Protistalar canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6karyot h\u00fccreli en ilkel organizma grubudur. \u00c7o\u011funlukla tek h\u00fccre halinde ya\u015famakla birlikte koloni halinde ya\u015fayanlar\u0131 da vard\u0131r. Protistalar kam\u00e7\u0131l\u0131lar, silliler, k\u00f6kayakl\u0131lar, sporlular, c\u0131v\u0131k mantarlar ve algler olmak \u00fczere gruplara ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Kam\u00e7\u0131l\u0131lar (FLAGELLATA):<\/p>\n
Tek h\u00fccreli yap\u0131da olup v\u00fccudun \u00f6n taraf\u0131nda bir ya da birka\u00e7 kam\u00e7\u0131 bulundurur. Bu kam\u00e7\u0131 h\u00fccrenin hareketini sa\u011flar. Tatl\u0131 sularda ya\u015far. Baz\u0131lar\u0131 kloroplast bulundurdu\u011fu i\u00e7in ototoftur. Bunlar\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00f6rne\u011fi \u00d6glena\u2019d\u0131r. \u00d6glena; kloroplast ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fotosentez yapar. Ancak \u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 zaman heterotrof olarak da beslenir. Bu nedenle hem bitkilere hem hayvanlara benzerlik g\u00f6sterir. Besin kofulu ve kontraktil kofullar\u0131 vard\u0131r. \u00c7o\u011falmalar\u0131 ikiye b\u00f6l\u00fcnme \u015feklinde olur. Tamamen heterotrof beslenen kam\u00e7\u0131l\u0131lar\u0131n en tipik \u00f6rne\u011fi tripanosomad\u0131r. Bu t\u00fcr kam\u00e7\u0131l\u0131lar parazittir. Omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n kan\u0131nda ya\u015far ve hastal\u0131klara neden olur.<\/p>\n
Silliler (C\u0130L\u0130ATA) :<\/p>\n
Bir h\u00fccreli canl\u0131lar\u0131n en geli\u015fmi\u015f s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. V\u00fccutlar\u0131n\u0131n etraf\u0131nda pelikula denilen sert bir \u00f6rt\u00fc bulunur. Pelikula \u00fczerinde sil veya kirpik denilen uzant\u0131lar bulunur. Pelikulan\u0131n i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda yak\u0131c\u0131 \u00f6zellikte olan ve trikosist denilen yap\u0131lar bulunur. Bu yap\u0131lar av\u0131 uyu\u015fturmaya ve av\u0131n kolayca yakalanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Sitoplazmalar\u0131nda biri b\u00fcy\u00fck, di\u011feri k\u00fc\u00e7\u00fck olmak \u00fczere iki \u00e7ekirdek bulunur. B\u00fcy\u00fck \u00e7ekirdek beslenme ve metabolizma olaylar\u0131n\u0131 kontrol ederken, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ekirdek \u00fcremede g\u00f6rev al\u0131r. Ayr\u0131ca bu canl\u0131lar h\u00fccre a\u011f\u0131z\u0131, yutak ve bo\u015falt\u0131m a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 (an\u00fcs) gibi yap\u0131lara da sahiptir. Besinler, besin kofulu \u015feklinde yutaktan h\u00fccreye al\u0131n\u0131rken, art\u0131k maddeler bo\u015falt\u0131m a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan (an\u00fcs) d\u0131\u015far\u0131ya at\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca bu canl\u0131lar\u0131n tatl\u0131 sularda ya\u015fayan t\u00fcrlerinde kontraktil kofullar da bulunur. Kontraktil kofullar, h\u00fccre i\u00e7indeki fazla suyu d\u0131\u015far\u0131 atarak h\u00fccre i\u00e7i su dengesinin ayarlanmas\u0131nda g\u00f6rev al\u0131r.
\n Bu grupta yer alan canl\u0131lar genellikle e\u015feysiz yolla yani b\u00f6l\u00fcnerek \u00e7o\u011fal\u0131r. Ancak bununla birlikte, \u00e7ekirdek de\u011fi\u015fimi \u015feklinde (konjugasyon) bir \u00e7e\u015fit e\u015feyli \u00fcreme ile de \u00e7o\u011falabilir. Sillilerin en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00f6rne\u011fi terliksi hayvan d\u0131r (=Paramesyum=Paramecium caudatum).<\/p>\n
K\u00f6kavakl\u0131lar (RH\u0130ZOPODA):<\/p>\n
Toprak, tatl\u0131 su ve denizel ortamlarda ya\u015farlar. Genellikle zarars\u0131z olmalar\u0131na ra\u011fmen parazit olan t\u00fcrleri de vard\u0131r. Heterotrof olarak beslenir. Bunlarda besin alma ve hareket, yalanc\u0131 ayak (ps\u00f6dopod) denilen sitoplazma uzant\u0131lar\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. En tan\u0131nm\u0131\u015f \u00f6rnekleri amiplerdir.
