OMURGALI HAYVANLAR<\/p>\n
Bal\u0131klar, kurba\u011falar, s\u00fcr\u00fcngenler, ku\u015flar ve memeliler olmak \u00fczere 5 \u00f6nemli s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131rlar. Amfiyoks\u00fcs gibi birka\u00e7 hayvan t\u00fcr\u00fc ise ilkel kordal\u0131lar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bunlar denizlerde ya\u015far. Sadece s\u0131rt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda iskelet vard\u0131r. Omurgal\u0131lar\u0131n genel \u00f6zellikleri:<\/p>\n
Omurgayla ba\u015flayan i\u00e7 iskeleti vard\u0131r.
\n S\u0131rtta sinir kordonu ve sinir ipi bulunur.
\n Dola\u015f\u0131mlar\u0131 kapal\u0131d\u0131r.
\n En basit omurgal\u0131 Amfiyoks\u00fcs’d\u00fcr.
\n Solunum organlar\u0131 yutak ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Bal\u0131klar: \u0130skeletlerine g\u00f6re, kemikli bal\u0131klar ve k\u0131k\u0131rdakl\u0131 bal\u0131klar olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131rlar. Solunum solunga\u00e7larla yap\u0131l\u0131r. \u00dcyeleri y\u00fczge\u00e7 halinde olup, v\u00fccutlar\u0131 pulludur. Kalpleri iki odac\u0131kl\u0131 olup, v\u00fccutta kirli kan dola\u015f\u0131r. D\u0131\u015f d\u00f6lleme ile \u00fcrerler.<\/p>\n
Kurba\u011falar: Hem karada, hem suda ya\u015farlar. Bunun i\u00e7in iki ya\u015fay\u0131\u015fl\u0131lar (amfibi) ad\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Ba\u015fkala\u015f\u0131m ge\u00e7irirler. Larva d\u00f6neminde solunga\u00e7, ergin d\u00f6neminde ise akci\u011fer ve deri solunumu yaparlar. Kalpleri 3 odac\u0131kl\u0131d\u0131r. V\u00fccutta kar\u0131\u015f\u0131k kan dola\u015f\u0131r. So\u011fuk kanl\u0131 hayvanlar olup, k\u0131\u015f uykusuna yatarlar. Derilerinde, salg\u0131 ve zehir bezleri vard\u0131r. Kuyruklu kurba\u011falar (semenderler) ve kuyruksuz kurba\u011falar olarak iki gruba ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
S\u00fcr\u00fcngenler: Derileri pullu ve kurudur. Pullar birbirine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f olup kopmaz. Deride salg\u0131 bezi bulunmaz. Akci\u011fer solunumu yaparlar. Timsah hari\u00e7 kalpleri 3 odac\u0131kl\u0131d\u0131r. Hepsinin v\u00fccudunda kar\u0131\u015f\u0131k kan dola\u015f\u0131r. So\u011fuk kanl\u0131 hayvanlard\u0131r. Y\u0131lanlar, timsahlar, kaplumba\u011falar ve kertenkeleler olarak 4 tak\u0131ma ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Ku\u015flar: V\u00fccut \u0131s\u0131lar\u0131 sabit oldu\u011fu i\u00e7in s\u0131cak kanl\u0131d\u0131rlar. Kalpleri 4 g\u00f6zl\u00fcd\u00fcr. V\u00fccutta temiz kan dola\u015f\u0131r. V\u00fccutlar\u0131 t\u00fcyl\u00fc ve kanatl\u0131d\u0131r. Akci\u011ferleri iyi geli\u015fmi\u015f olup, hava keseleri vard\u0131r. Hatta bu keseler kemik i\u00e7lerine do\u011fru uzayarak hayvan\u0131n u\u00e7mas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. U\u00e7an ve u\u00e7amayan ku\u015flar diye ikiye ayr\u0131l\u0131rlar. Penguen, deve ku\u015fu, kivi, tavus ku\u015fu, papa\u011fan gibi enteresan \u00f6rnekleri vard\u0131r.<\/p>\n
Memeliler: S\u0131cak kanl\u0131d\u0131rlar. Derileri genellikle k\u0131ll\u0131d\u0131r. Hepsi yavrular\u0131n\u0131 s\u00fctle beslerler. Diyafram kas\u0131 ve kulak kep\u00e7esi bulunur. Gagal\u0131 memeliler (Omitorenk), keseli memeliler (kanguru) ve plesental\u0131 memeliler olarak \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131rlar. Yarasa, Fok, Yunus, Balina, Tav\u015fan, Deve v.s. birer plesental\u0131 memelidir. <\/p>\n
