B\u00f6brek yetmezli\u011fi; b\u00f6bre\u011fin g\u00f6revlerini yapamamas\u0131 ve fonksiyonlar\u0131n\u0131 yitirmesi demektir. B\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131 yitirince art\u0131k maddeler ve fazla su v\u00fccutta kal\u0131r. Bunlar toksik tesir g\u00f6sterir <\/p>\n
Normal bir insanda her iki b\u00f6brekten toplam olarak ortalama 1 dakikada 120 ml kan s\u00fcz\u00fcl\u00fcr.glomer\u00fclden s\u00fcz\u00fclen bu s\u00fcz\u00fcnt\u00fcye ultrafiltrat denir. Bu ultrafiltrat\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6brek tubuluslar\u0131ndan geri emilir. Ultrafiltrat i\u00e7inde eletrolitler, metabolik art\u0131klar bulunur. Di\u011fer bir deyi\u015fle ultrafiltrat glomeruldaki filtrasyon mebran\u0131n\u0131 ge\u00e7en (kapiller \u00e7eper-bazal membran ve bowman kaps\u00fcl\u00fc) kan demektir. GFR (Glomeruler filtrasyon h\u0131z\u0131) 1 dakikada 50 ml olursa b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu halde, b\u00f6brek yetmezli\u011fi olmaz. Kanda \u00fcre y\u00fckselmez. 1 dakikada GFR(Glomeruler filtrasyon h\u0131z\u0131) 20-30 ml\ufffdnin alt\u0131na d\u00fc\u015ferse b\u00f6brek yetmezli\u011fi tablosu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. GFR(Glomeruler fiiltrasyon h\u0131z\u0131) 1 dakikada 10 ml\ufffdnin alt\u0131nda ise son d\u00f6nem b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilir.<\/p>\n
B\u00f6brek yetmezli\u011fi ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
– Akut b\u00f6brek yetmezli\u011fi<\/p>\n
– Kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi<\/p>\n
Akut B\u00f6brek Yetmezli\u011fi<\/p>\n
B\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n ani kayb\u0131d\u0131r. Eri\u015fkin bir insanda g\u00fcnl\u00fck idrar miktar\u0131n\u0131n aniden 400 ml\ufffdnin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi ve kan \u00fcre d\u00fczeyinin devaml\u0131 olarak y\u00fckselmesidir. Metabolitlerin v\u00fccuttan at\u0131labilmesi i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck idrar miktar\u0131n\u0131n en az 400 ml olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Akut B\u00f6brek Yetmezli\u011finin Etyolojisi<\/p>\n
1. Prenenal Nedenler: B\u00f6bre\u011fin kanlanmas\u0131 engellenmi\u015ftir. B\u00f6breklere yeterince kan gelmeyince GFR(Glomeruler filtrasyon h\u0131z\u0131) d\u00fc\u015fer. GFR(Glomeruler filtrasyon h\u0131z\u0131)\ufffdn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcren nedenler aras\u0131nda;<\/p>\n
– Hipovolemiye neden olan kusma<\/p>\n
– Kanama<\/p>\n
– Fazla di\u00fcretik kullan\u0131m\u0131<\/p>\n
– Geni\u015f yan\u0131klar<\/p>\n
– Tuz kayb\u0131na neden olan renal bo\u015fluklar<\/p>\n
– Gukoz\u00fcri<\/p>\n
– Vazodilatasyona neden olan ila\u00e7lar<\/p>\n
– Peritonit, akut pankreatit<\/p>\n
– Kardiovask\u00fcler yetersizlik (a\u011f\u0131r kalp yetmezli\u011fini takip eden)<\/p>\n
– Hipotansiyon, Gram (-) sepsisler (Do\u011fumlar, d\u00fc\u015f\u00fckler)<\/p>\n
– Kan\u0131n pompalama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetersiz olmas\u0131 nedeniyle vol\u00fcm art\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
– Ciddi nefrotik sendrom gibi durumlar s\u0131v\u0131n\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesine neden olur ve GFR(Glomeruler filtrasyon h\u0131z\u0131) azal\u0131r.<\/p>\n
2. Renal nedenler: Nefrotoksik maddeler (c\u0131va, aresenik, kur\u015fun) b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131 nedeniyle b\u00f6brek dokusunun harabiyetidir. Sorun; akut t\u00fcb\u00fcler nekroz ya da a\u015fa\u011f\u0131 nefron nekrozudur.<\/p>\n
– Glomerulonefrit<\/p>\n
– Travma<\/p>\n
– Arteroskleroz<\/p>\n
– K\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck damarlar\u0131n iltihaplanmas\u0131<\/p>\n
– Skleroderma<\/p>\n
– T\u00fcm\u00f6r ve b\u00f6brek damarlar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcren spazm\u0131<\/p>\n
– Nefrotoksinler, a\u011f\u0131r metaller (c\u0131va, kadmiyum), CCl4, etilen glikol, propilenglikol, antibiyotikler, anestezikler, radyografiye ba\u011fl\u0131 (anjiyografi, I-V \u00fcrografi)<\/p>\n
– Pigmentler obstruksiyonu sonucu; hemoliz, a\u011f\u0131r travmalar, crush sendromu, rabdomyolizis<\/p>\n
