Et ile beslenen bitkiler..<\/p>\n
Hen\u00fcz az tan\u0131nm\u0131\u015f ve belki de do\u011fan\u0131n en ilgin\u00e7 bitki grubu olan b\u00f6cek yiyen bitkileri y\u0131llard\u0131r yeti\u015ftirmekteyim ve bu konuda olduk\u00e7a geni\u015f bir koleksiyonuna sahibim. <\/p>\n
Batakl\u0131k ve asitli gibi besinden yoksun topraklarda yeti\u015fen bu bitkiler, zamanla besinleri toprak d\u0131\u015f\u0131ndan temin etmek \u00fczere evrime u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Bunun i\u00e7in olduk\u00e7a dahiane b\u00f6cek yakalama y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015flerdir. Bu metodlar genelde aktif kapan ve pasif kapan olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Aktif kapana en iyi \u00f6rnek Ven\u00fcs Sinek Kapan\u0131’d\u0131r (Dionea muscipula). Bu bitkinin kapan \u015feklinde yapra\u011f\u0131 i\u00e7ine bir b\u00f6cek girdi\u011fi zaman, kapan aniden kapanarak i\u00e7indeki b\u00f6ce\u011fi hazmetmeye ba\u015flar. B\u00f6cek bir hafta i\u00e7inde tamamen sindirilerek bitkinin besin ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lan\u0131r. B\u00f6ce\u011fin bitkinin kapan\u0131na cezbedilmesi i\u00e7in bitki aromal\u0131 bir nektar salg\u0131lar. Bu nektara kanan b\u00f6cekler kapan\u0131n i\u00e7ine girdiklerinde kapan saniyenin otuzda biri bir h\u0131zla kapanarak b\u00f6ce\u011fi hapseder. Daha sonra bitki b\u00f6ce\u011fi hazmetmeye ba\u015flar ve bir hafta sonra geride b\u00f6ce\u011fin sadece art\u0131klar\u0131 kal\u0131r. Ven\u00fcs Kapan\u0131n\u0131n kapan mekanizmas\u0131 \u00e7izimini altta g\u00f6rebilirsiniz. <\/p>\n
\u0130kinci kapan t\u00fcr\u00fc de pasif kapanlard\u0131r. Bu gruba giren bitki gruplar\u0131na Sarracenia, Drosera, Nepenthes, Heliamphora, Pinguicula ve Drosaphyllum \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Pasif kapanlar\u0131n iki ana t\u00fcr\u00fc mevcuttur. Bunlar\u0131n en ilgin\u00e7lerinden biri eski sinek ka\u011f\u0131tlar\u0131 gibi yapraklar\u0131nda yap\u0131\u015fkan bir s\u0131v\u0131 \u00fcreten bitkilerdir. Bu bitkilerin yapraklar\u0131 \u015fekerli ve yap\u0131\u015fkan damlac\u0131klar \u00fcretirler. Bu damlac\u0131klar\u0131 yemek i\u00e7in konan b\u00f6cek yapra\u011fa yap\u0131\u015f\u0131r ve kurtulamaz. Daha sonra yaprak b\u00f6ce\u011fin etraf\u0131n\u0131 sararak b\u00f6ce\u011fi hazmeder. Bu t\u00fcr bitkilere en iyi \u00f6rnek Drosera’lard\u0131r. Drosera yapraklar\u0131 av\u0131n\u0131 sararak hazmetti\u011fi i\u00e7in hem aktif hem de pasif kapan \u00f6zelliklerine sahiptir.
\n Di\u011fer ve daha yayg\u0131n bir pasif kapan t\u00fcr\u00fc de s\u00fcrahi kapan denilen t\u00fcrd\u00fcu. Bu t\u00fcr bitkilerde (Nepenthes, Sarracenia ve Heliamphora) bitkinin bir\u00e7ok s\u00fcrahi \u015feklinde kapan\u0131 vard\u0131r. Bu kapanlar\u0131n i\u00e7i sindirim enzimleri i\u00e7eren su ile doludur. Kapan\u0131n etraf\u0131nda salg\u0131lanan aromal\u0131 s\u0131v\u0131ya kanan b\u00f6cekler, daha \u00e7ok bu cazip yemden yemek i\u00e7in yava\u015f yava\u015f kapan\u0131n i\u00e7ine do\u011fru ilerlerler. Ancak kapan\u0131n i\u00e7inde bulunan k\u0131llar a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru uzad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00f6cek kapana girer ama bir daha geri \u00e7\u0131kamaz. Nihayet enzimli suda bo\u011fularak bitkiye yem olur. Bu t\u00fcre ba\u011fl\u0131 baz\u0131 cinslerin, \u00f6zellikle Nepenthes’lerin bazen fare veya ku\u015f kadar b\u00fcy\u00fck avlar yakalad\u0131\u011f\u0131 ve hazmetti\u011fi bilinmektedir. Altta b\u00f6yle iki Nepenthes t\u00fcr\u00fc g\u00f6r\u00fclmekte.<\/p>\n
Suda ya\u015fayan tek b\u00f6cek yiyen ailesi aktif kapanl\u0131 olan Utricularia’d\u0131r. Bu bitkilerin \u00e7o\u011fu t\u00fcr\u00fc tamamen suyun alt\u0131nda ya\u015farlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck su b\u00f6cekleriyle beslenirler.
