Fotosentez, klorofil ta\u015f\u0131yan canl\u0131larda \u0131\u015f\u0131k enerjisi kullan\u0131larak organik bile\u015fiklerin \u00fcretilmesi olayd\u0131r. Bu yolla besin \u00fcreten canl\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fcne fotosentetik organizmalar denir ve bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu bitkiler olu\u015ftururlar.
\nFotosentetik organizmalar, \u0131\u015f\u0131k enerjisinden yararlanarak enerjiyi depolarlar ve organik bile\u015fikler \u00fcretebilirler. Bitkiler de di\u011fer canl\u0131lar gibi ya\u015famsal etkinlikleri i\u00e7in gerekli enerjiyi organik maddelerin kimyasal enerjisinden sa\u011flarlar. Bunun i\u00e7in de g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanarak havan\u0131n karbondioksitini indirgeyerek organik besinlerini sentez ederler. Bu i\u015flem CO2’in indirgenmesi ve ancak g\u00fcne\u015f enerjisiyle ger\u00e7ekle\u015ftirili\u011finden “fotosentez” olarak an\u0131l\u0131r. Bu yolla g\u00fcne\u015fin \u0131\u015f\u0131k enerjisi kimyasal enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve organik madde sentezi yap\u0131lm\u0131\u015f olur.
\nYery\u00fcz\u00fcndeki her canl\u0131, metabolizma etkinlikleri i\u00e7in gerekli olan enerjiyi temelde \u00fc\u00e7 yoldan sa\u011flar. Fotosentez bir \u00f6z\u00fcmleme faaliyetidir ve bu y\u00fczden \u00f6z\u00fcmleme ya da asimilasyon gibi genel isimlerle de an\u0131l\u0131r.
\nYapraklar, bitkilerin besin \u00fcretim merkezidir. Bitki yapraklar\u0131n\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrelerin i\u00e7inde kloroplast denilen, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131lar vard\u0131r. Bu yap\u0131lar\u0131n i\u00e7indeki ye\u015fil renkli boyar madde (pigment) olan klorofil maddesinin g\u00f6revi \u0131\u015f\u0131k yakalamakt\u0131r. Kloroplastlar g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 bir panel gibi toplay\u0131p, kollekt\u00f6r gibi enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek besin \u00fcretirler. \u00dcretilen besin yapraklardan, bitkinin beslenmesi gereken di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.
\nHavadaki karbondioksit, g\u00fcne\u015f enerjisi kullan\u0131larak, ni\u015fasta ve di\u011fer y\u00fcksek enerjili karbonhidratlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Karbon kullan\u0131ld\u0131ktan sonra ortaya \u00e7\u0131kan oksijen ise havaya b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bitki daha sonra besine ihtiya\u00e7 duydu\u011funda bu karbonhidratlarda depolad\u0131\u011f\u0131 enerjiyi kullan\u0131r. Bu bitkilerle beslenen canl\u0131lar da bitkide bulunan karbonhidratlardan enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131larlar.
\nFotosentezle her y\u0131l yakla\u015f\u0131k olarak 200-500 milyar ton CO2 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011frat\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle fotosentezin \u00f6nemi yaln\u0131z kalitatif de\u011fil ayr\u0131ca kantitafitir. Fotosentezle havan\u0131n karbondioksiti ve su, karbonhidartlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Karbonhidratlar C elementine ek olarak H ve O2 elementlerini de i\u00e7eren organik besin ta\u015flar\u0131d\u0131r.
\nFotosentez olay\u0131n\u0131n meydana gelebilmesi i\u00e7in gerekli olan maddeler, \u0131\u015f\u0131k, klorofil, karbondioksit, canl\u0131 organizmad\u0131r.
\nKonu ba\u015fl\u0131klar\u0131<\/p>\n
1 Tarih\u00e7esi
\n2 Denklemi
\n3 \u00d6nemi
\n4 Pigmentler
\n5 D\u0131\u015f ba\u011flant\u0131lar
\n6 Kaynaklar<\/p>\n
Tarih\u00e7esi <\/p>\n
Fotosentezin bilim tarihindeki geli\u015fimi \u015f\u00f6yledir:
\nAristo, bitkilerin ye\u015fillenmesi i\u00e7in g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
\nVan Helmont 17. y\u00fczy\u0131lda, bitkisel materyal sentezi ile ilk ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 2,5 kg. a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir s\u00f6\u011f\u00fct fidan\u0131n\u0131 i\u00e7inde 100 kg. toprak bulunan bir saks\u0131ya dikmi\u015f ve bunu 5 y\u0131l s\u00fcresince sadece ya\u011fmur suyuyla sulam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcre sonunda fidan 85 kg’l\u0131k bir a\u011fa\u00e7 olmu\u015ftur. deneme sonunda toprak kuru a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 99,994 kg. olarak belirlenmi\u015ftir. Aradaki 50 graml\u0131k fark deney hatas\u0131 olarak kabul edilmi\u015f ve bitki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fan 82,5 kg’l\u0131k madde art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yaln\u0131z sudan kaynaklannd\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130lk kez 1771 y\u0131l\u0131nda Joseph Priestley, bitkiler taraf\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 verilen oksijenin hayvanlar taraf\u0131ndan kirletilen havay\u0131 temizledi\u011fi fikrini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r.
