OTONOM (V\u0130SSERAL, VEJETAT\u0130F) S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130
\nV\u00fccudun dengesini korumak amac\u0131yla, bizim istemimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Otonom sinir sistemi ikiye ayr\u0131l\u0131r: sempatik sinir sistemi, parasempatik sinir sistemi.
\n\u00b7 D\u00fcz kaslar\u0131n, kalp kas\u0131n\u0131n ve salg\u0131 bezlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler (yani, etkiledikleri organlar: d\u00fcz kaslar, kalp kaslar\u0131, salg\u0131 bezleridir). Bu d\u00fczenleme artma\/h\u0131zlanma ya da azalma\/yava\u015flama\/bask\u0131lama \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir
\n\u00b7 Otonom sinir d\u00fc\u011f\u00fcmleri vard\u0131r (dorsal root ganglia: arka yol d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc)
\n\u00b7 Afferent(duyu), efferent(hareket) ve integrasyon(birle\u015ftirme) merkezi ile ba\u011flant\u0131lar\u0131 vard\u0131r
\n\u00b7 Limbik sistemden ve beyincikten(serebrum) gelen uyar\u0131 girdilerini al\u0131r
\n\u00b7 Uyar\u0131ld\u0131klar\u0131nda:
\n\u00a7 D\u00fcz kaslar\u0131n kas\u0131lmas\u0131n\u0131 ya da gev\u015femesini sa\u011flarlar
\n\u00a7 Kalp kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lma g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyerek, kaslar\u0131n h\u0131zl\u0131 ya da yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar
\n\u00a7 Salg\u0131 bezlerinin az ya da \u00e7ok salg\u0131 yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar
\n\u00b7 Otonom duyu sinirlerinin kan damarlar\u0131nda, i\u00e7 organlarda ve v\u00fccuttaki i\u00e7 ortam\u0131 denetleyen sinir sistemlerinde alg\u0131lay\u0131c\u0131lar\u0131(resept\u00f6rleri; interoceptor) vard\u0131r
\n\u00b7 Otonom sinir sitemindeki duyu sinirleri uyar\u0131lar\u0131 s\u00fcrekli (uzunca bir s\u00fcre) alg\u0131lamazlar; yani bir\u00e7ok otonomik uyar\u0131 s\u00fcrekli bask\u0131lanmaz ya da de\u011fi\u015fmez
\n\u00b7 Otonom sinir sistemi ayn\u0131 zamanda somatik duyular\u0131 ve \u00f6zel duyu sinirlerinden gelen uyar\u0131lar\u0131 da al\u0131rlar
\n\u00b7 Otonom sinir sisteminin iki hareket siniri (motor n\u00f6ronu) vard\u0131r
\n\u00a7 Birincisinin: g\u00f6vdesi(h\u00fccre ve \u00e7ekirde\u011fi) merkezi sinir sisteminde yer al\u0131r; uzant\u0131s\u0131(aksonu) myelin k\u0131l\u0131f\u0131 ile kaplanm\u0131\u015ft\u0131r, genellikle bu uzant\u0131 bir otonomik sinir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olup b\u00f6ylece daha uzaklara gidebilmektedir
\n\u00a7 \u0130kincisinin: g\u00f6vdesi otonomik sinir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r, uzant\u0131s\u0131nda myelin k\u0131l\u0131f\u0131 yoktur ve etkiledi\u011fi organla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r
\nOtonom sinir sistemi etkileyece\u011fi organa (efferent) giderken sempatik ve parasempatik olmak \u00fczere iki k\u0131sma b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Her ikisi de her organa ula\u015f\u0131r; o nedenle dual innervation(\u00e7ift desteklenme) denir. Uyar\u0131lar\u0131 ileten h\u00fccreler (n\u00f6rotransmitterler) genellikle d\u00fc\u011f\u00fcm sonras\u0131ndaki liflerden (postganglionik fibers) salg\u0131lan\u0131r; bunlar Sempatik Sinir Sisteminde NOREP\u0130NEFR\u0130N (NE), Parasempatik Sinir Sisteminde ise ASET\u0130L KOL\u0130N (Ach) dir.
\nSOMAT\u0130K S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130
\nMerkezi sinir sistemine duyusal bilgi g\u00f6nderen periferik sinirler ile iskelet kaslar\u0131n\u0131 uyaran motor sinir liflerinden olu\u015fur. Afferent (duyusal) ve efferent (motor) b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fur. Afferent b\u00f6l\u00fcm kas, eklem, tendon ve duyu organlar\u0131ndan gelen uyar\u0131lar\u0131 al\u0131r; efferent b\u00f6l\u00fcm ise bu uyar\u0131lar\u0131 de\u011ferlendirir.
\n\u00b7 Hem duyu hem de hareket sinirlerini kapsarlar; etkiledikleri organlar iskelet kaslar\u0131d\u0131r.
\n\u00b7 Sinir d\u00fc\u011f\u00fcmleri vard\u0131r(dorsal root ganglia)
\n\u00b7 Somatik duyu sinirleri, alg\u0131lay\u0131c\u0131lardan gelen \u00f6zel uyar\u0131larla (koku, tad, ses, denge gibi girdiler); \u0131s\u0131, dokunma, a\u011fr\u0131, kendinin fark\u0131nda olma gibi alg\u0131lar\u0131 al\u0131rlar
\n\u00b7 Bu duyular\u0131n hepsi ki\u015fi bilin\u00e7li iken alg\u0131lan\u0131r
\n\u00b7 Somatik hareket sinirleri iskelet kaslar\u0131n\u0131n istemli ve bilin\u00e7li hareket etmesini sa\u011flarlar
\n\u00b7 Hareket sinirleri genellikle uyar\u0131lma sonras\u0131 tepki verirler; uyar\u0131ld\u0131klar\u0131nda kaslar\u0131n kas\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.
