M\u0130KROORGAN\u0130ZMALAR<\/p>\n
Mikrobiyoloji bilim dal\u0131, biyolojinin say\u0131s\u0131z alt kollar\u0131ndan yanl\u0131zca birisi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n biyolojinin temelini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n
Mikroorganizmalar mikroskobun icad\u0131ndan sonra ke\u015ffedilmesine kar\u015f\u0131n, Pasteur mikrobiyolojinin babas\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r.Pasteur’un kuduz a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 bulmas\u0131ndan sonraki di\u011fer b\u00fcy\u00fck ke\u015ffi ise havas\u0131z ortamdaki baz\u0131 maya ve bakterilerin solunum son \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak alkol\u00fc verdi\u011fini ortaya koymas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mikroorganizmalar yanl\u0131zca g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilen yarat\u0131klard\u0131r.Bu yarat\u0131klar akl\u0131n\u0131za gelebilecek hemen her yerde ya\u015farlar.S\u00fcrekli sirk\u00fclasyon halinde bulunan atmosferden yerin derinliklerine, antartika buzullar\u0131n\u0131n i\u00e7lerinden gayzer kaynaklar\u0131na kadar yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn hemen her yerinde ya\u015farlar.<\/p>\n
Mikroorganizmalardan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir yer neredeyse yoktur.Ellerinizin i\u00e7inde, \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131zda, araban\u0131zda, hal\u0131larda, televizyonunuzun \u00fcst\u00fcnde, k\u0131sacas\u0131 hemen heryerde onlar mutlaka vard\u0131r.Bu yarat\u0131klar \u00c7evremizi adeta hava gibi sarmas\u0131na ra\u011fmen \u015fu an bize sald\u0131r\u0131p etki edememesinin nedeni ise v\u00fccudumuzdaki savunma sistemidir.E\u011fer savunma sistemimizi yanl\u0131zca 1 dakikal\u0131\u011f\u0131na v\u00fccudumuzdan ayr\u0131 tuttu\u011fumuzu varsayarsak, an\u0131nda mikroplar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frayarak ya \u00f6lecek kadar yada sakat kalacak derecede hastalanacakt\u0131k.<\/p>\n
T\u0131p alan\u0131nda, end\u00fcstride, tar\u0131mda ve g\u0131da sanayiinde mikrorganizmalardan olduk\u00e7a faydalan\u0131l\u0131r.\u00d6rne\u011fin s\u00fct\u00fcn yo\u011furt ve peynire d\u00f6n\u00fc\u015fmesi bakteriler sayesinde olur.Di\u011fer bir bakteri t\u00fcr\u00fc ise baz\u0131 \u00e7\u00f6p toplama merkezlerinde metan gaz\u0131 \u00fcretimi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Mikroorganizmalardan en bilinenlerini ise ” Bakteriler ” olu\u015fturmaktad\u0131r.Di\u011fer bilinenleri ise algler, tek h\u00fccreli yosunlar, tatl\u0131 su mikroorganizmalar\u0131, mayalar ve vir\u00fcslerdir.Bunlar\u0131 teker teker ele alarak inceleyelim.<\/p>\n
\u00d6n bilgi :<\/p>\n
Bakteriler taksonomik olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rken ” Prokaryot ” s\u0131n\u0131f\u0131na dahil edilirler.
