Pl\u00fctonyum ne kadar tehlikelidir ? <\/p>\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan iki s\u00fcper g\u00fc\u00e7, n\u00fckleer silahlar sayesinde, nerede ise yar\u0131m y\u00fczy\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre boyunca d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korudular. Sovyetler Birli\u011finin ekonomik ve sonra da politik olarak \u00e7\u00f6kmesi, n\u00fckleer silahlar ile sa\u011flanan ve hi\u00e7 de sa\u011flam olmayan D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131, umulmad\u0131k bir \u015fekilde olumsuz y\u00f6nde etkilemeye ba\u015flad\u0131. <\/p>\n
Son zamanlarda radyoaktif madde ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilgili haberler, bas\u0131nda artan bir s\u0131kl\u0131kla yer almaya ba\u015flad\u0131. \u00d6nceleri, ne oldu\u011fu ve ne i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc saptanamayan, k\u0131rm\u0131z\u0131 civa pazarland\u0131\u011f\u0131 haberleri yer ald\u0131. Bu malzemenin, n\u00fckleer teknolojide yeri olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclerek astronomik fiyatlarla sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirlendi. Ard\u0131ndan, metal uranyum \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n pazarland\u0131\u011f\u0131 haberleri bas\u0131nda yer ald\u0131. K\u0131rm\u0131z\u0131 civa olay\u0131nda oldu\u011fu gibi, as\u0131ls\u0131z iddialar ortaya at\u0131larak; bu malzemeler i\u00e7in de astronomik fiyatlar\u0131n talep edildi\u011fi \u00f6\u011frenildi. Son olarak da, yasad\u0131\u015f\u0131 bir pl\u00fctonyum piyasas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 haberleri, hemen herkesi rahats\u0131z etmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6nce miligramlar mertebesinde, daha sonra da 300 g kadar pl\u00fctonyum, Almanya’da ele ge\u00e7irildi. Gazetelerde yer alan haberlere g\u00f6re ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar, 4 kg kadar pl\u00fctonyumu pazarlamay\u0131 planl\u0131yorlard\u0131. Alman ve Avrupa bas\u0131n\u0131,Ruslar’ \u0131n t\u00fcm itirazlar\u0131na kar\u015f\u0131n, n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin sonu\u00e7lar\u0131na dayanarak bu pl\u00fctonyumun kayna\u011f\u0131n\u0131, Rusya olarak belirlendiler. Bunun \u00fczerine Ruslar, n\u00fckleer silah depolar\u0131nda ve n\u00fckleer madde kasalar\u0131nda herhangi bir eksiklik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0131srarla belirtmekle beraber, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k olay\u0131n\u0131n soru\u015fturulmas\u0131nda i\u015fbirli\u011fine yana\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.
\n K\u0131saca hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu radyoaktif madde ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 haberlerinden sonra akla gelen ilk soru,s\u00f6z\u00fc edilen bu radyoaktif maddelerin ger\u00e7ekten ne denli tehlikeli olduklar\u0131d\u0131r. \u0130kinci \u00f6nemli soru ise, bu maddelerin ne kadar\u0131n\u0131n, kimlerin elinde, toplu katliamlara y\u00f6nelik n\u00fckleer silahlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fidir. <\/p>\n
N\u00fckleer Silahlar
\n N\u00fckleer silahlar\u0131 askeri a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00e7ekici k\u0131lan, bu silahlar\u0131n birim a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ba\u015f\u0131na, patlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131 enerjidir. Bir bomban\u0131n patlamas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan enerji, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde, yak\u0131n \u00e7evresindeki ortam\u0131 \u0131s\u0131tarak bir \u015fok dalgas\u0131 yarat\u0131r. Bu \u015fok dalgas\u0131, \u00e7evreye, dolay\u0131s\u0131yla da hedefe zarar verir. Bir bomban\u0131n tahrip g\u00fcc\u00fc, patlama sonucu \u00e7evreye e\u015fit derecede zarar verecek kimyasal bir patlay\u0131c\u0131 olan trinitro-tol\u00fcen’ in (TNT) a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 cinsinden verilir. Kimyasal patlay\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7evreye zarar ile n\u00fckleer bir patlay\u0131c\u0131n\u0131n verece\u011fi zarar aras\u0131nda binler veya milyon mertebesinde bir fark vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Amerikan Minuteman-III K\u0131talar Aras\u0131 Balistik F\u00fczesi i\u00e7inde bulunan, her biri 170 kt g\u00fcc\u00fcnde, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 400 kg’ dan az olan W62 n\u00fckleer ba\u015fl\u0131klar\u0131,patlama sonucu 170,000 ton TNT’ e e\u015fde\u011fer bir enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Di\u011fer yandan, d\u00fcnyadaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc n\u00fckleer bombalar, \u00c7inlilerin CSS-4 sistemleri olup; g\u00fc\u00e7leri 5-10 Mt (5-10 Milyon ton TNT’ ye e\u015fde\u011fer) dolay\u0131nda, a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ise 5 tondan azd\u0131r.