\n\u00b7 Somatik sinir sisteminin tek bir hareket siniri (motor n\u00f6ronu) vard\u0131r.
\nMERKEZ\u0130 S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130<\/p>\n
Merkezi Sinir Sistemi, kafatas\u0131 bo\u015flu\u011funda ve omurga i\u00e7inde yer alan t\u00fcm beyin (ansefai) ve omurilikten olu\u015fmu\u015ftur. T\u00fcm beyin ve omurililik ile birlikte bir eksen olu\u015fturur. \u0130kisi de \u00e7ok uzun uzant\u0131lar\u0131 olan ve n\u00f6ron ad\u0131n\u0131 alan sinir h\u00fccreleriyle destek doku olan n\u00f6rogli h\u00fccrelerinden yap\u0131l\u0131r. Toplam a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 1,5 kilogramd\u0131r. Merkezi sinir sisteminde, beyin sap\u0131ndan \u00e7\u0131kan oniki kafa siniri bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca otuz bir \u00e7ift omurilik siniri de vard\u0131r. Bu sinirler v\u00fccudun d\u0131\u015far\u0131yla ili\u015fkisini sa\u011flayan sinirlerdir. Yani hareket ve duyum sinirlerimizdir. <\/p>\n
Oniki kafa sinirlerimiz \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\u2022 1) Koklama Siniri
\n\u2022 2) G\u00f6rme Siniri
\n\u2022 3) G\u00f6z Hareket Siniri
\n\u2022 4) Troklea Siniri
\n\u2022 5) \u00dc\u00e7\u00fcz Sinir
\n\u2022 6) G\u00f6z D\u0131\u015f Hareket Siniri
\n\u2022 7) Y\u00fcz Siniri
\n\u2022 8) \u0130\u015fitme Siniri
\n\u2022 9) Dil-Yutak Siniri
\n\u2022 10) Akci\u011fer-Mide Siniri
\n\u2022 11) Omurga Siniri
\n\u2022 12) Dilalt\u0131 Siniri<\/p>\n
l)BEY\u0130N<\/p>\n
a)Beynin \u0130\u015flevleri<\/p>\n
Eskiden d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131n merkezinin kalp oldu\u011fu san\u0131l\u0131rd\u0131. Oysa bug\u00fcn bilincin, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin ve deneyimle kazan\u0131lan bilgilerin beyinde olu\u015fup bi\u00e7imlendi\u011fini biliyoruz. Sinir sisteminin en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 olan beyin, v\u00fccudun b\u00fct\u00fcn hareketlerini ve tepkilerini y\u00f6netti\u011fi gibi duygular\u0131n,belle\u011fin ve ki\u015fili\u011fin de merkezidir.
\nb)Beynin Yap\u0131s\u0131 ve Anatomisi<\/p>\n
Basit yap\u0131l\u0131 hayvanlar\u0131n beyni kal\u0131nla\u015farak kordon bi\u00e7imini alm\u0131\u015f tek bir sinir lifinden olu\u015fur. Genel kural olarak, geli\u015fmi\u015f hayvanlar\u0131n beyni basit yap\u0131l\u0131 hayvanlar\u0131nkinden, iri yap\u0131l\u0131 hayvanlar\u0131n beyni de k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131nkinden daha b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131kt\u0131r. Ama beyin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn zekayla hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yoktur. \u0130nsanlarda yeti\u015fkinlerin beyninin \u00e7ocuklar\u0131nkinden, erkeklerin beyninin kad\u0131nlar\u0131nkinden biraz daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 yaln\u0131zca ya\u015f, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve cinsiyet fark\u0131ndan kaynaklan\u0131r.
\nY\u00fczeyi, yani beyin kabu\u011fu insanda \u00f6ylesine k\u0131vr\u0131ml\u0131d\u0131r ki, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle iri bir cevizi and\u0131r\u0131r ve k\u0131vr\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131p yay\u0131lacak olsa bir yast\u0131k y\u00fcz\u00fc kadar geni\u015f bir alan\u0131 kaplar.
\nc)As\u0131l Beyin<\/p>\n
\u0130nsan beyninin en \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak duygular\u0131m\u0131z\u0131 ve ki\u015fili\u011fimizi y\u00f6nlendiren as\u0131l beyin,beyin yar\u0131mk\u00fcreleri denilen iki par\u00e7adan olu\u015fur. \u0130nsan v\u00fccudunun en geli\u015fmi\u015f organ\u0131 olan beynin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak ortalama 1350 gramd\u0131r. Beyin kabu\u011funda milyonlarca sinir h\u00fccresinin g\u00f6vdeleri bir araya toplanm\u0131\u015ft\u0131r; h\u00fccreler b\u00f6yle toplu haldeyken kirli beyaz renkte g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bu dokuya bozmadde denir. Bozmaddenin hemen alt\u0131nda, beyin beyin kabu\u011fundan v\u00fccudun her yan\u0131na ve beynin \u00f6b\u00fcr b\u00f6l\u00fcmlerine uzanan sinir lifleri, yani aksonlar k\u00fcmelenmi\u015ftir. Bu liflerin d\u0131\u015f\u0131 beyaz bir beyaz bir k\u0131l\u0131fla sar\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bozmaddeden daha a\u00e7\u0131k bir renkte g\u00f6z\u00fcken bu dokuya da akmadde denir. Meninks denilen beyin zarlar\u0131 i\u00e7ten d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru s\u0131ras\u0131yla pia mater, araknoid ve dura mater adlar\u0131n\u0131 al\u0131rlar.
