\u00dcreme: Canl\u0131lar\u0131n nesillerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in ayn\u0131 t\u00fcrden yeni canl\u0131lar ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131na \u00fcreme denir. \u00dcreme e\u015feysiz ve e\u015feyli olmak \u00fczere iki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
E\u015feysiz \u00dcreme: Bir canl\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yeni bir birey d\u00fcnyaya getirmesine e\u015feysiz \u00fcreme denir. E\u015feysiz \u00fcreme sonucunda olu\u015fan yeni bireyin t\u00fcm \u00f6zellikleri atalar\u0131 ile ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E\u015feysiz \u00fcreme a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
a) B\u00f6l\u00fcnmeyle \u00dcreme: Bir h\u00fccreli organizmalarda g\u00f6ren bir \u00fcreme \u015feklidir. Bu \u00fcreme \u015feklinde canl\u0131 b\u00f6l\u00fcnerek iki yeni birey olu\u015fturur. Terliksi hayvan ve \u00f6glana gibi belli bir \u015fekli olan canl\u0131larda b\u00f6l\u00fcnme enlemesine yada boylamas\u0131na ger\u00e7ekle\u015firken, amip gibi belli bir \u015fekli olmayan canl\u0131larda b\u00f6l\u00fcnme herhangi bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilir. <\/p>\n
b) Sporlanmayla \u00dcreme: Genellikle mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile olu\u015fan sporlar, de\u011fi\u015fik ortamlara uyum sa\u011flayabilecek \u00f6zelliklere sahip h\u00fccrelerdir. Sporlar\u0131n de\u011fi\u015fik fakt\u00f6rlerle ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 yerlerde geli\u015ferek yeni bireyler olu\u015fturmalar\u0131na sporla \u00fcreme denir.<\/p>\n
c) Tomurcuklanmayla \u00dcreme: Canl\u0131n\u0131n bir yerinden d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru b\u00fcy\u00fcyen bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n ana canl\u0131yla ay\u0131n\u0131 kal\u0131tsal \u00f6zelliklere sahip yeni bir canl\u0131 olu\u015fturmas\u0131na tomurcuklanmayla \u00fcreme denir.<\/p>\n
d) Vegetatif \u00dcreme: Canl\u0131dan kopan bir par\u00e7an\u0131n geli\u015ferek yeni bir birey olu\u015fturmas\u0131na vegetatif \u00fcreme denir. Yass\u0131 solucan ve deniz y\u0131ld\u0131z\u0131 gibi baz\u0131 canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Olu\u015fan yeni bireyin t\u00fcm \u00f6zellikleri ana canl\u0131 ile ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E\u015feyli \u00dcreme: Ayn\u0131 t\u00fcrden e\u015feyi farkl\u0131 iki canl\u0131n\u0131n \u00fcreme h\u00fccrelerinin birle\u015ferek zigot olu\u015fturmas\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcreme \u00e7e\u015fidine e\u015feyli \u00fcreme ad\u0131 verilir. Bu \u00fcreme \u00e7e\u015fidinde olu\u015fan birey hem anneden hem de babadan kal\u0131tsal \u00f6zellikler ald\u0131\u011f\u0131ndan olu\u015fan yeni bireyin kal\u0131tsal \u00f6zellikleri \u00e7e\u015fitlilik sa\u011flayabilir.<\/p>\n
E\u015feyli \u00dcreme \u00c7e\u015fitleri:<\/p>\n
\u0130zogami: Boyut ve \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan e\u015fit olan iki gametin birle\u015fmesi sonucu olu\u015fan e\u015feyli \u00fcreme \u00e7e\u015fidine izogami denir. Tatl\u0131 su alglerinde g\u00f6r\u00fclen \u00fcreme \u00e7e\u015fidi izogamidir.<\/p>\n
Anizogami: Bu e\u015feyli \u00fcreme \u015feklinde yumurta h\u00fccresi de sperm h\u00fccreside kam\u00e7\u0131l\u0131d\u0131r fakat yumurta h\u00fccresi sperm h\u00fccresinden b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Baz\u0131 alg ve mantarlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Oogami: \u0130nsan ve di\u011fer kompleks yap\u0131l\u0131 canl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen bu e\u015feyli \u00fcreme \u015feklinde yumurta h\u00fccresi b\u00fcy\u00fck, hareketsiz ve kam\u00e7\u0131s\u0131z, sperm h\u00fccresi k\u00fc\u00e7\u00fck ve kam\u00e7\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Konjugasyon: Yan yana gelen iki canl\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7ici bir stoplazmik k\u00f6pr\u00fc kurulur ve kurulan stoplazma k\u00f6pr\u00fcs\u00fc \u00fczerinden DNA ge\u00e7i\u015fi sa\u011flan\u0131r. Bu e\u015feyli \u00fcreme \u015fekli bakterilerde ve terliksi hayvanlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Partenogenez: Canl\u0131n\u0131n di\u015fi \u00fcreme h\u00fccresinde d\u00f6lleme olmadan mitoz b\u00f6l\u00fcnme ile yeni bir bireyin olu\u015fmas\u0131na partenogenez \u00fcreme denir. Bu \u00fcreme \u00e7e\u015fidinde yumurta n krmozomlu ise olu\u015fan yeni birey de n kromozomludur. Bu \u00fcreme \u015fekli ar\u0131larda, su pirelerinde, kar\u0131ncalarda ve baz\u0131 kelebeklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Hermafroditizm: Baz\u0131 canl\u0131lar erkek ve di\u015fi \u00fcreme organ\u0131na ayn\u0131 anda sahiptir. Bu t\u00fcr canl\u0131lara “hermafrodit canl\u0131lar” denir. Hermafrodit canl\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda di\u015fi ve erkek \u00fcreme h\u00fccreleri ayn\u0131 anda olu\u015fabilir bu canl\u0131lar kendini d\u00f6lleme yetene\u011fine sahiptir. Baz\u0131 hermafrodit canl\u0131larda ise erkek ve di\u015fi \u00fcreme h\u00fccreleri farkl\u0131 zamanlarda geli\u015fir bu canl\u0131lar kendisini e\u015fleyemez, \u00fcremek i\u00e7in ba\u015fka bir canl\u0131ya ihtiya\u00e7 duyarlar. Toprak solucan\u0131 ve istiridye gibi canl\u0131lar hermafrodittir.<\/p>\n
Metagenez: Baz\u0131 canl\u0131larda e\u015feysiz \u00fcreme ile e\u015feyli \u00fcreme artarda ger\u00e7ekle\u015fir. Bu \u00fcreme \u015fekline metagenez \u00fcreme denir. Metagenez \u00fcreme \u00e7i\u00e7eksiz bitkilerde ve s\u0131tma mikrobunda ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
Bitkilerde \u00dcreme<\/p>\n
\u00c7i\u00e7eksiz Bitkilerde \u00dcreme: \u00c7i\u00e7eksiz bitkilerde ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcreme \u015fekli metagenez (d\u00f6l alma\u015f\u0131) \u00fcremedir.<\/p>\n
\u00c7i\u00e7ekli Bitkilerde \u00dcreme: \u00c7i\u00e7ekli bitkilerin \u00fcreme organ\u0131 \u00e7i\u00e7ektir. Baz\u0131 \u00e7i\u00e7eklerde erkek ve di\u015fi \u00fcreme organ\u0131 bir arada bulunur bu t\u00fcr \u00e7i\u00e7eklere “tam \u00e7i\u00e7ek” denir. Baz\u0131 \u00e7i\u00e7eklerde ise yaln\u0131zca bir \u00fcreme organ\u0131 vard\u0131r, bu \u00e7i\u00e7eklere ise “eksik \u00e7i\u00e7ek” ad\u0131 verilir.<\/p>\n
\u00c7i\u00e7e\u011fin Yap\u0131s\u0131: \u00c7i\u00e7ekler cezbedici renklerdeki ta\u00e7 yapraklar\u0131 sayesinde b\u00f6ceklerin ilgisini \u00e7ekerek tozla\u015fman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flarlar.<\/p>\n
Erkek \u00dcreme H\u00fccresi Olu\u015fumu: Erkek \u00fcreme h\u00fccreleri (polenler) ba\u015f\u00e7\u0131kta bulunan polen keseleri i\u00e7indeki ana polen h\u00fccrelerinin mayoz b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irmesi sonucunda olu\u015furlar. <\/p>\n
Di\u015fi \u00dcreme H\u00fccresi Olu\u015fumu: Di\u015fi \u00fcreme h\u00fccreleri (yumurtalar) yumurtal\u0131kta bulunan yumurta ana h\u00fccresinin mayoz ve mitoz b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irmesi ile olu\u015fur.<\/p>\n
Tozla\u015fma Ve D\u00f6llenme: \u00c7i\u00e7ek polenlerinin erkek organ ba\u015f\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan, di\u015fi organ tepeci\u011fine ta\u015f\u0131narak yumurta h\u00fccresini d\u00f6llemesine tozla\u015fma denir.<\/p>\n
Endosperm: Embriyoyu \u00e7imlenene kadar besleyen besin dokusuna endosperm denir. Bitki t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re ni\u015fasta, protein ve ya\u011f gibi maddeler i\u00e7erir.<\/p>\n
