B\u0130TK\u0130LER\u0130N TANIMI: Bitkiler yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fam\u0131n anahtar\u0131d\u0131r. Bitkiler olmasayd\u0131 pek \u00e7ok canl\u0131 organizma ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremezdi; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fcst\u00fcn yap\u0131l\u0131 yarat\u0131klar, ya\u015fam bi\u00e7imleriyle, besinlerini do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak bitkilerden sa\u011flarlar. Oysa pek \u00e7ok bitki, gerekli besinlerini g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak kendisi \u00fcretmektedir. K\u0131saca bitkiler d\u00fcnyam\u0131z\u0131n can s\u00fcbab\u0131 diyebiliriz.
\n Bitkilere zarar veren etkenleri de\u011fi\u015fik ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda toplamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n a.Ekolojik etkenler
\n b.biyolojik etkenler
\n c.teknolojik etkenler v.b.
\n \u0130nsanlar\u0131n etkisi: bitkilerin zarar g\u00f6rmesi \u00e7evre kirlili\u011finin boyutlar\u0131n\u0131 kat\u0131 at\u0131k kirlili\u011fi olarak \u015fekillenen yerel kirlilikten, asit ya\u011fmurlar\u0131 olarak \u015fekillenen b\u00f6lgesel kirlili\u011fe ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve ozon tabakas\u0131n\u0131n ****nmesi olarak ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fcresel kirlenmeyle geni\u015fletmi\u015ftir A\u011fa\u00e7 ve bitki dokusunda tahribat artmakta, bunun sonucu ormanlar ve bitki t\u00fcrleri gittik\u00e7e azalmaktad\u0131r. ormanlarda yap\u0131lan usuls\u00fcz kesim, tarla a\u00e7ma, plans\u0131z yerle\u015fim, d\u00fczensiz otlatma , yollar\u0131n geli\u015fig\u00fczel ve keyfi yap\u0131m\u0131 gibi m\u00fcdahaleler do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne zarar vermektedir.Yukar\u0131da say\u0131lan sebeplerin hemen hemen hepsi insano\u011flunun bilerek veya bilmeyerek veya dolayl\u0131 olarak tabiata verdi\u011fi zararlard\u0131r.
\n \u0130nsan faaliyetlerinden kaynaklanan etmenler ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibi s\u0131ralanabilir.
\n 1. Evler, i\u015f yerleri ve ta\u015f\u0131t ara\u00e7lar\u0131nda; petrol, kalitesiz k\u00f6m\u00fcr gibi fosil yak\u0131tlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ve bilin\u00e7siz t\u00fcketilmesi.
\n 2. Sanayi at\u0131klar\u0131 ve evsel at\u0131klar\u0131n \u00e7evreye geli\u015fig\u00fczel b\u0131rak\u0131lmas\u0131.
\n 3. N\u00fckleer silahlar, n\u00fckleer reakt\u00f6rler ve n\u00fckleer denemeler gibi etmenlerle radyasyon yay\u0131lmas\u0131.
\n 4. Kimyasal ve biyolojik silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131.
\n 5. Bilin\u00e7siz ve gereksiz tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler, so\u011futucu ve spreylerde zararl\u0131 gazlar \u00fcretilip kullan\u0131lmas\u0131.