\nPia mater; beyin h\u00fccrelerini besleyen kan damarlar\u0131yla \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr ve beynin t\u00fcm girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6rten tabakad\u0131r. Bu zar ile orta tabaka araknoid aras\u0131nda beyin-omurilik s\u0131v\u0131s\u0131(B.O.S.) bulunmaktad\u0131r. Dura mater ise en d\u0131\u015ftaki zard\u0131r.
\nBeynin i\u00e7inde, tam ortas\u0131na rastlayan, kar\u0131nc\u0131k denilen d\u00f6rt adet bo\u015fluk vard\u0131r. \u0130ki yan kar\u0131nc\u0131k \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kar\u0131nc\u0131\u011fa, o da d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kar\u0131nc\u0131\u011fa a\u00e7\u0131l\u0131r. Buradaki t\u00fcm bo\u015fluklar\u0131n i\u00e7i de beyin-omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 ile kapl\u0131d\u0131r. Su gibi duru ve renksiz olan beyin-omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 beyin kar\u0131nc\u0131klar\u0131nda \u00fcretilir ve beyin yar\u0131mk\u00fcrelerinin \u00e7evrelerini ku\u015fat\u0131p, omurili\u011fin i\u00e7 kanal\u0131ndan akarak beyni ve omurili\u011fi d\u0131\u015fardan al\u0131nabilecek herangi bir darbe, s\u00fcrt\u00fcnme yada farkl\u0131 bir fiziksel tehdite kar\u015f\u0131 koruyan bir tampon i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.
\nd)Beyin ve Duyu Organlar\u0131 <\/p>\n
Beyin, duyu organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcn v\u00fccuttan bilgi al\u0131r; yani i\u00e7 ve d\u0131\u015f ortamdaki de\u011fi\u015fiklikleri duyular arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alg\u0131lar. bu s\u00fcrece duyumsama denir. Deri, kaslar, g\u00f6zler, kulaklar, burun ve \u00f6b\u00fcr duy organlar\u0131ndan gelen bilgiler duyu sinirleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcrekli olarak beyne iletilir. Beyin de ald\u0131\u011f\u0131 bu bilgileri de\u011ferlendirerek, hareket sinirleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaslara gerekli emirleri g\u00f6nderir.
\nBeyin kabu\u011funda, v\u00fccudun de\u011fi\u015fik b\u00f6l\u00fcmlerindeki hareket ve duyu sinirlerini denetleyen ayr\u0131 ayr\u0131 alanlar vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin ellerin hareketi ve duyusal alg\u0131lamas\u0131 beyin kabu\u011fundaki ayr\u0131 bir alandan, bacaklar\u0131nki ba\u015fka bir alandan denetlenir. \u0130\u015fitme ve g\u00f6rme alanlar\u0131 da ayr\u0131d\u0131r. Bu alanlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, denetiminden sorumlu oldu\u011fu hareketin ya da duynun h\u0131z\u0131na ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin ellerin yapabildi\u011fi hareketler \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve h\u0131zl\u0131d\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla, beyin kabu\u011funun el hareketlerini y\u00f6neten alan\u0131 geni\u015ftir ve \u00e7ok say\u0131da n\u00f6ronu i\u00e7erir. Oysa hareketleri daha yava\u015f ve k\u0131s\u0131tl\u0131 olan ayak bile\u011fi ile aya\u011f\u0131 denetleyen alan daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Duyular i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erlidir. Ellerin parmak u\u00e7lar\u0131 \u00e7ok duyarl\u0131 oldu\u011fundan, nesnelerin bi\u00e7imini ve \u00f6b\u00fcr \u00f6zelliklerini alg\u0131lamak i\u00e7in elimizle dokunuruz. Bu bilgi sinirler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beyin kabu\u011fundaki ilgili alana ula\u015f\u0131r. Ayak parmaklar\u0131 bu kadar duyarl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, toplad\u0131\u011f\u0131 bilgileri daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir alana g\u00f6nderir. Beyinden v\u00fccuda da\u011f\u0131lan sinirler so\u011fanilikte \u00e7aprazlanarak y\u00f6n de\u011fi\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in, beynin sol yar\u0131mk\u00fcresi v\u00fccudun sa\u011f yan\u0131n\u0131, sa\u011f yar\u0131mk\u00fcresi de sol yan\u0131n\u0131 denetler.