Kabuk: Embriyonun \u00e7imlenme yetene\u011fini kaybetmeden uzun s\u00fcre kalabilmesi i\u00e7in, embriyoyu olumsuz \u00e7evre \u015fartlar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma g\u00f6revini \u00fcstlenen k\u0131sma kabuk ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Hayvanlarda \u00dcreme: <\/p>\n
Spermatogenez: Erkek canl\u0131n\u0131n sperm ana h\u00fccrelerinden mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile sperm h\u00fccresi \u00fcretilmesine spermatogenez ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Oogenez: Di\u015fi canl\u0131n\u0131n yumurta ana h\u00fccrelerinden mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile yumurta h\u00fccresi \u00fcretilmesine oogenez ad\u0131 verilir.<\/p>\n
D\u00f6llenme: Yumurta h\u00fccresinin \u00e7ekirde\u011fi ile sperm h\u00fccresinin \u00e7ekirde\u011finin birle\u015ferek zigot olu\u015fturmas\u0131na d\u00f6llenme denir. D\u00f6llenme i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00f6llenme olmak \u00fczere iki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
D\u0131\u015f D\u00f6llenme: Sperm ve yumurta h\u00fccrelerinin, erkek ve di\u015fi v\u00fccudu d\u0131\u015f\u0131nda birle\u015fmesi olay\u0131na d\u0131\u015f d\u00f6llenme denir. D\u0131\u015f d\u00f6llenme olay\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sperm ve yumurta h\u00fccresi olu\u015fturulur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu d\u00f6llenme \u015fekli genelde su gibi serbest ortamlarda ger\u00e7ekle\u015fir ve bu t\u00fcr ortamlarda sperm ve yumurta h\u00fccresinin birbirini bulmas\u0131 \u00e7ok zordur. Ayr\u0131ca ortama b\u0131rak\u0131lan \u00fcreme h\u00fccrelerinin di\u011fer canl\u0131lar taraf\u0131ndan yenme ihtimalinin y\u00fcksek olmas\u0131 da \u00fcretilen \u00fcreme h\u00fccresinin \u00e7ok olmas\u0131n\u0131n di\u011fer bir nedenidir.<\/p>\n
\u0130\u00e7 D\u00f6llenme: Sperm ve yumurta h\u00fccrelerinin di\u015fi v\u00fccudunda birle\u015fmesi olay\u0131na i\u00e7 d\u00f6llenme denir. \u0130\u00e7 d\u00f6llenmede d\u00f6llenme olay\u0131 bir canl\u0131n\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in \u00fcreme h\u00fccreleri d\u0131\u015f ortam\u0131n zararl\u0131 etkilerinden korunmu\u015f olur. Ayr\u0131ca canl\u0131 i\u00e7inde \u00fcreme h\u00fccrelerinin birle\u015fme oran\u0131 y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in \u00fcretilen \u00fcreme h\u00fccresi say\u0131s\u0131 da d\u0131\u015f d\u00f6llemedekine g\u00f6re olduk\u00e7a azd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcreme: Canl\u0131lar\u0131n nesillerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in ayn\u0131 t\u00fcrden yeni canl\u0131lar ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131na \u00fcreme denir. \u00dcreme e\u015feysiz ve e\u015feyli olmak \u00fczere iki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. E\u015feysiz \u00dcreme: Bir canl\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yeni bir birey d\u00fcnyaya getirmesine e\u015feysiz \u00fcreme denir. E\u015feysiz \u00fcreme sonucunda olu\u015fan yeni bireyin t\u00fcm \u00f6zellikleri atalar\u0131 ile ayn\u0131d\u0131r. E\u015feysiz \u00fcreme a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde ger\u00e7ekle\u015fir. a) B\u00f6l\u00fcnmeyle \u00dcreme: …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8775,8777,7917,7889,3380,5735,5696,8774,5778,8776,6634,7700,3371,7692,8778,7918,7916,6129],"class_list":["post-3860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anizogami","tag-bitkilerde-ureme","tag-bolunmeyle-ureme","tag-ciceksiz-bitkilerde-ureme","tag-dis-dollenme","tag-endosperm","tag-eseyli-ureme","tag-eseyli-ureme-cesitleri","tag-eseysiz-ureme","tag-hermafroditizm","tag-konjugasyon","tag-metagenez","tag-oogenez","tag-partenogenez","tag-spermatogenez","tag-sporlanmayla-ureme","tag-ureme-ve-gelisme","tag-vegetatif-ureme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3860\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}