A. CANLI ve ENERJ\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130
\n H\u00fccrelerin canl\u0131l\u0131k olaylar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 biyolojik enerjiye ATP denir. ATP enerji gerektiren b\u00fcy\u00fcme, hareket, sentez, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi canl\u0131l\u0131k olaylar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Canl\u0131 v\u00fccudunda ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fct\u00fcn olaylara metabolizma denir. Metabolizman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi enerjiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Canl\u0131 v\u00fccudunda iki \u00e7e\u015fit metabolizma ger\u00e7ekle\u015fmektedir.
\n a. \u00d6z\u00fcmleme olaylar\u0131 : K\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131l\u0131 maddelerin kimyasal ba\u011flarla birle\u015ftirilerek b\u00fcy\u00fck yap\u0131l\u0131 bile\u015fik ve molek\u00fcllerin sentezlenmesidir. Bu metabolizmaya fotosentez, protein sentezi, ni\u015fasta sentezi, ATP sentezi \u00f6rnek verilebilir.
\n b. Yad\u0131mlama olaylar\u0131 : B\u00fcy\u00fck yap\u0131l\u0131 maddelerin enzimlerle par\u00e7alanarak daha k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcll\u00fc maddelerin olu\u015fturulmas\u0131na denir. \u00d6z\u00fcmlemenin tersi \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fir.
\n Bu metabolizmaya h\u00fccre i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen sindirim olaylar\u0131 ile solunum reaksiyonlar\u0131 \u00f6rnek verilebilir.
\n \u00d6z\u00fcmleme ve yard\u0131mlama \u015feklindeki metabolizmalar bireyin ya\u015f\u0131na, beslenmesine, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na, cinsiyetine ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 de\u011ferlerde ger\u00e7ekle\u015febilir.
\n Canl\u0131 h\u00fccrelerde ger\u00e7ekle\u015fen en \u00f6nemli \u00f6z\u00fcmleme olay\u0131 fotosentez ve en \u00f6nemli yad\u0131mlama olay\u0131 da solunumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu metabolik olaylar enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle ilgili olup di\u011fer b\u00fct\u00fcn hayatsal olaylar\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda do\u011frudan etkili olmaktad\u0131r.
\n *
\n B. FOTOSENTEZ OLAYI
\n Canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131nda kullan\u0131lan enerjilerin temel kayna\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisidir.
\n G\u00fcne\u015f enerjisini hi\u00e7 bir canl\u0131 do\u011frudan kullanamaz. Bu nedenle g\u00fcne\u015f enerjisinin besinlerin yap\u0131s\u0131ndaki kimyasal enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini fotosentez olay\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Karbondioksit ve suyun klorofiller \u00fczerinde \u0131\u015f\u0131k etkisiyle birle\u015ftirilip besin ve oksijen \u00fcretilmesine fotosentez ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Fotosentezi ger\u00e7ekle\u015ftiren klorofilli canl\u0131lara \u00fcreticiler denir. \u00dcreticiler bu olay yard\u0131m\u0131yla \u015feker, ya\u011f, protein ve vitamin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kendileri kar\u015f\u0131larlar.
\n Fotosentez yapamayan t\u00fcketici canl\u0131lar ise bu besinler y\u00f6n\u00fcyle do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak \u00fcretici canl\u0131lara ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Ye\u015fil bitkiler, klorofilli bakteriler, mavi ye\u015fil algler ve \u00f6glena fotosentezle besin \u00fcretebilir. Fotosentez reaksiyonlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda \u0131\u015f\u0131k kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, sadece g\u00fcnd\u00fczleri ger\u00e7ekle\u015fir.
\n Fotosentezi en fazla ve etkili \u015fekilde ye\u015fil bitkiler ger\u00e7ekle\u015ftirir. Ye\u015fil bitkiler, fotosentez sonucu \u00fcretti\u011fi besini \u00e7o\u011funlukla ni\u015fastaya \u00e7evirerek k\u00f6k, g\u00f6vde, yaprak, meyve ve tohumlarda depo ederler. Ni\u015fasta renksiz ve b\u00fcy\u00fck yap\u0131l\u0131 bir \u015feker olup iyot \u00e7\u00f6zeltisiyle etkile\u015febilir. Ayra\u00e7 olan iyot \u00e7\u00f6zeltisi ni\u015fastayla etkile\u015ftiklerinde mavi renk olu\u015fturur.