\n\u0130nsan\u0131n bilinci ve \u00e7evresinde olup bitenleri anlamas\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde beyin kabu\u011funun sorumlulu\u011funda olan \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir. G\u00f6z\u00fcm\u00fczle bakar, ama beynimizle g\u00f6r\u00fcr ve anlar\u0131z. Ayn\u0131 \u015fekilde, kula\u011f\u0131m\u0131zla dinler, ama beynimizle i\u015fitiriz.<\/p>\n
e)Beyincik<\/p>\n
Beyincik, kafatas\u0131 i\u00e7inde, beyinin arka alt taraf\u0131nda yer alan sinir k\u00fctlesidir. Arka Beyin de denir. Beynin ikinci b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr, daha az k\u0131vr\u0131ml\u0131 iki par\u00e7adan olu\u015fur. Beyinci\u011fin y\u00fczeyi gri, i\u00e7i ise daha \u00e7ok beyaz ve yer yer gri h\u00fccrelerden olu\u015fur. En \u00f6nemli g\u00f6revi v\u00fccudun dengesini sa\u011flamakt\u0131r. Bunu yaparken g\u00f6zlerden ve denge organlar\u0131ndan, ya da i\u00e7 kulaktaki yar\u0131m daire kanallar\u0131ndan destek al\u0131r. Bu organlardan \u00e7\u0131kan uyar\u0131lar beyinci\u011fi \u00e7evrenin o anki durumuna g\u00f6re olmam\u0131z gereken duruma ayarlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k beyincik de v\u00fccudu dengede tutacak kaslar\u0131 kas\u0131l\u0131 tutar. G\u00f6zler kapal\u0131yken i\u015f yapmak g\u00fc\u00e7le\u015fir, denge kaybolabilir. Beyincik kas etkinli\u011fini dnentlemekle beyne yard\u0131mc\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Beyinci\u011fin birka\u00e7 \u00f6nemli g\u00f6revi v\u00fccudun kas gerilimini sa\u011flamakt\u0131r. Beyinci\u011fin yard\u0131m\u0131 olmazsa beyinden gelen d\u00fcrt\u00fcler d\u00fczensiz v\u00fccut hareketlerine neden olurdu. Beyincik kaslara giden uyar\u0131lar\u0131 daha da kuvvetlendirir ve kas gerilimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Beyincik bir kas kas\u0131lmas\u0131n\u0131 ba\u015flatamaz, fakat kaslar\u0131n k\u0131smi kas\u0131lma durumda kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. V\u00fccut kaslar\u0131n\u0131n gergin durarak v\u00fccudun ayakta kalmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 bilgimiz d\u0131\u015f\u0131nda olmaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc beyincik bilin\u00e7 d\u00fczeyi alt\u0131nda hareket etmektedir. Beyincik zedelendi\u011finde kas hareketlerinde ya da duyularda bir bozukluk olmayabilir, fakat denge bozuklu\u011fu ve hareketlerde uyumsuzluk ortaya \u00e7\u0131kar.
\nYa\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece insanlardan daha \u00e7ok dengeye gereksinme duyan bal\u0131klar ve ku\u015flar\u0131n beyinci\u011fi insanlar\u0131nkine k\u0131yasla \u00e7ok daha geli\u015fmi\u015f bir yap\u0131ya sahiptir. Beyincik i\u00e7ine yay\u0131lm\u0131\u015f olan sinirler dall\u0131-budakl\u0131 bir a\u011fa\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir, bu y\u00fczden beyincik kesiti hayat a\u011fac\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.
\nf)Beyin Sap\u0131<\/p>\n
Beyin yar\u0131mk\u00fcrelerini ve beyinci\u011fi omurili\u011fe ba\u011flayan b\u00f6l\u00fcme beyin sap\u0131 denir. Varol k\u00f6pr\u00fcs\u00fc ve so\u011fanilik gibi iki temel b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan beyin sap\u0131, i\u00e7 organlar ile beyin aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan beynin \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Refleks hareketlerin, kalp at\u0131mlar\u0131n\u0131n ve solunum h\u0131z\u0131n\u0131n denetiminden beyin sap\u0131 sorumludur. Hem beyinden ba\u015f ve boyun kaslar\u0131na (\u00f6rne\u011fin \u00e7i\u011fnemeyi, yutkunmay\u0131 ve konu\u015fmay\u0131 sa\u011flayan kaslar), hem de g\u00f6rme, i\u015fitme ve koklama duyular\u0131ndan beyne giden kafatas\u0131 sinirleri de beyin sap\u0131ndan ge\u00e7er.
\nBir yaz\u0131y\u0131 okurken g\u00f6zlerimiz s\u00f6zc\u00fcklerin \u00fczerine odaklan\u0131r ve beynimiz ne g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc alg\u0131lar. G\u00f6z kaslar\u0131m\u0131z s\u00f6zc\u00fck s\u00f6zc\u00fck, sat\u0131r sat\u0131r b\u00fct\u00fcn sayfay\u0131 tarayacak bi\u00e7imde g\u00f6zlerimizi hareket ettirir. Daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131r\u0131z ve belle\u011fimiz o s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ne anlama geldi\u011fini bize s\u00f6yler. S\u00f6zc\u00fckleri tan\u0131yan, beynin konu\u015fma merkezidir. S\u00f6zc\u00fckleri y\u00fcksek sesle okuyacak olursak, konu\u015fma merkezi her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn nas\u0131l seslendirilece\u011fini g\u0131rtlak ve dil kaslar\u0131m\u0131za bildirir. S\u00f6zc\u00fckleri yazmak istedi\u011fimizde de beynimiz her harfi yazmak i\u00e7in el kaslar\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l kas\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. B\u00fct\u00fcn bunlar biz fark\u0131na varmadan ger\u00e7ekle\u015fir; \u00e7\u00fcnk\u00fc beyin bunlar\u0131 otomatik olarak yapmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftir.