– Cerrahi giri\u015fimler ve jinekolojik obstetrik hastal\u0131klarla ilgili olarak: B\u00fcy\u00fck ameliyatlardan \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131larda b\u00fcy\u00fck kar\u0131n ameliyatlar\u0131ndan sonra klinik olarak \u015fok g\u00f6r\u00fclmese de aort cerrahisi, kalp kapak ameliyatlar\u0131, plecenta previa ve septik abortustan sonra<\/p>\n
– A\u011f\u0131r ve geri d\u00f6nmeyen prenenal fakt\u00f6rlerden herhangi birinin renal parankimal bozuklu\u011fun geli\u015fmesine neden olmas\u0131<\/p>\n
– \u0130nterstiyal nefritler; ila\u00e7lar, infeksiyon, hiperkalsemi, myelom<\/p>\n
– Renal vask\u00fcler hastal\u0131klar: Mal\u0131gn hiperetansiyon, renal arter trombozu ve emboli, renal ven trombozu<\/p>\n
3. Post renal nedenler:<\/p>\n
– \u00dcretral obstr\u00fcksiyon. Prostat hipertrofisi,, \u00fcretra a\u011fz\u0131n\u0131 t\u0131kayan mesane t\u00fcm\u00f6r\u00fc, mesane boynu darl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
– \u00dcretral obstr\u00fcksiyon: Bilateral b\u00f6brek ve \u00fcreter ta\u015flar\u0131, ameliyat s\u0131ras\u0131nda \u00fcreterlerin kesilme yada ba\u011flanmas\u0131 retroperitoneal fibrozis<\/p>\n
– Tubuluslardan meatusa kadar olan sistemin herhangi bir yerinin t\u0131kanmas\u0131: T\u00fcm\u00f6r\u00fcn yay\u0131lmas\u0131, p\u0131ht\u0131, ta\u015f, \u00fcreterlerin yanl\u0131\u015fl\u0131kla ba\u011flanmas\u0131<\/p>\n
Akut b\u00f6brek yetmezli\u011finin belirti ve bulgular\u0131<\/p>\n
ABY (Akut B\u00f6brek Yetmezli\u011fi) seyrinde iki evre g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n
1. Olig\u00fcri evresi: \u00c7e\u015fitli nedenlerle nefronlar harap oldu\u011fundan idrar miktar\u0131 400 ml\ufffdden az olup bu miktar 100 ml\ufffdye kadar azalabildi\u011fi gibi bazen hi\u00e7 idrar yapamayabilir (An\u00fcri). Bu evrede idrar miktar\u0131n\u0131n birden azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00fcreyle beraber pek \u00e7ok madde kandan s\u00fcz\u00fclemedikleri i\u00e7in birikirler. Kanda Potasyum, s\u00fclfat, kreatin, fosfor,NPN (non protenize azot, BUN) artar. Klor, kalsiyum, karbondioksit azal\u0131r. Hastalarda protein\u00fcri, hemat\u00fcri, halsizlik, bulant\u0131, kusma, hipertansiyon olu\u015fur. Bu evre 1-2 g\u00fcnden birka\u00e7 haftaya kadar s\u00fcrebilir.<\/p>\n
2. Di\u00fcrez evresi: Bu evrede nefronlardaki bozukluklar d\u00fczelmi\u015f ve hasta bol miktarda idrar \u00e7\u0131karmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hasta g\u00fcnde 1-2 litre bazen 3-4 litre idrar \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130drar miktar\u0131 artt\u0131k\u00e7a kanda biriken potasyum, fosfor, kreatinin, s\u00fclfat, NPN (Non proteinize azot , BUN ) gibi maddeler d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r ve kan biyokimyas\u0131 normale d\u00f6ner.<\/p>\n
Tedavi:<\/p>\n
Tedavide ama\u00e7; ABY\ufffdne neden olan fakt\u00f6r\u00fc ortadan kald\u0131rmakt\u0131r. S\u0131v\u0131 elektrolit kayb\u0131 s\u00fcratle d\u00fczeltilmelidir. Di\u00fcrezle birlikte a\u011f\u0131rl\u0131k takibi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. ABY olan bir hasta g\u00fcnde 0,2-0,3 kg kaybedebilir. Bundan fazlas\u0131 vol\u00fcm eksikli\u011fi ya da hiperkatabolizma g\u00f6stergesidir. Daha az kilo kayb\u0131 ise su ve tuz fazlal\u0131\u011f\u0131n belirtmesidir. Hastada extrarenal kay\u0131plar (kusma, fist\u00fcl, d\u0131are) yoksa 24 saatte toplam g\u00fcnl\u00fck di\u00fcrezden 400 ml fazla s\u0131v\u0131 verebilir. Potasyum fazlal\u0131\u011f\u0131 6 mEq\/lt\ufffdnin alt\u0131ndaysa hasta K+\ufffdlu yiyeceklerden sak\u0131narak yak\u0131n takibe al\u0131n\u0131r. 6,5 mEq \/ lt\ufffdden fazlaysa iyon de\u011fi\u015ftirici re\u00e7ineler \u00f6nerilir. Kayaxalate 20-50 gr yada sorbital 100 ml s\u0131v\u0131 ile a\u011f\u0131z yolu ile verilebilir. Ama\u00e7 konstipasyondan korunmakt\u0131r. %10\ufffdluk Ca glukonat veya % 20 glukoz kristalize 20-30 \u00fcnite ins\u00fclin ile birlikte verilerek K+ h\u00fccre i\u00e7ine sokulabilir.<\/p>\n
Olig\u00fcri evresinde idrar ak\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 s\u0131v\u0131dan fazlas\u0131 verilmemelidir. Aksi takdirde volum fazlal\u0131\u011f\u0131 ile birlikte akci\u011fer \u00f6demi geli\u015fir. Hastaya verilecek s\u0131v\u0131 miktar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 1 g\u00fcn \u00f6nce \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 idrar miktar\u0131 + fizyolojik kay\u0131p \u015feklinde hesaplanarak verilecek s\u0131v\u0131 miktar\u0131 (zorunlu 400-500 ml) bulunur.<\/p>\n
