Azotu, yani nitrojeni, havadan ilk olarak almas\u0131 gereken canl\u0131lar bitkilerdir. Bitkiler azotu gaz \u015feklinde kullanamazlar. Azot, nitrit bakterileri taraf\u0131ndan nitrite, nitrit ise nitrat bakterileri taraf\u0131ndan nitratlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek bitkiler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir hale getirilir. Peki, bu d\u00f6ng\u00fc nas\u0131l ba\u015flar? <\/p>\n
Canl\u0131lar ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in oksijen ve karbondioksite ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 gibi, b\u00fcy\u00fcyebilmek i\u00e7in de azota (N2) ihtiya\u00e7 duyarlar. Azot, canl\u0131 v\u00fccudunda \u00f6zellikle n\u00fckleik asitlerin, proteinlerin ve vitaminlerin yap\u0131s\u0131nda %15 oran\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Yani hayat\u0131n temel maddelerinden birini te\u015fkil eder. Atmosferin de yakla\u015f\u0131k %78 ‘ i azot gaz\u0131ndan olu\u015fur. Ancak canl\u0131lar havadaki bu azotu, ihtiya\u00e7lar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen do\u011fada bulundu\u011fu gibi b\u00fcnyelerine alamazlar. Bu gaz\u0131n bir \u015fekilde canl\u0131lar\u0131n kullanabilece\u011fi hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve canl\u0131lar taraf\u0131ndan t\u00fcketilip bitirilmemesi i\u00e7in bir d\u00f6ng\u00fc \u015feklinde atmosfere geri d\u00f6nmesi gerekmektedir. Bu zorunlulu\u011fu ise mikroskobik bakteriler kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. <\/p>\n
Atmosferdeki azot, \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yery\u00fcz\u00fcne iner. Azot, yery\u00fcz\u00fcne ya\u011fmurlarla nitrik asit \u015feklinde d\u00f6ner. Nitrik asit toprakta bakteriler taraf\u0131ndan nitratlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve bitki ancak bu besini topraktan alabilir. Bir ba\u015fka d\u00f6ng\u00fc \u015fekli de havadaki azotun do\u011frudan topra\u011fa al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Toprakta bulunan baz\u0131 bakterilerle bezelye ve fasulye gibi baklagillerin k\u00f6klerinde bulunan bakteriler, havadaki azot gaz\u0131n\u0131 topra\u011f\u0131n i\u00e7ine al\u0131rlar. Bu a\u015famada, \u00fcst\u00fcn bir tasar\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. B\u00fct\u00fcn organizmalar\u0131n geli\u015fiminde en \u00f6nemli mineral azottur (nitrojen). N\u00fckleik asit di\u011fer h\u00fccre organellerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bu maddeye muhta\u00e7t\u0131r. B\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in azota ihtiya\u00e7 duyan bitkiler ve bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layan bakteriler aras\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n en faydal\u0131 ortakl\u0131klar\u0131ndan biri kurulur. Bitkiler, k\u00f6klerinden, bakterileri \u00e7ekmek i\u00e7in \u00f6zel besinler salg\u0131lar ve onlar\u0131 kendilerine yakla\u015ft\u0131r\u0131rlar. Daha sonra bakteriler k\u00f6klerde ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6zel a\u00e7\u0131kl\u0131klardan i\u00e7eri girerek, bitki k\u00f6k\u00fcne yerle\u015fir ve burada b\u00fcy\u00fck miktarlarda \u00e7o\u011falarak k\u00f6k d\u00fc\u011f\u00fcmlerini olu\u015ftururlar. Bug\u00fcn yedi\u011fimiz sebzelerin, bitkilerin, tah\u0131llar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ve ekolojik dengenin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan azot d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc, bu ortakl\u0131\u011fa bor\u00e7luyuz. <\/p>\n
Evrimcilerin basit olarak nitelendirdi\u011fi bakteriler azot d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirirken, fotosentezde oldu\u011fu gibi, bir kimya laboratuar\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ve kimya bilimine a\u015fina olmayanlar i\u00e7in fazla anlam ta\u015f\u0131mayan karma\u015f\u0131k kimyasal reaksiyonlar\u0131 ilk yarat\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00fcnden itibaren hi\u00e7 durmadan ger\u00e7ekle\u015ftirirler. A\u015fa\u011f\u0131da kimyasal terimlerle \u00f6zetlenmi\u015f olan azot sabitleme reaksiyonunu \u00e7\u00f6zebilmek bile bilim adamlar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 olmu\u015ftur. <\/p>\n