\ng)Hayvanlarda Beyin
\nHayvanlar da ko\u015far, s\u0131\u00e7rar ve y\u00fczerken hareketlerini b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131kla denetleyebilirler. Ama bir tav\u015fan\u0131n ya da k\u00f6pe\u011fin beyni insan beyninden olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r. Bu hayvanlarda da as\u0131l beyin, so\u011fanilik ve beyincik vard\u0131r; yaln\u0131z tav\u015fan\u0131n beyin kabu\u011fu hi\u00e7 k\u0131vr\u0131ms\u0131z, k\u00f6pe\u011finki ise insandakinden daha az k\u0131vr\u0131ml\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, tav\u015fanlarda ve k\u00f6peklerde koku duyusu \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fundan bu hayvanlar\u0131n beynindeki koku lopu insan\u0131nkinden daha fazla geli\u015fmi\u015ftir.
\nh)Beyin-Hormon \u0130li\u015fkisi<\/p>\n
Ki\u015filik ve zekay\u0131 yaratan d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131n merkezi olan beyin, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fcmeyi ve h\u00fccrelerdeki kimyasal tepkimelerden \u00e7o\u011funu d\u00fczenleyen hormonlar\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131 da y\u00f6netir. Bu hormonlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, beyin taban\u0131na bir bezelye tanesi gibi as\u0131l\u0131 duran hipofiz bezince salg\u0131lan\u0131r ve gene beyin taban\u0131ndaki hipotalamus b\u00f6lgesince denetlenir. Hipotalamus ayr\u0131ca kalp, akci\u011ferler, ba\u011f\u0131rsak ve b\u00f6brek sinirlerini de y\u00f6neten \u00f6nemli bir merkezdir.<\/p>\n
ll)OMUR\u0130L\u0130K<\/p>\n
a)Omurili\u011fin Yap\u0131s\u0131<\/p>\n
Merkezi sinir sisteminin son organ\u0131 omuriliktir. Merkezi sinir sisteminin omurga kanal\u0131 i\u00e7inde yer alan, kabaca silindir bi\u00e7imli b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u0130nsanda omurilik so\u011fan\u0131ndan ba\u015flar ve ikince bel omuruna dek uzan\u0131r. 40 – 45 cm uzunlu\u011fundad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyun omuru ile ikinci s\u0131rt omuru ve onuncu s\u0131rt omuruyla ikinci s\u0131rt omuru aras\u0131nda kal\u0131nla\u015f\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru incelerek uzayan omurilik koni bi\u00e7imini al\u0131r. Beyin-Omurilik S\u0131v\u0131s\u0131 ve meninks zar\u0131yla \u00e7evrilidir. \u0130ki yan\u0131ndan 31 \u00e7ift omurilik siniri \u00e7\u0131kar. Kesiti al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015ftu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olur.
\nBozmadde, omurili\u011fin ortas\u0131nda bulunur ve n\u00f6ronlar\u0131n g\u00f6vde k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fur. \u00d6n b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hareket, arkada duyu h\u00fccreleri vard\u0131r. Akmadde, bozmaddeyi \u00e7epe\u00e7evre saran ve uyar\u0131 ta\u015f\u0131yan sinir demetlerinden olu\u015fur.
\nb)Omurili\u011fin G\u00f6revleri<\/p>\n
Omurili\u011fin g\u00f6revlerinden biri, 31 \u00e7ift sinir arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla duyumsal uyar\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131makt\u0131r. \u0130stemli hareketlerde \u00e7evreden uyar\u0131lar\u0131 alan, yorumlayan ve omurili\u011fin \u00f6nk\u00f6klerinin gri h\u00fccrelerine yan\u0131tlayan beyindir. Refleksli eylemlerde ise beynin bir g\u00f6revi yoktur. \u0130kinci g\u00f6revi refleks eylemlerinin merkezi olma olan omurilik, uyar\u0131y\u0131 arka k\u00f6klerle al\u0131r ve \u00f6nk\u00f6kler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla do\u011frudan kaslara iletir.
\nc)Refleks Hareketler
\n\u00c7evrel sinir sistemi, sinir h\u00fccrelerinden olu\u015fan karma\u015f\u0131k sinir a\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla merkezi sinir sistemine s\u00fcrekli bir bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flar. B\u00f6ylece beyin ya da omurilik kaslara komutlar g\u00f6ndererek v\u00fccudun hareketlerini denetler. Sinir sisteminin i\u015fleyi\u015fini yans\u0131tan en basit \u00f6rnek yanda yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Parma\u011f\u0131n\u0131za bir diken batt\u0131\u011f\u0131nda, derideki duyu sinirleri bunu saptayarak omurili\u011fe ve a\u011fr\u0131 duyumunun alg\u0131lanaca\u011f\u0131 beyne g\u00f6nderir. Daha siz parma\u011f\u0131n\u0131zdaki a\u011fr\u0131y\u0131 duymadan, beyin hemen elinizi \u00e7ekmeniz i\u00e7in gerekli komutu kol kas\u0131na g\u00f6ndermi\u015f ve v\u00fccudun daha fazla zarar g\u00f6rmesini engellemi\u015ftir. Sinirlerin ileti h\u0131z\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bu olup bitenler bir saniyeden daha k\u0131sa s\u00fcrede sona erer.
