Demir eksikli\u011fi<\/p>\n
Belirtiler: Belirgin solgunluk, genel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, odaklanma zorlu\u011fu ve sinirlilik hali. Kulaklar\u0131n u\u011fuldamas\u0131, dudaklarda \u00e7atlaklar, t\u0131rnaklar\u0131n \u00e7abuk k\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nemsiz durumlar. Ama, demir eksikli\u011finin en \u00f6nemli belirtilerinin ba\u015fl\u0131cas\u0131 kans\u0131zl\u0131kt\u0131r. Kans\u0131zl\u0131k ise, \u00f6ncelikle erken do\u011fumlara ve d\u00fc\u015f\u00fcklere neden olur.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klamalar: Yeterli miktarda demirin besinle birlikte al\u0131nmas\u0131 gerekir. Her 3-4 ki\u015fiden birinde, kad\u0131nlar \u00e7o\u011funlukta olmak \u00fczere, demir eksikli\u011fi vard\u0131r. Demir, organizman\u0131n en \u00f6nemli yap\u0131ta\u015flar\u0131ndan biridir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yeti\u015fkinin bedeninde 4-5 gr demir vard\u0131r. Bir yeti\u015fkinin g\u00fcnl\u00fck demir ihtiyac\u0131 ise 10mg civar\u0131ndad\u0131r. Dengeli beslenen ki\u015finin demir eksikli\u011finden \u00e7ekinmesine gerek yoktur. Ama, bebek bekleyen gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n ve menopoz d\u00f6nemindeki olgun kad\u0131nlar\u0131n baz\u0131 demir i\u00e7erikli \u00fcr\u00fcnler kullanmalar\u0131 gerekebilir. Uzman doktor gereken bilgiyi verecektir.<\/p>\n
Pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmler: Demir i\u00e7erikli hayvansal besinler, k\u0131rm\u0131z\u0131 et, beyaz et, bal\u0131k, sakatat ve yumurtad\u0131r. Demir i\u00e7erikli bitkisel besinler, fasulye, bezelye, mercimek, yulaf \u00fcr\u00fcnleri, bu\u011fday, kara lahana, patates, mantar ve kabakt\u0131r.<\/p>\n
Besinler yoluyla al\u0131nan demirin organizma taraf\u0131ndan sindirilme oran\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek i\u00e7in, bolca C vitamini de almak gerekir. C vitamini i\u00e7erikli bitkisel besinler, portakal, limon, kivi, domates, dolmal\u0131k biber ve maydanozdur.<\/p>\n
Hayvansal besinlerden al\u0131nan demirin sindirilme oran\u0131, bitkisel besinlerden al\u0131nan demirin oran\u0131ndan \u00e7ok daha y\u00fcksektir. \u00d6rne\u011fin, hayvansal kaynakl\u0131 100 demir molek\u00fcl\u00fcnden 20 tanesi sindirilebilirken, bitkisel kaynakl\u0131 100 demir molek\u00fcl\u00fcnden yaln\u0131zca 1-3 tanesi sindirilebilir. Yani, demir eksikli\u011fini gidermek i\u00e7in hayvansal besinlere a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeli, ama bitkisel kaynakl\u0131 besinler de kesinlikle ihmal edilmemelidir.<\/p>\n
Is\u0131rganotu, bol miktarda demir, A ve C vitamini i\u00e7erir. Demir ve C vitamini birlikte al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sindirilme oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olacakt\u0131r. G\u00fcnde 2-3 bardak \u0131s\u0131rganotu \u00e7ay\u0131, tatland\u0131r\u0131lmadan i\u00e7ilmelidir.<\/p>\n
Ispanak da demir i\u00e7erir, ama bu demir oxal asitine ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, ancak \u00e7ok az bir miktar\u0131 sindirilebilir. Yani, demir eksikli\u011fini gidermek i\u00e7in bolca \u0131spanak yenmesi bo\u015funad\u0131r.<\/p>\n
Besinlerin uzun s\u00fcre pi\u015firilmesi, demir oran\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olur. Hayvansal besinlerin az pi\u015firilmesi, sebzelerin ha\u015flanarak veya \u00e7i\u011f t\u00fcketilmesi do\u011fru olur.<\/p>\n