ABY\ufffdli hastaya K+, tuz, Na+, k\u0131s\u0131tl\u0131 diyet uygulan\u0131r. Protein; NPN (Non proteinize azot , BUN ) miktar\u0131n\u0131 art\u0131rarak \u00fcremiye neden olur. Na+; suyu tutarak \u00f6dem ve kalp yetmezli\u011fi neden olur. K+\ufffdy\u0131 art\u0131ran muz, portakal, patatesten ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r. K+ art\u0131\u015f\u0131 ventrikuler fibrasyon olu\u015fturur.<\/p>\n
Diurez evresinde hasat bol idrar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131ndan s\u0131v\u0131 k\u0131s\u0131tlanmaz, aksine bol s\u0131v\u0131 verilir. Biyolojik de\u011feri fazla olan et, s\u00fct gibi besinlerden 25-30 hatta 60 gr verilir.<\/p>\n
ABY\ufffdde diyaliz endikasyonu; a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131v\u0131 y\u00fcklenen ve akci\u011fer \u00f6demi geli\u015fen hastalarda, serum K+\ufffdu normale indirilemiyor ve \u00fcre, kreatinin, nefrotoksik maddelerin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finde uygulan\u0131r.<\/p>\n
Kronik B\u00f6brek Yetmezli\u011fi<\/p>\n
Kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi; uzun s\u00fcren, ilerleyici, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131n irreversible olarak bozulmas\u0131yla \u00fcremi tablosunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00dcremi: Kanda \u00fcrenin normal de\u011ferinin \u00fczerinde olmas\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan semptomlar grubudur. Sinsi ba\u015flar ve y\u0131llarca s\u00fcrerek nefron harabiyetine neden olur.<\/p>\n
Kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi nedenleri:<\/p>\n
1. Primer glorumeruler hastal\u0131klar: \u00c7e\u015fitli glomerulonefritler (primer)<\/p>\n
2. Kronik interstisyel nefrit (pyeloretrit, idiyopatik interstisyel nefrit)<\/p>\n
3. Renal vask\u00fcler hastal\u0131klar: Do\u011fumsal yada edinsel bilateral iskemik b\u00f6brek hastal\u0131\u011f\u0131, hipertansiyona ba\u011fl\u0131 arterioler skleroz, malign hipertansiyon ile ilgili malign nefroskleroz, fabry hastal\u0131\u011f\u0131, sicklecell hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
4. B\u00f6bre\u011fi ilgilendiren sistemik hastal\u0131klar: SLE, PAN, skleroderma<\/p>\n
5. B\u00f6bre\u011fi ilgilendiren metabolik hastal\u0131klarM, amiloidoz, hiperkalsemi (hiperparatroidi, sarkoidoz, D vitaminozu, s\u00fct-alkali sendromu) hiperoksal\u00fcri.<\/p>\n
6. Her iki b\u00f6bre\u011fin do\u011fumsal anomalileri: Polikistik b\u00f6brek, hipoplastik b\u00f6brek, b\u00f6breklerin multipl kistik hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
7. Nefrotoksinler: Fenasetin, aspirinin a\u015f\u0131r\u0131 kronik kullan\u0131m\u0131, alt\u0131n, kur\u015fun, kadmiyum gibi a\u011f\u0131r metaller<\/p>\n
8. Tubular hastal\u0131klar: Aminoasid\u00fcri, renal tubuler asidoz, kronik K+ eksikli\u011fi, myelom ve hiperglobulinemi yaparak tubuluslar\u0131 t\u0131kayan hastal\u0131klar<\/p>\n
9. Kronik obstruktif \u00fcropati: Renal pelvis ve \u00fcreterlerin t\u00fcm\u00f6r, strikt\u00fcr ile t\u0131kanmas\u0131 veya retroperitoneal fibroz, pelvi\u00fcreter veya \u00fcreterovezikal obstruksiyon, prostat hipertrofisi, mesane boynu veya \u00fcretra darl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
Kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi belirti ve bulgular\u0131:<\/p>\n
1. Olu\u015fan asidoz nedeniyle kusmual solunum vard\u0131r.<\/p>\n
2. Metabolik asidozun MSS\ufffdne etkisi nedeniyle irritabilite, kompulsiyon, konv\u00fclsiyon psi\u015fik de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
3. Y\u00fcksek tansiyon<\/p>\n
4. Anemi nedeniyle halsizlik<\/p>\n
5. Kans\u0131zl\u0131k (\u00fcre kemik ili\u011fini bask\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kan\u0131n \u015fekilli elemanlar\u0131 bozuktur yada yetersizdir). B\u00f6brek prankiminde eritropoetin sal\u0131m\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n
6. Ciltte \u00fcre kristalleri birikmesi nedeniyle ka\u015f\u0131nt\u0131 vard\u0131r. Y\u00fcksek \u00fcrenin nervus frenicusu uyarmas\u0131 nedeniyle s\u0131k s\u0131k inat\u00e7\u0131 \u00f6ks\u00fcr\u00fck, h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131k n\u00f6betleri olu\u015fur.<\/p>\n
7. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kiloda art\u0131\u015f, a\u011f\u0131zda k\u00f6t\u00fc koku, sinirlilik, soluk renk, \u00f6dem, kemik a\u011fr\u0131lar\u0131 ve kramplar<\/p>\n
8. \u0130drar olmamas\u0131 yada \u00e7ok az olmas\u0131<\/p>\n
9. Ba\u015f d\u00f6nmesi, g\u00f6z kararmas\u0131<\/p>\n
Tedavi:<\/p>\n
B\u00f6brek yetmezli\u011finde \u00f6zellikle erken d\u00f6nemde, hipertansiyon ve \u00f6demle birlikte tuz retansiyonu belirtileri g\u00f6steren hastalarda tuz k\u0131s\u0131tlan\u0131r. \u00c7ok miktarda suyun aniden verilmesi ge\u00e7ici volum art\u0131\u015f\u0131 ile Na ekskresyonu art\u0131\u015f\u0131na neden olur. Orta derecede renal yetersizli\u011fi olan hastalar g\u00fcnde 1 litre civar\u0131nda s\u0131v\u0131y\u0131 iyi tolere ederler. Bu miktarla ba\u015flayarak yak\u0131n takip ile g\u00fcnde 500 ml artt\u0131r\u0131larak, g\u00fcnde 2-3 litreye veya hastan\u0131n kilo al\u0131m\u0131 veya serum sodyum konsantrasyonu 130 mEq\/lt\ufffdnin alt\u0131na ininceye kadar devam edilir.<\/p>\n
KBY\ufffdde asla diyet d\u0131\u015f\u0131 K+ tuzlar\u0131 verilmemelidir. Hiperkalemide 2-3 ampul Ca++glukonate IV yolla yada % 10 Dextroz i\u00e7inde litreye 50-100 \u00fcnite kristalize insulin eklenerek perf\u00fcze edilir (EREK, 1995).<\/p>\n
KBY\ufffdde hiperparatrodizmden korunmak i\u00e7in P retansiyonundan ka\u00e7\u0131nmak ve Ca++-P dengesini sa\u011flayabilmek i\u00e7in P i\u00e7eren g\u0131dalar minimalize edilir. S\u00fct ve s\u00fctl\u00fc g\u0131dalar k\u0131s\u0131tlan\u0131r. Ba\u011f\u0131rsakta ki PO\ufffd\u0131n ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in AlOH kullan\u0131l\u0131r. Serum PO d\u00fczeyi %4-5 mg aras\u0131nda tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda D vitamini 1,25-(OH)2-cholecalciferol analoglar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 gerekir. D vitamini gastroentestinal Ca++ absorbsiyonunu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi osteodistrofiden de korur. \u00d6zellikle b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinde yard\u0131mc\u0131 olur (EREK, 1995). H\u0131\u00e7k\u0131r\u0131ktan yak\u0131nan hastaya k\u0131sa s\u00fcreli g\u00f6z k\u00fcresine bas\u0131n\u00e7 uygulanarak ve CO2 solunumu yapt\u0131rarak yard\u0131mc\u0131 olunur. Kanama e\u011filimi olan hastaya K vitamini enfeksiyonlar\u0131 konv\u00fclsiyonlar i\u00e7in Ca++ ve largactil enjeksiyonlar\u0131 yap\u0131labilir. Aile diyet ve ila\u00e7lar hakk\u0131nda bilin\u00e7lendirilir. Etkin tedavi diyalizdir. (EREK, 1995)
\n Kronik B\u00f6brek Yetmezli\u011finin Tedavi Y\u00f6ntemleri
\n Kronik B\u00f6brek Yetmezli\u011finde \u0130la\u00e7 Tedavisi<\/p>\n
B\u00f6breklerin i\u015flev yapamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kanda eksik kalan maddelerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 belirtileri \u00f6nlemek i\u00e7in, yerine koyma tedavisi uygulan\u0131r (HABERAL, 1997).<\/p>\n
1. Amphojel Tablet (0,8 gr\ufffdl\u0131k 20 tb)<\/p>\n
Kanda PO birikimi ve Ca+2 azl\u0131\u011f\u0131 KBY\ufffdde s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Amphojel ba\u011f\u0131rsaktan P emilimini engeller. Kanda PO d\u00fc\u015fer, idrardaki miktar\u0131 azal\u0131r. B\u00f6brekte PO ta\u015f\u0131 olu\u015fumu engellenir.<\/p>\n
Yan etkileri:<\/p>\n
Kab\u0131zl\u0131k<\/p>\n
Doz ve uygulama:<\/p>\n
Yemek aralar\u0131nda su ile dil \u00fczerinde eritilerek al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
2. Kalsiyum Karbonat Toz (CaCO3)<\/p>\n
KBY\ufffdde Ca++ azl\u0131\u011f\u0131nda kemikten Ca++ \u00e7ekilir ve bu durum kemik erimeleri ve a\u011fr\u0131ya yol a\u00e7ar. Ayr\u0131ca Ca++, sinir-kas iletiminde de g\u00f6rev al\u0131r. Eksikli\u011finde kas\u0131lma, kramp olu\u015fur.<\/p>\n
Doz ve uygulama:<\/p>\n
CaCO3 toz \u015feklindedir. Suda eritilir. 1 ka\u015f\u0131k = 1 gr\ufffdd\u0131r.<\/p>\n
3. D Vitamini (Renk = K\u0131rm\u0131z\u0131): (Rocaltrol, Alfa D3)<\/p>\n
Rocaltrol kaps\u00fcl 0,25 mg<\/p>\n
Rocaltrol kaps\u00fcl 0,5 mg<\/p>\n
Alfa D3 0,25 mg<\/p>\n
One Alpha ve Calcijex<\/p>\n
IV verilen calcitriol (calcijex, one alpha) i\u00e7in doz 1 mg haftada 3 g\u00fcn verilir.<\/p>\n
Di\u011fer vitaminler (Benexol, Becozym C, Polivit) g\u00fcnde 1 kez al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
4. Demir Preparatlar\u0131<\/p>\n
Diyaliz tedavisinde demir kayb\u0131 olur, b\u00f6brek yetmezli\u011finde eritropoetin \u00fcretilememesi anemiye neden olur.<\/p>\n
