Sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme i\u00e7in 40’dan fazla besin \u00f6\u011fesine ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 olman\u0131n s\u0131rr\u0131, yediklerimizin \u00e7e\u015fitleri kadar miktarlar\u0131na da dikkat etmekten ve v\u00fccudumuz i\u00e7in gerekli olan besin \u00f6\u011felerini do\u011fru t\u00fcketebilmekten ge\u00e7iyor.Besin \u00f6\u011felerini 6 ana grupta toplayabiliriz.<\/p>\n
Karbonhidratlar: Ekmek, makarna, pirin\u00e7, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri ve kuru baklagillerde y\u00fcksek miktarda bulunur. \u015eekerler de karbonhidratlar grubunda yer al\u0131r. \u015eekerler, bildi\u011fimiz \u00e7ay \u015fekeri (sukroz), meyve \u015fekeri (fruktoz) ve s\u00fct \u015fekeri (laktoz) olarak gruplara ayr\u0131l\u0131r. Karbonhidrat v\u00fccudumuz i\u00e7in iyi bir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. G\u00fcnl\u00fck al\u0131nan enerjinin %55-60’\u0131n\u0131n karbonhidratlardan sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Burada \u00f6nemli olan \u015fekerli besinlerden \u00e7ok, di\u011fer karbonhidrat kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketmektir.<\/p>\n
Proteinler: Et, s\u00fct ve \u00fcr\u00fcnleri ile yumurta ve kuru baklagillerde y\u00fcksek miktarda bulunur. H\u00fccrelerin geli\u015fmesi, dokular\u0131n yenilenmesi i\u00e7in gereklidir. G\u00fcnl\u00fck al\u0131nan enerjinin %10-12’sinin proteinlerden sa\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Ya\u011flar: Et, s\u00fct, peynir, margarin, tereya\u011f\u0131 ve kuruyemi\u015flerde y\u00fcksek miktarda bulunur. G\u00fcnl\u00fck al\u0131nan enerjinin % 25-30’unun ya\u011flardan sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Burada \u00f6nemli olan bu miktar\u0131n en fazla %10’unun doymu\u015f ya\u011flardan (Et, s\u00fct, yumurta gibi hayvansal kaynakl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde bulunur. A\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketimi kolesterol seviyesinin y\u00fckselmesine sebep olur) %10’unun tekli doymam\u0131\u015f ya\u011flardan (zeytinya\u011f\u0131, kanola ya\u011f\u0131nda bulunur.) ve %10’unun \u00e7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011flardan (Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, soya fasulyesi, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri, bal\u0131k ve \u00fcr\u00fcnleri, \u0131spanak, brokolide bulunur) kar\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Vitamin ve Mineraller: Vitamin ve mineraller v\u00fccudumuzda ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcm i\u015flemlerde anahtar rol oynar ve v\u00fccut fonksiyonlar\u0131n\u0131n normal olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flarlar. Vitaminler v\u00fccutta d\u00fczenleyici olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, mineraller de kemik ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahiptir.<\/p>\n
Su: Su, ya\u015famak i\u00e7in oksijenden sonra gelen en \u00f6nemli \u00f6\u011fedir. Yeti\u015fkin insan v\u00fccudunun yakla\u015f\u0131k %59’u sudur. Su, v\u00fccutta besinlerin sindirimi, emilimi ve h\u00fccrelere ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ve v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n denetiminde \u00f6nemli rol oynar. Bunun i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck 2 litre su i\u00e7ilmelidir. \u00c7ay, kahve gibi s\u0131v\u0131lar suyun i\u015flevlerini yerine getiremez.<\/p>\n
Kal\u0131t\u0131m ve Ailesel Fakt\u00f6rler<\/p>\n
Toplumun genelinde b\u00fcy\u00fcmeyi etkileyen en \u00f6nemli etken kal\u0131t\u0131md\u0131r. Kal\u0131t\u0131m ( \u0131rsiyet ), \u00f6ncelikle boyla ili\u015fkilidir, ancak \u015fi\u015fmanl\u0131k ve zay\u0131fl\u0131k gibi fiziksel \u00f6zellikler de etkilenir. B\u00fcy\u00fcme gerili\u011finden ku\u015fkulan\u0131lan bir \u00e7ocukta bu durumun kal\u0131t\u0131mla ilgili olabilece\u011fine karar vermede, anne baban\u0131n ve varsa karde\u015flerin \u00f6zelliklerini de\u011ferlendirmek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. K\u0131sa boylu ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 k\u0131sa, sar\u0131\u015f\u0131n olanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 a\u00e7\u0131k renkli olmaya e\u011filimlidir.<\/p>\n
Cinsiyet<\/p>\n