\n Bu durum bitki yapraklar\u0131n\u0131n fotosentez yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde kullan\u0131l\u0131r.
\n Ni\u015fasta + \u0130yot \u00e7\u00f6zeltisi \u00ae Mavi renk olu\u015fumu
\n *
\n Fotosentez H\u0131z\u0131n\u0131 Etkileyen Fakt\u00f6rler
\n Fotosentez olay\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan ve etkili olan b\u00fct\u00fcn fakt\u00f6rler reaksiyonun h\u0131z\u0131n\u0131 da etkiler. Bu fakt\u00f6rlere karbondioksit, su, klorofil, \u0131\u015f\u0131k ve s\u0131cakl\u0131k \u00f6rnek verilebilir.
\n \u00b7 Karbondioksit miktar\u0131 : Fotosentezde hammadde olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in miktar\u0131 artt\u0131k\u00e7a olay\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 belli bir de\u011fere kadar art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
\u00b7 Su miktar\u0131 : Olayda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fotosentezin h\u0131z\u0131n\u0131 belli bir de\u011fere kadar de\u011fi\u015fmesini sa\u011flar.<\/p>\n
*
\n \u00b7 I\u015f\u0131k \u015fiddeti : I\u015f\u0131k, fotosentezde enerji kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in belli bir de\u011fere kadar olay\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n
*
\n \u00b7 Klorofil say\u0131s\u0131 : I\u015f\u0131\u011f\u0131 emen pigment olup say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 fotosentez h\u0131z\u0131n\u0131 olumlu y\u00f6nde etkiler.<\/p>\n
*
\n \u00b7 S\u0131cakl\u0131k derecesi : Ortamdaki \u0131s\u0131 miktar\u0131 olup enzimlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler, ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck veya y\u00fcksek olmas\u0131 fotosentez h\u0131z\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n
*
\n \u00b7 I\u015f\u0131\u011f\u0131n rengi : G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 7 farkl\u0131 rengin birle\u015fmesiyle olu\u015fur. Bu renkler farkl\u0131 \u00f6zellikte olup farkl\u0131 miktarlarda enerji ta\u015f\u0131r. Ye\u015fil bitkiler fotosentezde en az ye\u015fili kullan\u0131rken en fazla da k\u0131rm\u0131z\u0131 ve mor \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n
*
\n C. SOLUNUM OLAYI
\n H\u00fccrelerdeki canl\u0131l\u0131k olaylar\u0131nda kullan\u0131lan ATP\u2019ler besinlerin yap\u0131s\u0131ndaki kimyasal enerjilerden \u00fcretilir. Besinlerin par\u00e7alanarak ATP \u00fcretilmesine h\u00fccre solunumu denir.
\n ATP ler yap\u0131lar\u0131nda enerji depolayan birimlerdir. \u00dcretildikten sonra h\u00fccrenin her yerine ta\u015f\u0131nabilir. H\u00fccredeki metabolizma olaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde ATP lerdeki enerji kullan\u0131l\u0131r.
\n H\u00fccre solunumunda glikoz, amino asit ve ya\u011f asiti gibi organik besin par\u00e7alar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. H\u00fccre solunumu hayat boyunca gece ve g\u00fcnd\u00fcz s\u00fcrekli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Besinlerin par\u00e7alanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, oksijen molek\u00fcllerinin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmamas\u0131na g\u00f6re iki \u00e7e\u015fit solunum bulunur.
