Bilimsel \u00c7al\u0131\u015fma Y\u00f6nteminin Basamaklar\u0131:<\/p>\n
1- Problemin Belirlenmesi<\/p>\n
\u00d6ncelikle problemin iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. “Problemi anlamak, problemi yar\u0131-yar\u0131ya \u00e7\u00f6zmek demektir.”<\/p>\n
2- G\u00f6zlem<\/p>\n
Nitel ve Nicel olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fit g\u00f6zlem vard\u0131r.<\/p>\n
Nitel G\u00f6zlem : Be\u015f duyumuzu kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6zlemlerdir.\u00d6rne\u011fin “\u00e7aydanl\u0131ktaki su s\u0131cakt\u0131r”.Buradaki g\u00f6zlem nitel bir g\u00f6zlemdir.Bunu, suya dokunarak veya sudan \u00e7\u0131kan buhar\u0131 g\u00f6zlemleyerek karar veririz.<\/p>\n
Nicel G\u00f6zlem : \u00d6l\u00e7\u00fc aletleri kullan\u0131larak yap\u0131lan g\u00f6zlemlerdir. \u00d6rne\u011fin “\u00e7aydanl\u0131ktaki su 80\u00baC dir”.Buradaki g\u00f6zlem nicel bir g\u00f6zlemdir.Burada termometre aleti kullan\u0131larak bir g\u00f6zlem yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki \u00f6rneklerden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi nitel g\u00f6zlemler ki\u015filer aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilirken , nicel g\u00f6zlemler daha objektifdir. Bu y\u00fczden bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda nicel g\u00f6zlemlere daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k verilir.<\/p>\n
3- Verilerin Toplanmas\u0131<\/p>\n
Veriler problem ile ilgili ger\u00e7ekleri i\u00e7erir. G\u00f6zlemler sonucu elde edilen veriler toplan\u0131p, d\u00fczenlenir.<\/p>\n
4- Hipotezin Kurulmas\u0131<\/p>\n
Hipotez , probleme ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm yap\u0131lan g\u00f6zlemler ve toplanan veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kurulmu\u015ftur.\u0130yi bir hipotez;<\/p>\n
– probleme iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nermeli,<\/p>\n
– deney ve g\u00f6zlemlere a\u00e7\u0131k olmal\u0131,<\/p>\n
– toplanan t\u00fcm verilere uygun olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5- Tahminlerde Bulunma<\/p>\n
Kurulan hipotezler do\u011frultusunda mant\u0131kl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131d\u0131r ve bu sonu\u00e7lar ile hipotezler test edilir.Tahminler, “E\u011fer……………….. ise …………….. d\u0131r” \u015feklindeki c\u00fcmlelerle ifade edilir.Tahminler genellikle “T\u00fcmdengelim” ve “T\u00fcmevar\u0131m” y\u00f6ntemleri ile ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n
T\u00fcmdengelim y\u00f6nteminde bir \u00f6n bilgi kullan\u0131larak genelleme yap\u0131l\u0131r. \u00d6rnek : E\u011fer b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar h\u00fccrelerden meydana gelmi\u015f ise ,insanda h\u00fccrelerden meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcmevar\u0131m y\u00f6nteminde ise \u00f6zel g\u00f6zlemler yap\u0131larak bir sonuca var\u0131l\u0131r.\u00d6rnek : E\u011fer insanlar, hayvanlar, bitkiler h\u00fccrelerden meydana gelmi\u015f ise b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n yap\u0131 birimi h\u00fccredir.<\/p>\n
6- Kontroll\u00fc Deney<\/p>\n
Yap\u0131lan tahminlerin ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontroll\u00fc deneyler sonucu tespit edilir.Kontroll\u00fc deneylerde iki deney grubu vard\u0131r: Birine kontrol grubu , di\u011ferine ise deney grubu denir.Her iki grupta da ayn\u0131 deney ayn\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r iken sadece ara\u015ft\u0131r\u0131lan fakt\u00f6r gruplar aras\u0131nda farkl\u0131 tutulur.<\/p>\n
Deney sonu\u00e7lar\u0131 tahminleri do\u011frular ise hipotez ge\u00e7erlilik kazan\u0131r.Aksi durumda ise eldeki verilerle yeni hipotezler kurularak bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edilir.<\/p>\n
7- Ger\u00e7ek<\/p>\n
Deneyler ile kan\u0131tlanm\u0131\u015f bilimsel do\u011frulard\u0131r.<\/p>\n
8- Teori<\/p>\n
Tekrarlanan deneylerle do\u011frulu\u011fu tam olarak de\u011fil, ama b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul edilmi\u015f hipotezlerdir.Teorilerin \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclme ihtimalleri vard\u0131r.<\/p>\n
9- Kanun<\/p>\n
Bir teori veya hipotez , do\u011frulu\u011fu b\u00fct\u00fcn bilimlerce kabul edilmi\u015f ise kanun halini al\u0131r.\u00d6rnek : Yer\u00e7ekimi kanunu, Mendel Kanunlar\u0131<\/p>\n
\u00d6RNEK B\u0130R B\u0130L\u0130MSEL \u00c7ALI\u015eMA Y\u00d6NTEM\u0130<\/p>\n
Problem : Orta Anadolu B\u00f6lgesinde yeti\u015fen bitkilerdeki \u00e7inko eksikli\u011finin nedeni nedir?<\/p>\n
G\u00f6zlem ve Verilerin toplanmas\u0131 : <\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklarda toplam \u00e7inko miktar\u0131n\u0131n zengin oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015ftir<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklar\u0131n kire\u00e7 i\u00e7eri\u011fi fazla ve pH de\u011feri y\u00fcksek.<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklar kil minerali bak\u0131m\u0131ndan zengin.<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklar organik maddeler bak\u0131m\u0131ndan fakir.<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklar\u0131n nem oran\u0131 az.<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklara her y\u0131l y\u00fcksek dozlarda fosfor ve fosfor i\u00e7erikli g\u00fcbreler verilmektedir.<\/p>\n