Ferrum Forte<\/p>\n
Ferrosonal Duodenale<\/p>\n
Venofer (IV)<\/p>\n
Eritropoetin preparatlar\u0131<\/p>\n
Eprex ampul 2000-4000 \u00fc<\/p>\n
Recormon ampul 2000-5000 \u00fc<\/p>\n
Haftada 200-4000 \u00fcnite uygulan\u0131r.<\/p>\n
5. Antihipertansifler<\/p>\n
Di\u00fcretiklerle kontrol edilemeyen k\u00fc\u00e7\u00fck tansiyon bas\u0131nc\u0131n\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Halsizlik, ba\u015f d\u00f6nmesi durumlar\u0131nda yeniden doz ayarlan\u0131r.<\/p>\n
Yan etkileri:<\/p>\n
Hydralazine: Nab\u0131z say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Nab\u0131z 120\ufffdnin \u00fczerindeyse ila\u00e7 al\u0131nmaz.<\/p>\n
Atenolol (propranolal), Dideral, Visken vs. nabz\u0131 azalt\u0131r. Nab\u0131z 60\ufffd\u0131n alt\u0131ndaysa ila\u00e7 al\u0131nmaz.<\/p>\n
Prazosin (minipres 1 mg-3 mg) ilk doz d\u00fc\u015f\u00fck tansiyona neden olabilir. Bu nedenle ilk doz gece al\u0131n\u0131r. G\u00fcnl\u00fck 1 mg ile 30 mg aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Metildopa (Alfamet): G\u00fcnde 3-4 kez 750-3000 mg al\u0131n\u0131r. 6 aydan fazla kullan\u0131m\u0131 KC hasar\u0131 yapabilir. A\u011f\u0131z kurulu\u011fu olu\u015fturur.<\/p>\n
6. ACE \u0130nhibit\u00f6rleri (Enapril, Renitec)<\/p>\n
Kalsiyum Kanal blokerleri (Kardilat, Nidilat, Norvasc) b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan hastada \u00f6dem yapabilir.
\n Diyaliz<\/p>\n
A. Hemodiyaliz<\/p>\n
Diyaliz; Hastan\u0131n genel durumunu d\u00fczeltmek, su, elektrolit dengesini ve v\u00fccutta biriken toksinlerin at\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak, hastan\u0131n ya\u015fama devam etmesini ve transplantasyona haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n
Diyaliz yar\u0131 ge\u00e7irgen bir zar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kanda y\u00fcksek yo\u011funlukta bulunan baz\u0131 zararl\u0131 maddelerin yay\u0131lma yoluyla diyaliz s\u0131v\u0131s\u0131na ge\u00e7mesi prensibine dayan\u0131r. V\u00fccuttaki fazla s\u0131v\u0131y\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7inde, zar\u0131n su taraf\u0131na bir emme bas\u0131nc\u0131 uygulan\u0131r<\/p>\n
B. Bikarbonat ve Bikart Diyalizi<\/p>\n
Bikarbonat ve bikart diyaliz y\u00f6ntemlerinden \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen hasta gruplar\u0131 yararlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
– Ya\u015fl\u0131 hastalar<\/p>\n
– Acil durumdaki diyaliz hastalar\u0131<\/p>\n
– Akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar<\/p>\n
– Kalp damarlar\u0131nda sertle\u015fme olan hastalar<\/p>\n
– Tansiyonu d\u00fc\u015f\u00fck olan hastalar<\/p>\n
– KC fonksiyonu bozuk olan hastalar <\/p>\n
C. Hemofiltrasyon<\/p>\n
Hemodiyaliz tedavisinin bir ba\u015fka \u015feklidir. B\u00f6brekteki s\u00fczmeyi (ultrafiltrasyonu) and\u0131ran bir sistemdir.<\/p>\n
\u00d6zellikle a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen hasta gruplar\u0131na uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
– Tansiyonu d\u00fc\u015f\u00fck olan hastalar<\/p>\n
– V\u00fccudun a\u015f\u0131r\u0131 su bulunan ve hemodiyaliz tedavisinin a\u011f\u0131r geldi\u011fi hastalar<\/p>\n
– Yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalar<\/p>\n
– A\u011f\u0131r kalp yetmezli\u011fi olan hastalar <\/p>\n
– D. Periton Diyaliz<\/p>\n
Kar\u0131n bo\u015flu\u011funu saran zar (periton) suni b\u00f6brek vazifesini g\u00f6r\u00fcr. Kar\u0131n duvar\u0131na tak\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir t\u00fcp vas\u0131tas\u0131yla kar\u0131n bo\u015flu\u011funa 1-2 litre diyaliz s\u0131v\u0131s\u0131 aktar\u0131l\u0131r. Kan i\u00e7indeki at\u0131k maddeler kar\u0131n zar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla diyaliz s\u0131v\u0131s\u0131na ge\u00e7er. Belli bir zaman ge\u00e7tikten sonra bu s\u0131v\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7ekilerek yerine temiz s\u0131v\u0131 verilir. Periton diyalizinin bir \u015fekli olan devaml\u0131 ayakta periton diyalizi devaml\u0131 bir tedavi y\u00f6ntemidir. Buna g\u00f6re kar\u0131n bo\u015flu\u011fu haftan\u0131n her g\u00fcn\u00fc ve en az g\u00fcnde d\u00f6rt defa de\u011fi\u015ftirilmek \u00fczere diyaliz s\u0131v\u0131s\u0131 ile doldurulur. S\u0131v\u0131 de\u011fi\u015fimi evde veya i\u015fyerinde yapabilir. Bu diyaliz y\u00f6nteminden \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen hasta gruplar\u0131 yararlanmaktad\u0131r. Periton diyalizi ile hemodiyaliz birbirine destek veren tedavi y\u00f6ntemleridir <\/p>\n