\n Prokaryot s\u0131n\u0131f\u0131ndaki canl\u0131lar\u0131n v\u00fccutlar\u0131 yanl\u0131zca bir h\u00fccreden olu\u015fur ve v\u00fccutlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrede organel (mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum vs.) bulunmaz ve ayr\u0131ca sahip olduklar\u0131 DNA n\u0131n muhafaza edildi\u011fi bir nukleuslar\u0131 (\u00e7ekirdekleri) de yoktur.<\/p>\n
\u00d6karyot (Eucaryota) s\u0131n\u0131f\u0131na giren canl\u0131lar ise hem h\u00fccre i\u00e7i organellere sahiptir hemde tek h\u00fccreli canl\u0131lardan (Algler, mayalar, archaeler vs.) \u00e7ok h\u00fccreli canl\u0131lara kadar (kedi, tav\u015fan gibi) geni\u015f bir t\u00fcr yelpazesine sahiptir.<\/p>\n
Bakteriler \u015fekillerine g\u00f6re ve bulunduklar\u0131 ortama g\u00f6sterdikleri toleransa g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Resimlerden en soldakinde g\u00f6r\u00fclen bakteri ” Spirillum ” ad\u0131n\u0131 al\u0131r.Ad\u0131n\u0131 \u015feklinden alan (spiral) bu bakteri, yo\u011funlu\u011fu (vizikositesi) \u00e7ok y\u00fcksek s\u0131v\u0131larda rahatl\u0131kla y\u00fczebilmektedir.Bunu yaparken bakteri kendi ekseni etraf\u0131nda d\u00f6nerek t\u0131pk\u0131 bir vidan\u0131n tahta yuva i\u00e7erisinde ilerledi\u011fi gibi y\u00fcksek yo\u011funluklu s\u0131v\u0131 ortam i\u00e7erisinde hi\u00e7 zorlanmadan hareket eder.<\/p>\n
Ortadaki resimde g\u00f6r\u00fclen bakteri ise ” \u00c7omak (Bacillus) ” bakteridir.Bu bakteriler pasif olarak hareket ederler.Yani bulunduklar\u0131 ortam\u0131n ak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yer de\u011fi\u015ftirirler fakat flagellalar\u0131yla (kam\u00e7\u0131) aktif olarak hareket edebilenleride vard\u0131r.Flagellaya sahip bir bakteri \u00e7ok s\u00fcratli olarak y\u00fczebilmektedir.<\/p>\n
En sa\u011fdaki resimde ise bir ” Kok (Coccus) ” bakterisi g\u00f6rmektesiniz.Bu bakterilerin \u015fekli ise k\u00fcre gibidir.Fakat resimde tesbih taneleri gibi dizili bir koloni g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.Bakterilerin bu \u015fekilde s\u0131ralan\u0131p koloni olu\u015fturmas\u0131na ise
\n ” Streptococ ” ad\u0131 verilir.Ayn\u0131 \u015fekilde koloni olu\u015fturan \u00e7omak yani ” Bacillus ” bakterilerine ise ” Streptobacillus ” ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bakteriler bulunduklar\u0131 ortam\u0131n \u015fartlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri toleransa g\u00f6rede s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rlar.\u00d6rne\u011fin asitli ortama tolerans g\u00f6steren yada \u00e7ok s\u0131cak veya \u00e7ok so\u011fuk ortamlarda ya\u015fayan bakteriler gibi.<\/p>\n
Bakteriler \u00e7ok geni\u015f bir ya\u015fama alan\u0131na sahiptirler.Anartikada 0 derecedeki buzullar\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 gibi , ” Gayzer ” ad\u0131 verilen ve 100 derece s\u0131cakl\u0131ktaki kaynar su p\u00fcsk\u00fcrten kuyularda bile ya\u015farlar.Bu kadar d\u00fc\u015f\u00fck so\u011fuklukta ve bu kadar y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmeleri, v\u00fccutlar\u0131ndaki koruyucu ” Kalkan enzimleri ” ile ba\u015far\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Soldaki \u015fekilde bir ” Metan ” bakterisi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Bu bakteriler yerin \u00e7ok derinlerinde oksijen bulunmayan ortamlarda ya\u015famaktad\u0131rlar.\u00d6yleki oksijen gaz\u0131 bu bakteriler i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc etkisi olan bir zehir gibidir.Bu y\u00fczden oksijenin ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 derin yerlerde ya\u015farlar.<\/p>\n