\n 6. Orman yang\u0131nlar\u0131, a\u011fa\u00e7lar\u0131n kesilmesi, bilin\u00e7siz ve zamans\u0131z avlanmalard\u0131r. <\/p>\n
Yukar\u0131da say\u0131lan olumsuzluklar\u0131n \u00f6nlenmesiyle \u00e7evre kirlili\u011fi ve bitkilerin zarar g\u00f6rmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nlenebilir.<\/p>\n
\u00c7EVRE VE \u00c7EVRE K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130
\n En geni\u015f anlam\u0131yla \u00e7evre “ekosistemler” ya da “biyosfer” \u015feklinde a\u00e7\u0131klanabilir. Daha a\u00e7\u0131k olarak \u00e7evre, insan\u0131 ve di\u011fer canl\u0131 varl\u0131klar\u0131 do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak etkileyen fiziksel, kimyasal, biyolojik ve toplumsal etmenlerin t\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u00c7evrenin do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131 ve bile\u015fiminin bozulmas\u0131n\u0131, de\u011fi\u015fmesini ve b\u00f6ylece insanlar\u0131n olumsuz y\u00f6nde etkilenmesini \u00e7evre kirlenmesi olarak tan\u0131mlayabiliriz. \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n, toksin at\u0131klardan, ozon tabakas\u0131n\u0131n incelmesine, tabiattaki biyolojik zenginli\u011fin yok olmas\u0131na, yani baz\u0131 canl\u0131 t\u00fcrlerinin bir daha d\u00f6nmemecesine yok olmas\u0131na, iklim de\u011fi\u015fikliklerine, deniz ve okyanuslar\u0131n kirlenmesine kadar uzand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Art\u0131k hepimizin bildi\u011fi gibi \u00e7evreden, i\u00e7indeki varl\u0131klara g\u00f6re en \u00e7ok yararlanan bizleriz. \u00c7evreyi en \u00e7ok kirleten yine bizleriz. Bu nedenle “\u00c7evreyi kirletmek kendi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r” denilebilir. 1970’li y\u0131llardan sonra bilincine vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7evre kirlili\u011fi dayan\u0131lmaz boyutlara ula\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k temiz hava soluyamaz olduk. Ruhsal rahatlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak ye\u015fil alanlara hasret kalmaya ba\u015flad\u0131k. Y\u00fczmek i\u00e7in deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda bile y\u00fczme havuzlar\u0131na girmek zorunda kald\u0131k. G\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz ve sakin bir uyku uyuyamaz, midemiz bulanmadan bir akarsuya bakamaz olduk. K\u0131saca art\u0131k kirletece\u011fimiz \u00e7evre t\u00fckenmek \u00fczeredir. 2000-3000 y\u0131l \u00f6nce bir do\u011fa cenneti ve b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 otlaklarla kapl\u0131 olan Anadolu’yu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu durumlara d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. \u00c7evre bilimcilere g\u00f6re genelde, a\u015fa\u011f\u0131da verilen iki \u00e7e\u015fit kirlenme vard\u0131r.
\n Birinci tip kirlenme; biyolojik olarak ya da kendi kendine zarars\u0131z hale d\u00f6n\u00fc\u015febilen maddelerin olu\u015fturdu\u011fu kirliliktir. Hayvanlar\u0131n besin art\u0131klar\u0131, d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131, \u00f6l\u00fcleri, bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 gibi maddeler birinci tip kirlenmeye neden olur. Kolayca ve k\u0131sa zamanda yok olan maddelerin meydana getirdi\u011fi kirlili\u011fe ge\u00e7ici kirlilik de denir.
\n \u0130kinci tip kirlenme: biyolojik olarak veya kendi kendisine yok olmayan ya da \u00e7ok uzun y\u0131llarda yok olan maddelerin olu\u015fturdu\u011fu kirliliktir. Plastik, deterjan, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler (DDT gibi), radyasyon vb. maddeler ikinci tip kirlenmeye neden olur. Kal\u0131c\u0131 kirlenme de denilen ikinci tip kirlenmeye neden olan maddeler bitki ve hayvanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131na kat\u0131l\u0131r. Sonra besin zincirinin son halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturan insana ge\u00e7erek insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 tehlikeye sokar. \u00d6rne\u011fin; Marmara denizine sanayi at\u0131klar\u0131 ile c\u0131va ve kadminyum iyonlar\u0131 b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Zararl\u0131 at\u0131klar besin zincirinde alglere, bal\u0131klara ve sonunda insana ge\u00e7erek \u00f6nemli hastal\u0131klara ve ani \u00f6l\u00fcmlere neden olmaktad\u0131r. T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 tehdit eden global \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131: \u0130klim de\u011fi\u015fmesi, sera etkisi, ozon tabakas\u0131n\u0131n incelmesi ve h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. D\u00fcnyam\u0131z \u00e2deta bir canl\u0131 gibi hassas eko sistemlerden meydana geldi\u011finden, global \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan t\u00fcm canl\u0131larla beraber insanlar da etkilenmektedirler. Bu nedenle, bu sorunlar sadece meydana \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 yerlerdeki insanlar\u0131 ve \u00e7evreyi tehdit etmiyorlar. T\u00fcm insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini tehdit ediyorlar.
