Bitkilerin ve havyalar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrelerin yap\u0131sal farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ek olarak bu canl\u0131 gruplar\u0131n\u0131n dokular\u0131 da \u00e7e\u015fitli farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erir. Hayvansal dokular genellikle iki temel elemandan olu\u015fur. Bunlardan birincisi dokuya ait h\u00fccreler di\u011feri ise bu h\u00fccrelerin aras\u0131n\u0131 dolduran, dokuya \u00f6zg\u00fc ara maddedir. Hayvansal dokular g\u00f6rev ve yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u015fu \u015fekilde grupland\u0131r\u0131labilir; Epidermis Dokusu<\/p>\n
*Temel Ba\u011f Doku<\/p>\n
*Ya\u011f Doku<\/p>\n
*Kan Doku<\/p>\n
*K\u0131k\u0131rdak Doku <\/p>\n
*Kemik Doku<\/p>\n
*Kas Doku<\/p>\n
*Sinir Doku <\/p>\n
1. epitel Doku<\/p>\n
1. Tek tip h\u00fccrelerden olu\u015fur, bu h\u00fccrelerin \u015fekilsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 olabilir.
\n 2. h\u00fccreleri aras\u0131nda bo\u015fluk ya hi\u00e7 bulunmaz yada \u00e7ok azd\u0131r. h\u00fccreler aras\u0131 maddenin en az oldu\u011fu hayvansal doku tipidir.<\/p>\n
Epitel dokunun v\u00fccutta \u00fc\u00e7 tipi bulunur;<\/p>\n
\u00d6rt\u00fc Epiteli<\/p>\n
Organlar ile v\u00fccudun i\u00e7 ve d\u0131\u015f y\u00fczeyini \u00f6rter. B\u00f6ylece v\u00fccudu ve organlar\u0131 fiziksel ve kimyasal etkilere kar\u015f\u0131 korur. Ayn\u0131 zamanda mikroorganizmalar\u0131n v\u00fccuda giri\u015fini engelleyen do\u011fal bir bariyerdir.<\/p>\n
\u00d6rt\u00fc epitelinde kan damar\u0131 bulunmaz, bu nedenle beslenmesi bu dokunun alt\u0131nda yer alan ba\u011f dokudan dif\u00fczyon yolu ile sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Sindirim sistemi organlar\u0131n\u0131n i\u00e7 y\u00fczeyinde villus ve mikrovillus yap\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturarak madde emilimini sa\u011flar.<\/p>\n
\u00d6rt\u00fc epitelinin<\/p>\n
*Tek katl\u0131 \u00f6rt\u00fc epiteli
\n *\u00c7ok katl\u0131 \u00f6rt\u00fc epiteli<\/p>\n
\u015feklinde iki tipi bulunur. Tek katl\u0131 \u00f6rt\u00fc epiteli de h\u00fccrelerin \u015fekillerine g\u00f6re yass\u0131, k\u00fcbik, silindirik olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 tiptir.<\/p>\n
Salg\u0131 Epiteli<\/p>\n
V\u00fccutta salg\u0131 \u00fcretmek ve salg\u0131lamak \u00fczere \u00f6zelle\u015fmi\u015f olan epiteldir. Salg\u0131 yetene\u011fi olan organlara bez ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Salg\u0131 bezleri h\u00fccre say\u0131s\u0131na g\u00f6re;<\/p>\n
*Tek h\u00fccreli Bezler
\n *\u00c7ok h\u00fccreli Bezler<\/p>\n
\u015feklinde grupland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Tek h\u00fccreli bezler goblet h\u00fccresi olarak da bilinir. Bu h\u00fccreler tek ba\u015flar\u0131na salg\u0131 yapabilme yetene\u011finde olup \u00f6zellikle mide, solunum yollarl\u0131 gibi yerlerde mukus salg\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcretilmesini sa\u011flarlar.<\/p>\n
Salg\u0131 bezleri salg\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6kt\u00fckleri yere g\u00f6re de s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
Salg\u0131s\u0131n\u0131 bir kanalla veya do\u011frudan v\u00fccut d\u0131\u015f\u0131na yada v\u00fccut bo\u015fluklar\u0131na bo\u015faltan bezlere kanall\u0131 bezler veya endokrin bezler,<\/p>\n
Salg\u0131s\u0131n\u0131 kana veren bezlere ise kanals\u0131z veya endokrin bezler ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Bunlara ek olarak pankreas gibi baz\u0131 bezler hem endokrin hem ekzokrin bez niteli\u011findedir.<\/p>\n
Duyu Epiteli<\/p>\n
V\u00fccudun i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda bulunabilen, i\u00e7 ve d\u0131\u015ftan gelen uyar\u0131lar\u0131 alabilen, ald\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131y\u0131 sinir sistemine aktarabilen \u00f6zelle\u015fmi\u015f epitel h\u00fccreleridir. \u00d6zelle\u015fmi\u015f bu h\u00fccrelere resept\u00f6r denir. Resept\u00f6rler duyarl\u0131 olduklar\u0131 uyar\u0131 tipine g\u00f6re isimlendirilirler.<\/p>\n