End\u00fcstride kullan\u0131lan bu bakteriler gerekli ortam ko\u015fullar\u0131 sa\u011flanmak ko\u015fuluyla ortamdaki maddeleri kullanarak kendisi i\u00e7in enerji depolarken solunum son \u00fcr\u00fcn\u00fc olarakta metan gaz\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131 verir.Bu m\u00fckemmel biyokimyasal \u00f6zellikleri sayesinde insanlar taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6p toplama merkezlerinde metan gaz\u0131 \u00fcretimi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Mikroorganizmalar\u0131n o kadar \u00e7ok t\u00fcr\u00fc vard\u0131r ki bu t\u00fcrlerin yanl\u0131zca % 1’i insan ve di\u011fer canl\u0131lar \u00fczerinde hastal\u0131k meydana getirirler.Geriye kalan % 99’luk \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip t\u00fcrler ise do\u011fada simbiyotik yada kommensal olarak ya\u015farlar.<\/p>\n
Bakterilerin baz\u0131 t\u00fcrleri ” Spor ” veya ” Kist ” ad\u0131 verilen kalkanlarla kendilerini k\u00f6t\u00fc \u015fartlara kar\u015f\u0131 korurlar.Bakteriler bu kalkanlarla kendilerini y\u00fczy\u0131llar boyunca d\u0131\u015f ortamdan izole edebilirler.Ortam \u015fartlar\u0131 d\u00fczeldi\u011fi zaman kist veya sporlar\u0131n\u0131 k\u0131rarak tekrar h\u00fccre i\u00e7i metabolik faaliyetlerini harekete ge\u00e7irirler.<\/p>\n
Bakterilerin di\u011fer bir m\u00fckemmel \u00f6zellikleri ise birbirlerine DNA nakilleri yaparak ileti\u015fim kurmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bir bakteri ya ortama ba\u015fka bir bakteri taraf\u0131ndan b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f DNA y\u0131 yada \u00f6lm\u00fc\u015f ve par\u00e7alanm\u0131\u015f bir bakterinin DNA s\u0131n\u0131 h\u00fccre duvar\u0131ndan i\u00e7eri alarak kendi DNA zincirine ekler.Bu sayede ba\u015fka bakterilerin sahip oldu\u011fu DNA bilgilerini kendine ekleyerek diren\u00e7 sa\u011flar.<\/p>\n
Bakterilerin bu \u00f6zelli\u011fi t\u0131p alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck problem te\u015fkil eder.\u00d6rne\u011fin hastaland\u0131n\u0131z ve doktorunuz size belirli periyotlarda kullanman\u0131z i\u00e7in antibiyotik (mikrop k\u0131r\u0131c\u0131) verdi.E\u011fer siz bu antibiyoti\u011fi gere\u011fi gibi kullanmay\u0131p aksat\u0131rsan\u0131z, bakterilerin birbirleri aras\u0131nda DNA al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmalar\u0131na zaman bak\u0131m\u0131nda yard\u0131m etmi\u015f olursunuz.<\/p>\n
Bir bakteri antibiyoti\u011fi alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131nda diren\u00e7 genlerini hareke ge\u00e7irerek bir t\u00fcr protein \u00fcretir.Bu protein antibiyoti\u011fe kar\u015f\u0131 bakteriyi korur.Bakteri bununlada kalmaz ve antibiyoti\u011fe diren\u00e7 geninin bir kopyas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p ortama b\u0131rak\u0131r.Ortamda serbest dolanan ve diren\u00e7 genini ta\u015f\u0131mayan di\u011fer bir bakteri ise kopyalanan bu geni kendi b\u00fcnyesine alarak kendisini diren\u00e7li hale getirmi\u015f olur.<\/p>\n
Bir bakterinin bu derece m\u00fckemmel bir donan\u0131mla antibiyotiklere ve ila\u00e7lara kar\u015f\u0131 meydan okumas\u0131, ve olu\u015fturdu\u011fu kalkanlarla y\u00fczy\u0131llar boyu hi\u00e7 bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan kendini d\u0131\u015f ko\u015fullara kar\u015f\u0131 koruyabilmesi, bir yarad\u0131l\u0131\u015f harikas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n
\u00d6karyotlar (Eucaryota) :<\/p>\n