\n B\u00f6lgesel \u00c7evre Sorunlar\u0131 ise, daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 b\u00f6lgedeki eko sistemleri ve dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131 tehdit eden sorunlard\u0131r. En \u00f6nemlileri ise, Eko sistemlerin tahribi ve Biyolojik zenginli\u011fin kaybolmas\u0131d\u0131r.
\n Mahall\u00ee \u00c7evre Sorunlar\u0131na gelince, bunlar daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 yerleri tehdit eden sorunlar olup ba\u015fl\u0131calar\u0131: At\u0131k Maddeler (\u00c7\u00f6pler), Sanayi ve Kimyasal At\u0131klar ve Zehirli At\u0131klard\u0131r. g\u00fcn\u00fcm\u00fczde herkes bir \u015feylerin ters gitti\u011fini bizzat kendi be\u015f duyusuyla tecr\u00fcbe edebiliyor: Kirlenen hava, su ve denizin yan\u0131nda; yok olan ormanlar ve buralarda ya\u015fayan canl\u0131lar. Bunlar\u0131n bir sonucu olarak de\u011fi\u015fen iklim. Bir yandan kavurucu s\u0131caklar, bir yandan sel fel\u00e2ketleri. Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r \u00e2deta Hz. Nuh\ufffdtan bu yana ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck sel fel\u00e2ketlerine \u015fahit olunmaktad\u0131r.
\n \u00c7evrenin tahribine seyirci kalan, ba\u015fka bir ifadeyle \u00e7evreyi bilin\u00e7sizce tahrip eden; ondaki ilahi denge ve ahengi g\u00f6z ard\u0131 eden modern insan, bunun be****ni \u00e7ok pahal\u0131ya \u00f6demektedir. Bunun en tipik \u00f6rne\u011fi, \u00fclkemizin baz\u0131 b\u00f6lgelerinde a\u015f\u0131r\u0131 a\u011fa\u00e7 ve orman kesimlerinin neden oldu\u011fu fel\u00e2ketlerdir. A\u011fa\u00e7lar\u0131n ve ormandaki ekolojik yap\u0131lar\u0131n suyu tutucu ve erozyonu \u00f6nleyici rol\u00fcn\u00fcn g\u00f6zard\u0131 edilerek, bu a\u011fa\u00e7lar kesilmi\u015f; b\u00f6ylece ya\u011fan ya\u011fmurlar sellere ve \u00e7amur deryalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun tipik \u00f6rnekleri \u00fclkemizin bir \u00e7ok yerinde \u00f6zellikle de Senirkent, Zonguldak ve Trabzon\ufffdda meydana gelmi\u015f; trilyonlarca madd\u00ee zarar\u0131n yan\u0131nda, tamir edilemez \u00e7evresel zararlara sebebiyet vermi\u015ftir.
\n HAVA K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n faaliyetleri sonucu meydana gelen \u00fcretim ve t\u00fcketim faaliyetleri s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan at\u0131klarla hava tabakas\u0131 kirlenerek, yery\u00fcz\u00fcndeki canl\u0131 hayat\u0131n\u0131 tehdit eder bir konuma gelir. Hava kirlili\u011fine yol a\u00e7an unsurlar ya do\u011frudan fabrika bacalar\u0131ndan, egzoz gazlar\u0131ndan havaya kar\u0131\u015f\u0131yor yada havadaki di\u011fer gazlarla birle\u015ferek, havan\u0131n kirlenmesine yol a\u00e7\u0131yor.deodorant, sa\u00e7 spreyleri ve b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fclerde kullan\u0131lan azot oksitleri, freon gazlar\u0131 ile s\u00fcpersonik u\u00e7aklardan \u00e7\u0131kan at\u0131klar da havay\u0131 kirletir.
