Sindirim sisteminin fonksiyonu, v\u00fccuda al\u0131nan besin maddelerini mekanik ve kimyasal olarak par\u00e7alamak ve gerekli olanlar\u0131n\u0131 kan dola\u015f\u0131m\u0131na absorbe etmektir<\/p>\n
Al\u0131nan yiyecek maddelerinin mekanik par\u00e7alanmas\u0131, a\u011f\u0131zda \u00e7i\u011fneme ile ba\u015flar ve mide-barsak d\u00fcz kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lmas\u0131 ile devam eder Kaymasal par\u00e7alanma ise midenin, ince barsaklar\u0131n ve pankreas\u0131n salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 enzimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lmaktad\u0131r Sindirim enzimleri olarak adland\u0131r\u0131lan bu maddeler karbonhidrat, protein ve ya\u011flar kolayca absorbe olabilecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckte molek\u00fcllere par\u00e7alar<\/p>\n
Mekanik ve enzimatik par\u00e7alanma sonucu olu\u015fan son \u00fcr\u00fcnler; su, mineral ve vitaminlerle birlikte ince barsaklardan kana verilir<\/p>\n
Sistemin Elemanlar\u0131 Ve Fonksiyonlar\u0131<\/p>\n
Sindirim sistemini ba\u015fl\u0131ca \u015fu yap\u0131lar olu\u015fturmaktad\u0131r: a\u011f\u0131z, t\u00fckr\u00fck bezleri, farinks, \u00f6zofagus, mide, barsaklar, rektum ve an\u00fcs
\n Sindirim sistemi ger\u00e7ekte a\u011f\u0131zdan ba\u015flayan an\u00fcste sonlanan ve d\u0131\u015far\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 bu iki a\u00e7\u0131kl\u0131kla kuran uzun bir t\u00fcp yap\u0131s\u0131ndad\u0131r Bu yap\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri yiyeceklerin ta\u015f\u0131nmas\u0131ndan (a\u011f\u0131z ve yemek borusu), bir k\u0131sm\u0131 depo edilmesinden (mide ve kal\u0131n barsaklar), bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de esas olarak ve sindirim absorbsiyondan sorumludur (ince barsaklar) Sindirim sisteminin say\u0131lan bu g\u00f6revlerinin kontrol\u00fc \u00e7ok say\u0131da hormon, enzim ve otonom sinir sistemi taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r
\n Sindirim sistemindeki hemen hemen her yap\u0131 yiyecek maddelerinin mekanik par\u00e7alanmas\u0131na, suland\u0131r\u0131lmalar\u0131na, enzimatik par\u00e7alanmalar\u0131na (hidroliz) ve absorbsiyonlar\u0131na kat\u0131l\u0131r Yiyecek maddelerinin mekanik par\u00e7alanmalar\u0131 ve suland\u0131r\u0131lmalar\u0131, makromolek\u00fcller halinde al\u0131nan yiyeceklerin, enzimatik par\u00e7alanma h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yard\u0131mc\u0131d\u0131r Enzimatik par\u00e7alanma, molek\u00fcllerin kolayca absorbe edilecek boyutlara k\u00fc\u00e7\u00fclmesini sa\u011flar B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucunda sindirimde d\u00f6rt temel olay\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r Bu olaylar s\u0131ras\u0131 ile mekanik par\u00e7alanma, suland\u0131rma, enzimatik par\u00e7alanma ve absorbsiyondur