\u00d6karyotlar\u0131 prokaryotlardan en \u00f6nemli \u00f6zellik, DNA lar\u0131n\u0131 muhafaza eden bir nukleusa ve h\u00fccre i\u00e7i organellere sahip olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6karyotlardan en bilinenleri ise maya h\u00fccreleri, alg, amip, terliksi hayvan vb canl\u0131lard\u0131r.Bu canl\u0131lar \u00e7ok geni\u015f bir ya\u015fam alan\u0131 yelpazesine sahiptir.Denizlerde, okyanuslarda, derelerde, g\u00f6llerde, havuzlarda ve su birikintilerinde ya\u015fayabilirler.<\/p>\n
Soldaki resimde nukleusu olduk\u00e7a belirgin olan (h\u00fccrenin ortas\u0131nda) bir tatl\u0131 su mikroorganizmas\u0131n\u0131, sa\u011fdaki resimde ise bir ekmek mayas\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k halini g\u00f6rmektesiniz.Tekh\u00fccreli bu canl\u0131lar bakterilere \u00e7ok benzemekle birlikte gerek organelleri gerekse h\u00fccre i\u00e7i metabolik faaliyetlerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile bakterilerden ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Maya h\u00fccreleride t\u0131pk\u0131 bakteriler gibi koloni kurabilirler.Bu sayede hem kimyasal maddeleri ortak olarak kullan\u0131rlar hemde DNA de\u011fi\u015f toku\u015fu yaparlar.Bu de\u011fi\u015f toku\u015f i\u015flemi ise yanyana gelip k\u00f6pr\u00fc kurmalar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fir.Bu olaya ise ” Konjugasyon ” ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Tatl\u0131 sularda ya\u015fayan \u00e7o\u011fu tek h\u00fccreli canl\u0131lar ” Ameboik ” hareketler ile yer de\u011fi\u015ftirirler. Bu hareketleri nas\u0131l meydana getirdikleri ise tam olarak anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ameboik hareket, canl\u0131n\u0131n v\u00fccudunun \u015fekilden \u015fekile girmesiyle meydana gelir.(Bkz :Yandaki resim ve ana sayfadaki hareketli resim).Bu canl\u0131lar\u0131n beslenmeleride yine ameboik hareketlerle ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
H\u00fccre zarlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda bulunan bir besini i\u00e7eriye almak i\u00e7in canl\u0131 ilk olarak besinle temas eder ve h\u00fccre zar\u0131ndan i\u00e7eriye do\u011fru bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n
Besin bu \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisine girer girmez \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ters taraftan kapan\u0131r ve kese halini al\u0131r.Daha sonra olu\u015fan bu kesenin a\u011f\u0131z\u0131, besin maddesi h\u00fccrenin i\u00e7 taraf\u0131na gelecek \u015fekilde tekrar a\u00e7\u0131l\u0131r.Ve b\u00f6ylelikle besin maddesi h\u00fccre i\u00e7erisine al\u0131nm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
Yandaki resimde, ameboik hareketlerle bir bitki art\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u00fccresinin i\u00e7erisine alm\u0131\u015f olan bir ” Alg ” g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Alg, besin maddesini h\u00fccre i\u00e7erisine al\u0131r almaz Lizozom yani enzim keselerini faaliyete ge\u00e7irir ve besini sindirmeye ba\u015flar.Sindirilen besin art\u0131klar\u0131 yine ayn\u0131 \u015fekilde kese olu\u015fturma y\u00f6ntemiyle d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Resme dikkatlice bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda hayvan\u0131n v\u00fccudunun i\u00e7erisindeki karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.Bu yap\u0131lar canl\u0131n\u0131n organellerini temsil etmektedir ve kimyasallarla boyanmad\u0131\u011f\u0131 zaman \u0131\u015f\u0131k mikroskobunda \u015feffaf olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n