– Bu b\u00f6lgedeki topraklarda yeti\u015fen bitkiler k\u0131sa boylu kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hipotez : <\/p>\n
1- Bitkideki \u00e7inko eksikli\u011finin sebebi, topraktaki fazla kire\u00e7 ve y\u00fcksek pH d\u0131r.<\/p>\n
2- Bitkideki \u00e7inko eksikli\u011finin sebebi, topraktaki kil miktar\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
3- Bitkideki \u00e7inko eksikli\u011finin sebebi, topraktaki organik maddenin az olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4- Bitkideki \u00e7inko eksikli\u011finin sebebi, ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n az olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5- Bitkideki \u00e7inko eksikli\u011finin sebebi, topraktaki fazla fosfordur.<\/p>\n
Tahmin : <\/p>\n
1- E\u011fer 1. hipotezim do\u011fru ise , fazla kire\u00e7 ve y\u00fcksek pH ‘l\u0131 topraklarda yeti\u015fen bitkilerde \u00e7inko eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
2- E\u011fer 2. hipotezim do\u011fru ise , kil miktar\u0131n\u0131n fazla oldu\u011fu topraklarda yeti\u015fen bitkilerde \u00e7inko eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
3- E\u011fer 3. hipotezim do\u011fru ise , organik maddenin az oldu\u011fu topraklarda yeti\u015fen bitkilerde \u00e7inko eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
4- E\u011fer 4. hipotezim do\u011fru ise , kurak b\u00f6lgelerde ya\u015fayan bitkilerde \u00e7inko eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
5- E\u011fer 5. hipotezim do\u011fru ise , fosfor i\u00e7erikli g\u00fcbrelerin verildi\u011fi topraklarda yeti\u015fen bitkilerde \u00e7inko eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
Kontroll\u00fc Deney : <\/p>\n
Ayn\u0131 t\u00fcr bu\u011fday bitkileri ile \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131r.Her tahmin i\u00e7in bir deney grubu bir de kontrol grubu olu\u015fturulur.<\/p>\n
1- Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda toprak pH’s\u0131n\u0131n 6’dan 7’ye y\u00fckseltilmesiyle bitkilerin topraktan \u00e7inko al\u0131m\u0131n\u0131n 100-150 kez bir azalma g\u00f6sterdi\u011fi bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
2- Kilin , topra\u011f\u0131n \u00e7inkoyu kuvvetlice ba\u011flayarak tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
3- Organik maddelerin , toprakta \u00e7inkonun kolayl\u0131kla hareket etmesine ve \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr formda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4- Toprak neminin , \u00e7inkonun bitki k\u00f6klerine ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ve dolay\u0131s\u0131 ile k\u00f6klerce al\u0131m\u0131nda belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
5- Y\u00fcksek dozlarda uygulanan fosfor , bitkilerin k\u00f6klenme etkinli\u011fini azaltarak bitkinin toprakla yeterince ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131 ile bitkinin topra\u011f\u0131n \u00e7inkosundan yararlanmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.Ayr\u0131ca, y\u00fcksek dozdaki fosfor , bitki k\u00f6klerinde ortak ya\u015fayan ve bitkilerin topraktan \u00e7inko al\u0131m\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynayan mikoriza mantar\u0131n\u0131n etkinli\u011finin azalmas\u0131na neden oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ger\u00e7ek :<\/p>\n
Bitkilerdeki \u00e7inko eksikli\u011finin , topraktaki \u00e7inko miktar\u0131yla direkt ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, topra\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu birtak\u0131m fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur.Bu \u00f6zelliklerden ba\u015fl\u0131calar\u0131 : Topra\u011f\u0131n pH’s\u0131, topraktaki kil, organik madde ve fosfor miktar\u0131 ve topra\u011f\u0131n nemi. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilimsel \u00c7al\u0131\u015fma Y\u00f6nteminin Basamaklar\u0131: 1- Problemin Belirlenmesi \u00d6ncelikle problemin iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. “Problemi anlamak, problemi yar\u0131-yar\u0131ya \u00e7\u00f6zmek demektir.” 2- G\u00f6zlem Nitel ve Nicel olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fit g\u00f6zlem vard\u0131r. Nitel G\u00f6zlem : Be\u015f duyumuzu kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6zlemlerdir.\u00d6rne\u011fin “\u00e7aydanl\u0131ktaki su s\u0131cakt\u0131r”.Buradaki g\u00f6zlem nitel bir g\u00f6zlemdir.Bunu, suya dokunarak veya sudan \u00e7\u0131kan buhar\u0131 g\u00f6zlemleyerek karar veririz. Nicel G\u00f6zlem …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8476,8478,8481,5926,8480,8479,5925,8477,3028,3030],"class_list":["post-3711","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bilimsel-calisma-yonteminin-basamaklari","tag-gozlem","tag-gozlem-ve-verilerin-toplanmasi","tag-hipotez","tag-kontrollu-deney","tag-nicel-gozlem","tag-nitel-gozlem","tag-problemin-belirlenmesi","tag-tumdengelim","tag-tumevarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3711"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3711\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}