\u00d6nlemler: Sigara i\u00e7ilmemelidir. Nikotin, organizman\u0131n C vitamini birikimini azalt\u0131r ve bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc, demir sindirme oran\u0131 azal\u0131r. Adet kanamalar\u0131nda yitirilen kan ve demiri %50-60 oran\u0131nda azaltabilece\u011fi i\u00e7in, demir eksikli\u011fine ve kans\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131, do\u011fum kontrol haplar\u0131 kullan\u0131labilir. Do\u011fum kontrol arac\u0131 olarak kullan\u0131lan spiral ise, kan ve demir kayb\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olabilir. Uzman doktor bu konuda ayd\u0131nlatacakt\u0131r. Fazla asit salg\u0131lanmas\u0131ndan kaynaklanan mide yanmalar\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan, genellikle magnezyum ve al\u00fcminyum i\u00e7erikli \u00fcr\u00fcnlerin s\u00fcrekli kullan\u0131m\u0131, demir eksikli\u011fini artt\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu mineraller, ger\u00e7ek bir demir oburudurlar. S\u0131k\u00e7a kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 yapanlar, arada bir tahlil yapt\u0131rarak, bedenlerindeki demir oran\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fcrmelidirler.<\/p>\n
KANSIZLIK (ANEM\u0130)<\/p>\n
Anemi (Kans\u0131zl\u0131k) hemoglobin miktar\u0131n\u0131n ya\u015f ve cinsiyete g\u00f6re d\u00fcnya sa\u011fl\u0131k \u00f6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan kabul edilen kriterlerin alt\u0131nda kalmas\u0131d\u0131r. Bu kriterler eri\u015fkin erkeklerde 13 g\/dL, kad\u0131nlarda 12 g\/dL nin alt\u0131 kabul edilir. 6 ay ile 6 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklarda 11 g\/dL nin, 6-14 ya\u015flarda 12 g\/dL nin alt\u0131 anemidir.<\/p>\n
En s\u0131k rastlanan anemi t\u00fcrleri demir eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 anemi, Folik asit eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 anemi, Vitamin B-12 eksikli\u011fi anemisidir. Bunlar\u0131 k\u0131saca tan\u0131mlayal\u0131m:<\/p>\n
Demir Eksikli\u011fi Anemisi<\/p>\n
Tan\u0131m olarak d\u00fc\u015f\u00fck miktarda demire ba\u011fl\u0131 olarak kan\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 h\u00fccrelerindeki azalmad\u0131r. Kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u015fekli budur. Demir, kanda oksijen ta\u015f\u0131yan pigment olan hemoglobinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Demir eksikli\u011finin nedenleri :<\/p>\n
Diyette az miktarda al\u0131nma,
\n V\u00fccut taraf\u0131ndan az miktarda emilimi
\n Kronik kanamalar (a\u011f\u0131r adet kanamas\u0131 dahil)
\n \u00d6rne\u011fin: burun kanamalar\u0131, hemoroid, mide yada barsak \u00fclseri, polip, gastroenterial kanser gibi \u2026 \u00c7ocuklarda kur\u015fun zehirlenmesi sonucunda da demir eksikli\u011fi anemisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. V\u00fccutta ve kemik ili\u011findeki demir depolar\u0131n\u0131n harcanmas\u0131 sonucu kans\u0131zl\u0131k yava\u015f yava\u015f geli\u015fir. Genellikle kad\u0131nlarda demir depolar\u0131 daha azd\u0131r. <\/p>\n
Y\u00fcksek risk grubu i\u00e7erisinde do\u011furganl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda olan ve adet d\u00f6nemi nedeniyle kan kayb\u0131 olan kad\u0131nlar, demir ihtiyac\u0131 artm\u0131\u015f gebe veya emziren kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar ve diyetinde yeterli oranda demir bulunmayan ki\u015filer bulunmaktad\u0131r. Kan kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 risk fakt\u00f6r\u00fc aras\u0131nda peptik \u00fclser, barsak kanseri, rahim kanseri, uzun d\u00f6nem aspirin kullan\u0131m\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Demire ba\u011fl\u0131 aneminin kendine \u00f6zel bulgular nelerdir ?<\/p>\n
Yiyecek d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015feylere istek. \u00d6rne\u011fin: toprak, buz, kire\u00e7 ta\u015f\u0131, ni\u015fasta gibi\u2026
\n A\u011f\u0131z kenar\u0131nda ve t\u0131rnaklarda \u00e7atlaklar
\n T\u0131rnaklarda bi\u00e7imsizlik: ka\u015f\u0131k bi\u00e7imi almalar\u0131 gibi\u2026
\n Tahri\u015f olmu\u015f dil
\n G\u00fcnl\u00fck demir gereksinimi ve kayb\u0131 ne kadard\u0131r? <\/p>\n