\n Mekanik par\u00e7alanma ile yiyecek maddeleri ufak par\u00e7alara adeta \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcr \u00d6\u011f\u00fctme i\u015flemi enzimlerin kolayca etki edebilmesi i\u00e7in y\u00fczey alan\u0131n\u0131 geni\u015fletir Bu da enzimatik par\u00e7alanma h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r Suland\u0131rma i\u015fi iki y\u00f6nden \u00e7ok \u00f6nemlidir Birincisi, enzimatik reaksiyonlar\u0131n suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ortamda \u00e7ok daha h\u0131zla y\u00fcr\u00fcmesi, ikincisi ise, \u00e7\u00f6zelti halindeki molek\u00fcllerin, absorbsiyon yapacak y\u00fczeylerle daha kolay temas etmesi sonucu emilimin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r <\/p>\n
Enzimler par\u00e7alad\u0131klar\u0131 veya hidroliz ettikleri molek\u00fcl tipine ba\u011fl\u0131 olarak 4 grup alt\u0131nda toplan\u0131rlar<\/p>\n
\u2022 Amilazlar: Ni\u015fasta gibi polisakkarit yap\u0131s\u0131n\u0131 par\u00e7alayan enzimlerdir
\n \u2022 Lipazlar: Ya\u011flar\u0131 par\u00e7alayan enzimlerdir
\n \u2022 Proteazlar: Proteinleri ve polipeptidleri par\u00e7alayan enzimlerdir
\n \u2022 Nukleazlar: Nukleik asitleri ve n\u00fckleotidleri par\u00e7alayan enzimlerdir<\/p>\n
A\u011f\u0131zda sindirim<\/p>\n
A\u011f\u0131zda, yiyeceklerin mekanik par\u00e7alanmas\u0131, t\u00fckr\u00fck salg\u0131s\u0131 ile bir miktar suland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 hidrolizi yap\u0131lmaktad\u0131r T\u00fckr\u00fck salg\u0131s\u0131 g\u00fcnde 1500 ml kadard\u0131r T\u00fckr\u00fck salg\u0131s\u0131nda bulunan t\u00fckr\u00fck alfa-amilaz\u0131 veya pityalin enzimi, polisakkaritleri disakkaritlere par\u00e7alar, m\u00fcsin ise yiyeceklerin yumu\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar A\u011f\u0131zda \u00f6nemli bir absorbsiyon yap\u0131lmamaktad\u0131r<\/p>\n
Midede sindirim<\/p>\n
Yiyecekler a\u011f\u0131zdan mideye \u00f6zofagus arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ula\u015f\u0131r Yemek yeme h\u0131z\u0131 midedeki sindirim h\u0131z\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r Bu nedenle mide, sindirim sisteminde depo g\u00f6revi yapacak \u015fekilde \u00f6zelle\u015fmi\u015ftir Midede g\u00fcnde 2500 ml yak\u0131n salg\u0131 olu\u015fturulmaktad\u0131r Salg\u0131da; mukus, bikarbonat, HCl, pepsinojen ve a\u011f\u0131zdan al\u0131nan B12 vitaminin emilebilmesinde \u00f6nemli rol oynayan intrinsik fakt\u00f6r bulunur Mukus ve bikarbonat mide mukozas\u0131n\u0131 asit salg\u0131s\u0131n\u0131n tahri\u015finden korur Asit salg\u0131s\u0131 (HCl), protein sindirimine yard\u0131mc\u0131d\u0131r Midede proteinleri peptidlere par\u00e7alayan enzim pepsindir Pepsin ise ancak HCl varl\u0131\u011f\u0131nda pepsinojenden olu\u015fmaktad\u0131r Nervus Vagus’un uyar\u0131lmas\u0131 (parasempatik etki), mideden gastrin hormonunun salg\u0131lanmas\u0131 ve histamin, midenin asit salg\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r
\n Midede yiyeceklerin mekanik par\u00e7alanmas\u0131, suland\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 oranda enzimatik par\u00e7alanmas\u0131 ve absorbsiyonu yap\u0131l\u0131r Yiyeceklerin, midede kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p, suland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve par\u00e7alanmas\u0131 sonucu olu\u015fan i\u00e7eri\u011fe kimus ad\u0131 verilmektedir<\/p>\n