\n N\u00fckleer silahlar\u0131, g\u00fc\u00e7-a\u011f\u0131rl\u0131k oranlar\u0131 \u00e7ekici yapmaktad\u0131r. Askeri dilde ta\u015f\u0131ma platformlar\u0131 olarak an\u0131lan, u\u00e7ak veya f\u00fcze teknolojisine sahip uluslar i\u00e7in n\u00fckleer patlay\u0131c\u0131lar, \u00e7ok uzaklardaki hedefleri vurabilme olana\u011f\u0131 vermeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar.
\n N\u00fckleer silahlar\u0131n cayd\u0131r\u0131c\u0131 rol\u00fcn\u00fcn bir g\u00f6stergesi,yar\u0131m y\u00fczy\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcredir bozulmayan D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131d\u0131r. N\u00fckleer silahlara sahip bir \u00fclke, benzer bir sald\u0131r\u0131n\u0131n kendisine de yap\u0131laca\u011f\u0131 kabusu ile ya\u015famak zorundad\u0131r. Bu nedenle n\u00fckleer silah sistemleri, “sac aya\u011f\u0131” olarak tan\u0131mlanan, bir \u00fc\u00e7l\u00fc sistemden olu\u015fur. \u0130lk sistem, d\u00fc\u015fman\u0131n K\u0131talar Aras\u0131 Balistik F\u00fcze (KABF) silolar\u0131n\u0131 hedef alan KABF sistemidir. Bu sistem, planlanm\u0131\u015f bir sald\u0131r\u0131da ya da sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda savunma amac\u0131 ile kullan\u0131labilmektedir. ABD ve eski SSCB, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ilk sald\u0131r\u0131da bulunmama garantisi vermi\u015f ve KABF sistemleri salt kendilerine yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kullanma karar\u0131n\u0131 benimsemi\u015flerdir. Bir n\u00fckleer sava\u015f\u0131n ilk yirmi dakikas\u0131nda, KABF’ lerin \u00e7o\u011funlu\u011funun imha edilmesi ve bunlar\u0131n \u00e7evreye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zararlar vermesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k,daha \u00e7ok intikam alma amac\u0131na y\u00f6nelik olan Denizalt\u0131ndan At\u0131lan Balistik F\u00fczeler (DABF) sistemi geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu f\u00fczelerde, KABF ba\u015fl\u0131klar\u0131na oranla daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olan \u00e7ok say\u0131da n\u00fckleer patlay\u0131c\u0131 vard\u0131r ve f\u00fcze silolar\u0131 yerine kentleri hedef al\u0131rlar. K\u0131sacas\u0131 n\u00fckleer g\u00fc\u00e7ler,kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sivil halk\u0131n\u0131 rehin almaktad\u0131rlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sistem ise, KABF ve DABF sistemlerinin aras\u0131nda devreye girebilen, insan kumandas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fan ve gerekti\u011finde geri \u00e7a\u011fr\u0131labilir n\u00fckleer silahlar ta\u015f\u0131yabilen bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131d\u0131r. <\/p>\n
N\u00fckleer Bomba Nedir ?