N2 + 8H+ 8e- + 16 ATP = 2NH3 + H2 + 16ADP + 16 Pi <\/p>\n
Bu reaksiyonun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in, fotosentez, solunum veya fermantasyon gibi ikinci bir destek reaksiyonunun varl\u0131\u011f\u0131 zorunludur. \u00c7o\u011fu insan\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran bu form\u00fcller, bakteriler i\u00e7in s\u0131radan, g\u00fcnl\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Elbette bakteriler bu kimyasal i\u015flemleri yapmak i\u00e7in, \u00f6zel bir kimya e\u011fitiminden ge\u00e7memi\u015flerdir. D\u00fcnyaya gelen her yeni bakteri, ancak \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f bir kimya laboratuar\u0131na ve \u00f6zel olarak e\u011fitilmi\u015f bir kimyac\u0131ya ait olabilecek malzeme ve bilgiyle donat\u0131lm\u0131\u015f olarak g\u00f6revine ba\u015flar. Ayr\u0131ca bu i\u015flemler sadece bitki k\u00f6kleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu konuda da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7e\u015fitlilik ve farkl\u0131 alternatifler mevcuttur. Bir\u00e7o\u011fu, \u00e7ok ayr\u0131 yerlerde ve \u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131larda olmalar\u0131na ra\u011fmen, ayn\u0131 reaksiyonu, ayn\u0131 bilgi ve programla, m\u00fckemmel bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirirler. <\/p>\n
Bakterilerin bu reaksiyon s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131klar\u0131, nitrojenaz enzim kompleksi, oksijene kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131d\u0131r. Oksijene maruz kald\u0131\u011f\u0131nda aktivitesi durur, bu y\u00fczden proteinlerin demir bile\u015fikleriyle reaksiyona girer. Fotosentez yaparak, oksijen \u00fcreten Siyanobakteri gibi bakteriler ve toprakta serbest \u015fekilde ya\u015fayan Azotobakteri gibi bakteriler i\u00e7in bu durum b\u00fcy\u00fck bir sorun i\u00e7erir. Ancak bakteriler, bu soruna kar\u015f\u0131, \u00e7e\u015fitli mekanizmalarla donat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Mesela, Azotobakteri t\u00fcrleri, b\u00fct\u00fcn organizmalar i\u00e7inde bilinen en y\u00fcksek solunum oran\u0131na sahip metabolizmalar\u0131yla, h\u00fccrelerinde \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyede oksijen tutarak, enzimi korumaya al\u0131rlar. Ayr\u0131ca Azotobakteri t\u00fcrleri, \u00e7ok y\u00fcksek miktarda h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 kimyasal bir bile\u015fik \u00fcretirler. Bu bile\u015fiklerin olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131\u015fkan s\u0131v\u0131n\u0131n i\u00e7inde su muhafaza eden bakteriler, h\u00fccre i\u00e7inde oksijen yay\u0131lma oran\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131rlar. Bitki k\u00f6klerinde azot sabitleyen Rhizobium gibi bakteriler ise, k\u00f6k d\u00fc\u011f\u00fcmlerinde oksijen t\u00fcketen molek\u00fcllere sahiptirler. Tek ba\u015f\u0131na ya\u015fayan bakteriler veya bakterisiz ya\u015fayan bitkiler bu maddeyi \u00fcretmezler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Azotu, yani nitrojeni, havadan ilk olarak almas\u0131 gereken canl\u0131lar bitkilerdir. Bitkiler azotu gaz \u015feklinde kullanamazlar. Azot, nitrit bakterileri taraf\u0131ndan nitrite, nitrit ise nitrat bakterileri taraf\u0131ndan nitratlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek bitkiler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir hale getirilir. Peki, bu d\u00f6ng\u00fc nas\u0131l ba\u015flar? Canl\u0131lar ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in oksijen ve karbondioksite ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 gibi, b\u00fcy\u00fcyebilmek i\u00e7in de azota (N2) ihtiya\u00e7 duyarlar. Azot, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2796,5821,8593,2181,2498,3407,5057,2996,5370,2164],"class_list":["post-3764","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atmosfer","tag-azot-dongusu","tag-azotobakteri","tag-bakteri","tag-fotosentez","tag-kimya","tag-nitrit","tag-nitrojen","tag-nukleik-asit","tag-oksijen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3764"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3764\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}