Baz\u0131 mikroorganizmalar ise ameboik hareketlerden ayr\u0131 olarak sahip olduklar\u0131 flagellalarla hareket ederler.Bu flagellalar canl\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan uzanan kam\u00e7\u0131 benzeri yap\u0131lar olup ATP enerjisi kullan\u0131rlar.Buna kar\u015f\u0131n \u00e7ok \u00fcst\u00fcn bir hareket kabiliyetine sahiptirler.<\/p>\n
Resimde de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi canl\u0131n\u0131n arkas\u0131nda fazla say\u0131da flagella bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu flagellalar baz\u0131 canl\u0131larda mitokondri de \u00fcretilen ATP (Adenin Tri Fosfat) yi kullan\u0131rken baz\u0131lar\u0131nda ise \u00e7\u0131plak (+) y\u00fckl\u00fc protonlar\u0131 kullan\u0131rlar.<\/p>\n
Flagellalar\u0131n \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ve k\u0131vrak olarak hareket etmesi hayvana ola\u011fan \u00fcst\u00fc bir h\u0131z kazand\u0131r\u0131r.E\u011fer bu canl\u0131 bir insan kadar b\u00fcy\u00fck olsayd\u0131 suya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda saatte 200 km. h\u0131zla y\u00fczecekti.<\/p>\n
Ancak mikroskopla g\u00f6r\u00fclebilen bu minicik canl\u0131lar asl\u0131nda bizlerin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7an \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6revi yerine getirmektedirler.<\/p>\n
E\u011fer bakteri ve di\u011fer t\u00fcm mikroorganizmalar yer y\u00fcz\u00fcnde var olmasayd\u0131 yere d\u00fc\u015fen bir yaprak, \u00f6lm\u00fc\u015f bir hayvan veya g\u00f6m\u00fclen bir insan cesedi as\u0131rlar boyunca hi\u00e7 bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan yerlerinde kalacakt\u0131.\u0130\u015fte bu m\u00fckemmel yarat\u0131klar kendilerine yarat\u0131l\u0131\u015ftan verilen emir do\u011frultusunda hareket ederek do\u011fay\u0131 s\u00fcrekli olarak temizlemekte ve ekolojik dengeyi sa\u011flamaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Di\u011fer bir mikroorganizma t\u00fcr\u00fc ise ” Mantarlar ” d\u0131r.Bu canl\u0131lar genellikle nemli yerlerde ya\u015famay\u0131 severler.\u0130nsanlarda \u00f6zellikle ayak parmaklar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen mantar hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 ise ayaklar\u0131n y\u0131kand\u0131ktan sonra nemli b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Genellikle ormanlarda a\u011fa\u00e7 diplerinde ve sulu ortamlarda ya\u015fayan mantarlar, spor denilen bir t\u00fcr e\u015fey h\u00fccresi ile \u00fcrerler.<\/p>\n
Soldaki resimde bir mantar spor h\u00fccresini, sa\u011fdaki resimde ise t\u0131pk\u0131 bakteriler gibi koloni kurmu\u015f bir mantar h\u00fccre grubunu g\u00f6rmektesiniz.Bu canl\u0131larda t\u0131pk\u0131 di\u011fer mikroorganizmalar gibi denizel ve karasal ekolojik dengelerin korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Parazitler :<\/p>\n
Parazitler, bir canl\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak ya\u015fayabilen ve \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 canl\u0131ya zarar veren mikroorganizmalard\u0131r.Bu canl\u0131lardan baz\u0131lar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015fabilecek kadar erginle\u015febilir.<\/p>\n
Bir parazit \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 canl\u0131n\u0131n besinine ortak olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.Besine ortak olmas\u0131 ise \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 canl\u0131n\u0131n zay\u0131f d\u00fc\u015fmesine ve hastalanmas\u0131na neden olur.G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilinen bir\u00e7ok hastal\u0131k parazitler neticesinde meydana gelir.<\/p>\n