G\u00fcnl\u00fck demir gereksinimi 1-3 mgr. kadard\u0131r. Bunun % 5-10 duedenum ve proksimal ince barsaktan emilir. G\u00fcnl\u00fck kay\u0131p 1 mgr d\u0131r. Ter, d\u0131\u015fk\u0131, idrar, d\u00f6k\u00fclen h\u00fccreler ile kaybedilir. Gereksinim bebeklik, hamilelik, a\u011f\u0131r hastal\u0131k ve emzirme d\u00f6nemlerinde artar. <\/p>\n
Hangi besinler demir a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengindir?<\/p>\n
K\u0131rm\u0131z\u0131 et, karaci\u011fer, bal\u0131k, kuru \u00fcz\u00fcm ve yumurta sar\u0131s\u0131 demir a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin g\u0131dalard\u0131r. Un, ekmek ve tah\u0131llar demir ile zenginle\u015ftirilmi\u015f olabilir. <\/p>\n
Demir eksikli\u011fi anemisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen hastalarda yap\u0131lmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca tetkikler neler olmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Tam kan say\u0131m\u0131, serum demiri, serum demiri ba\u011flama kapasitesi, transferin saturasyonu, serum ferritin d\u00fczeyi, d\u0131\u015fk\u0131da gizli kan ve periferik yaymad\u0131r. Tam kan say\u0131m\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck hemoglobin ve hematokrit de\u011feri, kanda d\u00fc\u015f\u00fck ferritin d\u00fczeyi, kanda total ba\u011flama kapasitesi ve kan kayb\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u0131\u015fk\u0131da gizli kan g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
Tedavi olarak ne uygulan\u0131r?<\/p>\n
A\u011f\u0131zdan demir tedavisinde kullan\u0131lan demir formlar\u0131 demirs\u00fclfat, demir glukanat ve demir fumoratt\u0131r. Demir tedavisine ba\u015flad\u0131ktan iki ay sonra hemoglobin d\u00fczeyi normale d\u00f6necektir, ancak \u00e7o\u011funlukla kemik ili\u011finde olan demir depolar\u0131n\u0131 doldurmak amac\u0131 ile tedaviye 6-12 ay daha devam edilmelidir.<\/p>\n
Damar i\u00e7erisine veya kas i\u00e7erisine uygulanabilecek demir ila\u00e7lar\u0131 da a\u011f\u0131zdan al\u0131ma dayanamayan hastalarda kullan\u0131labilir. Tedavi ile birlikte kan say\u0131m\u0131 iki ay i\u00e7erisinde normale d\u00f6necektir.<\/p>\n
\u0130la\u00e7 kullan\u0131l\u0131rken dikkat edilecek noktalar nelerdir ?<\/p>\n
En iyi demir emilimi a\u00e7 karn\u0131na olmas\u0131na ra\u011fmen pek \u00e7ok insan buna katlanamaz ve g\u0131da ile almak ister. S\u00fct ve s\u00fctl\u00fc mam\u00fcller demir emilimini engelleyece\u011finden ila\u00e7 ile birlikte al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. C vitamini demir emilimini art\u0131r\u0131rken hemoglobin \u00fcretiminde de \u00f6nemli yer tutar. Diyet ile al\u0131nacak miktar yeterli olmayaca\u011f\u0131ndan gebelik ve emzirme d\u00f6nemi s\u0131ras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n yeterli derecede demir almalar\u0131 gerekir.<\/p>\n
Folik Asit Eksikli\u011fine Ba\u011fl\u0131 Anemi<\/p>\n
V\u00fccudun yeterli k\u0131rm\u0131z\u0131 h\u00fccreleri yaratmak i\u00e7in folik aside ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Folik asit olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kan h\u00fccresi \u00fcretimi azalmaya ba\u015flar. Bu durum sonunda anemi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Folik asitin emilimini ve metabolizmas\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli madde alkold\u00fcr. Bu sebeple folik asit eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 anemi en \u00e7ok alkoliklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca ke\u00e7i s\u00fct\u00fc ile beslenmekte folik asiti d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer nedenler ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131, a\u011f\u0131zdan al\u0131nan do\u011fum kontrol haplar\u0131, kanser i\u00e7in al\u0131nan \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar ve epilepsi.<\/p>\n
Folik Asit Eksikli\u011fine Ba\u011fl\u0131 Aneminin kendine \u00f6zg\u00fc bulgular\u0131 nelerdir ?<\/p>\n
\u0130shal