\n1782 y\u0131l\u0131nda Senebier ye\u015fil bitkilerin havaya O2 vermesinin CO2 almalar\u0131na ve bitkiler taraf\u0131ndan meydana getirilen O2 miktar\u0131n\u0131n tamamen ortamda varolan CO2 miktar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
\n1779’da Jan Ingenhousz havan\u0131n temizlenmesinin ye\u015fil bitkiler taraf\u0131ndan \u0131\u015f\u0131kta yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Fotosentezde klorofilin \u00f6nemini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.
\n1804 y\u0131l\u0131nda De Saussure fotosentez esnas\u0131nda e\u015fit hacimde CO2 ve O2 al\u0131\u015f veri\u015fi oldu\u011fu, buna benzer e\u015fit hacimde bir gaz al\u0131\u015f veri\u015finin solunum esnas\u0131nda da meydana geldi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bitkilerde biri \u0131\u015f\u0131kta di\u011feri karanl\u0131kta geli\u015fen iki tip gaz al\u0131\u015fveri\u015fi oldu\u011funu, \u0131\u015f\u0131kta CO2 al\u0131n\u0131m\u0131 ve O2 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ancak bitkinin ye\u015fil k\u0131s\u0131mlar\u0131nda olabildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Ayr\u0131ca fotosentezde suyun rol\u00fcne dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.
\nLiebig 1840 y\u0131l\u0131nda, CO2’in bitkiler i\u00e7in C kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.
\n1842 y\u0131l\u0131nda Mayer, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n enerji i\u00e7erdi\u011fini, canl\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan enerji kayna\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu ve fotosentezde bitkinin yakalad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisini kimyasal enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015ftir.
\nEngelman 1880 y\u0131l\u0131nda fotosentezde ortama O2 verilmesinin kloroplastlarca sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.
\nBlackman 1905’de fotosentezin yaln\u0131zca fotokimyasal bir olay de\u011fil ayn\u0131 zamanda biyokimyasal bir olay oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek, olay\u0131n \u0131\u015f\u0131k gerektirmeyen bir karanl\u0131k reaksiyon safhas\u0131 oldu\u011funu da vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.
\nWillstater ve Stoll 1918 y\u0131l\u0131nda CO2, H2O ve \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda meydana gelen ilk \u00fcr\u00fcn\u00fcn CH2O ve O2 oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.
\nRobert Hill 1973 y\u0131l\u0131nda fotosentezin \u0131\u015f\u0131k reaksiyonu \u00fc\u011fzerinde \u00e7al\u0131\u015farak oratmda \u0131\u015f\u0131k, su ve uygun bir hidrojen yakalay\u0131c\u0131s\u0131 bulundu\u011funda, izole kloroplastlar\u0131n bile ortamda CO2 olmadan O2 olu\u015fturabildiklerini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca yapraklarda do\u011fal bir hidrojen yakalay\u0131c\u0131s\u0131 maddenin bulundu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Bug\u00fcnk\u00fc bilgilere g\u00f6re bu maddeler Fereodoksin ve NADP+’d\u0131r. Hill reaksiyonu ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir denklemle olay\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Reaksiyon, fotosentezde O2’nin \u0131\u015f\u0131k reaksiyonlar\u0131nda olu\u015ftu\u011fu ve bunun k\u00f6keninin CO2 de\u011filde H2O oldu\u011funu g\u00f6stermesi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemlidir.
\nFotosentezin karanl\u0131k reaksiyonlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan (1954-1961) Calvin ve arkada\u015flar\u0131 ise olaydaki C metabolizmas\u0131n\u0131 t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun \u00fczerine Calvin’e Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc verilmi\u015ftir.
\n1966’da Hatch ve Slack, baz\u0131 bitkilerde fotosentezin karanl\u0131k reaksiyonlar\u0131nda olu\u015fan ilk kararl\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn 3C de\u011fil de 4C oldu\u011funu bulmu\u015flar ve s\u00f6z konusu bitkilerin tamamen farkl\u0131 bir C metabolizmas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015flerdir.
\nYirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda tek h\u00fccreli ye\u015fil su yosunlar\u0131nda (Chlorella vulgaris) fotosentezle ilgili ara\u015ft\u0131rmalar Warburg taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Denklemi <\/p>\n
Genel fotosentez denklemi \u015f\u00f6yledir:
\nnCO2 + 2nH2O + I\u015f\u0131k enerjisi \u2192 (CH2O)n + nO2 + nH2O Ancak heksoz \u015fekerleri ve ni\u015fasta ana \u00fcr\u00fcnler oldu\u011fundan, genelde a\u015fa\u011f\u0131daki spesifik (basit) denklem fotosentezin ifadesinde kullan\u0131l\u0131r: 6CO2 + 12H2O + I\u015f\u0131k enerjisi \u2192 C6H12O6 + 6O2 + 6H2O + 673 Kalori
\nBurada C, CO2’den ve H, H2O’dan gelmektedir. Yukar\u0131daki denklemde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere basit karbonhidratlar\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131lan O2’nin sudan m\u0131 yoksa karbondioksitten mi geldi\u011fi sorusu \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu konuya radyoaktif a\u011f\u0131r su ile yap\u0131lan denemelerle a\u00e7\u0131kl\u0131k getirlmi\u015ftir. Radyoaktif olarak i\u015faretlenmi\u015f 0218 ile fotosentez sonucu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan O2’nin sudan geldi\u011fi bulunmu\u015ftur. Karbonhidratlar\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131lan O ise, karbondioksitten olmaktad\u0131r.Fotosentez s\u0131ras\u0131yla ayd\u0131nl\u0131k ve karanl\u0131k safha olmak \u00fczere 2 k\u0131s\u0131mda ger\u00e7ekle\u015fir.Ayd\u0131nl\u0131k safha i\u00e7in \u0131\u015f\u0131k gereklidir.Karanl\u0131k safhada ise \u0131\u015f\u0131k kullan\u0131lmaz.Fakat karanl\u0131k safhada ayd\u0131nl\u0131k safhan\u0131n \u00fcr\u00fcnleri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayd\u0131nl\u0131k safha olmadan karanl\u0131k safha ger\u00e7ekle\u015femez.Ayr\u0131ca bakterilerde H kayna\u011f\u0131 olarak H2O kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcr\u00fcn olarak O2 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\n
\u00d6nemi<\/p>\n
Fotosentez, \u0131\u015f\u0131k enerjisini kimyasal ba\u011f enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek ilk basamaktaki organik madde \u00fcretimini sa\u011flayan mekanizmad\u0131r. Bitkiler besin zincirinin ilk halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fundan, di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n var olabilmesi ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in gerekli enerji fotosentez olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda elde edilir.
\nFotosentezle havan\u0131n CO2 ve O2 dengesi korunmaktad\u0131r.
\nFotosenteze ili\u015fkin bulgular, her ye\u015fil bitkinin organik madde \u00fcreten bir fabrika oldu\u011fu, bu s\u00fcre\u00e7te g\u00fcne\u015f enerjisini kullanan ayg\u0131tlar\u0131n kloroplastlar oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Yery\u00fcz\u00fcne ula\u015fan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca yar\u0131s\u0131 fotosentezde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu konuda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n d\u00fcnya n\u00fcfusunun g\u0131da ihtiya\u00e7lar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemli oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fotosentez, klorofil ta\u015f\u0131yan canl\u0131larda \u0131\u015f\u0131k enerjisi kullan\u0131larak organik bile\u015fiklerin \u00fcretilmesi olayd\u0131r. Bu yolla besin \u00fcreten canl\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fcne fotosentetik organizmalar denir ve bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu bitkiler olu\u015ftururlar. Fotosentetik organizmalar, \u0131\u015f\u0131k enerjisinden yararlanarak enerjiyi depolarlar ve organik bile\u015fikler \u00fcretebilirler. Bitkiler de di\u011fer canl\u0131lar gibi ya\u015famsal etkinlikleri i\u00e7in gerekli enerjiyi organik maddelerin kimyasal enerjisinden sa\u011flarlar. Bunun i\u00e7in de …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2132,8419,8467,8469,5439,2549,8470,8468,2563,2465],"class_list":["post-3703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-aristo","tag-fotosentetik-organizmalar","tag-fotosentez-ve-mantigi","tag-genel-fotosentez-denklemi","tag-isik-enerjisi","tag-karbonhidrat","tag-kimyasal-bag-enerjisi","tag-kimyasal-enerji","tag-klorofil","tag-kloroplast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3703\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}