Parazitlerin en bilinenlerinden birisi ise kedi, k\u00f6pek ve s\u0131\u011f\u0131rlarda ya\u015fayan \u015ferittir.\u015eerit ba\u015flang\u0131\u00e7ta kistle kapl\u0131 bir yumurta halinde iken konak canl\u0131n\u0131n sindirim sistemine geldi\u011fi zaman sahip oldu\u011fu kisti k\u0131rarak erginle\u015fmeye ba\u015flar ve hayvan\u0131n ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131na yerle\u015fir.<\/p>\n
Resimde g\u00f6r\u00fclen h\u00fccreler, bir s\u0131\u011f\u0131r tenyas\u0131n\u0131n yumurtalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu yumurtalar karma\u015f\u0131k bir \u00e7evrim sonras\u0131 hayvan\u0131n sindirim sistemine girdikten sonra ba\u011f\u0131rsaklara yerle\u015ferek derhal geli\u015fmeye ba\u015flarlar.<\/p>\n
Bu geli\u015fme ta ki hayvan erginle\u015fip kancalar\u0131yla konak hayvan\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131na tutunana dek s\u00fcrer.<\/p>\n
Hayvan\u0131n kisti ise s\u0131\u011f\u0131r\u0131n midesindeki asitler vas\u0131tas\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclerek sindirim kanal\u0131 boyunca ba\u011f\u0131rsa\u011fa kadar ilerler.<\/p>\n
Parazitler genellikle \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 konak canl\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ya\u015farlar.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131rsak parazitler i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir mekand\u0131r \u00e7\u00fcnki ba\u011f\u0131rsakta besinler hen\u00fcz sindirilmek \u00fczeredir ve parazit, ba\u011f\u0131rsaklar taraf\u0131ndan emilmek \u00fczere olan bu haz\u0131r besini kendisi kullanmaya ba\u015flar.Tabii bu s\u0131rada konak canl\u0131yada zarar verirler.<\/p>\n
En \u00e7ok bilinen bir t\u00fcr olan E – coli bakterisininde kendi alt t\u00fcrleri aras\u0131na patojen \u00f6zelli\u011fe sahip bakterilerde vard\u0131r.Patojen bakteriler bir canl\u0131 i\u00e7erisine girdi\u011fi zaman canl\u0131 \u00fczerinde hastal\u0131k yapma \u00f6zelli\u011fine sahiptir.T\u0131p alan\u0131nda \u00f6zellikle ameliyathanelerde bu tip bakterilerin ameliyat esnas\u0131nda a\u00e7\u0131k olan yara b\u00f6lgesine bula\u015fmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok fazla sterilizasyon \u00f6nlemleri al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
Sterilizasyon y\u00f6ntemlerinin ba\u015f\u0131nda ise mikrop k\u0131r\u0131c\u0131 kimyasallar gelir.Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u0131s\u0131tma, UV \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na tutma ve buharlama gibi y\u00f6ntemlerle cerrahi aletlerin temizlenmesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
UV y\u00fcksek enerjili bir \u0131\u015f\u0131k olup bakteri i\u00e7erisine kadar n\u00fcfuz ederek bakterinin DNA s\u0131n\u0131 par\u00e7alar.UV \u0131\u015f\u0131k dalga boyu bakteriyi kesin olarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131 g\u0131da sanayiinde s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Soldaki \u015fekilde patojen \u00f6zelli\u011fe sahip bir E – coli kolonisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.Bu bakteriler kontamine oldu\u011fu canl\u0131 \u00fczerinde ciddi rahats\u0131zl\u0131klara neden olurlar.<\/p>\n
Koli basili (\u00e7omak) ad\u0131 verilen di\u011fer bir mikroorganizma t\u00fcr\u00fc ise kirli denizlerde ve durgun sularda ya\u015famaktad\u0131r.Koli basilleri belli bir say\u0131n\u0131n alt\u0131nda olduklar\u0131 takdirde bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 canl\u0131n\u0131n kan h\u00fccreleri taraf\u0131ndan yok edilebilirler fakat say\u0131lar\u0131 artt\u0131k\u00e7a kan h\u00fccrelerine \u00fcst\u00fcn gelmeye ba\u015flarlar ki nihayetinde ate\u015fli hastal\u0131klara neden olurlar.
