Parmak izi, parmaklar\u0131n son eklemi ve u\u00e7 k\u0131sm\u0131ndaki k\u0131vr\u0131mlar\u0131n meydana getirdi\u011fi iz. Parmak izi insan v\u00fccudunun tabii halinden istifade edilerek bulunmu\u015f ve bug\u00fcn \u015fah\u0131s tespitinde \u00e7ok fazla kullan\u0131lan bir metoddur.
\n \u0130nsan v\u00fccudunun d\u0131\u015f derisinde bulunan her k\u0131vr\u0131mda ter g\u00f6zenekleri vard\u0131r. Bunlar\u0131n herbiri i\u00e7 deriye kadar uzan\u0131r. Her g\u00f6zenek orada \u00e7iviye benzeyen ve Papila denen iki s\u0131ral\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131larla i\u00e7 deriye sanki \u00e7ivi atm\u0131\u015f gibidir. Bu sebeple d\u0131\u015f deri hasara u\u011frasa, hatta tamamiyle d\u00f6k\u00fclse bile, bu Papilalar yine de parmak izinin tespiti i\u00e7in yeterlidirler. Yine, yeni \u00e7\u0131kan derilerdeki izler de eskisinin ayn\u0131s\u0131 olurlar. Fakat i\u00e7 deride bulunan papilalar tamamiyle kaybolursa o zaman parmak izini tespit etmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz; zira bu durumda parmak i\u00e7i k\u0131vr\u0131mlar\u0131 tamamen kaybolmaktad\u0131r.<\/p>\n
DNA parmak izi <\/p>\n
\u0130nsan hayat\u0131 \u00fczerinde son derece hassas kararlar vermek zorunda kalan mahkemeler, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kriminal laboratuvarlar\u0131yla adli t\u0131bb\u0131n raporlar\u0131na ba\u015fvurmaktad\u0131rlar.
\n 1985 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de Leicester \u00dcniversitesi Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Alec Jeffreys, kal\u0131t\u0131m maddesinin incelenerek bir ki\u015fiye has DNA karakterinin tespit edilebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. DNA parmak izi (DNA fingerprint) veya genetik parmak izi olarak tarif edilebilecek bu \u00f6zellikler, rekombinat DNA teknikleriyle el parmak izinden daha g\u00fcvenli olarak ki\u015fiyi belirlemede kullan\u0131labilmektedir.
\n Bir canl\u0131ya ait b\u00fct\u00fcn DNA parmak izleri birbirinin e\u015fididir. \u0130ki ki\u015finin tesad\u00fcfen ayn\u0131 genetik parmak izine sahip olabilme ihtimali, istatistiki olarak milyarda bir ile ifade edilebilecek kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir derecededir.
\n Sadece bir damla kan, idrar, t\u00fck\u00fcr\u00fck, sperma, vaginal s\u0131v\u0131, menstruasyon kan\u0131, s\u00fct, biyolojik bir doku par\u00e7as\u0131, bir adet k\u0131l veya sa\u00e7 teli ki\u015finin genetik kimli\u011fini belirlemek i\u00e7in yeterlidir. Bir su\u00e7 mahallinde bulunan b\u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck bir v\u00fccut kal\u0131nt\u0131s\u0131ndan DNA izole edilmekte ve az elde edilen DNA’n\u0131n PCR metodlar\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131p ASO teknolojisiyle polimorfik genotipi tespit edilebilmektedir.
\n N\u00fckleik veya molek\u00fcler sondalama denen yeni teknikle; sa\u00e7 teli, bir damla kan, sperma veya biyolojik bir doku par\u00e7as\u0131n\u0131n proteininden hareket edilerek, genetik koddan faydalanmak suretiyle, bu proteinin \u00fcretimini sa\u011flam\u0131\u015f olan gen dizisini bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde su\u00e7 failini, b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 genetik parmak izinin incelenmesiyle ortaya \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. DNA parmak iziyle % 99’un \u00fczerinde bir ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131labilmektedir. Halen Amerika’da FBI laboratuvarlar\u0131nda ve \u0130ngiltere, Almanya, Hindistan’da genetik sondalama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 mahkemelerde delil olarak kabul edilmektedir. Ayn\u0131 usul \u0130ngiltere’de babal\u0131\u011f\u0131n tespitinde de kullan\u0131lmaktad\u0131r. Genetik parmak izi deliline dayanarak al\u0131nan ilk mahkumiyet karar\u0131, 1987 Ekiminde Bristol Mahkemesine aittir.
\n Genetik parmak izi usul\u00fcyle, bir \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 belirlenebildi\u011fi gibi, kal\u0131t\u0131mla ilgili veya bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar da te\u015fhis edilebilmekte ve bir s\u0131\u011f\u0131r\u0131n cinsiyeti \u00f6nceden anla\u015f\u0131labilinmektedir. Bu usul sayesinde hayvan yeti\u015ftiricilirei, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak erkek veya di\u015fi embriyolar\u0131 ineklere a\u015f\u0131layabileceklerdir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Parmak izi, parmaklar\u0131n son eklemi ve u\u00e7 k\u0131sm\u0131ndaki k\u0131vr\u0131mlar\u0131n meydana getirdi\u011fi iz. Parmak izi insan v\u00fccudunun tabii halinden istifade edilerek bulunmu\u015f ve bug\u00fcn \u015fah\u0131s tespitinde \u00e7ok fazla kullan\u0131lan bir metoddur. \u0130nsan v\u00fccudunun d\u0131\u015f derisinde bulunan her k\u0131vr\u0131mda ter g\u00f6zenekleri vard\u0131r. Bunlar\u0131n herbiri i\u00e7 deriye kadar uzan\u0131r. Her g\u00f6zenek orada \u00e7iviye benzeyen ve Papila denen iki …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8203,2599,8202],"class_list":["post-3599","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-dna-parmak-izi","tag-genetik","tag-parmak-izi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3599"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3599\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}