– \u00c7ocuklar (0-16 ya\u015f aras\u0131)<\/p>\n
– \u015eeker hastalar\u0131<\/p>\n
– Ya\u015fl\u0131 hastalar<\/p>\n
– Damar problemi olanlar<\/p>\n
– Sosyal etkinliklerini k\u0131s\u0131tlamak istemeyenler<\/p>\n
– Rezerve b\u00f6bre\u011fi olan hastalar
\n B\u00f6brek Transplantasyonu<\/p>\n
Kronik b\u00f6brek yetmezli\u011finin ideal tedavisi bug\u00fcn i\u00e7in b\u00f6brek transplantasyonudur. B\u00f6brek transplantasyonu, hasta kimseye canl\u0131 veya \u00f6l\u00fc birinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00f6bre\u011fin cerrahi m\u00fcdahale ile nakledilmesi demektir. B\u00f6brek transplantasyonu ile ilgili kriter s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmektedir. Ge\u00e7mi\u015fte transplantasyon yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 kabul edilen bir \u00e7ok hastal\u0131kta bug\u00fcn rahatl\u0131kla transplantasyon yap\u0131labilmektedir. Bug\u00fcn, organ transplantasyonlar\u0131nda temel ama\u00e7; organa ihtiyac\u0131 olan herkese transplantasyon yapmak i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 kullanarak ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar daha fazla hastaya daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam sa\u011flamakt\u0131r <\/p>\n
1. 2. 2. 2. Kronik B\u00f6brek Yetmezli\u011finde Demir Eksikli\u011fi ve Tedavisi<\/p>\n
KBY\ufffdde \u00f6nemi en \u00f6nde gelen problemdir. KBY\ufffdde serum hemoglobin de\u011feri 6-8 gr civar\u0131ndad\u0131r. Bu de\u011fer bir \u00e7ok hastan\u0131n aktivitesini k\u0131s\u0131tlar. Ya\u015fl\u0131 hatalarda kalp sorunlar\u0131n\u0131 belirginle\u015ftirir. Aneminin esas nedeni eritrpoetin yap\u0131m\u0131ndaki azalmad\u0131r. Eritropoetin b\u00f6bre\u011fin t\u00fcb\u00fcl h\u00fccrelerinden sal\u0131nan bir hormon olup kemik ili\u011finden eritrosit yap\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r normal ki\u015fide anemi geli\u015fti\u011finde eritropoetin yap\u0131m\u0131 artar ve kemik ili\u011finde eritrosit sentezi artar. An\u00fcrik hastada \u015fayet b\u00f6brek duruyorsa bir miktar eritropoetin yap\u0131l\u0131r. Ancak bilateral nefrektomi yap\u0131lan hastada plazma eritropoetini \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. KC ve t\u00fck\u00fcr\u00fck bezleri eritropoetin sentezlerinde yetersizdir. Bu nedenle \u00e7ok gerekmedik\u00e7e nefrektomi yap\u0131lmaz. Diyalizde anemide ama\u00e7 eksik eritropoetini yerine koymakt\u0131r. Bu da 50-150 kg dozunda subcutan veya IV uygulan\u0131r. Haftada 2-3 kez verilir ve 1-1,5 ay i\u00e7inde hemoglobin miktar\u0131 normale d\u00f6nmeye ba\u015flar. Normal \u015fartlarda hemoglobin 10 gr olacak \u015fekilde tedavi ayarlanmal\u0131d\u0131r. Baz\u0131 durumlarda epileptik ataklar demir tedavisi s\u0131ras\u0131nda geli\u015febilir. Bu durumda epdantoin ile birlikte tedaviye devam edilir. IV tedavi ile uzun s\u00fcreli y\u00fcksek de\u011ferler elde edilebilir.<\/p>\n
KBY\ufffdde aneminin di\u011fer bir nedeni plazmadaki \u00fcremik toksinlerdir. Bu toksinler dola\u015f\u0131mdaki eritrositlerin ya\u015fam s\u00fcresini k\u0131s\u0131tlad\u0131klar\u0131 gibi sentezi de bask\u0131larlar. Normal ki\u015fide 115 g\u00fcn olan eritrosit \u00f6mr\u00fc KBY\ufffdde 73 g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
KBY\ufffdde sekonder hiperparatroidizm ile kemik ili\u011finde fibrozis artar. Bu fibrozis eritropoezi inhibe eder. Paratroidektomiyi takiben baz\u0131 hastalarda anemi bir miktar d\u00fczelmi\u015ftir.<\/p>\n
KBY\ufffdde G\u0130S\ufffdden demir emilimi azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hastalar\u0131n diyetlerinde yeterince demir olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve PO ba\u011flayan anti asitlerin Fe emilimine engel olmas\u0131ndan dolay\u0131 anemi g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Fe i\u00e7eren ila\u00e7lar yemekten 1-2 saat sonra verilmelidir. Diyaliz hastalar\u0131nda oral Fe++ al\u0131m\u0131 takriben G\u0130S emilimi yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in alerjik reaksiyonlara neden olsa da takiple beraber IV Fe++ preparatlar\u0131 verilmelidir. 