MAYOZ B\u00d6L\u00dcNME<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn d\u00f6llerde kromozom say\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmez kalabilmesi i\u00e7in (sperm ve yumurtan\u0131n birle\u015fmesinden kromozom say\u0131s\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131) farkl\u0131 bir h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi geli\u015fmi\u015ftir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnme ismini alan bu tip b\u00f6l\u00fcnmede, kromozom say\u0131s\u0131 yar\u0131ya indirgenir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnmenin sonunda meydana gelen gametler di\u011fer v\u00fccut h\u00fccrelerinin aksine n say\u0131da kromozom ta\u015f\u0131r (baz\u0131 bitkilerde ve bir h\u00fccrelilerde bireyin kendisi ya\u015fant\u0131s\u0131 boyunca haploid kromozomlu oldu\u011fundan mayoz b\u00f6l\u00fcnmeye gerek kalmaz). Normal olarak soma h\u00fccrelerinde 2n kromozomlardan homolog olanlar, boyuna, sinaps dedi\u011fimiz aral\u0131klarla birbirinin yak\u0131n\u0131nda uzan\u0131rlar. Bu homolog kromozomlar\u0131n her biri ayr\u0131 bir kutba giderek, yaln\u0131z bir tanesinin bir gamete verilmesi sa\u011flan\u0131r. Homolog kromozomlar ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ve \u015fekle, keza benzer kal\u0131tsal fakt\u00f6rlere sahiptir. Gerek yumurta gerekse sperm olu\u015fumu son iki h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesine kadar ayn\u0131 kurallara g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Daha sonra spermatogenezis (sperm olu\u015fumu) ve oogenesiz (yumurta olu\u015fumu) farkl\u0131 \u015fekilde meydana gelir.
\n Mayozda da mitoz gibi profaz, metafaz, anafaz ve telofaz diye d\u00f6rt evre vard\u0131r. Bu evreler arada interfaz olmaks\u0131z\u0131n pe\u015f pe\u015fe iki kez ger\u00e7ekle\u015fir ve sonu\u00e7ta d\u00f6rt yavru h\u00fccre meydana gelir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile mitoz b\u00f6l\u00fcnme aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck farka profazda rastlan\u0131r. <\/p>\n
\u0130nterfaz
\n B\u00f6l\u00fcnmeye haz\u0131rl\u0131k evresidir. Mitozdaki interfaza benzemekle birlikte h\u00fccrelerin mitozdaki gibi b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin ve hacimlerinin artmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmez.<\/p>\n
Profaz-I
\n Kromozomlar k\u0131sal\u0131p kal\u0131nla\u015fmaya ba\u015flarken, anadan ve babadan gelen homolog kromozomlar sinaps halinde ya yan yana parelel uzan\u0131rlar ya da birbirinin \u00fczerine k\u0131vr\u0131l\u0131rlar. K\u0131salma sonucunda kromozomlar mitozdaki gibi g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar. Her kromozom iki kromatitten yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, homolog kromozomlar d\u00f6rtl\u00fc demetler halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe tetrat denir. Canl\u0131n\u0131n v\u00fccudunda homolog kromozom kadar tetrata rastlan\u0131l\u0131r (insanda 23 tane). Kromozomlar\u0131n sentromerleri ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. 4 kromatid i\u00e7in iki sentromer vard\u0131r.