\nBir sandalyeye rahat\u00e7a oturup bacak bacak \u00fcst\u00fcne atar ve dizkapa\u011f\u0131n\u0131n hemen alt\u0131na sert\u00e7e vurursan\u0131z baca\u011f\u0131n\u0131z ileriye do\u011fru f\u0131rlar. Bu reflekste de bald\u0131r kaslar\u0131ndaki duyu sinirleri kaslara hafif bir bas\u0131n\u00e7 uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 omurili\u011fe iletir; omurilik ise bu bas\u0131nca dayanabilmesi i\u00e7in kaslar\u0131n kas\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bildirir. Beynin denetiminden ge\u00e7meksizin do\u011frudan omurili\u011fin komutlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen bu tip reflekslere omurilik refleksi denir. Dizkapa\u011f\u0131 refleksinin s\u0131nanmas\u0131, \u00f6zellikle omurili\u011fin i\u015fleyi\u015fi konusunda bilgi veren \u00f6nemli bir tan\u0131 y\u00f6ntemidir.<\/p>\n
lll)MERKEZ\u0130 S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130 HASTALIKLARI<\/p>\n
Sinir sistemindeki, \u00f6zellikle beyindeki baz\u0131 bozukluklar insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkiler. Beyindeki \u00fcst d\u00fczey i\u015flevlerin aksamas\u0131na yol a\u00e7arak ki\u015finin ruhsal yap\u0131s\u0131nda beklenmedik de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7an rahats\u0131zl\u0131klara ruh hastal\u0131klar\u0131 denir.
\nSinir h\u00fccrelerinin \u00e7o\u011funda, v\u00fccut h\u00fccreleri gibi kendini yenileme ve onarma \u00f6zelli\u011fi yoktur. Bu y\u00fczden \u00f6zellikle beyin ve omurilikteki sinir dokusunun \u00f6rselenmesi \u00e7o\u011fu zaman kal\u0131c\u0131d\u0131r.
\nYayg\u0131n skleroz denen hastal\u0131kta, sinir liflerini saran miyelin k\u0131l\u0131f\u0131 sertle\u015fti\u011fi i\u00e7in i\u00e7erideki life bas\u0131n\u00e7 yaparak \u00f6rselenmesine neden olur. Bu durumda hasta g\u00fc\u00e7s\u00fcz,uyu\u015fuk ve “hissiz”dir; ya da her yan\u0131na i\u011fneler bat\u0131yormu\u015f gibi hisseder ve durumu giderek a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Bazen b\u00fct\u00fcn kaslar\u0131 denetimden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fcmesi, konu\u015fmas\u0131, hatta yemek yemesi bile iyice g\u00fc\u00e7le\u015fir. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fu anda tedavi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonu\u00e7suzdur.
\nSinir dokusu yozla\u015fmas\u0131 denen ve daha seyrek rastlanan bir grup hastal\u0131kta da sinir h\u00fccreleri i\u015flevlerini yitirerek \u00f6lmeye ba\u015flar. Hasta \u00f6nceleri denetleyemedi\u011fi istemd\u0131\u015f\u0131 hareketlerle sars\u0131l\u0131r ve sonunda b\u00fct\u00fcn zihinsel etkinliklerini yitirir. Yani bitkisel hayata girmi\u015ftir. Her ikisi de kal\u0131tsal hastal\u0131klar olan Friedreich Ataksisi ile Huntington Koresi bu gruptand\u0131r.
\nParkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda, mesajlar\u0131n sinapstan atlamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kimyasal ileticiler g\u00f6revlerini yerine getiremedikleri i\u00e7in, v\u00fccudun baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde denetlenemeyen titremeler ya da sars\u0131lmalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6zellikle ba\u015f ve kollarda g\u00f6r\u00fclen bu titremeler ila\u00e7 tedavisiyle bast\u0131r\u0131larak hastan\u0131n ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131labilir.
\nOmurilik Felci, omurili\u011fe d\u0131\u015fardan gelen a\u011f\u0131r bir darbe sonucu omurili\u011fin zedelenerek ya da k\u0131r\u0131larak hastan\u0131n boyundan a\u015fa\u011f\u0131s\u0131n\u0131n fel\u00e7 oldu\u011fu hastal\u0131kt\u0131r. Bu hastal\u0131\u011fa yakalanan hastalar\u0131n %90\u2019\u0131 trafik kazas\u0131 sonras\u0131nda bilin\u00e7siz ki\u015filerce yap\u0131lan ilk yard\u0131m nedeniyle \u015fu anda sandalyeye ba\u011fl\u0131lar.
\nEn a\u011f\u0131r ruh hastal\u0131klar\u0131ndan biri olan \u015fizofreni psikoz grubundand\u0131r. Bu hastal\u0131kta ki\u015finin d\u0131\u015f d\u00fcnyayla b\u00fct\u00fcn ili\u015fkisi kopmu\u015ftur. Bu y\u00fczden \u015fizofrenler \u00e7evrelerinde olup bitenlerle hi\u00e7 ilgilenmezler, olaylara normal tepki g\u00f6stermezler, kimseyle konu\u015fmazlar ve genellikle kendi i\u00e7lerine kapanarak ger\u00e7ek ile d\u00fc\u015fsel olan\u0131n birbirine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yar\u0131 d\u00fc\u015f d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015farlar.