\n Depresyon
\n \u015ei\u015fmi\u015f ve k\u0131rm\u0131z\u0131 bir dil <\/p>\n
1- DEM\u0130R EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130NE BA\u011eLI ANEM\u0130<\/p>\n
Demir eksikli\u011fi anemisi en fazla s\u00fct \u00e7ocuklu\u011fu d\u00f6neminde, 2. Ve 3. S\u0131kl\u0131kta ise okul \u00e7a\u011f\u0131 ve ergenlik \u00f6ncesi \u00e7a\u011fda rastlanmaktad\u0131r. \u00c7ocuklarda demir eksikli\u011fine yol a\u00e7an nedenler besinlerle yetersiz demir al\u0131m\u0131, h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme nedeni ile demir ihtiyac\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve kan kayb\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Besinlerle Yetersiz Demir Al\u0131n\u0131m\u0131
\n \u00c7ocuklar\u0131n anne s\u00fct\u00fc yerine demir deste\u011fi olmayan mamalarla beslenmesi (pirin\u00e7 unu ile mama) ve inek s\u00fct\u00fcne 1 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ba\u015flanmas\u0131 ve \u00e7ocu\u011fun g\u00fcnde yar\u0131m litreden daha fazla s\u00fct i\u00e7mesi demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015fmesinde en \u00f6nemli nedenlerdir. Anne s\u00fct\u00fc ve inek s\u00fct\u00fcnde demir miktar\u0131n\u0131n az olmas\u0131na ra\u011fmen anne s\u00fct\u00fcndeki demir inek s\u00fct\u00fcndeki demire g\u00f6re daha iyi emilmektedir. Erken do\u011fan ve do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan bebeklere 2. Aydan itibaren, zaman\u0131nda do\u011fan bebeklere ise 4. Aydan itibaren demir eksikli\u011fi anemisinden korumak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda (1-2 mg\/kg) demir ilac\u0131 ba\u015flanmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Demir eksikli\u011fi anemisinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in anne s\u00fct\u00fcn\u00fcn en az 6 ay s\u00fcre ile verilmesi, 1 ya\u015f\u0131na kadar demirden zengin mamalar ve ek g\u0131dalar ile beslenme \u00f6nerilir.<\/p>\n
Daha b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklarda \u00f6zellikle haz\u0131r g\u0131dalarla beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, rejim yapmak amac\u0131 ile eksik g\u0131da al\u0131m\u0131, \u00e7ocu\u011fun vejeteryan olmas\u0131, ya da sosyo-ekonomik durum bozuklu\u011fu nedeni ile hayvansal g\u0131dalar\u0131n al\u0131namamas\u0131 demir eksikli\u011fi anemisine yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemizde \u00f6zellikle k\u0131rsal b\u00f6lgelerimizde bile beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi, evlerde tarhana \u00e7orbas\u0131, bulgur pilav\u0131n\u0131n yerini her 3 \u00f6\u011f\u00fcnde patates k\u0131zartmas\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 dikkatimizi \u00e7ekmektedir. Patatesde demir miktar\u0131 \u00e7ok yetersizdir. Bu da demir eksikli\u011fi anemisinin \u00fclkemizde son y\u0131llarda daha da artmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Artm\u0131\u015f demir ihtiyac\u0131
\n \u00d6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan bebeklerde, zaman\u0131ndan erken do\u011fan bebeklerde, ad\u00f6lesan devresinde ve gebelik ve emzirme d\u00f6nemlerinde olmaktad\u0131r. Gebelikte hafif demir eksikli\u011fi olmas\u0131 anne karn\u0131ndaki bebe\u011fi etkilememekte, ancak orta veya a\u011f\u0131r demir eksikli\u011fi olan annelerin bebeklerinde demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015febilmektedir.<\/p>\n
Kan Kayb\u0131