\n Bu y\u00fczden belirli periyotlarda denize girilen yerlerde Koli basili say\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Soldaki resimde yine bir patojen mikroorganizma olan ” Bacillus ” yani \u00e7omak bakteri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Bir parazitin, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 canl\u0131 \u00fczerinde hastal\u0131k yapma g\u00fcc\u00fc ve s\u00fcresi t\u00fcrden t\u00fcre de\u011fi\u015fir.\u00d6yleki baz\u0131 parazit mikroorganizmalar hafif bir ate\u015f meydana getirirken, baz\u0131 parazitler canl\u0131y\u0131 bir ka\u00e7 hafta i\u00e7erisinde bile \u00f6ld\u00fcrebilmektedir.<\/p>\n
Parazitlerin ya\u015fam\u0131n\u0131 ve hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini inceleyen bilim dal\u0131 ise ” Parazitoloji ” dir.<\/p>\n
\u0130lgin\u00e7 olan di\u011fer bir bulgu ise parazit mikroorganizmalar\u0131n konak canl\u0131lar d\u0131\u015f\u0131nda, kendi aralar\u0131nda da sava\u015f halinde olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Biliyoruzki bakteriler ve di\u011fer mikroorganizmalar \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00fcreyen canl\u0131lard\u0131r.E\u011fer bakteriler i\u00e7in \u00f6zel haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir besi kab\u0131na 100 – 200 bakteriden olu\u015fan bir koloniyi yerle\u015ftirip uygun ko\u015fullar\u0131 sa\u011flarsan\u0131z (37 C s\u0131cakl\u0131k), bu bakteri toplulu\u011funun say\u0131s\u0131 24 saat \u00e7erisinde milyonlar\u0131 bulabilir.<\/p>\n
D\u00fcnya \u00fczerinde ise neredeyse sonsuz denilecek kadar \u00e7ok say\u0131da mikroorganizma vard\u0131r.Her bir mikroorganizman\u0131n bu derece h\u0131zl\u0131 \u00fcredi\u011fini var sayarsak d\u00fcnyan\u0131n bir ka\u00e7 saat i\u00e7erisinde bo\u011faz\u0131na kadar mikrorganizmalara batmas\u0131 gerekecekti.<\/p>\n
\u0130\u015fte mikroorganizmalar\u0131n birbirleri aras\u0131ndaki ya\u015fam m\u00fccadelesi b\u00f6yle bir duruma engel te\u015fkil eder.Bir mikroorganizma, hem kendi grubundaki mikroorganizmalarla hemde di\u011fer ba\u015fka t\u00fcr mikroorganizmalarla s\u00fcrekli bir kimyasal sava\u015f i\u00e7erisindedir.<\/p>\n
Bunu durumu bir grafikle g\u00f6sterelim.<\/p>\n
\u015eekilde bir bakteri kolonisinin, gerekli besin ve uygun \u015fartlar alt\u0131ndaki populasyon – zaman grafi\u011fini g\u00f6rmektesiniz.<\/p>\n
Bakteriler ba\u015flang\u0131\u00e7ta az say\u0131da olup \u00e7ok s\u00fcratli bir \u015fekilde \u00fcremeye ba\u015flarlar.A b\u00f6lgesi bu h\u0131zl\u0131 \u00fcreme faz\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Bakteri populasyonu b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ortamdaki besin maddeleri azalmakta ve bakterilerin d\u0131\u015far\u0131ya verdi\u011fi toksik madde miktar\u0131nda art\u0131\u015f meydana gelmektedir.Besin maddelerinin azalmas\u0131 neticesinde \u00fcreme h\u0131z\u0131 belli bir limitin \u00fczerine \u00e7\u0131kamaz.Bu devre duraklama devridir ve B harfiyle g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n