\nBeyin ve sinir sistemiyle ilgili hastal\u0131klar n\u00f6rolojinin konusudur. Bu alanda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir doktor (n\u00f6rolog), basit birka\u00e7 testle sinir sisteminin i\u015fleyi\u015fine ili\u015fkin pek \u00e7ok bilgi edinebilir. \u00d6rne\u011fin deriye dokunarak duyarl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131r; g\u00f6ze \u0131\u015f\u0131k tutarak ya da dizkapa\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na vurarak refleks hareketleri inceler; hastan\u0131n, g\u00f6zlerini kapat\u0131p tek aya\u011f\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015fmeden durmas\u0131n\u0131 isteyip denge duyusunu denetler. Bu basit testler bile, son derece karma\u015f\u0131k olan sinir sistemindeki bozukluklar konusunda \u00e7ok de\u011ferli ipu\u00e7lar\u0131 verebilir.
\n1-Merkezi Sinir Sistemi:
\na)Beyin:
\n-D\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru;
\n-Sert Zar:
\n-Kafatas\u0131 kemi\u011fine yap\u0131\u015f\u0131k, kal\u0131n dayan\u0131kl\u0131 zard\u0131.
\n-Beyni, kafatas\u0131na ba\u011flar, beyni d\u0131\u015ftan gelen darbelere kar\u015f\u0131 korur.
\n-\u00d6r\u00fcmceksi Zar:
\n-Sert zar\u0131n alt\u0131ndad\u0131r.
\n-\u0130nce ba\u011f dokusu lifleriyle iki zar\u0131 birbirine ba\u011flar.
\n-\u0130nce Zar:
\n-Bu zarda bulunan kan damarlar\u0131 beynin beslenmesi ve solunumu gibi olaylarda g\u00f6revlidir.
\n-\u0130nce zar ile \u00f6r\u00fcmceksi zar aras\u0131nda beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 bulunur. G\u00f6revleri;
\n\u2022 Beyni; vurma, \u00e7arpma gibi mekanik etkilerden korur.
\n\u2022 Kan ve sinir h\u00fccreleri aras\u0131nda madde al\u0131\u015f-veri\u015fini sa\u011flar.
\n\u2022 Merkezi sinir sisteminde iyon de\u011fi\u015fiminin dengede kalmas\u0131na yard\u0131m eder.
\n\u00d6N BEY\u0130N:
\n-Bir kesit al\u0131n\u0131rsa, d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda boz madde, i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda ise ak madde bulunur.
\n-Boz madde kabuk (korteks)\u2019i olu\u015fturur.
\n-U\u00e7 Beyin;
\n-Derin bir orta yar\u0131kla beyin yar\u0131m k\u00fcrelerine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n-Bunlar iki k\u00f6pr\u00fc ile birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00dcsttekine nas\u0131rl\u0131 cisim, alttakine beyin \u00fc\u00e7geni denir.
\n-Yar\u0131mk\u00fcreleri enine ay\u0131ran yar\u0131\u011fa da rolando yar\u0131\u011f\u0131 denir.
\n-Beyin duyu, hareket ve zeka olaylar\u0131n\u0131 y\u00f6netir.
\n-Ara Beyin;
\n-Talamus;
\n-Koku hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn duyular\u0131n toplanma ve da\u011f\u0131lma merkezidir.
\n-Duyular burada s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra beyin kabu\u011funa iletilir.
\n-Hipotalamus;
\n-\u0130\u00e7 organ ve dokular\u0131n otomatik kontrol merkezidir.
\n-Hipofizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder.
\n-V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131, uyku, korku, i\u015ftah, heyecan, su dengesi kan bas\u0131nc\u0131, e\u015feysel y\u00f6nelme ve olgunla\u015fma, karbonhidrat ve ya\u011f metabolizmas\u0131n\u0131 denetler.
\nORTA BEY\u0130N:
\n-G\u00f6rme ve i\u015fitme sinir merkezlerini ta\u015f\u0131r.
\n-Kas tonusu ve v\u00fccut duru\u015funu d\u00fczenleyen merkezleri ta\u015f\u0131r.
\nARKA BEY\u0130N:
\n-Beyincik;
\n-Beyincik yar\u0131mk\u00fcreleri varol k\u00f6pr\u00fcs\u00fcyle (Pons) birbirine ba\u011flan\u0131r.
\n-D\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda boz, i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda ak madde bulunur.
\nAk madde boz madde i\u00e7inde dallanmalar yaparak hayat a\u011fac\u0131 ad\u0131n\u0131 al\u0131r.
\n-Kas hareketleri aras\u0131ndaki uyumu (kas tonusu) ve dengeyi sa\u011flar.
\n-Omurilik So\u011fan\u0131;
\n-D\u0131\u015f taraf\u0131 ak madde, i\u00e7 taraf\u0131 boz maddeden olu\u015fur.
\n-Solunum, sindirim, dola\u015f\u0131m, salg\u0131lama gibi ya\u015famsal olaylar\u0131n merkezidir.
\n-Soluma, hap\u015f\u0131rma, \u00f6ks\u00fcrme, \u00e7i\u011fneme, yutma, kusma, kalp at\u0131\u015f\u0131, t\u00fckr\u00fck salg\u0131lama, kan damarlar\u0131n\u0131n b\u00fcz\u00fcl\u00fcp geni\u015flemesi, karaci\u011ferde \u015feker ayarlanmas\u0131 refleksleri buradan y\u00f6nletilir.