\n Eri\u015fkin hastalarda kan kayb\u0131na \u00e7ocukluk ya\u015f grubuna g\u00f6re daha fazla rastlanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle mide \u00fclseri veya barsak kanserleri nedeni ile barsaklardan kanamalar olmaktad\u0131r. Bu duruma \u00e7ocuklarda nadir olarak rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuklarda inek s\u00fct\u00fc verilmesi veya inek s\u00fct\u00fc ile yap\u0131lan mamalar nedeni ile s\u0131kl\u0131kla demir eksikli\u011fi geli\u015fmektedir. \u0130nek s\u00fct\u00fcnde demir i\u00e7eri\u011fi az olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda barsaklardan kanamaya da yol a\u00e7mas\u0131 demir eksikli\u011fine neden olmaktad\u0131r. \u0130lk 1 y\u0131l i\u00e7inde \u00e7ocuklara inek s\u00fct\u00fc verilmemesi \u00f6nerilmektedir. \u00d6zellikle \u00e7ocuk g\u00fcnde yar\u0131m litreden fazla s\u00fct i\u00e7iyorsa ve fazla miktarda s\u00fct i\u00e7ti\u011fi i\u00e7in normal g\u0131dalar\u0131 alm\u0131yorsa o \u00e7ocukta demir eksikli\u011fi anemisi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca uzun s\u00fcreli aspirin ve di\u011fer romatizma ila\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 da barsaklardan kan kayb\u0131na neden olabilmektedir. \u00c7ocuklarda do\u011fu\u015ftan olan mide barsak anomalileri de kan kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Barsak kurtlar\u0131ndan k\u0131l kurdu ve solucanlar demir eksikli\u011fine yol a\u00e7mazlar, ancak kancal\u0131 kurtlar barsaklardan kanamaya neden olarak demir eksikli\u011fine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Do\u011fu\u015ftan kanamaya e\u011filimi olan hastalarda (hemofili hastal\u0131\u011f\u0131 gibi), s\u0131k s\u0131k kanamalar nedeni ile demir eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. K\u0131zlarda adet kanamalar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcrmesi ve \u00e7ok miktarda olmas\u0131 demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015fmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Demir Eksikli\u011fine Ba\u011fl\u0131 Kans\u0131zl\u0131kta G\u00f6r\u00fclen Belirtiler
\n Kans\u0131zl\u0131k hafif derecede ise \u00e7ocukta hi\u00e7bir belirti olmayabilir, ancak yap\u0131lan laboratuvar incelemeleri sonucunda te\u015fhis edilebilir. E\u011fer kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 fazla ise renginde solukluk, \u00e7arp\u0131nt\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, huzursuzluk, halsizlik, \u00e7abuk yorulma ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k gibi belirtiler g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
Toprak yeme, buz, ka\u011f\u0131t gibi normalde yenmemesi gereken \u015feylerin yenilmesi demir eksikli\u011fi anemisinde s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmektedir ve P\u0130KA olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Uzun s\u00fcreli demir eksikliklerinde t\u0131rnaklar\u0131n ka\u015f\u0131\u011fa benzer \u015fekilde i\u00e7e \u00e7\u00f6kmesi, a\u011f\u0131z k\u00f6\u015felerinde \u00e7atlamalar, dilin \u00fczerinin d\u00fczle\u015fmesi, a\u011fr\u0131l\u0131 olmas\u0131 ve yutkunma zorlu\u011fu daha \u00e7ok eri\u015fkin hastalarda dikkati \u00e7ekmektedir. Demir eksikli\u011fi olan \u00e7ocuklarda oturma, emekleme ve y\u00fcr\u00fcme gibi motor geli\u015fmede gecikme, davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131, \u00f6\u011frenmede g\u00fc\u00e7l\u00fck ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde azalma sonucunda enfeksiyonlara yatk\u0131nl\u0131k g\u00f6zlenmektedir. Yine \u00f6zellikle s\u00fct \u00e7ocuklu\u011fu d\u00f6neminde demir eksikli\u011fi varsa a\u011flarken kat\u0131lma n\u00f6betleri g\u00f6r\u00fclebilir. E\u011fer kans\u0131zl\u0131k aile taraf\u0131ndan farkedilmeden uzun s\u00fcre bu \u015fekilde devam ederse kalp yetmezli\u011fi geli\u015febilir. \u00c7ocuk bu durumda zor nefes alma, ileri derecede halsizlik gibi belirtilerle doktora gelebilir.<\/p>\n
Demir Eksikli\u011fine Ba\u011fl\u0131k Kans\u0131zl\u0131\u011fa Tan\u0131 Koyma ve Kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Hastal\u0131klar
\n Demir eksikli\u011fi te\u015fhisi doktor taraf\u0131ndan hastan\u0131n hikayesi, muayenesi ve belirli laboratuvar testlerinin yap\u0131lmas\u0131 sonucunda konulur.
