya onun \u00fcr\u00fcnleri ile \u00f6nceden temas\u0131 olmaz.<\/p>\n
Do\u011fal direncin olu\u015fumunda rol oynayan fakt\u00f6rler ;<\/p>\n
a) V\u00fccudu \u00f6rten deri ve mukozalar: Parazitin v\u00fccut i\u00e7ine girmesine engel olabilecek yap\u0131ya sahiptirler.Midedeki asit salg\u0131s\u0131 bir \u00e7ok parazitin \u00f6lmesine neden olacak g\u00fc\u00e7tedir ve bu nedenle hastal\u0131k olu\u015fmas\u0131n\u0131 engeller, \u00f6rne\u011fin, E histolytica’n\u0131n trofozoit \u015fekilleri mide suyunda harabolur ve hastal\u0131k olu\u015fmaz. Ancak baz\u0131 parazitlerin buna kar\u015f\u0131 savunmas\u0131 vard\u0131r ve kist \u015fekilleri mide suyundan etkilenmez.
\n b) Kan ve v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131n\u0131n parazit \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc etkisi: Kanda bulunan non-spesifik savunma maddeleri ve fagositler parazitleri tahribederek hastal\u0131k yapmalar\u0131m engellerler.
\n c) V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131: Baz\u0131 parazitler belli s\u0131cakl\u0131ktaki v\u00fccut \u0131s\u0131lar\u0131nda ya\u015fayabilirler
\n d) Beslenme tarz\u0131: Proteinden zengin besinlerle beslenenlerde antikor olu\u015fumu kolay olmakta ve ki\u015finin direnci artmaktad\u0131r.
\n e) Hormonlar: Baz\u0131 hormonlar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 veya fazlal\u0131\u011f\u0131 yani hormonal dengenin bozulmas\u0131 kona\u011f\u0131n direncinin k\u0131rmakta ve hastal\u0131k olu\u015fmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r, \u00f6rnek, Diabetes mellitus enfeksiyonlara direnci azaltmakta,bunun sonucu kolayca enfeksiyon olu\u015fmakta ve olu\u015fan enfeksiyon \u00e7ok g\u00fc\u00e7 iyile\u015fmektedir. Ayr\u0131ca a\u00e7l\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 yorgunluk, ba\u015fka hastal\u0131klar ve psikolojik nedenler, do\u011fal direncin d\u00fc\u015fmesine ve parazitlerin kolayca yerle\u015fmesine neden olur.<\/p>\n
2-Kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k:<\/p>\n
Kona\u011f\u0131n daha \u00f6nce parazitin kendisi veya onun \u00fcr\u00fcnleri ile kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bir diren\u00e7tir. Burada parazite kar\u015f\u0131 antikorlar\u0131n ve h\u00fccresel cevap olu\u015fur.
\n Bu, 2 yolla olur:<\/p>\n
A. Aktif Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k<\/p>\n
Kona\u011f\u0131n kendisinin olu\u015fturdu\u011fu ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Bu t\u00fcr ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yava\u015f yava\u015f olu\u015fmakta ve uzun s\u00fcre devam etmektedir.Ge\u00e7irilen enfeksiyonlar veya a\u015f\u0131lamalarla elde edilir. Paraziter enfeksiyonlarda aktif ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k 2 t\u00fcrl\u00fc olu\u015fmaktad\u0131r:<\/p>\n
a) Reenfeksiyona kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k; kona\u011f\u0131n bir enfeksiyonu ge\u00e7irdikten sonra ayn\u0131 t\u00fcrdeki parazit enfeksiyonuna kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6rnek, \u015fark \u00e7\u0131ban\u0131 \u00e7\u0131karanlar hastal\u0131k iyile\u015ftikten sonra bir daha ayn\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanmazlar.
\n b) S\u00fcperenfeksiyona kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k (premunisyon ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131); kona\u011f\u0131n v\u00fccudunda enfeksiyon devam etti\u011fi s\u00fcrece ayn\u0131 parazit t\u00fcr\u00fcyle tekrar enfekte olmamas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek, insan s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131na yakaland\u0131\u011f\u0131nda, plasmodium v\u00fccutta bulundu\u011fu s\u00fcrece bir ba\u015fka plasmodium ile enfeksiyona diren\u00e7lidir.<\/p>\n
B. Pasif Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k<\/p>\n
Ba\u015fka bir t\u00fcr canl\u0131n\u0131n v\u00fccudunda olu\u015fmu\u015f olan antikorlar\u0131n hastaya veya hastalanmas\u0131 muhtemel ki\u015fiye verilmesidir. H\u0131zla olu\u015fur, fakat 2-3 haftada etkisiz hale gelir. Anneden f\u00f6tusa plasenta yoluyla veya emzirme s\u0131ras\u0131nda s\u00fctle ge\u00e7en antikorlar bebe\u011fi bir s\u00fcre enfeksiyonlardan korurlar.<\/p>\n
PARAZ\u0130T ENFEKS\u0130YONLARINDA KL\u0130N\u0130K BEL\u0130RT\u0130LER<\/p>\n
Bir parazitin hastal\u0131k belirtisi g\u00f6sterebilmesi o parazitin t\u00fcr\u00fcne, v\u00fccuda giri\u015f yerine, v\u00fccut i\u00e7inde ve dokulardaki g\u00f6\u00e7 durumuna, yerle\u015fti\u011fi sisteme veya organa, dokularda meydana getirdi\u011fi patolojik bozukluklara ba\u011fl\u0131d\u0131r.Genel olarak her parazit hastal\u0131\u011f\u0131nda hastal\u0131k belirtilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in az veya \u00e7ok, bir s\u00fcrenin ge\u00e7mesi gereklidir ki buna kulu\u00e7ka (enk\u00fcbasyon) d\u00f6nemi denir.Parazitozlarda hastal\u0131k belirtileri genel belirtiler ve lokal belirtiler olmak \u00fczere 2 grupta incelenir:<\/p>\n
1-Genel Belirtiler:<\/p>\n
a) Ate\u015f y\u00fckselmesi,
\n b) Nab\u0131z de\u011fi\u015fiklikleri,
\n c) Sinir sistemi bozukluklar\u0131: Ba\u015f d\u00f6nmesi, kusma, h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131k, ba\u015f, bel a\u011fr\u0131lar\u0131, uyuklama veya uykusuzluk, \u00e7\u0131rp\u0131nmalar, say\u0131klamalar \u015feklinde g\u00f6r\u00fclebilir.