B\u00fcy\u00fcme geli\u015fme s\u00fcreci k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklarda farkl\u0131d\u0131r. Do\u011fumda k\u0131zlar\u0131n tart\u0131s\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Do\u011fum tart\u0131lar\u0131 ayn\u0131 olan erkek ve k\u0131z \u00e7ocuklar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda k\u0131zlar daha ileri bir geli\u015fme d\u00fczeyi g\u00f6sterirler. Ergenlik d\u00f6nemine erken giren k\u0131zlar h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcr, ancak \u00e7abuk dururlar. Erkeklerde kas dokusu daha fazla geli\u015fir, boy daha uzun olur.<\/p>\n
Beslenme<\/p>\n
Beslenme, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmeyi etkileyen en \u00f6nemli \u00e7evresel fakt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7ocu\u011fun iyi b\u00fcy\u00fcyebilmesi i\u00e7in yeterli ve dengeli beslenmesi, bu besinleri sindirmeye yeterli bir barsak etkinli\u011fi bulunmas\u0131 gerekir. S\u00fct \u00e7ocuklu\u011fu d\u00f6neminde yetersiz beslenmeden boydan \u00e7ok tart\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle etkilendi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n
\u00c7o\u011fu kez beslenme k\u00f6kenli bir kans\u0131zl\u0131k geli\u015fti\u011finde, i\u015ftah azalmas\u0131na yol a\u00e7arak problemin artmas\u0131na neden olur. Bu durumda kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n d\u00fczeltilmesi, as\u0131l sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in uygulanan tedavilerin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n
b\u00fcy\u00fcme yetersizli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir \u00e7ocukta al\u0131nan g\u00fcnl\u00fck besinlerin yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 mutlaka bir hekim taraf\u0131ndan hesaplanmal\u0131, eksiklik s\u00f6z konusu ise uygun beslenme \u015femalar\u0131yla tart\u0131 al\u0131m\u0131, olmas\u0131 gereken s\u00fcrece oturtulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Hormonal Durum<\/p>\n
Normal b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in bir \u00e7ok hormona ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklarda hormonlar uygun miktarlarda salg\u0131lan\u0131r. Hipofiz bezinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 “b\u00fcy\u00fcme hormonu” boyca b\u00fcy\u00fcmeyi, tiroid bezinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 “tiroid hormonu” geli\u015fme ve olgunla\u015fmay\u0131 sa\u011flar. Ergenlikte b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezi, testis ve yumurtal\u0131klardan sal\u0131nan hormonlar da b\u00fcy\u00fcmeyi etkiler.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fcme hormonu yetersizli\u011fi durumunda boy k\u0131sa kal\u0131rken, konjenital hipotiroidi dedi\u011fimiz do\u011fumsal tiroid bezi yetersizli\u011finde zeka da etkilenir.<\/p>\n
Erken tan\u0131 konulursa her iki hastal\u0131\u011f\u0131nda tedavisi olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, hormon bozukluklar\u0131na ba\u011fl\u0131 b\u00fcy\u00fcme geli\u015fme bozukluklar\u0131 son derece nadirdir. Ancak di\u011fer nedenler tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir merkezde yap\u0131lacak tetkiklerle bertaraf edildikten sonra d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme i\u00e7in 40’dan fazla besin \u00f6\u011fesine ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 olman\u0131n s\u0131rr\u0131, yediklerimizin \u00e7e\u015fitleri kadar miktarlar\u0131na da dikkat etmekten ve v\u00fccudumuz i\u00e7in gerekli olan besin \u00f6\u011felerini do\u011fru t\u00fcketebilmekten ge\u00e7iyor.Besin \u00f6\u011felerini 6 ana grupta toplayabiliriz. Karbonhidratlar: Ekmek, makarna, pirin\u00e7, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri ve kuru baklagillerde y\u00fcksek miktarda bulunur. \u015eekerler de karbonhidratlar grubunda yer al\u0131r. \u015eekerler, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4849,8984,8987,2540,2302,2546,8986,2543,8985,4858],"class_list":["post-3968","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-beslenme","tag-buyme-ve-gelismeyi-etkileyen-faktorler","tag-buyume-hormonu-yetersizligi","tag-fruktoz","tag-karbonhidratlar","tag-laktoz","tag-minera","tag-proteinler","tag-sukroz","tag-vitamin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3968"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3968\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}