1 ampul 500 ml Dextrozla beraber 4 saatlik inf\u00fczyonla yava\u015f yava\u015f verilir. KBY\ufffdsi olan hastan\u0131n Fe++ durumunu takip etmek i\u00e7in en iyi metod plazma ferritin de\u011ferini \u00f6l\u00e7mektir. Normal ki\u015filerde ferritin de\u011feri 30-300 microgram\/dl olmal\u0131d\u0131r. KBY\ufffdde serum ferritini 100 mcg\ufffd\u0131n alt\u0131nda ise IV yada oral Fe tedavisi mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Folik asit suda erir ve diyaliz hastalar\u0131nda kaybedildi\u011finden g\u00fcnde 1 mg oral olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r. aksi takdirde makrositik anemi geli\u015fir. Vitamin B 12 ise suda eriyen bir vitamin oldu\u011fu i\u00e7in hastalara belli aral\u0131klarla IV olarak verilir <\/p>\n
Ciddi anemi durumlar\u0131nda hipersplenizm d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. B\u00fcy\u00fck dalak zedelenmi\u015f eritrositleri yakalayarak aneminin derecesini art\u0131r\u0131r. B\u00f6yle bir durumda spelektomi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Baz\u0131 diyaliz hastalar\u0131nda pentoz fosfat \u015fant\u0131nda kazan\u0131lm\u0131\u015f bir anormallik geli\u015fir. Bu nedenle baz\u0131 ila\u00e7lara kar\u015f\u0131 geli\u015fen hassasiyet hemolize ve anemiye neden olur. primaquin, sulfanomidler, quinidine kullan\u0131m\u0131nda dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
KBY\ufffdde diyalizatta bulunan baz\u0131 oksidan ajanlar\u0131n mevcudiyetidir. Klor bir \u00e7ok \u00fclkede sudaki bakterileri \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir madde olup su yumu\u015fat\u0131c\u0131lar\u0131 ve reversosmos sistemi ile tam ar\u0131nd\u0131r\u0131lmaz. Ancak C\ufffdlu filtreler ve deiyonazisyon sistemi mevcutsa diyalizattan ar\u0131nd\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
Anemide Tedavi ve Demir Y\u00fcklenilmesi<\/p>\n
1. Androjenler<\/p>\n
B\u00f6brekte eritropoetin yap\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rlar. Kronik diyaliz hastas\u0131na androjen verilmesi eritrosit kitlesinde bir artma yapar. Bu durum hemoglobinde 1 gr civar\u0131nda art\u0131\u015f yapar. Androjenin etkisi ila\u00e7 ba\u015flad\u0131ktan 1-2 ay sonra ba\u015flar. Esas etki 6 ay civar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Kad\u0131nlarda k\u0131llanma, akne, ses kal\u0131nla\u015fmas\u0131 yapar. Erkeklerde prostat sorunlar\u0131nda artma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. KC hasar\u0131na ve KC fonksiyon testlerinin bozulmas\u0131na neden olabilir. erkek i\u00e7in impotans sorunlar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. decadurabulin androjen analo\u011fu olup KC bozuklu\u011funa neden olmaz.<\/p>\n
Demir Y\u00fcklenmesi<\/p>\n
Demir eksikli\u011fi KBY\ufffdde anemi etyolojisinde \u00f6nemli bir etken olmakla birlikte anemi tedavisinde kullan\u0131lan rekombinat human eritropoetine (r- HUEPO) diren\u00e7 geli\u015fmesi \u00f6nemli bir engeldir. Fonksiyonel Fe++ eksikli\u011finde depolarda yeterli Fe++ vard\u0131r. Ancak eritroid prek\u00fcrs\u00f6r h\u00fccreler Fe++ etkin olarak kullanamaz. Mevcut Fe++ fizyolojik eritropoez h\u0131z\u0131nda dola\u015f\u0131ma ge\u00e7emez. Retikuloendoteliyal blokaj v\u00fccut Fe++ deste\u011fine s\u0131n\u0131rlama getirir. Kronik hastal\u0131klarda sitokinin \u00fcretiminin artmas\u0131 ile RES\ufffdteki makrofajlar\u0131n v\u00fccut Fe++ i\u00e7erdi\u011fini t\u00fcketmeleri s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir mekanizmad\u0131r. Hemodiyaliz hastalar\u0131nda PO ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 ve gastrik PH\ufffd\u0131 art\u0131ran H2 resept\u00f6r blokerlerini s\u0131kl\u0131kla kullanmalar\u0131 Fe++ emilimini azalt\u0131r.<\/p>\n
Diyaliz hastalar\u0131nda anemi tedavisi ile kan transf\u00fczyonu yap\u0131lmas\u0131 Fe++ y\u00fcklenmesi olu\u015fturur. 