\n *
\n a. Oksijenli solunum : Besinlerin oksijenle yak\u0131larak enerji \u00fcretilmesidir. Oksijen besinlerin yak\u0131larak tam olarak par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu olay mitokondrilerde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
Oksijenli solunum reaksiyonlar\u0131 insan, hayvan, bitki, mantar ve amip, \u00f6glena, paramesyum gibi canl\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca baz\u0131 bakteriler sitoplazmalar\u0131ndaki enzimlerle oksijenli solunumu yapabilirler. Bu \u00e7e\u015fit solunumla besinler tam olarak par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in besinlerdeki enerjinin tamam\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131labilir. Oksijenli solunum sonucu 1 glikoz \u015fekerinden 38 ATP\u2019lik bir enerji sentezlenir.
\n Oksijenli solunum sonucu bol miktarda karbondioksit gaz\u0131 olu\u015fturulur. Bu gaz\u0131n ayrac\u0131 kire\u00e7 suyu olup solunumla ilgili deneylerde karbondioksit kire\u00e7 suyunun saydaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozarak bulanmas\u0131na neden olur. B\u00f6ylece ortamda solunum yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 belirlenir.<\/p>\n
b. Oksijensiz solunum (Fermantasyon) : Besinlerin oksijen kullan\u0131lmadan do\u011frudan par\u00e7alanarak enerji \u00fcretilmesidir.<\/p>\n
Olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde kullan\u0131lan enzimler h\u00fccrenin sitoplazmas\u0131nda bulunur. Besin maddeleri \u00e7ok az miktarda par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in organik yap\u0131l\u0131 olan asit ya da alkol gibi maddeler olu\u015fur. \u00c7ok az miktarda 2 ATP\u2019lik bir enerji \u00fcretilir.
\n Bu \u00e7e\u015fit solunumu, daha \u00e7ok ilkel yap\u0131l\u0131 canl\u0131lar (baz\u0131 bakteriler, baz\u0131 mantarlar) ger\u00e7ekle\u015ftirir.Ancak oksijenin olmad\u0131\u011f\u0131 ya da yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda bitki ve hayvanlar bir miktar fermantasyon yapabilir. Canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131nda iki \u00e7e\u015fit fermantasyon yayg\u0131nd\u0131r.
\n \u00b7 Etil alkol fermantasyonu : \u015eekerlerin par\u00e7alanmas\u0131yla iki karbonlu etil alkol olu\u015fturulur. Olu\u015fan alkol ortam\u0131n mayalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bira, \u015farap, ispirto, kolonya \u00fcretilmesi gibi.<\/p>\n
Baz\u0131 bakteriler ve maya mantarlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131labilir.
\n \u00b7 Laktik asit fermantasyonu : \u015eekerlerin par\u00e7alanmas\u0131yla \u00fc\u00e7 karbonlu laktik asit olu\u015fturulur. S\u00fct\u00fcn yo\u011furda d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile insanlarda yorgunlu\u011fun olu\u015fmas\u0131nda etkili olur. \u0130nsanda iskelet kaslar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A. CANLI ve ENERJ\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130 H\u00fccrelerin canl\u0131l\u0131k olaylar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 biyolojik enerjiye ATP denir. ATP enerji gerektiren b\u00fcy\u00fcme, hareket, sentez, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi canl\u0131l\u0131k olaylar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Canl\u0131 v\u00fccudunda ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fct\u00fcn olaylara metabolizma denir. Metabolizman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi enerjiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Canl\u0131 v\u00fccudunda iki \u00e7e\u015fit metabolizma ger\u00e7ekle\u015fmektedir. a. \u00d6z\u00fcmleme olaylar\u0131 : K\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131l\u0131 maddelerin kimyasal ba\u011flarla birle\u015ftirilerek b\u00fcy\u00fck yap\u0131l\u0131 bile\u015fik ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[8909,8908,8911,2677,8910,2338,2563,2678,2679,2303,5680,2113],"class_list":["post-3914","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atp-sentezi","tag-canlilar-icin-madde-ve-enerji","tag-etil-alkol-fermantasyonu","tag-fermantasyon","tag-iyot-cozeltisi","tag-karbondioksit","tag-klorofil","tag-oksijenli-solunum","tag-oksijensiz-solunum","tag-protein","tag-seker","tag-yag"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3914"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3914\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}