\n N\u00fckleer bombalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ilkesi,iki ayr\u0131 t\u00fcr \u00e7ekirdek tepkimesine dayan\u0131r. A\u011f\u0131r \u00e7ekirdeklerin par\u00e7alanmas\u0131, yani fisyon olay\u0131 ile enerji \u00fcreten n\u00fckleer bombalara, yanl\u0131\u015f bir terim olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Atom Bombas\u0131 denilmektedir. Di\u011fer bir bomba tipi ise, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 enerjinin \u00e7o\u011funlu\u011fu hafif \u00e7ekirdeklerin kayna\u015fmas\u0131na; yani f\u00fczyon tepkimesine dayanan, termon\u00fckleer bomba ya da Hidrojen Bombas\u0131d\u0131r. Hen\u00fcz geli\u015ftirilme a\u015famas\u0131ndaki \u00e7ok yeni tasar\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131nda, termon\u00fckleer bombalar\u0131n ate\u015flenmesinde fisyon tepkimesinden yararlan\u0131l\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle hidrojen bombas\u0131n\u0131n tetik mekanizmas\u0131 bir atom bombas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla n\u00fckleer silahlar\u0131n yap\u0131labilirli\u011fini incelemede, atom bombas\u0131 yap\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli malzeme ve teknolojinin neler oldu\u011funun belirlenmesi yeterlidir. Fisil, yani b\u00f6l\u00fcnebilir madde ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz uranyum izotoplar\u0131ndan U-233 ve U-235 ile insan yap\u0131s\u0131 olan pl\u00fctonyum izotopu Pu-239, n\u00fckleer silahlar\u0131n ham maddeleridir. Uygun miktar ve geometride bir araya getirilen bu malzemelerde fisyon tepkimesi, bir n\u00f6tron kayna\u011f\u0131 yard\u0131m\u0131 ile ba\u015flat\u0131l\u0131r. Kaynaktan \u00e7\u0131kan bir n\u00f6tron, fisil madde ile fisyon tepkimesine girerek, fisil maddenin \u00e7ekirde\u011finin par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu tepkime sonunda, y\u00fcksek kinetik enerjiye sahip (fisil maddenin \u00e7ekirde\u011fine g\u00f6re) iki hafif \u00e7ekirdekten ba\u015fka, iki veya \u00fc\u00e7 tane de n\u00f6tron ortaya \u00e7\u0131kar. Ortaya \u00e7\u0131kan bu n\u00f6tronlardan baz\u0131lar\u0131, sistemdeki di\u011fer fisil \u00e7ekirdeklerle fisyon tepkimesine girmeksizin sistemi terk ederler. Sistemden ka\u00e7an n\u00f6tronlar\u0131n fisyon tepkimesine girenlere oran\u0131, sistemin fiziksel b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile ters orant\u0131l\u0131d\u0131r. Fisyon tepkimesinden \u00e7\u0131kan n\u00f6tronlardan bir k\u0131sm\u0131 ise, fisil maddede veya sistemdeki di\u011fer maddelerde fisyon yapmayacak tepkimelerle yutulurlar. S\u0131zma ve yutulma kay\u0131plar\u0131ndan arta kalan n\u00f6tronlar yeniden fisyon tepkimesi yarat\u0131rlar. E\u011fer sistemde yeterli fisil madde varsa ve se\u00e7ilen geometri uygunsa, art arda geli\u015fen (zincirleme) fisyon tepkimeleri sonucu, sistemdeki n\u00f6tron say\u0131s\u0131 zamanla artar. H\u0131zla olu\u015fan bu zincir tepkimeler sonucu, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u0131s\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 artan sistem genle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterir ve sistemden s\u0131zan n\u00f6tronlar\u0131n oran\u0131 artar; bunun sonucu olarak da zincirleme tepkimeler sona ere. Dolay\u0131s\u0131 ile, n\u00fckleer bomba tasar\u0131m\u0131nda en \u00f6nemli konu, malzeme ve geometri se\u00e7iminin, zincirleme tepkimeyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzun s\u00fcre devam ettirecek \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.
\n N\u00fckleer sistemler tasarlan\u0131rken, n\u00f6tron s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n en aza indirilebilmesi amac\u0131yla genelde k\u00fcresel geometri ye\u011flenir. K\u00fcre, b\u00fct\u00fcn geometrik cisimler i\u00e7inde,hacim ba\u015f\u0131na en az y\u00fczeye sahip olan\u0131d\u0131r. T\u00fcm\u00fcyle fisil maddeden olu\u015fan bir k\u00fcrenin \u00e7ap\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e,s\u0131zan n\u00f6tronlar\u0131n oran\u0131 azalmaktad\u0131r. Kullan\u0131lan fisil malzemeye ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen, belli \u00e7aptaki bir k\u00fcrede her bir fisyon olay\u0131ndan do\u011fan n\u00f6tronlardan en az biri, yeni bir fisyon tepkimesine yol a\u00e7arak, zincirleme tepkimelerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. B\u00f6yle bir sisteme kritik k\u00fctle ad\u0131 verilir. K\u00fcrenin \u00e7ap\u0131,kritik \u00e7aptan b\u00fcy\u00fck ise, her bir fisyon olay\u0131, birden fazla fisyon tepkimesine yol a\u00e7ar. Bu durumda zincirleme tepkimeler artarak devam eder. Bu tip sistemlere kritik-\u00fcst\u00fc ad\u0131 verilir. K\u00fcrenin \u00e7ap\u0131 kritik de\u011ferinin alt\u0131ndaysa, zincirleme tepkimeler olu\u015fmaz ve b\u00f6yle sistemler kritik-alt\u0131 sistemler ad\u0131 ile an\u0131l\u0131r.