\n-Beyinden gelen sinirler omurilik so\u011fan\u0131ndan \u00e7apraz yaparak ge\u00e7erler.
\n-Bu k\u0131sma hayat d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc denir. Hayat d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn zedelenmesi \u00f6l\u00fcme neden olur.
\nb)Omurilik:
\n-D\u0131\u015f taraf\u0131 ak madde, i\u00e7 taraf\u0131 boz maddeden olu\u015fur.
\n-Ak maddenin \u00fcst\u00fcnde \u00fc\u00e7 katl\u0131 zar vard\u0131r.Omurilik kanal\u0131 ve zarlar\u0131n aras\u0131nda beyin omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 bulunur.
\n-Omurili\u011fin \u00f6ne bakan u\u00e7lar\u0131na \u00f6n (ventral)boynuz,
\narkaya bakan u\u00e7lar\u0131na (dorsal) boynuz ad\u0131 verilir.Arka boynuzlar duyu sinirleriyle, \u00f6n boynuzlar motor sinirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.Omurilikti
\nduyu ve motor sinirlerini birle\u015ftiren ara n\u00f6ronlar vard\u0131r.
\n-Duyu impulslar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu beyne ula\u015fmadan \u00f6nce \u00e7apraz yapar.
\n-V\u00fccuttan beyne gele, beyinden kaslara g\u00f6nderilen impulslar\u0131 iletir.
\n-Al\u0131\u015fkanl\u0131k hareketlerini denetler. Beyinde \u00f6\u011frenildikten sonra al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelir ve omurili\u011fe aktar\u0131l\u0131r.
\n-Refleks merkezi olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\n-Belirli bir uyarana kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen otomatik tepkiye refleks denir.
\n1.Kal\u0131tsal (\u015farts\u0131z) refleksler:
\n-Do\u011fu\u015ftan gelen reflekslerdir.\u00f6rn:g\u00f6z k\u0131rpma hareketi.
\n2.Ko\u015fullu (\u015fartl\u0131) refleksler:
\n-\u00d6\u011frenme sonucu olu\u015fan reflekslerdir.
\n-Dans etme, \u00f6rg\u00fc \u00f6rme…..
\n-\u00d6\u011frenme oluncaya kadar beyin taraf\u0131ndan kontrol edilir.Daha sonra kontrol omurili\u011fe ge\u00e7er.
\n2-\u00c7evresel Sinir Sistemi:
\n-\u00c7evresel sinir sistemi, sinir h\u00fccreleri, sinir lifleri ve gangliyonlardan olu\u015fmu\u015ftur.
\n-En \u00f6nemli sinir parasempatik sistemdeki vag\u00fcs siniridir.
\n-Vag\u00fcs i\u00e7 organlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder ve d\u00fczenler.Otonom \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\n-\u0130nsanda en b\u00fcy\u00fck omurilik sinir \u00e7ifti bacaklara giden siyatik sinirlerdir.
\na)Somatik Sinir Sistemi:
\n-\u0130ste\u011fimizle \u00e7al\u0131\u015fan organlar\u0131 idare eder.
\n-Motor ve duyu n\u00f6ronlar\u0131 i\u00e7erir.
\nb)Otonom Sinir Sistemi:
\n-\u0130ste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan organlar\u0131 idare eder.
\n-Omurilik, omurilik so\u011fan\u0131, hipotalamustaki merkezlerce kontrol edilir.
\n-Sempatik ve parasempatik olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.
\n-Her i\u00e7 organa bir sempatik, bir parasempatik ba\u011flan\u0131r.
\n-Sempatik sinirler kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131,sindirim kaslar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r, parasempatik yava\u015flat\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
OTONOM (V\u0130SSERAL, VEJETAT\u0130F) S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130 V\u00fccudun dengesini korumak amac\u0131yla, bizim istemimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Otonom sinir sistemi ikiye ayr\u0131l\u0131r: sempatik sinir sistemi, parasempatik sinir sistemi. \u00b7 D\u00fcz kaslar\u0131n, kalp kas\u0131n\u0131n ve salg\u0131 bezlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler (yani, etkiledikleri organlar: d\u00fcz kaslar, kalp kaslar\u0131, salg\u0131 bezleridir). Bu d\u00fczenleme artma\/h\u0131zlanma ya da azalma\/yava\u015flama\/bask\u0131lama \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir \u00b7 Otonom sinir d\u00fc\u011f\u00fcmleri …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8363,5700,8367,7826,8366,8364,6021,8354,8357,8360,8358,8362,5697,8355,8356,8365,8368,5704,8353,8369,5705,8359,8361],"class_list":["post-3670","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akciger-mide-siniri","tag-beyin-sapi","tag-beyin-ve-duyu-organlari","tag-beyincik","tag-beynin-islevleri","tag-dilalti-siniri","tag-duz-kaslar","tag-efferent","tag-gorme-siniri","tag-goz-dis-hareket-siniri","tag-goz-hareket-siniri","tag-isitme-siniri","tag-merkezi-sinir-sistemi","tag-norotransmitterler","tag-oklama-siniri","tag-omurga-siniri","tag-omuriligin-yapisi","tag-otonom-sinir-sistemi","tag-parasempatik-sinir-sistemi","tag-refleks-hareketler","tag-sempatik-sinir-sistemi","tag-troklea-siniri","tag-yuz-siniri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3670\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}