\u0130nce barsaklar<\/p>\n
Sindirimin en \u00f6nemli b\u00f6lgesi ince barsaklard\u0131r T\u00fcm molek\u00fcllerin absorbe olabilecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckte son \u00fcr\u00fcnlere kadar hidrolizi ve absorbsiyonu ince barsaklarda yap\u0131lmaktad\u0131r
\n \u0130nce barsaklar anatomik olarak mideyi kal\u0131n barsaklara ba\u011flar ve \u00fc\u00e7 b\u00f6lgeye ayr\u0131l\u0131rlar Mideye ba\u011fl\u0131 olan ilk 20cm\u2019lik b\u00f6l\u00fcm; duodenum, geri kalan b\u00f6l\u00fcmler jejenum ve ileumdur Mide ile duodenum ba\u011flant\u0131s\u0131nda pilor sfinkteri, ileum ile kal\u0131n barsak (kolon) birle\u015fim yerinde ileo-\u00e7ekal valv\u00fcl bulunur Pilor sfinkteri kimusun duodenuma ge\u00e7i\u015fini, ileo-\u00e7ekal valv\u00fcl ise ince barsaklar\u0131n i\u00e7eri\u011finin kal\u0131n barsaklara ge\u00e7i\u015fini kontrol eder
\n \u0130nce barsaklarda sindirimin d\u00f6rt a\u015famas\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r ve salg\u0131lar\u0131nda mukus ve baz\u0131 hidrolitik enzimler bulunmaktad\u0131r Duodenumdan sekretin vekolesistokinin ad\u0131 verilen iki hormon salg\u0131lan\u0131r Bu hormonlar safra kesesin-den safra salg\u0131s\u0131n\u0131, pankreas\u0131n d\u0131\u015f salg\u0131s\u0131n\u0131 ve midenin hareketlerini d\u00fczenlerler Duodenuma ayr\u0131ca pankreastan ve karaci\u011ferden salg\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r Pankreas salg\u0131s\u0131, g\u00fcnde 700\u20133000 ml, karaci\u011ferin safra salg\u0131s\u0131 ise 300\u20131000 ml kadard\u0131r Pankreas salg\u0131s\u0131 \u00e7ok say\u0131da sindirim enzimi ve bikarbonat i\u00e7erir Bu enzimlerden pankreas amilaz\u0131, polisakkaritleri disakkaritlere, tripsin ve kimotripsin; proteinleri peptidlere, karboksipeptidaz peptidleri amino asitlere hidrolize eder Pankreas lipazlar\u0131 ad\u0131 verilen bir dizi enzim ise trigliseritleri, kolesterol ve fosfolipidleri par\u00e7alar Pankreas\u0131n bikarbonat y\u00f6n\u00fcnden zengin salg\u0131s\u0131, duodenuma gelen asidik kimusun asitli\u011fini etkisiz hale getirir
\n \u0130nce barsaklar segmentasyon ve peristaltik olmak \u00fczere iki tip hareket yaparlar Segmentasyon hareketleri ile kimusun; kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, peristaltik hareketlerle ileriye do\u011fru hareketi sa\u011flanmaktad\u0131r Parasempatik uyar\u0131 barsak hareketlerini art\u0131r\u0131rken sempatik uyar\u0131 azaltmaktad\u0131r<\/p>\n
Ya\u011flar <\/p>\n
Ya\u011flar\u0131n sindirimi i\u00e7in safra salg\u0131s\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir Safra; ya\u011flar\u0131n, sulu ortamda bir araya toplan\u0131p b\u00fcy\u00fck kitleler olu\u015fturmas\u0131n\u0131 engeller Safran\u0131n etkisi ile ya\u011flar ufak ya\u011f damlalar\u0131 haline getirilir Bu i\u015fleme ya\u011flar\u0131n em\u00fclsifikasyonu denilmektedir Em\u00fclsifiye edilen ya\u011flara lipaz enzimi kolayca etki ederek onlar\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllere par\u00e7alayabilmektedir