\n Ayr\u0131ca sanayi i\u015fletmelerinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 baca gazlar\u0131 havadaki oksijen ve su buhar\u0131 ile birle\u015ferek, bir dizi kimyasal reaksiyonlar sonucu asit ya\u011fmurlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Asit ya\u011fmurlar\u0131 topra\u011f\u0131n yava\u015f yava\u015f asitlenmesine yol a\u00e7arak, a\u011fa\u00e7lar\u0131n ve bitkilerin topraktan beslenmesine engel olur. Asit ya\u011fmurlar\u0131 ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli yollardan sulara kar\u0131\u015farak, sulardaki canl\u0131lar\u0131n hayat\u0131n\u0131 da etkiler. Havan\u0131n gaz halinde ve s\u00fcrekli hareket i\u00e7inde olmas\u0131 r\u00fczgarlarla kirlenmeyi yery\u00fcz\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu ba\u011flamda en \u00e7ok zarar\u0131 ise ormanlara veriyor. Asit ya\u011fmurlar\u0131, g\u00f6ller ve nehirler gibi sular d\u00fcnyas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde bunlar\u0131n asitlik derecesini artt\u0131r\u0131r. Bal\u0131klar sudaki asitlik de\u011fi\u015fimine \u00e7ok duyarl\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in b\u00f6yle sularda ya\u015fayamazlar. Ger\u00e7ekten de, Balt\u0131k \u00fclkelerindeki g\u00f6ller \u0130ngiltere\ufffddeki a\u011f\u0131r sanayi b\u00f6lgelerinden kaynaklanan asit ya\u011fmurlar\u0131 ile asitle\u015fmi\u015f ve bu g\u00f6llerde bir\u00e7ok bal\u0131k t\u00fcr\u00fc ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Asit ya\u011fmurlar\u0131 hayvanlar ve bitkiler gibi canl\u0131 varl\u0131klara zarar vermekle kalmaz, ta\u015f\u0131nmaz k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131n\u0131 da olumsuz y\u00f6nde etkiler.Bitkilerin kloroplastlar\u0131n say\u0131s\u0131nda azalma ile renk solmas\u0131 veya sararma, d\u0131\u015f epidermal tabakan\u0131n tahribat\u0131 neticesinde yaprak y\u00fczeylerinin parlakla\u015fmas\u0131 veya y\u00fczeyde benekle\u015fme \u015feklinde fiziksel etkiler veya mekanizmalar\u0131nda aksakl\u0131klar gibi fizyolojik ve biyokimyasal etkilerdir.\u00d6rne\u011fin, kent i\u00e7i ya da kent d\u0131\u015f\u0131ndaki tarih\u00ee binalar, a\u00e7\u0131k hava m\u00fczeleri, binlerce y\u0131ll\u0131k antik kentlere ait yap\u0131lar veya Nemrut da\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi ta\u015f an\u0131tlar asit ya\u011fmurlar\u0131yla y\u0131pranmakta ve da\u011f\u0131lmaktad\u0131r. TA\u00c7 MAHAL,\u00e7evredeki \u00e7evre kirletici fabrikalardan dolay\u0131 meydana gelen asit ya\u011fmuru ile tahrip olma noktas\u0131na gelmi\u015ftir.Asit ya\u011fmurunun \u00e7ok daha \u00f6nemli etkisi ekolojinin bozulmas\u0131 olup,\u00f6zellikle akarsularda,g\u00f6llerde ve ormanlarda g\u00f6r\u00fclmektedir.G\u00f6l sular\u0131n\u0131n asidik hale gelmesi bal\u0131klar\u0131 ve di\u011fer su canl\u0131lar\u0131n\u0131 yok etmektedir.Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ormanlar\u0131 yeniden elde edebilmek i\u00e7in ,toprak baz\u0131 bitki besin maddeleri ile takviye edilmelidir.Bu maddeler \u00f6yle se\u00e7ilmeli ki ,bitki besin maddelerinin \u00e7evirimini engelleyen Al gibi iyonlar\u0131 da tutabilsin .Asidik ya\u011fmur suyu topraktaki do\u011fal bitki besin maddelerini s\u00fcr\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcr\u00fcr Asit ya\u011fmurlar\u0131 bitki toplumlar\u0131n\u0131n, \u00f6rne\u011fin geni\u015f ormanlar\u0131n toprak \u00fcst\u00fc k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yak\u0131c\u0131 zararlar olu\u015fturdu\u011fu gibi, topraklar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 da bozmakta, toprak i\u00e7indeki bitki k\u00f6klerinin hastalanmas\u0131na ve topra\u011fa can veren mikroorganizmalar\u0131n \u00f6lmesine neden olmaktad\u0131rlar. Asit ya\u011fmurlar\u0131 bitki toplumlar\u0131n\u0131n, \u00f6rne\u011fin geni\u015f ormanlar\u0131n toprak \u00fcst\u00fc k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yak\u0131c\u0131 zararlar olu\u015fturdu\u011fu gibi, topraklar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 da bozmakta, toprak i\u00e7indeki bitki k\u00f6klerinin hastalanmas\u0131na ve topra\u011fa can veren mikroorganizmalar\u0131n \u00f6lmesine neden olmaktad\u0131rlar.