2. Ba\u011f Doku<\/p>\n
\u00c7ok miktarda h\u00fccreler aras\u0131 madde ve dokuya \u00f6zg\u00fc h\u00fccrelerden olu\u015fur. h\u00fccreler aras\u0131 madde kanda oldu\u011fu gibi s\u0131v\u0131, kemikte oldu\u011fu gibi kat\u0131 olabilir.<\/p>\n
a. Temel Ba\u011f Doku <\/p>\n
As\u0131l ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k g\u00f6revindeki ba\u011f doku tipi bu oldu\u011fu i\u00e7in temel ba\u011f doku olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
V\u00fccudun hemen hemen her yerinde bulunabilir. Bu nedenle bitkilerdeki parankima dokusuna \u00f6zde\u015f kabul edilir.<\/p>\n
H\u00fccreler aras\u0131 madde doku h\u00fccreleri taraf\u0131ndan \u00fcretilir. Temel ba\u011f dokunun ara maddesi yar\u0131 s\u0131v\u0131 bir madde i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da liften olu\u015fur.<\/p>\n
Hayvanlarda \u00fc\u00e7 tip lif bulunur; <\/p>\n
*Kollojen lifler (Beyaz lifler): Kollojen ad\u0131 verilen bir proteinden olu\u015fan esnek protein ipliklerdir. Uzama yetenekleri \u00e7ok azd\u0131r. Bulunduklar\u0131 yere esneklik ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sa\u011flarlar.<\/p>\n
*Elastik lifler (Sar\u0131 lifler): Elastin ad\u0131 verilen bir proteinden olu\u015fmu\u015f esnek protein ipliklerdir. Bir yay gibi y\u00fcksek uzama yetene\u011fine sahiptirler. Bulunduklar\u0131 yap\u0131n\u0131n y\u00fcksek oranda genle\u015fmesini ve eski \u015feklini geri kazanabilmesini sa\u011flarlar.<\/p>\n
*Retik\u00fcler lifler (A\u011fs\u0131 lifler): \u0130pliklerin bir a\u011f gibi d\u00fczensiz \u015fekilde dizildi\u011fi ipliklerdir. Daha \u00e7ok farkl\u0131 doku tiplerinin birle\u015fti\u011fi k\u0131s\u0131mlar ile y\u00fcksek dayan\u0131kl\u0131l\u0131k gereken b\u00f6lgelerde bulunurlar.<\/p>\n
Temel ba\u011f doku i\u00e7inde birka\u00e7 tip h\u00fccre yer al\u0131r:<\/p>\n
*Fibrositler: Temel ba\u011f dokunun esas h\u00fccreleri olup ara madde i\u00e7indeki liflerin sentezini sa\u011flarlar.<\/p>\n
*Makrofajlar: Amipsi hareket edebilen, fagositoz yetene\u011findeki ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccresidir.<\/p>\n
*Mast h\u00fccreleri: Kan\u0131n damar i\u00e7inde p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyen heparin ile kan damarlar\u0131n\u0131 geni\u015fleten histamin maddelerini salg\u0131larlar.<\/p>\n
b. Ya\u011f Doku:<\/p>\n
Ba\u011f dokunun \u00f6zelle\u015fmesiyle olu\u015fmu\u015ftur. Ya\u011f doku h\u00fccrelerine lipoblast ad\u0131 verilir.<\/p>\n
c. K\u0131k\u0131rdak Doku:<\/p>\n
h\u00fccrelerine kondrosit, ara maddesine kondrin denir.<\/p>\n
K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 ve vatozlar hari\u00e7 t\u00fcm omurgal\u0131larda embriyonik iskeleti k\u0131k\u0131rdaktan, ergin iskeleti ise kemikten olu\u015fur. K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 ve vatozlarda iskelet hep k\u0131k\u0131rdak olarak kal\u0131r.<\/p>\n
K\u0131k\u0131rdak dokuda k\u0131lcal kan damar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan h\u00fccrelere besin ve oksijenin ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile art\u0131klar\u0131n h\u00fccrelerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u011f dokudan dif\u00fczyonla sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
K\u0131k\u0131rdak doku ara maddede bulunan liflere g\u00f6re hiyalin, elastik ve lifli olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
*Hiyalin K\u0131k\u0131rdak: Ara maddede bol miktarda kollojen lifler bulundurur. Omurgal\u0131lar\u0131n embriyonik iskeletini olu\u015fturan k\u0131k\u0131rdak tipidir. Kollojen fibrillerin saydam rengi nedeniyle bu k\u0131k\u0131rdak saydamd\u0131r.<\/p>\n