\n N\u00fckleer bir bomban\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda kritik k\u00fctle olu\u015fturacak kadar fisil maddeyi bir k\u00fcre halinde bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, patlamaya yol a\u00e7ar. Bu nedenle, n\u00fckleer silahlar\u0131n i\u00e7ine konan fisil madde, normal ko\u015fullardaki yo\u011funlu\u011funda zincirleme tepkimeye izin vermeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir metal k\u00fcre halindedir. Bu metal k\u00fcre, bomban\u0131n patlamas\u0131 i\u00e7in, kimyasal patlay\u0131c\u0131lar yard\u0131m\u0131 ile s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak, \u00e7ok daha yo\u011fun; ancak daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcre haline getirilir. K\u00fcrenin yo\u011funlu\u011funun artmas\u0131 ile n\u00f6tron s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 azal\u0131r ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fen zincirleme tepkimeler,n\u00fckleer patlamaya neden olur.
\n Bir n\u00fckleer bomban\u0131n yap\u0131m\u0131 i\u00e7in, yaln\u0131zca fisil malzemeye sahip olmak yeterli de\u011fildir. Fisil maddeden yap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fcrenin s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in, kimyasal patlay\u0131c\u0131lar\u0131 senkronize olarak ate\u015fleyecek d\u00fczeneklerin yap\u0131m\u0131, bu alanda ileri bir teknolojiye sahip olmay\u0131 gerektirmektedir. <\/p>\n
Fisil Madde
\n N\u00fckleer bombalarda kullan\u0131labilecek fisil maddelerden g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en \u00e7ok tercih edileni, pl\u00fctonyumdur. N\u00fckleer silahlara sahip olan b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin bombalar\u0131 pl\u00fctonyumdan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pl\u00fctonyumun (daha do\u011fru kullan\u0131m\u0131 ile Pu239’un) fisyon ba\u015f\u0131na \u00fcretti\u011fi n\u00f6tron say\u0131s\u0131, di\u011fer fisil maddelere oranla daha fazlad\u0131r. Bu da, daha az malzeme ile kritik k\u00fctle elde edilebilmesine olanak verir. Pu239, yar\u0131 \u00f6mr\u00fc 24 000 y\u0131l olan karars\u0131z bir \u00e7ekirdek olmas\u0131 nedeni ile, do\u011fada bulunmaz. Do\u011fal uranyumun %99.3’\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve fisil olmayan bir izotop olan U238′ in n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde n\u00f6tronlarla \u0131\u015f\u0131nlamas\u0131 ile elde edilir. Pu239 \u00fcretebilmek i\u00e7in bir n\u00fckleer reakt\u00f6r ve bir kimyasal ayr\u0131\u015ft\u0131rma tesisi gerekirken; U235, ancak \u00e7ok pahal\u0131 olan izotop zenginle\u015ftirme y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131lmas\u0131 ile elde edilebilir. N\u00fckleer bomba hammaddesi olarak kullan\u0131labilen di\u011fer fisil madde U233, do\u011fada bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, yine Pu239′ a benzer y\u00f6ntemlerle \u00fcretilebilmektedir. U233 \u00fcretimi i\u00e7in, toryumun do\u011fada bulunan tek izotopu olan Th232, bir n\u00fckleer reakt\u00f6rde n\u00f6tronlarla \u0131\u015f\u0131nlan\u0131r. Daha sonra kimyasal ayr\u0131\u015ft\u0131rma gerektiren bu i\u015flem, ortaya \u00e7\u0131kan yan \u00fcr\u00fcnlerin daha fazla radyoaktif olmas\u0131ndan dolay\u0131 Pu239 \u00fcretiminden daha zordur. Bu nedenle pek kullan\u0131m alan\u0131 bulamayan bu izotop, n\u00fckleer silah sahibi devletler i\u00e7in cazip bir alternatif de\u011fildir. Fisil uranyum izotoplar\u0131,yaln\u0131zca n\u00fckleer silah teknolojisine gizlice girme amac\u0131 ta\u015f\u0131yan az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin ilgi duyabilece\u011fi maddeler olabilir. <\/p>\n