\n Sular\u0131n Kirlenmesi
\n Hava gibi su da hayat i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir yer ve \u00f6neme sahiptir. D\u00fcnyan\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak, d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc sularla kapl\u0131d\u0131r. D\u00fcnyadaki sular\u0131n yaln\u0131zca %3\ufffd\u00fc tatl\u0131 su, geri kalan\u0131 ise tuzludur. Tatl\u0131 sular\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da da\u011f doruklar\u0131nda kar ya da kutuplarda buz halindedir. Sular\u0131n kullan\u0131lmaz hale gelmesi, hayat\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n kurumas\u0131, canl\u0131 hayat\u0131n yok olmas\u0131d\u0131r. Bunun sonucu olarak da sularda ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n t\u00fcr\u00fc ve suya ba\u011f\u0131ml\u0131 bitkilerin say\u0131s\u0131 her g\u00fcn giderek azalmaktad\u0131r. <\/p>\n
Toprak Kirlenmesi ve Erozyon
\n Toprak bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn beslendi\u011fi kaynaklar\u0131n ana deposudur. Topra\u011f\u0131n \u00fcst tabakas\u0131 insanlarla birlikte di\u011fer canl\u0131lar\u0131n da beslenmesinde temel kaynakt\u0131r. \ufffdD\u00fcnyan\u0131n \u00fcst derisi\ufffd olarak da an\u0131lan, \ufffdtopra\u011f\u0131n \u00fcst tabakas\u0131\ufffdn\u0131n \u00f6nemi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Toprak kaymas\u0131 ve erozyonla yok olan \u00fc\u00e7 santim topra\u011f\u0131n yeniden olu\u015fmas\u0131 y\u00fczy\u0131llar s\u00fcrebilir. Erozyonun neden oldu\u011fu toprak kayb\u0131n\u0131 vurgulamak gerekmektedir. Erozyon, topra\u011f\u0131n suyu tutabilme yetene\u011fini azalt\u0131r, besleyicili\u011fini t\u00fcketir, k\u00f6klerin tutunabilece\u011fi derinli\u011fi de k\u0131salt\u0131r. Toprak verimi d\u00fc\u015fer. Erozyona u\u011fram\u0131\u015f \u00fcst toprak nehirlere, g\u00f6llere, rezervuarlara ta\u015f\u0131n\u0131r; limanlara su yollar\u0131na \u00e7amur y\u0131\u011far, su depolama kapasitesini azalt\u0131r, sel olaylar\u0131n\u0131 s\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131r. Bitkiler ve hayvanlar birbirini topra\u011f\u0131n \u00fcst tabakas\u0131na dayanarak besler. Bitkiler hayvanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 i\u00e7in gerekli oksijen ve su buhar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca bitkiler, insanlarla birlikte t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ihtiyac\u0131 olan g\u00fcne\u015f enerjisini toplar.
\n Erozyonun zararlar\u0131:
\n 1.
\n Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn yok olmas\u0131, erozyonun ve buna ek olarak toprak kaymas\u0131, ta\u015fk\u0131n ve \u00e7\u0131\u011f felaketlerini art\u0131r\u0131r.
\n 2.
\n Verimsizle\u015fen ve yok olan tar\u0131m arazileri kullan\u0131\u015f\u0131z duruma gelir ve k\u0131rsal kesimden kentlere do\u011fru g\u00f6\u00e7\u00fc artt\u0131rarak, b\u00fcy\u00fck ekonomik ve toplumsal sorunlara yol a\u00e7ar.