*Elastik K\u0131k\u0131rdak: Ara maddede bol miktarda elastik lifler bulunur. Elastik fibrillerin rengi nedeniyle sar\u0131 renklidir. Bile\u015fiminde az miktarda kollojen lifler de bulunur.<\/p>\n
*Fibr\u00f6z K\u0131k\u0131rdak: \u00c7ok yo\u011fun miktarda kollojen lif, az miktarda h\u00fccre i\u00e7erir.<\/p>\n
d. Kemik Doku:<\/p>\n
H\u00fccrelerine osteosit ad\u0131 verilir. Ara maddede organik ve inorganik bile\u015fenler yer al\u0131r.<\/p>\n
Osteositler taraf\u0131ndan sentezlenen kollojen lifler ara maddenin organik k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve osein olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda kemik ara maddesinde y\u00fcksek miktarlarda inorganik maddeler yer al\u0131r. Bu inorganik maddeler \u00e7o\u011funlukla kalsiyum fosfat, kalsiyum karbonat ve magnezyum fosfat gibi inorganik maddelerdir. Ya\u015f ilerledik\u00e7e kemik dokudaki organik madde miktar\u0131 azal\u0131r, inorganik madde miktar\u0131 artar.<\/p>\n
Kemik doku yap\u0131sal olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r :<\/p>\n
*S\u00fcngerimsi Kemik Doku: Osteositler d\u00fczensiz olarak dizilmi\u015f olup dokunun i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da delik bulunur. Ad\u0131 da buradan gelmektedir. Bu deliklerin i\u00e7i ilik ad\u0131 verilen \u00f6zel bir ba\u011f doku ile doludur. K\u0131rm\u0131z\u0131 renginden dolay\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 ilik olarak adland\u0131r\u0131lan bu yap\u0131 kan h\u00fccrelerinin sentezini ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n
*S\u0131k\u0131 kemik Doku: S\u00fcngerimsi kemik dokunun tersine h\u00fccreler \u00f6zel ve d\u00fczenli bir dizilim g\u00f6sterir. Osteositler uzun merkezi bir kanal\u0131n etraf\u0131ndan birka\u00e7 halka olu\u015fturacak \u015fekilde dizilmi\u015flerdir. Bu uzun merkezi kanala Havers kanal\u0131 ad\u0131 verilir. Havers kanal\u0131 s\u0131k\u0131 kemik dokunun i\u00e7inden damar ve sinirlerin ge\u00e7ti\u011fi ana kanallard\u0131r. Bu kanallar aras\u0131nda Walkmann kanallar\u0131 denilen bunlar\u0131 ba\u011flayan ince kanalc\u0131klar da bulunur.<\/p>\n
3. Kas Doku<\/p>\n
Kas dokusu kas sistemini kas sistemi de iskelet sistemiyle birlikte canl\u0131larda destek ve hareketi sa\u011flar. Kas dokusunu olu\u015fturan h\u00fccrelerin zarlar\u0131na sarkolemma, sitoplazmas\u0131na sarkoplazma, endoplazmik retikulumlar\u0131na da sarkoplazmik retikulum denir. Kas sarkoplazmas\u0131nda miyofibril ad\u0131 verilen telcikler bulunur. Miyofibriller aktin ve miyozin ad\u0131 verilen, kas\u0131lmay\u0131 sa\u011flayan proteinlerden olu\u015fur.<\/p>\n
Kas dokuda h\u00fccreler aras\u0131 madde ya hi\u00e7 yok yada \u00e7ok az bulunur.<\/p>\n
Kaslar yap\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r;<\/p>\n
D\u00fcz Kas:<\/p>\n
*\u0130nce uzun veya \u00e7ubuk \u015feklinde h\u00fccrelerden olu\u015fur.<\/p>\n
*H\u00fccreleri tek \u00e7ekirdekli ve \u00e7ekirdek h\u00fccrenin ortas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
*Bantl\u0131 yap\u0131 g\u00f6stermez.<\/p>\n
*\u0130\u00e7 organlarda bulunur.<\/p>\n
*\u0130stem d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Otonom sinir sistemi ile kontrol edilir<\/p>\n
*Yava\u015f kas\u0131l\u0131r ancak uzun s\u00fcre kas\u0131l\u0131 halde kalabilir<\/p>\n
*Sadece oksijenli solunum g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7izgili Kas:<\/p>\n
*Mikroskop alt\u0131nda incelendi\u011finde bantl\u0131 yap\u0131 g\u00f6sterir<\/p>\n
*H\u00fccreleri uzun, silindirik ve kal\u0131n u\u00e7ludur.<\/p>\n
*\u00c7ok \u00e7ekirdekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve \u00e7ekirdekler h\u00fccrenin kenarlar\u0131nda konumlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
*\u0130skeleti sarar.<\/p>\n