Pl\u00fctonyum
\n Glenn Seaborg taraf\u0131ndan 1940 y\u0131l\u0131nda ke\u015ffedilen 94 atom numaral\u0131 bu element, yapay olarak \u00fcretilmektedir. Do\u011fada eser miktarlarda bulunan ve saptanmas\u0131 bile \u00e7ok g\u00fc\u00e7 olan Pl\u00fctonyum, kimyasal olarak aktenitler s\u0131n\u0131f\u0131na dahildir. Uranyumun 238 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 karars\u0131z U239 \u00e7ekirde\u011fi, art arda iki beta \u0131\u015f\u0131mas\u0131 yaparak Pu239′ a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bir n\u00fckleer reakt\u00f6rde bulunan U238 \u00e7ekirdeklerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn, n\u00f6tron yutar yutmaz reakt\u00f6rden \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na olanak yoktur. Bunun sonucu olu\u015fan pl\u00fctonyum uzun bir s\u00fcre n\u00f6tron bombard\u0131man\u0131 alt\u0131nda kal\u0131r. Pu239, n\u00f6tronlarla fisyon tepkimesine girebildi\u011fi gibi; n\u00f6tron yutup gama \u0131\u015f\u0131mas\u0131 yaparak daha a\u011f\u0131r bir izotop olan Pu240′ \u0131 olu\u015fturur. Pu240 fisil bir izotop olmad\u0131\u011f\u0131ndan, reakt\u00f6rde uzun s\u00fcre bekleyen Pl\u00fctonyumun n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kalite d\u00fc\u015fer. Pu240 da n\u00f6tron yutarak, n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131 i\u00e7in Pu239 kadar elveri\u015fli olmayan daha a\u011f\u0131r pl\u00fctonyum izotoplar\u0131n\u0131n (Pu241 ve Pu242) a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. Elektrik \u00fcretiminde kullan\u0131lan n\u00fckleer santrallerde, yak\u0131tlar uzun s\u00fcre reakt\u00f6rde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu santrallerden elde edilecek pl\u00fctonyum, n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131na uygun de\u011fildir. Askeri ama\u00e7l\u0131 pl\u00fctonyum (Pu239 bak\u0131m\u0131ndan zengin), \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f reakt\u00f6rlerde, U238’in \u0131\u015f\u0131nlanmas\u0131 ile \u00fcretilir.
\n Ele ge\u00e7irilen Pl\u00fctonyumun analizi, izotop \u00fcretim reakt\u00f6rlerinin yap\u0131s\u0131 ve kimyasal s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin verilerle birle\u015ftirildi\u011finde, Pl\u00fctonyumun kayna\u011f\u0131 ile ilgili \u00e7\u0131kar\u0131mlar yap\u0131labilir. N\u00fckleer silah \u00fcretiminde, genellikle %90’nun \u00fczerinde Pu239 i\u00e7eren pl\u00fctonyum kullan\u0131l\u0131r. Bu zenginlikte pl\u00fctonyumdan yap\u0131lacak en ilkel bomba i\u00e7in en az 10 kg pl\u00fctonyuma gereksinim vard\u0131r. Daha geli\u015fmi\u015f bir tasar\u0131m ile bu miktar, 4kg’a kadar indirilebilir. Bir n\u00fckleer bomba yap\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli fisil malzeme miktar\u0131n\u0131 azaltmak, ancak teknolojideki deneyim ve ilerleme ile olas\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, n\u00fckleer bomba yapmak i\u00e7in pl\u00fctonyum elde eden taraf\u0131n, \u00e7ok geni\u015f taraf\u0131n, \u00e7ok geni\u015f teknolojik olanaklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra deneyime de sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin, ele ge\u00e7irecekleri bir ka\u00e7 kilo pl\u00fctonyum ile n\u00fckleer bir silah yapmalar\u0131 son derece zor olacakt\u0131r. Yine de ka\u00e7ak olarak elde edilebilecek pl\u00fctonyum, n\u00fckleer silahlar konusunda uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f, geli\u015fmekte olan \u00fclkeler i\u00e7in cazip olabilir.