\n 3.
\n Meralar\u0131n yok olmas\u0131 hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n gerilemesine neden olurken, gelirin azalmas\u0131 ve i\u015f olana\u011f\u0131n\u0131n daralmas\u0131 sonucunu ortaya \u00e7\u0131kar.
\n 4.
\n Erozyon sonucu ta\u015f\u0131nan verimli topraklar, baraj g\u00f6llerini doldurarak, ekonomik \u00f6m\u00fcrlerini k\u0131salt\u0131r.
\n 5.
\n Ye\u015fil \u00f6rt\u00fc ve topra\u011f\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve bozulan ekolojik denge, b\u00fcy\u00fck boyutlarda do\u011fal varl\u0131k kaybedilmesinin g\u00f6stergesi olur.
\n 6.
\n Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve topra\u011f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fczey, ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 toplayamad\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fal su kaynaklar\u0131 d\u00fczenli ve s\u00fcrekli olarak beslenemez. <\/p>\n
R\u00fczgar erozyonu: R\u00fczgar erozyonu kurak b\u00f6lgelerde bitkisiz \u00e7\u0131plak sahalarda an\u0131z\u0131 bozulmu\u015f hububat tarlalar\u0131nda, d\u00fcz ve hafif e\u011fimli arazilerde etkisini g\u00f6sterir. R\u00fczgar toprak \u00fczerinde selekt\u00f6r makinesi gibi bir etki yapar. Topra\u011f\u0131n verimli olan ince zerrelerini (organik madde, ince mil, kil) g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, geriye iri kum ve \u00e7ak\u0131llar\u0131 b\u0131rak\u0131r. Bitkilerin yararlanaca\u011f\u0131 verimli \u00fcst katman yok olur.
\n Ormanlar
\n \u0130nsanlar, \u00fc\u00e7- d\u00f6rt bin y\u0131l kadar \u00f6nce tar\u0131ma ba\u015flad\u0131klar\u0131nda yery\u00fcz\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 6 milyar hektar ormanl\u0131k arazi vard\u0131. Bug\u00fcnse, 1.5 milyar\u0131 balta girmemi\u015f orman olmak \u00fczere geriye sadece d\u00f6rt milyar hektar kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ormanlar\u0131n yok olu\u015fu s\u00fcr\u00fcyor. Ormanlar\u0131n gitgide azalmas\u0131ndan, sadece kereste ve ka\u011f\u0131tl\u0131k odun \u00fcretiminin d\u00fc\u015fece\u011fi gibi bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak yanl\u0131\u015f. Ormanlar ticar\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fctlere vurulamayacak kadar de\u011ferli kaynaklard\u0131r. Ormanlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca fonksiyonlar\u0131: Toprak olu\u015fturur, \u0130klim dengesizliklerini yumu\u015fat\u0131r, Ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 f\u0131rt\u0131nalara set \u00e7ekerek su ta\u015fk\u0131nlar\u0131n\u0131 ve selleri \u00f6nler, kurakl\u0131k tehlikesine engel olur.
\n \u015eiddetli ya\u011fmurlar\u0131n topra\u011f\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rmas\u0131n\u0131, topra\u011f\u0131n s\u0131k\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131, kumsallar\u0131n \u00e7amurla\u015fmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla kalmazlar, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 b\u00fcnyelerinde bar\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Ormanlar dev boyutlarda bir karbonmonoksit k\u00fctlesi olu\u015fturarak atmosferdeki karbonmonoksitle dengeyi sa\u011flar ve sera etkisini \u00f6nlerler. Ormanlar, k\u0131sa va**** kazan\u00e7lar u\u011fruna yok ediliyor. Ancak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck para ve \u00e7abayla tekrar yerine konulabiliyor.