\n Ayr\u0131ca mitozdan farkl\u0131 olarak bu evrede tetratlar aras\u0131nda par\u00e7a de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015fir. Krossing-over denilen bu par\u00e7a de\u011fi\u015fimi t\u00fcr i\u00e7inde \u00e7e\u015fitlili\u011fi sa\u011flar. Bu evrenin sonunda \u00e7ekirdek zar\u0131 par\u00e7alanarak kaybolur.<\/p>\n
Metafaz-I
\n \u00c7ekirdek zar\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 sona ermi\u015f, sentrozomlar kutupulara \u00e7ekilmi\u015f ve i\u011f iplikleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sentromerleri \u00e7ift olan tetratlar ekvatoral d\u00fczlem \u00fczerine dizilir.<\/p>\n
Anafaz-I
\n Bu evrede tetratlar ikiye ayr\u0131larak kutuplara giderler. Ana ve babadan gelen kromozomlar rasgele olarak birbirlerinden ayr\u0131l\u0131rlar (\u00f6zelliklerimizin baz\u0131lar\u0131n\u0131n anadan baz\u0131lar\u0131n\u0131n babadan ge\u00e7mesinin nedeni). Bu evrede kromozom say\u0131s\u0131 indirgendi\u011finden kutuplara ta\u015f\u0131nan yani o\u011ful h\u00fccrelere ge\u00e7ecek olan kromozom say\u0131s\u0131 v\u00fccut h\u00fccrelerinin kromozom say\u0131s\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 kadard\u0131r. <\/p>\n
Telofaz-I
\n H\u00fccrenin iki kutbunda bulunan kromozomlar uzay\u0131p incelmeye ba\u015flar. Etraflar\u0131nda \u00e7ekirdek zar\u0131 olu\u015fur. Sitoplazman\u0131n bo\u011fumlanmas\u0131yla da haploid say\u0131da kromozoma sahip iki yavru h\u00fccre olu\u015fur.
\n Buraya kadar ge\u00e7en olaylar mayoz-I olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan sonra mitozdakinin aksine arada interfaz evresi olmaks\u0131z\u0131n profaz-II’nin ba\u015flamas\u0131yla mayoz-II ba\u015flar. Mayoz-II mitoz b\u00f6l\u00fcnmenin hemen hemen ayn\u0131s\u0131d\u0131r. H\u00fccrelerdeki haploid kromozom say\u0131s\u0131 korunarak profaz-II, metafaz-II, anafaz-II ve telofaz-II ger\u00e7ekle\u015ferek mayoz b\u00f6l\u00fcnmenin sonunda n kromozom say\u0131s\u0131na sahip 4 yavru h\u00fccre meydana gelir. <\/p>\n
M\u0130TOZ B\u00d6L\u00dcNME<\/p>\n
Mitoz b\u00f6l\u00fcnmenin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 saptamak olanaks\u0131zd\u0131r. Fakat h\u00fccrede baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler olur; h\u00fccre i\u00e7eri\u011fi jel haline ge\u00e7er, metabolizma durur, \u00e7ekirde\u011fin hacmi h\u0131zla b\u00fcy\u00fcr. Kromatid iplikleri belirginle\u015fir ve boyanmaya ba\u015flar. G2 evresinin tamamlanmas\u0131, kromozomlar\u0131n t\u00fcrlere \u00f6zg\u00fc \u015fekil ve say\u0131y\u0131 kazanmas\u0131yla mitoz b\u00f6l\u00fcnmeye ge\u00e7ilir. I\u015f\u0131k mikroskobunda kromozomlar art\u0131k rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilir. Bu s\u00fcre yakla\u015f\u0131k bir saat s\u00fcrer. Bu evredeki h\u00fccreler k\u00fcre \u015feklindedir ve etraf\u0131ndaki cisimlere kuvvetle ba\u011flanmam\u0131\u015ft\u0131r. Mitoz b\u00f6l\u00fcnme; profaz, metafaz, anafaz ve telofaz diye d\u00f6rt evreye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Profaz<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u00e7ekirdek i\u00e7inde ince uzun kromatid iplikleri halinde g\u00f6r\u00fcnen kromozomlar, yava\u015f yava\u015f helozon \u015feklinde k\u0131vr\u0131larak kal\u0131nla\u015fmaya ba\u015flar ve g\u00f6r\u00fclebilir duruma ge\u00e7er. kal\u0131nla\u015fma ve k\u0131salma anafaza kadar devam edebilir. Bu arada e\u015f kromozomlar birbirlerinden fark edilemeycek kadar s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bu evrede birbirine sentromerlerle ba\u011flanm\u0131\u015f olarak duran kromozomlar\u0131n her birine kromatid denir. Sentrozomlar ayr\u0131larak her biri bir kutba gitmeye ba\u015flar ve aralar\u0131nda i\u011f iplikleri olu\u015fur. Profaz\u0131n sonuna do\u011fru i\u011f iplikleri ile kromozomlar aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurulurken, sentrozomlardan h\u00fccre zar\u0131na uzanan i\u011f iplikleri de olu\u015fur ve \u00e7ekirdek zar\u0131 eriyerek kaybolur, kromozomlar sitoplazma i\u00e7erisine da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Metafaz
\n Kromozomlar \u00e7ok kere bir \u00e7ember gibi, bazen de kar\u0131\u015f\u0131k olarak ekvatoral d\u00fczlem \u00fczerinde dizilirler. Genellikle k\u00fc\u00e7\u00fck kromozomlar merkezde, b\u00fcy\u00fckler \u00e7evrededir. Dizili\u015f t\u00fcrlere \u00f6zg\u00fc bir \u00f6zellik g\u00f6sterir. Kromozomlar e\u015fit olarak kutuplara \u00e7ekilece\u011finden, ortada belirli bir denge kurulana kadar beklenilir.