\n B\u00f6cek yiyen bitkiler san\u0131lan\u0131n aksine d\u00fcnyan\u0131n kutuplar d\u0131\u015f\u0131nda hemen her yerinde bulunabilir. Nepenthes t\u00fcr\u00fc bitkilerin yaln\u0131z tropikal b\u00f6lgelerde yeti\u015fmesine kar\u015f\u0131n Sarracenia ve Dionea t\u00fcrleri yaln\u0131zca Kuzey Amerika”a bulunur. Drosera’lara ve Pinguicula”lara \u00e7ok daha yayg\u0131n bir b\u00f6lgede rastlan\u0131r.
\n B\u00f6cek yiyen bitkileri d\u00fcnyaya ilk tan\u0131tan ki\u015fi evrim teorisinin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Charles Darwin’dir. Darwin, 1875’teki “Insectivorous Plants (B\u00f6cek Yiyen Bitkiler)” kitab\u0131nda bu bitkilerin ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6zelliklerinden bahsetmi\u015f ve bu bitkilere ilk ilginin do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Darwin kitab\u0131nda “Bitkiler, genelde y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n tersine insan \u00fczerinde pasif ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir etki yarat\u0131rlar. Bu bitkilerin b\u00f6ylesine et\u00e7il ve y\u0131rt\u0131c\u0131 bir rol \u00fcstlenmeleri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve biraz da do\u011fa d\u0131\u015f\u0131 ve bir\u015fey” diye bahseder.
\n \u00dclkemizde de b\u00f6cek yiyen bitkilere rastlan\u0131r. T\u00fcrkiye’de yeti\u015fen b\u00f6cek yiyen bitkiler Pinguicula balcanica (Uluda\u011f ve Toros da\u011flar\u0131n\u0131n sulak yerlerinde), Pinguicula crystallina (G\u00fcneydeki da\u011flarda kire\u00e7 ma\u011faralar\u0131 civar\u0131nda), Utricularia ailesinden de t\u00fcm Avrupa cinslerine T\u00fcrkiye’deki g\u00f6l ve g\u00f6letlerde rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Son olarak Adrovanda vesiculosa t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fama alan\u0131 i\u00e7inde T\u00fcrkiye’nin de olmas\u0131na ra\u011fmen bu t\u00fcre \u00fclkemizde rastland\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir belge yoktur.
\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, bir\u00e7ok \u00fclkede B\u00f6cek Yiyen Bitki kl\u00fcp ve derneklerinin bulunmaktad\u0131r. Bu bitkilerin bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fc yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcrlerin korunmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \u00e7aba harcanmaktad\u0131r.Hatta d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde b\u00f6cek yiyen bitkiler devlet korumas\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Amerika’da bulunan bir\u00e7ok Sarracenia t\u00fcr\u00fcn\u00fcn toplanmas\u0131 veya zedelenmesi CITES anla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde federal bir su\u00e7tur <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Et ile beslenen bitkiler.. Hen\u00fcz az tan\u0131nm\u0131\u015f ve belki de do\u011fan\u0131n en ilgin\u00e7 bitki grubu olan b\u00f6cek yiyen bitkileri y\u0131llard\u0131r yeti\u015ftirmekteyim ve bu konuda olduk\u00e7a geni\u015f bir koleksiyonuna sahibim. Batakl\u0131k ve asitli gibi besinden yoksun topraklarda yeti\u015fen bu bitkiler, zamanla besinleri toprak d\u0131\u015f\u0131ndan temin etmek \u00fczere evrime u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Bunun i\u00e7in olduk\u00e7a dahiane b\u00f6cek yakalama y\u00f6ntemleri …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8066,8067,7729,8070,8069,8071,8068,8072],"class_list":["post-3529","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bocek-yiyen-bitkiler","tag-dionea-muscipula","tag-drosera","tag-heliamphora","tag-nepenthes","tag-pinguicula","tag-sarracenia","tag-utricularia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3529"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3529\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}