\n Yang\u0131nlar\u0131n bitkilere \u00e7evreye insanlara ve ekolojik \u00e7evreye verdi\u011fi zarar: \u00fclkemizin hatta d\u00fcnyam\u0131z\u0131n gelece\u011fini tehdit eden orman yang\u0131nlar\u0131, dikkatsizlik, kas\u0131t veya bilinmeyen baz\u0131 nedenlerden dolay\u0131 mevcut ekosistemi ve bu ekosistem i\u00e7erisinde ya\u015fayan canl\u0131 veya cans\u0131z varl\u0131klar\u0131 yok etmektedir. orman sadece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fehrin havas\u0131n\u0131 temizleyen \u00fclkemizin kereste ve odun ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan a\u011fa\u00e7lar de\u011fil, ormanda bar\u0131nan ve ormana fayda sa\u011flayan canl\u0131lar\u0131nda yan\u0131p yok olmas\u0131 ve mevcut ekolojik dengenin bozulmas\u0131yla s\u00fcr\u00fcklendi\u011fimiz felaket akla gelmektedir. Hasat sonu yak\u0131l*****z yakman\u0131n zararlar\u0131: do\u011fal \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan, flora a\u00e7\u0131s\u0131ndan, toprak ve erozyon a\u00e7\u0131s\u0131ndanzararlar\u0131 vard\u0131r.
\n Ozon Tabakas\u0131n\u0131n \u0130ncelmesi
\n Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde yery\u00fcz\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131n kontrols\u00fcz harcanmas\u0131 sonucu ozon tabakas\u0131n\u0131n tahribi, asit ya\u011fmurlar\u0131, sera tesiri, hava, kara ve denizlerin kirlenmesine, ormanlar\u0131n ve tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 hayat alan\u0131n\u0131 giderek daraltmaktad\u0131r. Bu durumunun zamanla olu\u015fturabilece\u011fi muhtemel neticeler aras\u0131nda atmosfer \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, buzullar\u0131n erimesiyle deniz seviyelerinin y\u00fckselmesi, karalar\u0131n azalmas\u0131, kurakl\u0131k ve bitkilerin yok olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 tehlikesi say\u0131labilir.
\n Kimyasal At\u0131klar
\n \u00c7evremizde ne kadar \u00e7ok kimyasal madde varsa sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z o \u00f6l\u00e7\u00fcde tehlikeye girmektedir. \u00d6zellikle at\u0131k sular\u0131n nehirlere, g\u00f6llere ve denizlere bo\u015falt\u0131lmas\u0131 \u00e7ok dramatik \u00e7evre sorunlar\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u0130zmit ve \u0130zmir K\u00f6rfezleri ile, yak\u0131n zamanlarda Sakarya nehrinde ya\u015fanan kirlenmeler bunun en canl\u0131 \u00f6rnekleri olarak zikredilebilir. End\u00fcstriyel at\u0131k sular\u0131n i\u00e7erisinde bulundurduklar\u0131 toksit maddeler, sudaki canl\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fckenmesine yol a\u00e7makta ve ekosistemi fel\u00e7 etmektedir. G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda \u00e7ok\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fu kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 kimyasal \u00fcr\u00fcnlerden kaynaklanmaktad\u0131r. Zira bilim ve teknolojinin sadece faydac\u0131l\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 ile geli\u015fmesi ekolojik sistemi tahrib etmekte, \u00e7evreye de s\u00fcrekli \u015fekilde yeni kimyasal maddeler sa\u011flamaktad\u0131r. Kimyasal maddelerin a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretimi ve t\u00fcketimi sonucu bug\u00fcn art\u0131k kimyasal bir kaos ya\u015fanmaktad\u0131r.
\n HAYVANLARIN ETK\u0130S\u0130:\u00c7ok \u00e7e\u015fitli hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n bitkilere verdi\u011fi zarar bazen y\u00fczde y\u00fcz\u00fc bulur.Bu hastal\u0131k ve zararl\u0131lardan \u00f6nemli olanlar\u0131 belli ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda toplamak gerekirse:
\n Toprak alt\u0131 zararl\u0131lar: Nematodlar, Tel kurtlar\u0131, Boz kurtlar, Danaburnu\ufffd
\n Yaprak zararl\u0131lar\u0131: Yaprak bitleri ; K\u0131rm\u0131z\u0131 \u00f6r\u00fcmcekler , Beyaz sinek A\u011f kurdu,Yaprak b\u00fcken,Y\u00fcz\u00fck kelebe\u011fi, S\u00fcne, kurt bo\u011faz\u0131,akba\u015fak, Alt\u0131n kelebek gibi b\u00f6ceklerin t\u0131rt\u0131llar\u0131 bitki yapraklar\u0131n\u0131 yiyerek zarar verirler.