\n d) Deri ve mukozalarda d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler: \u00f6zellikle sistemik hastal\u0131k yapan parazitler olmak \u00fczere, \u00e7e\u015fitli parazitozlarda, deri ve mukozalarda bir \u00e7ok lezyon olu\u015fur ve bunlar bazan hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131nda \u00e7ok yararl\u0131 bilgiler verirler. Bu lezyonlar makul, pap\u00fcl, t\u00fcberk\u00fcl, \u00fcrtiker, nodul, vezik\u00fcl, bul, p\u00fcst\u00fcl, keratoz ve hiperkeratoz, kabuk, yara, \u00fclser \u015feklinde olabilir.
\n e) Kan de\u011fi\u015fiklikleri: Kandaki de\u011fi\u015fiklikler, parazitlerin kan yap\u0131c\u0131 dokulara etkisi sonucu kan elemanlar\u0131nda veya serumda bile\u015fim de\u011fi\u015fikliklerine neden olabilirler.<\/p>\n
2-Lokal belirtiler: Parazitin yerle\u015fti\u011fi sistem veya organa g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin, sindirim, \u00fcrogenital, solunum sistemleri ile ilgili belirtiler g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
PARAZ\u0130TOZLARDA TANI<\/p>\n
Parazitozlar\u0131n tan\u0131s\u0131nda klinik belirtiler yaln\u0131z ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu belirtiler bir\u00e7ok di\u011fer hastal\u0131kta da g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni olan parazitin veya onun evrim d\u00f6nemlerinden birinin g\u00f6r\u00fclmesi \u00f6nemlidir. Bunun saptanamad\u0131\u011f\u0131 vakalarda ise indirekt tan\u0131 y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurulur. Ayr\u0131ca m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumda parazitin k\u00fclt\u00fcr\u00fc yap\u0131larak etkenin izolasyonuna \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
A. Hastal\u0131k etkenini veya onun evrim d\u00f6nemlerinden birinin g\u00f6r\u00fclmesi amac\u0131yla kullan\u0131lan y\u00f6ntemler ve muayene maddeleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
1-Kan
\n 2-D\u0131\u015fk\u0131
\n 3-\u0130drar:
\n 4- Deri kaz\u0131nt\u0131s\u0131:
\n 5-Vagina salg\u0131s\u0131
\n 6-Doku s\u0131v\u0131lan
\n 7-Ponksiyon s\u0131v\u0131lar\u0131
\n 8-Balgam
\n 9-Duodenum salg\u0131s\u0131
\n 10-Biyopsi materyeli
\n 11-Otopsi materyeli<\/p>\n
B. Yukarda say\u0131lan materyel, uygun olgularda k\u00fclt\u00fcr ortamlar\u0131na ekilir ve parazitin izolasyonuna \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.
\n C. Serolojik y\u00f6ntemlerle tan\u0131 konulabilir.
\n D. Deri testleri: Ge\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k esas\u0131na dayanan testlerdir.<\/p>\n
PARAZ\u0130TOZLARDA TEDAV\u0130<\/p>\n
1-Etkene y\u00f6nelik tedavi.
\n 2-Semptomatik tedavi, olmak \u00fczere 2 y\u00f6nde kurulur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Latince Para: Yan\u0131nda, Sitos; Beslenme, Logos: Bilim, s\u00f6zc\u00fcklerinden olu\u015fan Parazitoloji bir canl\u0131n\u0131n zarar\u0131na ya\u015famaya denir.Medikal parazitoloji ; protozoonlar,helmintler ve artropodlar\u0131 inceler. Bunlardan protozoonlar, canl\u0131lar aleminde Protista aleminin y\u00fcksek protistler grubunda bulunurlar. Canl\u0131lar h\u00fccre yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re prokaryot ve \u00f6karyot olmak \u00fczere iki tiptedirler. Buna g\u00f6re n\u00fckleus zar\u0131 bulunmayan, DNA’s\u0131 tek zincir halinde olan, mitokondri i\u00e7ermeyen h\u00fccrelere …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7869,7867,7866,7862,7865,6111,7864,7861,7868,2472,7863,6614,7860],"class_list":["post-3431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-aktif-bagisiklik","tag-allerji","tag-anafilaksi","tag-artropodlar","tag-bagisiklik","tag-fagositoz","tag-fakultatif-parazitlik","tag-helmintleri-helmintoloji","tag-kazanilmis-bagisiklik","tag-mantarlar","tag-mutualismus","tag-parazitoloji","tag-protozoonlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3431"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3431\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}