\n Amip tatl\u0131 sularda ya\u015far, kontraktil kofullar\u0131yla aktif su bo\u015falt\u0131m\u0131 sa\u011flar. \u00c7o\u011falmalar\u0131 e\u015feysiz \u00fcreme (b\u00f6l\u00fcnme) ile olur. Uygun olmayan ortam ko\u015fullar\u0131nda \u015fekillerini de\u011fi\u015ftirerek d\u0131\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 koruyucu bir \u00f6rt\u00fc ile sarar ve kist olu\u015fturur, Ortam ko\u015fullar\u0131 normale d\u00f6n\u00fcnce kist erir ve eski \u015fekillerine d\u00f6ner.<\/p>\n
Baz\u0131 amip t\u00fcrleri hastal\u0131klara neden olabilir. \u00d6rne\u011fin; Entamoeba histolytica t\u00fcr\u00fc kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklarda parazit olarak ya\u015far ve amipli dizanteri denilen bir hastal\u0131\u011fa neden olur.<\/p>\n
Sporlular (SPOROZOA) :<\/p>\n
Omurgal\u0131 ve omurgas\u0131z hayvanlar\u0131n v\u00fcc\u00fbdunda parazit olarak ya\u015far. Hareket etmek i\u00e7in \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir yap\u0131lar\u0131 yoktur. V\u00fccutlar\u0131n\u0131n esnek yap\u0131s\u0131 sayesinde (kas\u0131l\u0131p gev\u015feyerek) hareket edebilir. Parazit olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in besin kofulu ve kontraktil koful bulundurmaz. \u00dcremelerinde e\u015feyli ve e\u015feysiz \u00fcreme birbirini takip eder. Buna metagenez de\u00acnir. Sporlular\u0131n en iyi bilinen \u00f6rnekleri, insanda s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131na neden olan plazmodium dur.<\/p>\n
C\u0131v\u0131k Mantarlar<\/p>\n
C\u0131v\u0131k mantarlar, h\u00fccre duvar\u0131 i\u00e7ermedi\u011finden genel\u00aclikle belirli bir h\u00fccre \u015fekli olmayan, amipsi hareket eden, \u00e7ekirdekli, saprofit, nadiren parazit olan canl\u0131lard\u0131r. Bu canl\u0131lar, amiplerde oldu\u011fu gibi yalanc\u0131 ayaklar\u0131yla besinlerini al\u0131r. Heterotrofturlar. Rutubetli orman altlar\u0131nda, a\u011fa\u00e7 g\u00f6vdelerinde ve \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olan odun, g\u00fcbre gibi besince zengin ortamlarda bulunur. \u00dcremeleri e\u015feysiz veya e\u015feylidir. E\u015feysiz \u00fcremeleri sporla, e\u015feyli \u00fcremeleri ise kam\u00e7\u0131l\u0131 iki zoosporun birle\u015fmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
Algler (SU YOSUNLARI)<\/p>\n
Bu grup tek h\u00fccreli algleri ve bunlar\u0131n bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu kolonileri ve \u00f6zelle\u015fmi\u015f dokulara sahip ol\u00acmayan \u00e7ok h\u00fccreli algleri kapsar. Genellikle tatl\u0131 sularda ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen denizlerde ya\u015fayan t\u00fcrleri de vard\u0131r.
\n Alg h\u00fccrelerinde sel\u00fclozdan yap\u0131lm\u0131\u015f bir h\u00fccre duva\u00acr\u0131 bulunur. Bunun yan\u0131nda sitoplazmalannda fotosentez olay\u0131nda g\u00f6rev alan kloroplastlar, ksantofil, karaten gibi pigmentler de bulunur. Besinlerin fazlas\u0131n\u0131 ni\u015fasta \u015feklinde depolar. K\u00f6k, g\u00f6vde, yaprak, iletim demeti ve g\u00f6zenek ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
\u00c7ok h\u00fccreli algler i\u00e7erdikleri pigment \u00e7e\u015fidine g\u00f6re grupland\u0131r\u0131l\u0131r. Bunlar; ye\u015fil algler, esmer algler ve k\u0131rm\u0131z\u0131 algler olarak isimlendirilir.<\/p>\n
Ekolojik ve ekonomik bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli olan algler ye\u015fil alglerdir. Alglerde \u00fcreme e\u015feysiz ve e\u015feyli yolla sa\u011flan\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Protistalar canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6karyot h\u00fccreli en ilkel organizma grubudur. \u00c7o\u011funlukla tek h\u00fccre halinde ya\u015famakla birlikte koloni halinde ya\u015fayanlar\u0131 da vard\u0131r. Protistalar kam\u00e7\u0131l\u0131lar, silliler, k\u00f6kayakl\u0131lar, sporlular, c\u0131v\u0131k mantarlar ve algler olmak \u00fczere gruplara ayr\u0131l\u0131rlar. Kam\u00e7\u0131l\u0131lar (FLAGELLATA): Tek h\u00fccreli yap\u0131da olup v\u00fccudun \u00f6n taraf\u0131nda bir ya da birka\u00e7 kam\u00e7\u0131 bulundurur. Bu kam\u00e7\u0131 h\u00fccrenin hareketini sa\u011flar. Tatl\u0131 sularda …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2471,6673,8106,2562,4851,5931,8104,2556,6039,8105,6631,8107,6632,8108,2585],"class_list":["post-3540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-algler","tag-amip","tag-anus","tag-civik-mantarlar","tag-ekoloji","tag-heterotrof","tag-kamcililar","tag-okaryot","tag-omurgasiz-hayvanlar","tag-pelikulan","tag-protista-alemi","tag-psodopod","tag-silliler","tag-sporlular","tag-tek-hucreli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3540\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}