\n Hastal\u0131klar: K\u00fclleme, Pas, \u00c7\u00f6kerten \u015feklinde belli ba\u015fl\u0131lar\u0131n\u0131 s\u0131ralayabiliriz.
\n K\u0131l ke\u00e7isi : orman alanlar\u0131n\u0131n tahribinin en \u00f6nemli nedenlerinin ba\u015f\u0131nda kontrols\u00fcz ve a\u015f\u0131r\u0131 hayvan otlatmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 gelmektedir. \u00dclkemizde ke\u00e7inin \u00e7ok eski \u00e7a\u011flardan beri yeti\u015ftirildi\u011fi bilinmektedir. Pek \u00e7ok \u00e7e\u015fitleri bulunmakla beraber en \u00e7ok yeti\u015ftirilen k\u0131l ke\u00e7isidir. K\u0131l ke\u00e7isi bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde orman ekosistemine olan olumsuz etkisi ve a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tahribat nedeniyle varl\u0131\u011f\u0131 en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan hayvan t\u00fcrlerinin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.K\u0131l ke\u00e7isinin yo\u011fun olarak beslendi\u011fi b\u00f6lgelerde ormanlar\u0131 tahrip ederek ormanlar\u0131n verimliliklerinin azalmas\u0131na ve orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca ke\u00e7i sahipleri a\u011fa\u00e7lar\u0131n dallar\u0131n\u0131 budamak veya kesmek suretiyle de ormanlar\u0131n tahribine neden olmu\u015flard\u0131r. \u00dclkemiz ormanlar\u0131n\u0131n tahribat\u0131n\u0131n ve erozyonun en \u00f6nemli nedenlerinden birisi a\u015f\u0131r\u0131 ve kontrols\u00fcz hayvan otlatmac\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ormanlar\u0131n, do\u011fan\u0131n ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in ke\u00e7inin \u00fclke genelinde yasaklanmas\u0131 fikri, temiz bir \u00e7evre i\u00e7in \u00fclkedeki b\u00fct\u00fcn fabrikalar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 fikri ile paralellik g\u00f6stermektedir.
\n Dolunun zararlar\u0131:
\n H1
\n A\u011fa\u00e7 yapraklar\u0131nda delkler a\u00e7ar, \u00e7i\u00e7ek yapraklar\u0131n\u0131 kopart\u0131r.
\n 1-3
\n Bitki ve a\u011fa\u00e7 yapraklar\u0131n\u0131 tamsmen kopar\u0131r. Sebze, meyve ve ekinlere hasar verir, sebze yapraklar\u0131n\u0131 par\u00e7alar.
\n 1-4<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u0130TK\u0130LER\u0130N TANIMI: Bitkiler yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fam\u0131n anahtar\u0131d\u0131r. Bitkiler olmasayd\u0131 pek \u00e7ok canl\u0131 organizma ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremezdi; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fcst\u00fcn yap\u0131l\u0131 yarat\u0131klar, ya\u015fam bi\u00e7imleriyle, besinlerini do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak bitkilerden sa\u011flarlar. Oysa pek \u00e7ok bitki, gerekli besinlerini g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak kendisi \u00fcretmektedir. K\u0131saca bitkiler d\u00fcnyam\u0131z\u0131n can s\u00fcbab\u0131 diyebiliriz. Bitkilere zarar veren etkenleri de\u011fi\u015fik ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda toplamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. a.Ekolojik …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[3717,8677,8678,2926,8675,2864,4851,3718,3847,3868,2214,2215,8681,2708,8676,8679,8680],"class_list":["post-3805","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-asit-yagmurlari","tag-atik-maddeler","tag-azot-oksitler","tag-bitki-ortusu","tag-bitkilere-zarar-veren-etkenler-nelerdir","tag-biyolojik","tag-ekoloji","tag-ekosistem","tag-erozyon","tag-erozyonun-zararlari","tag-fiziksel","tag-kimyasal","tag-kimyasal-atiklar","tag-nukleer","tag-orman-yanginlari","tag-sularin-kirlenmesi","tag-toprak-kirlenmesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3805"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3805\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}