\u00d6zetleyecek olursak; belirtilen canl\u0131 gruplar\u0131 i\u00e7erisinde bug\u00fcn belirtilen kadar\u0131yla 2 milyon civar\u0131nda canl\u0131 t\u00fcr\u00fc ya\u015famaktad\u0131r. Soyu t\u00fckenen t\u00fcrler de eklenince biyologlar\u0131n incelemesi gereken canl\u0131 \u00e7e\u015fidinin \u00e7oklu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu sor i\u015f “Biyosistematik” sayesinde k\u0131smen kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
OMURGASIZ HAYVANLAR<\/p>\n
S\u0131rt b\u00f6lgelerinde sinir \u015feridi ve omurga (i\u00e7 iskelet) bulundurmazlar. Bu ortak \u00f6zelliklerine ra\u011fmen \u00e7ok \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterirler.<\/p>\n
S\u00fcr\u00fcngenler: En basit yap\u0131l\u0131 hayvanlard\u0131r. Hem tatl\u0131 sularda hem de denizlerde ya\u015farlar. Hi\u00e7bir sistemleri yoktur. H\u00fccreler aras\u0131nda i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmakla beraber, doku olu\u015fumu yoktur. \u00dcreme organlar\u0131 v\u00fccudun belli bir yerinde de\u011fildir. Organik ve inorganik maddelerden olu\u015fan iskeletleri vard\u0131r. V\u00fccutlar\u0131nda por denilen delikler \u00e7oktur.<\/p>\n
S\u00f6lenterler: V\u00fccudun ortas\u0131nda bir bo\u015flu\u011fa sahiptirler. Buras\u0131 hem a\u011f\u0131z, hemde an\u00fcs i\u015fini g\u00f6r\u00fcr. V\u00fccut dokusu iki h\u00fccre s\u0131ras\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur. D\u0131\u015far\u0131daki h\u00fccre s\u0131ras\u0131nda canl\u0131y\u0131 koruyan yak\u0131c\u0131 kaps\u00fcller vard\u0131r. \u00d6rnek: Deniz anas\u0131, Hidra ve Mercan’lard\u0131r. Hidra’lar e\u015feyli ve tomurcuklanarak da e\u015feysiz \u00fcrerler. Deniz analar\u0131 ise Metagenez’le \u00fcrerler.<\/p>\n
Yass\u0131 solucanlar: V\u00fccutlar\u0131 yass\u0131 ve uzundur. Bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fc parazit olup, insanlar ve hayvanlarda hastal\u0131k yaparlar. Sindirim sistemleri basittir. A\u011f\u0131z giri\u015fi, hem a\u011f\u0131z, hemde an\u00fcs g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Hem erkek, hem di\u015fi organ ayn\u0131 fertte bulunur (hemofrodit). Sinir sistemleri vard\u0131r. Karaci\u011fer Kelebe\u011fi, Planaria ve Tenya’lar en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00f6rnekleridir.<\/p>\n
Yuvarlak solucanlar: Sindirim sistemlerinde a\u011f\u0131z ve an\u00fcs ayr\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu bitki ve hayvanlarda parazit olup, baz\u0131lar\u0131 su ve toprakta serbest olarak da ya\u015farlar. Kancal\u0131 kurt (Tri\u015fin) ve Ba\u011f\u0131rsak Kurdu (Ascaris) en \u00e7ok bilinenleridir.<\/p>\n
Halkal\u0131 solucanlar: Sindirim kanal\u0131 \u00f6zel b\u00f6lmelere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kapal\u0131 dola\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hemofrodit olmalar\u0131na ra\u011fmen kendi kendilerini d\u00f6lleyemezler. Deri solunumu yaparlar. Rejenerasyon (yenileme) yetenekleri \u00e7oktur. Toprak Solucan\u0131 ve S\u00fcl\u00fck en tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yumu\u015fak\u00e7alar: V\u00fccutlar\u0131 yumu\u015fakt\u0131r. \u0130skeletleri yoktur. Baz\u0131lar\u0131 kabukludur. Solunga\u00e7lar\u0131yla solunum yaparlar. Ahtapot, Midye, Salyangoz, \u0130stiridye, S\u00fcm\u00fckl\u00fc B\u00f6cek ve M\u00fcrekkep Bal\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n