\n Demir eksikli\u011fi en s\u0131k akdeniz anemisi ta\u015f\u0131yc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kar\u0131\u015fabilir. Akdeniz anemisi hastal\u0131\u011f\u0131 ise hem anneden hem babadan bozuk genin ge\u00e7mesi sonucu iki tane bozuk gen ta\u015f\u0131yan \u00e7ocuklarda olu\u015fan bir hastal\u0131kt\u0131r, 3-4 haftada bir devaml\u0131 kan verilmesi ile tedavi edilmektedir. E\u011fer \u00e7ocuk anneden veya babadan bir tane bozuk gen alm\u0131\u015fsa o zaman Akdeniz anemisi ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermezler, ancak yap\u0131lan kan incelemeleri sonucunda hemoglobin d\u00fczeyinin olmas\u0131 gerekenden 1-2 gram alt\u0131nda olmas\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 testlere bak\u0131lmas\u0131 ile tan\u0131 konulur. E\u011fer bu tan\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7acak olursa, \u00e7ocuk veya eri\u015fkine yanl\u0131\u015fl\u0131kla demir eksikli\u011fi tan\u0131s\u0131 konulup devaml\u0131 demir ilac\u0131 kullanmas\u0131 \u00f6nerilecektir. Gere\u011finden fazla kullan\u0131lan demirin yan etkileri olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bunun d\u0131\u015f\u0131nda uzun s\u00fcreli enfeksiyonlar ve hastal\u0131klar\u0131n seyir s\u0131ras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen anemiler (b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131, romatizmal hastal\u0131klar, inflamatuvar barsak hastal\u0131klar\u0131, kanser gibi) demir eksikli\u011fi anemisi ile kar\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Tedavi
\n Demir eksikli\u011fi anemisinin tedavisinde a\u011f\u0131z yolu ile verilen demir ilac\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bebeklerde damla veya \u015furubu, daha b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklarda tablet veya drajeleri kullan\u0131l\u0131r. \u0130lac\u0131n a\u00e7 karn\u0131na ve \u00f6\u011f\u00fcnler aras\u0131nda al\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilir. Birlikte C vitamini i\u00e7eren limonata veya portakal suyu ile birlikte verilmesi verilen demirin barsaklardan emilimini art\u0131racakt\u0131r. S\u00fct ile birlikte verildi\u011fi durumlarda ise demir emilimi azal\u0131r. Bir ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bebeklerde g\u00fcnde 1 kez kahvalt\u0131dan 30 dakika \u00f6nce verilmesi ile yan etkiler \u00e7ok azalt\u0131labilir. Daha b\u00fcy\u00fcklerde 2-3 dozda verilmesi \u00f6nerilmektedir. Genellikle rahatl\u0131kla tolere edilebilir. Baz\u0131 vakalarda yan etkiler g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
Demir ilac\u0131n\u0131n al\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 1 saat sonra bulant\u0131 kusma, mide a\u011fr\u0131s\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 olabilir. Bu durum ilac\u0131n yemekten hemen sonra al\u0131nmas\u0131 ile ge\u00e7er veya azal\u0131r. E\u011fer semptomlar devam ederse doz miktar\u0131 azalt\u0131l\u0131r veya tablet, draje veya s\u0131v\u0131 form\u00fcllerden bir di\u011ferine ge\u00e7ilir. Baz\u0131 hastalarda ishal veya kab\u0131zl\u0131k yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Demir ilac\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00f6zellikle damla veya \u015furup kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda di\u015fler ge\u00e7ici olarak siyaha boyanabilir. \u0130lac\u0131 verirken dilin arkas\u0131na do\u011fru verilmesi di\u015flerin boyanmas\u0131n\u0131 azaltacakt\u0131r. Yine ilac\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n kakas\u0131n\u0131n koyu renk \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 bilinmelidir.<\/p>\n