C harfiyle g\u00f6sterilen b\u00f6lge \u00f6l\u00fcm devresidir.Bu devrede toksik madde miktar\u0131 besin maddesi miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00fczerindedir.Ortamda \u00e7ok fazla bulunan toksik maddeler bakteriler i\u00e7in zehir etkisi yapmakta ve \u00f6l\u00fcmlerine neden olmaktad\u0131r.Dolay\u0131s\u0131yla \u00fcreme h\u0131z\u0131da \u00f6l\u00fcmlere ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcratle d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterir.<\/p>\n
E\u011fer do\u011fada b\u00f6yle bir feedback mekanizmas\u0131 var olmasayd\u0131 \u015fu an ortamdaki mikroorganizmalar y\u00fcz\u00fcnden g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmeyecek ve ya\u015famdan s\u00f6z edemeyecektik.<\/p>\n
Mikroorganizmalar her ne kadar bizlerin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7an \u00f6nemsiz yarat\u0131klar gibi g\u00f6z\u00fcksede gerek ya\u015fam bi\u00e7imleri gerekse yerine getirdi\u011fi g\u00f6revler bak\u0131m\u0131nda do\u011fan\u0131n dengesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez birer unsurlard\u0131r.Mikroorganizmalarda t\u0131pk\u0131 di\u011fer yarat\u0131klar gibi kendisini tasarlayan varl\u0131\u011f\u0131n emri do\u011frultusunda do\u011fadaki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirebilmesi i\u00e7in hi\u00e7 durmadan \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Do\u011fadaki hi\u00e7bir canl\u0131 yoktur ki birbirleriyle etkile\u015fim i\u00e7erisinde olmas\u0131n…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
M\u0130KROORGAN\u0130ZMALAR Mikrobiyoloji bilim dal\u0131, biyolojinin say\u0131s\u0131z alt kollar\u0131ndan yanl\u0131zca birisi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n biyolojinin temelini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Mikroorganizmalar mikroskobun icad\u0131ndan sonra ke\u015ffedilmesine kar\u015f\u0131n, Pasteur mikrobiyolojinin babas\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r.Pasteur’un kuduz a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 bulmas\u0131ndan sonraki di\u011fer b\u00fcy\u00fck ke\u015ffi ise havas\u0131z ortamdaki baz\u0131 maya ve bakterilerin solunum son \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak alkol\u00fc verdi\u011fini ortaya koymas\u0131d\u0131r. Mikroorganizmalar yanl\u0131zca g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilen yarat\u0131klard\u0131r.Bu yarat\u0131klar akl\u0131n\u0131za …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8654,8653,5692,8657,2287,2488,8652,3977,2472,3902,8651,4235,2556,8655,6335,8656],"class_list":["post-3793","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-adenin-tri-fosfat","tag-ameboik","tag-bacillus","tag-bakteri-populasyonu","tag-bakteriler","tag-coccus","tag-eucaryota","tag-gayzer","tag-mantarlar","tag-metan","tag-mikrobiyolojinin-babasi","tag-mikroorganizmalar","tag-okaryot","tag-parazitler","tag-taksonomi","tag-uv-isigi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3793"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3793\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}