Kabuklular: D\u0131\u015f iskelete sahiptirler. \u00dcyeleri eklemlidir. Tatl\u0131 su ve denizlerde ya\u015farlar. Baz\u0131lar\u0131 mikroskopiktir (Dafnia ve Syklops). Baz\u0131 t\u00fcrleri besin de\u011feri sebebiyle \u00f6zel olarak \u00fcretilirler. Karides, Yenge\u00e7, ve \u0130stakoz en bilinen \u00e7e\u015fitleridir.<\/p>\n
Arachnit’ler: \u00d6r\u00fcmcek, Akrep ve Kene’lerden olu\u015furlar. D\u00f6rt \u00e7ift ayaklar\u0131 vard\u0131r. Antenleri yoktur. Bir \u00e7o\u011fu bezler i\u00e7inde zehir ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ok ayakl\u0131lar: V\u00fccut b\u00f6lmeli olup her b\u00f6lmede bir veya iki \u00e7ift ayak bulunur. \u00c7iyanlarda 30-40, K\u0131rk ayakta ise 200 civar\u0131nda ayak vard\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6cekler: En geni\u015f hayvan grubudur. \u00c7o\u011fu karada ya\u015far. V\u00fccutlar\u0131 ba\u015f, g\u00f6\u011f\u00fcs ve kar\u0131n b\u00f6lgelerine ayr\u0131l\u0131r. Genellikle \u00fc\u00e7 \u00e7ift bacak ve iki \u00e7ift kanat bulundururlar. Dola\u015f\u0131m sistemleri a\u00e7\u0131k olup, solunum organlar\u0131 trache’dir. Baz\u0131 t\u00fcrleri sosyal ya\u015far (Kar\u0131ncalar, Ar\u0131lar, Termitler gibi). \u00c7ekirge, Kelebek, Bit, Sinekler ve Yaprak Bitleri tan\u0131nm\u0131\u015f di\u011fer \u00e7e\u015fitlerindendir.<\/p>\n
Derisi Dikenliler: Hepsi deniz hayvanlar\u0131 olup, v\u00fccutlar\u0131 dikenlidir. A\u00e7\u0131k dola\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Solunga\u00e7, deri ve kese solunumu yaparlar. Hareketlerini diken \u015feklindeki \u00e7ok say\u0131da ayakla yaparlar. Deniiz Y\u0131ld\u0131z\u0131, Deniz Kestanesi, ve Deniz H\u0131yar\u0131 \u00f6rnek t\u00fcrlerdendir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
OMURGALI HAYVANLAR Bal\u0131klar, kurba\u011falar, s\u00fcr\u00fcngenler, ku\u015flar ve memeliler olmak \u00fczere 5 \u00f6nemli s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131rlar. Amfiyoks\u00fcs gibi birka\u00e7 hayvan t\u00fcr\u00fc ise ilkel kordal\u0131lar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bunlar denizlerde ya\u015far. Sadece s\u0131rt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda iskelet vard\u0131r. Omurgal\u0131lar\u0131n genel \u00f6zellikleri: Omurgayla ba\u015flayan i\u00e7 iskeleti vard\u0131r. S\u0131rtta sinir kordonu ve sinir ipi bulunur. Dola\u015f\u0131mlar\u0131 kapal\u0131d\u0131r. En basit omurgal\u0131 Amfiyoks\u00fcs’d\u00fcr. Solunum organlar\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5708,2908,8567,8564,2903,2893,6013,2909,8562,7887,6066,2896,8566,8563,8565],"class_list":["post-3748","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-balina","tag-baliklar","tag-deve","tag-fok","tag-halkali-solucanlar","tag-hayvanlar-alemi","tag-ic-iskelet","tag-kurbagalar","tag-kuslar","tag-semenderler","tag-solenterler","tag-surungenler","tag-tavsan","tag-yarasa","tag-yunus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3748","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3748"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3748\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}