*\u0130stemli \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Merkezi sinir sistemi kontrol\u00fcndedir.<\/p>\n
*H\u0131zl\u0131 kas\u0131l\u0131r. \u00c7abuk yorulur.<\/p>\n
*Oksijenli solunum ve laktik asit fermantasyonu yapabilir.<\/p>\n
Kalp kas\u0131:<\/p>\n
*\u00c7izgili kas yap\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
*Bantl\u0131 yap\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
*H\u00fccreleri tek \u00e7ekirdekli ve \u00e7ekirdek h\u00fccrenin ortas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
*\u0130stem d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
*Otonom sinir sistemi ile kontrol edilir.<\/p>\n
*O2 ihtiyac\u0131 fazlad\u0131r. Sadece oksijenli solunumla ATP \u00fcretir.<\/p>\n
4. Sinir Doku<\/p>\n
Sinir h\u00fccreleri embriyolojik geli\u015fim s\u0131ras\u0131nda embriyonun ektoderm tabas\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131yla olu\u015fur. Sinir doku uyart\u0131lar\u0131 alma, iletme ve gerekli cevaplar\u0131 verme \u00f6zelli\u011fi olan h\u00fccrelerden olu\u015fmu\u015ftur. Sinir h\u00fccrelerine n\u00f6ron denir. Bir n\u00f6ron; dendritler, h\u00fccre g\u00f6vdesi ve akson olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ana k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur.<\/p>\n
N\u00f6ronlar\u0131n \u00e7o\u011funda, aksonu saran schwan h\u00fccrelerinden olu\u015fmu\u015f miyelin k\u0131l\u0131f bulunur. Miyelin k\u0131l\u0131f, uyar\u0131lar\u0131n iletimini h\u0131zland\u0131r\u0131r. Miyelin k\u0131l\u0131f\u0131n aralar\u0131ndaki kesik b\u00f6lgelere ranvier bo\u011fum denir.<\/p>\n
N\u00f6ronda uyart\u0131 sonucu olu\u015fan elektrokimyasal de\u011fi\u015fime impuls denir. \u0130mpulsun iletim y\u00f6n\u00fc daima dentritten aksona do\u011frudur.<\/p>\n
Bir n\u00f6ronun aksonu ile di\u011fer n\u00f6ronun dendritinin aras\u0131ndaki bo\u015flu\u011fa sinaps denir. \u0130mpulsun sinapslardan ge\u00e7i\u015fi kimyasald\u0131r.
\n Sinir h\u00fccreleri bir kez olu\u015ftuktan sonra bir daha b\u00f6l\u00fcn\u00fcp \u00e7o\u011falamazlar. Ergin bir insanda zarar g\u00f6ren sinir h\u00fccreleri yenilenemez. Ancak bozulan sinir dokusunun yerine \u00f6zel bir ba\u011f dokusu kaplar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bitkilerin ve havyalar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan h\u00fccrelerin yap\u0131sal farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ek olarak bu canl\u0131 gruplar\u0131n\u0131n dokular\u0131 da \u00e7e\u015fitli farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erir. Hayvansal dokular genellikle iki temel elemandan olu\u015fur. Bunlardan birincisi dokuya ait h\u00fccreler di\u011feri ise bu h\u00fccrelerin aras\u0131n\u0131 dolduran, dokuya \u00f6zg\u00fc ara maddedir. Hayvansal dokular g\u00f6rev ve yap\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u015fu \u015fekilde grupland\u0131r\u0131labilir; Epidermis Dokusu *Temel Ba\u011f Doku *Ya\u011f …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2591,8967,2683,8401,8969,2590,8971,2680,2594,2595,2593,2592,8968,8407,2334,3350,5818,2681,8530,8970,6048,2596,7608,5863,6235,2684],"class_list":["post-3952","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bag-doku","tag-cok-katli-ortu-epiteli","tag-duyu-epiteli","tag-elastik-kikirdak","tag-elastik-lifler","tag-epitel-doku","tag-fibrositler","tag-hayvansal-dokular","tag-kan-doku","tag-kas-doku","tag-kemik-doku","tag-kikirdak-doku","tag-kollojen-lifler","tag-makrofajlar","tag-mast-hucreleri","tag-mikroskop","tag-noronlar","tag-ortu-epiteli","tag-osteositler","tag-retikuler-lifler","tag-salgi-epiteli","tag-sinir-doku","tag-sinir-hucreleri","tag-tek-katli-ortu-epiteli","tag-temel-bag-doku","tag-yag-doku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3952"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3952\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}