\n Bas\u0131nda son zamanlarda yer alan Almanya’da ele ge\u00e7irilmi\u015f birka\u00e7 miligram veya 300 g pl\u00fctonyumun, askeri bir de\u011feri yoktur. Bu miktarlarda pl\u00fctonyum ile n\u00fckleer silah yapmaya olanak yoktur. 4 kg dolay\u0131ndaki miktarlar ise, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc olabilir. Gerekli teknolojiye sahip \u00fclkeler i\u00e7in bu miktarlar, n\u00fckleer silah yapmaya yeterli olabilecektir. Ne var ki n\u00fckleer silah konusunda d\u00fczenli bir program y\u00fcr\u00fctme \u015fans\u0131 olmayan ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7in, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck miktarlar gerekmektedir. <\/p>\n
Pl\u00fctonyum Zehirleyici mi ?
\n Ne yaz\u0131k ki sansasyon yaratma amac\u0131 g\u00fcden baz\u0131 bas\u0131n kurumlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle ba\u011fda\u015fmayan telkinleri ve konunun uzman\u0131 olmayan ki\u015fileri kaynak g\u00f6stererek verdikleri bilgiler do\u011frultusunda, kamuoyunda pl\u00fctonyumun n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra zehir olarak da kullan\u0131labilece\u011fi yolunda genel bir kan\u0131 olu\u015ftu. Ger\u00e7ekten de zehirli bile\u015fikler olu\u015fturabilen bu elementin, zehirlilik boyutunu incelemekte yarar vard\u0131r.
\nPl\u00fctonyumun zehirleyici \u00f6zelli\u011fi, insan v\u00fccuduna hangi yolla ve hangi kimyasal bile\u015fik halinde girdi\u011finde ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnya atmosferinde halen,n\u00fckleer patlamalar sonucunda buharla\u015farak, kullan\u0131lmayarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan be\u015f ton kadar pl\u00fctonyum bulundu\u011fu tahmin edilmektedir.
\n N\u00fckleer silahlar geli\u015ftik\u00e7e, i\u00e7lerine konan Pl\u00fctonyumun daha b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun fisyon tepkimesinde kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ge\u00e7mi\u015fteki n\u00fckleer denemeler de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, ortalama olarak n\u00fckleer bombalardaki Pl\u00fctonyumun yakla\u015f\u0131k %20’sinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek olas\u0131d\u0131r.
\n D\u00fcnya atmosferinde b\u00f6ylesine \u00e7ok miktarda bulunan tahmin edilen pl\u00fctonyumdan, bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir insanin zehirlendi\u011fi bildirilmemi\u015ftir. Yinelenmek gerekirse pl\u00fctonyum zehirleyici \u00f6zelli\u011fi, insan v\u00fccuduna hangi yolla, hangi kimyasal bile\u015fik halinde girdi\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Madeni haldeki Pl\u00fctonyumun zehirleyici \u00f6zelli\u011fi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fundan, birka\u00e7 kg pl\u00fctonyum, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 toplu \u00f6l\u00fcmleri sa\u011flamaya yeterli olmamaktad\u0131r. Solunum d\u0131\u015f\u0131 yollarla v\u00fccuda giren pl\u00fctonyum, \u00e7ok daha zehirli olabilir. \u00d6te yandan piyasa da \u00e7ok daha ucuza, \u00e7ok daha etkili zehirli kimyasal bile\u015fikler elde etmenin olas\u0131 oldu\u011funu vurgulamak gerekir.
\n Hi\u00e7 bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc, zehir olarak kullanma amac\u0131 ile pl\u00fctonyum elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fmayacakt\u0131r. Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin ilgisini \u00e7eken, akut \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7an, \u00e7abuk etki g\u00f6steren silahlard\u0131r. Bu t\u00fcr kimyasal bile\u015fikleri elde etmek veya k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyelerde birka\u00e7 ki\u015fiden olu\u015fan gruplarla \u00fcretmek, pl\u00fctonyumdan zehir \u00fcretmeye oranla \u00e7ok daha ucuz ve kolayd\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pl\u00fctonyum ne kadar tehlikelidir ? \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan iki s\u00fcper g\u00fc\u00e7, n\u00fckleer silahlar sayesinde, nerede ise yar\u0131m y\u00fczy\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre boyunca d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korudular. Sovyetler Birli\u011finin ekonomik ve sonra da politik olarak \u00e7\u00f6kmesi, n\u00fckleer silahlar ile sa\u011flanan ve hi\u00e7 de sa\u011flam olmayan D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131, umulmad\u0131k bir \u015fekilde olumsuz …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[1438,1439],"class_list":["post-390","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-nukleer-silahlar","tag-plutonyum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}