1 \u00fcnite kan yada eritrosit s\u00fcspansiyonu yakla\u015f\u0131k olarak 200 mgr Fe++ i\u00e7erir. bu Fe++ KC, pankreasta, kalpte birikerek kalp yetmezli\u011fine, DM\ufffdna, KC fonksiyon bozuklu\u011funa neden olur. normal bir ki\u015fide demir deposu 4 gr civar\u0131ndad\u0131r. Toksik belirtiler Fe++ depolar\u0131 15-20 mgr civar\u0131nda iken g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Renal fonksiyonlar\u0131 normal bir ki\u015fide Desferoxamine Fe++i geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz olarak ba\u011flayarak idrara at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar. Desferoxamine diyaliz hastalar\u0131nda hem al\u00fcminyum ve Fe++ y\u00fcklenmesinde 2 gr olarak kullan\u0131l\u0131r ve at\u0131l\u0131m\u0131 diyalizle sa\u011flan\u0131r. diyaliz esnas\u0131nda serum al\u00fcminyum seviyesi 2 kez tayin edilmelidir. Bu seviye 60 mikrogram\/lt \u00fczerinde ise serum ferritin seviyesi \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, \u015fayet ferritin 100 mg\/ml\ufffdnin \u00fcst\u00fcnde ise DFO (Desferoxamine) 5 mg\/kg IV olarak 60 dk i\u00e7inde verilmelidir. \u015eayet al\u00fcminyum seviyesi (50 mcgr\/lt \u00fcst\u00fcnde ise en az 3 ay s\u00fcre ile haftada 1 defa 5 mg\/kg DFO verilmelidir. Serum al\u00fcminyum seviyesi 60 mcgr\/lt alt\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r. Aksi halde al\u00fcminyum retansiyonu ve diyaliz demantia olu\u015fur.<\/p>\n
Intraven\u00f6z Demir Tedavisi<\/p>\n
Demirin direkt dola\u015f\u0131ma verilebilmesi i\u00e7in Fe++ tuzlar\u0131 h\u00fccresel toksisite olu\u015fturmamal\u0131d\u0131r. Parenteral Fe++ preparatlar\u0131 aras\u0131nda en yayg\u0131n kullan\u0131lan\u0131 demir dextrand\u0131r. Dokular\u0131nda birikmeyen demir dextran IV enjeksiyonu takiben plazmadan makrofajlar taraf\u0131ndan RES\ufffde ta\u015f\u0131n\u0131r. Antijenik uyar\u0131m yapmas\u0131 ve molek\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131 alerjik reaksiyonlara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
Demir glukanat molek\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck ve RES d\u0131\u015f\u0131 organlar\u0131nda birikme e\u011filimi fazla olan IV formdur.<\/p>\n
Demir sakkarat 30.000-100.000 daltonluk a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla stabildir ve organlarda birikmez. Ayr\u0131ca biyolojik polimerler i\u00e7ermesi nedeniyle alerjik reaksiyon g\u00f6stermez.<\/p>\n
IV Fe++ uygulamas\u0131nda birka\u00e7 dakika sonra ka\u015f\u0131nt\u0131, solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, kardiovask\u00fcler kollaps g\u00f6r\u00fclmesi alerjik reaksiyon oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, artroloji, myalji, ate\u015f, bulant\u0131, kusma, hipotansiyon g\u00f6r\u00fclebilir. Fe++ glukonat kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda s\u0131rt a\u011fr\u0131s\u0131, epigastrik a\u011fr\u0131 tedaviyi yar\u0131da b\u0131rakt\u0131racak \u015fiddette olabilir <\/p>\n
Kronik B\u00f6brek Yetmezli\u011finde Fe++ Tayininde Kullan\u0131lan Y\u00f6ntemler<\/p>\n
1. RES\ufffdteki Fe++ Depolar\u0131n\u0131n Tayini:<\/p>\n
– Serum ferritini<\/p>\n
– Kemik ili\u011finde Fe++ boyanmas\u0131<\/p>\n
2. Dola\u015f\u0131mdaki Fe++ Miktar\u0131<\/p>\n
– Serum demiri<\/p>\n
– Total Fe++ ba\u011flama kapasitesi (TDBK)<\/p>\n
– Trasferirin saturasyonu (TS)<\/p>\n
3. V\u00fccut Fe++ D\u00fczeyinin Eritrosit \u00dczerine Etkisi<\/p>\n
– Ortalama eritrosit volumu (MCV)<\/p>\n
– Ortalama eritrosit hemoglobin i\u00e7eri\u011fi (MCHC)<\/p>\n
– Hipokromik eritrosit y\u00fczdesi<\/p>\n
– \u00c7inko protoporfirin konsantrasyonu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u00f6brek yetmezli\u011fi; b\u00f6bre\u011fin g\u00f6revlerini yapamamas\u0131 ve fonksiyonlar\u0131n\u0131 yitirmesi demektir. B\u00f6brek fonksiyonlar\u0131n\u0131 yitirince art\u0131k maddeler ve fazla su v\u00fccutta kal\u0131r. Bunlar toksik tesir g\u00f6sterir Normal bir insanda her iki b\u00f6brekten toplam olarak ortalama 1 dakikada 120 ml kan s\u00fcz\u00fcl\u00fcr.glomer\u00fclden s\u00fcz\u00fclen bu s\u00fcz\u00fcnt\u00fcye ultrafiltrat denir. Bu ultrafiltrat\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6brek tubuluslar\u0131ndan geri emilir. Ultrafiltrat i\u00e7inde eletrolitler, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8802,8814,8811,2669,8114,8801,8804,8810,8812,8805,8815,8803,8808,8807,8813,8809,8806],"class_list":["post-3869","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akut-bobrek-yetmezligi","tag-androjenler","tag-bikarbonat-ve-bikart-diyalizi","tag-bobrek-yetmezligi","tag-demir-eksikligi","tag-glomeruler-fiiltrasyon","tag-gukozuri","tag-hemodiyaliz","tag-hemofiltrasyon","tag-hemoliz","tag-intravenoz-demir-tedavisi","tag-kronik-bobrek-yetmezligi","tag-kronik-interstisyel-nefrit","tag-oliguri","tag-periton-diyaliz","tag-uremi","tag-uretral-obstruksiyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}