\n Profaz 30-60 dakika s\u00fcrmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, metefaz ancak 2-6 dakika s\u00fcrer. her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr ve kromatidler tam olarak birbirinden ayr\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Anafaz<\/p>\n
Ekvatoral d\u00fczlemdeki karde\u015f kromozomlar kutuplara bu evrede ta\u015f\u0131n\u0131rlar. Kas\u0131lma \u00f6zelli\u011fi olan sentrozomlar\u0131n i\u011f iplikleri sayesinde kromozomlar\u0131n yar\u0131s\u0131 bir kutba, di\u011fer yar\u0131s\u0131 \u00f6b\u00fcr kutba gider. Kromozomlar\u0131n kutuplara ula\u015fmas\u0131yla bu evre sona erer.
\n Bitki h\u00fccrelerinde sentrozom bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kromozomlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 sitoplazma hareketleriyle ve sitoplazma k\u00f6kenli i\u011f ipliklerinin yard\u0131m\u0131yla olur. Bu evre de yakla\u015f\u0131k olarak 3-15 dakika s\u00fcrer.<\/p>\n
Telofaz
\n Kromozomlar daha az boyanmaya ba\u015flar. \u00c7ekirdek zar\u0131 yava\u015f yava\u015f olu\u015fur. Kromozomlar uzay\u0131p incelmeye ba\u015flar. B\u00f6l\u00fcnme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ekirdek dinlenmeye ge\u00e7erken, h\u00fccre metabolizmas\u0131 aktif hale ge\u00e7er. <\/p>\n
Bu evrenin olu\u015fumu s\u00fcrerken bir yandan da sitoplazma bo\u011fum yapmaya ba\u015flar. \u0130\u011f ipliklerine dik olarak bo\u011fumlanan sitoplazman\u0131n o b\u00f6lgede jel hale ge\u00e7erek iki o\u011ful h\u00fccrenin stoplazmas\u0131n\u0131 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015flerde vard\u0131r. Stoplazman\u0131n bo\u011fumlanarak ayr\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecine sitokinez denir. Telofaz\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan iki yeni h\u00fccrenin olu\u015ftu\u011fu ana kadar ge\u00e7en s\u00fcre 30-60 dakikad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MAYOZ B\u00d6L\u00dcNME B\u00fct\u00fcn d\u00f6llerde kromozom say\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmez kalabilmesi i\u00e7in (sperm ve yumurtan\u0131n birle\u015fmesinden kromozom say\u0131s\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131) farkl\u0131 bir h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi geli\u015fmi\u015ftir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnme ismini alan bu tip b\u00f6l\u00fcnmede, kromozom say\u0131s\u0131 yar\u0131ya indirgenir. Mayoz b\u00f6l\u00fcnmenin sonunda meydana gelen gametler di\u011fer v\u00fccut h\u00fccrelerinin aksine n say\u0131da kromozom ta\u015f\u0131r (baz\u0131 bitkilerde ve bir h\u00fccrelilerde bireyin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2370,8044,8045,2372,2470,6032,2367,2369,3452,6662,2570,6153,2371],"class_list":["post-3519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anafaz","tag-bolunme-tipleri","tag-haploid-kromozom","tag-interfaz","tag-kromozom","tag-mayoz","tag-mayoz-bolunme","tag-metafaz","tag-mitoz-bolunme","tag-oogenesiz","tag-profaz","tag-sentromer","tag-telofaz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3519"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3519\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}