E\u011fer hastada doz azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde kusmalar\u0131 veya kar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131 oluyorsa, hastan\u0131n altta yatan bir barsak hastal\u0131\u011f\u0131 varsa, verilen ila\u00e7 emilemiyorsa, hastan\u0131n kronik olan kanamas\u0131 a\u011f\u0131zdan verilen demir ilac\u0131yla kar\u015f\u0131lanam\u0131yorsa o zaman demir ilac\u0131n\u0131n enjeksiyon \u015fekli kal\u00e7adan yap\u0131labilir. Bu mutlaka doktor taraf\u0131ndan \u00f6nerilmelidir. Kal\u00e7adan yap\u0131lan demir ilac\u0131na kar\u015f\u0131 ani allerjik reaksiyonlar geli\u015febilir, i\u011fnenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde a\u011fr\u0131, renk de\u011fi\u015fikli\u011fi olabilir. \u0130lac\u0131n kal\u00e7ada derin bir \u015fekilde ve \u00f6zel bir teknikle (Z palsit) yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Ayr\u0131ca son y\u0131llarda damardan kullan\u0131lan demir preparatlar\u0131 da se\u00e7ilen vakalarda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hastan\u0131n hemoglobin seviyesi ya\u015f\u0131na g\u00f6re normal d\u00fczeye gelince demir ilac\u0131 depolar\u0131n\u0131n dolmas\u0131 amac\u0131 ile yakla\u015f\u0131k 4-8 hafta daha yar\u0131 dozda devam edilir. E\u011fer \u00e7ocu\u011fun beslenmesi d\u00fczeltilir, demirden zengin g\u0131dalarla beslenmesi sa\u011flan\u0131rsa demir eksikli\u011finin tekrar etmesi \u00f6nlenecektir.<\/p>\n
\u00c7ocuklarda demir eksikli\u011fi anemisi d\u0131\u015f\u0131nda daha nadir olmak \u00fczere folik asit eksikli\u011fi ve vitamin B12 eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 anemiler de geli\u015febilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Demir eksikli\u011fi Belirtiler: Belirgin solgunluk, genel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, odaklanma zorlu\u011fu ve sinirlilik hali. Kulaklar\u0131n u\u011fuldamas\u0131, dudaklarda \u00e7atlaklar, t\u0131rnaklar\u0131n \u00e7abuk k\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nemsiz durumlar. Ama, demir eksikli\u011finin en \u00f6nemli belirtilerinin ba\u015fl\u0131cas\u0131 kans\u0131zl\u0131kt\u0131r. Kans\u0131zl\u0131k ise, \u00f6ncelikle erken do\u011fumlara ve d\u00fc\u015f\u00fcklere neden olur. A\u00e7\u0131klamalar: Yeterli miktarda demirin besinle birlikte al\u0131nmas\u0131 gerekir. Her 3-4 ki\u015fiden birinde, kad\u0131nlar \u00e7o\u011funlukta olmak \u00fczere, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2701,2313,8114,5748,2271,8116,5872,8117,8115],"class_list":["post-3550","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anemi","tag-c-vitamini","tag-demir-eksikligi","tag-demir-eksikligi-anemisi","tag-folik-asit","tag-folik-asit-eksikligine-bagli-anemi","tag-hemofili","tag-ishal","tag-isirganotu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3550"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}