\n Ya\u011f sindiriminde safra salg\u0131s\u0131n\u0131n bir di\u011fer \u00f6nemi safra tuzlar\u0131n\u0131n par\u00e7alanm\u0131\u015f ya\u011f \u00fcr\u00fcnleri ile birle\u015fip mi\u00e7eller olu\u015fturmas\u0131d\u0131r Mi\u00e7eller ya\u011f \u00fcr\u00fcnlerinin ince barsak epitel h\u00fccrelerine ta\u015f\u0131n\u0131p emilmelerini sa\u011flamaktad\u0131r Mi\u00e7eller, suda kolayca \u00e7\u00f6z\u00fcnemeyen ya\u011f \u00fcr\u00fcnlerini, ince barsak s\u0131v\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcnebilir halde tutmaktad\u0131r<\/p>\n
Karbonhidratlar <\/p>\n
\u0130nsanlar i\u00e7in diyette bulunan karbonhidrat gruplar\u0131; disakkaritlerden maltoz, sukroz ve laktoz; polisakkaritlerden ise ni\u015fastad\u0131r Karbonhidratlar G\u0130S\u2019 ten emilmeden \u00f6nce monosakkaritlere par\u00e7alanmal\u0131d\u0131r
\n \u2022 Maltaz: Maltozu iki molek\u00fcl glikoza ay\u0131r\u0131r
\n \u2022 Laktaz: Laktozu glikoz ve galaktoza ay\u0131r\u0131r
\n \u2022 Sukraz: Sukrozu glikoz ve fruktoza ay\u0131r\u0131r
\n Ni\u015fastan\u0131n sindirimi salya alfa-amilaz\u0131yla a\u011f\u0131zda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 halde, t\u00fcm di\u011fer karbonhidratlar\u0131n sindirimi ince barsakta olur Pankreatik alfa-amilaz karbonhidratlar\u0131 oligosakkaritlerin her \u00e7e\u015fidine sindirir Oligosakkaritler de maltaz, laktaz, sukraz gibi f\u0131r\u00e7ams\u0131 kenar enzimleri taraf\u0131ndan monosakkaritlere sindirilir Karbonhidratlar\u0131n son \u00fcr\u00fcn\u00fc fruktoz, glikoz ve galaktozdur
\n Glukoz ve galaktoz yayg\u0131n olan Na+ ba\u011f\u0131ml\u0131 aktif transport yoluyla emilir Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131n\u0131n Na+ i\u00e7in iki ba\u011flanma b\u00f6lgesi vard\u0131r, birine bir molek\u00fcl glukoz ya da galaktoz ba\u011flanabilir Fruktoz ise; kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f transportla emilir Fruktoz emilimi, fruktozun \u00e7o\u011fu barsak epitel h\u00fccrelerinde h\u0131zla glikoz ve laktik aside \u00e7evrildi\u011finden kendili\u011finden olur, dif\u00fczyon i\u00e7in y\u00fcksek bir konsantrasyon gradyan\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur<\/p>\n
Su ve Elektrolitler<\/p>\n
\u0130nce barsakta diyetle al\u0131nan Na+ ve suyun emilmesine ek olarak 7\u20138 l su ve salya, mide sekresyonlar\u0131nda bulunan Na+\u2019n\u0131n 20\u201330 gr de emilmelidir Bu s\u0131v\u0131lar\u0131n %98\u2019i geri emilir
\n Barsaklardan su geri emilimindeki yetersizlik h\u0131zla dehidratasyona ve dola\u015f\u0131m kollaps\u0131na yol a\u00e7ar<\/p>\n
Kal\u0131n barsaklar<\/p>\n
Kal\u0131n barsaklarda su, Na+ ve di\u011fer minerallerin absorbsiyonu yap\u0131lmaktad\u0131r \u0130leumdan kal\u0131n barsaklara her g\u00fcn 1000\u20132000 ml kimus ge\u00e7er, bu kimusun 200\u2013250 ml si kal\u0131n barsaklarda yar\u0131 kat\u0131 fe\u00e7ese \u00e7evrilmektedir Kal\u0131n barsaklar\u0131n kuvvetli absorbsiyon yetenekleri vard\u0131r Bu nedenle \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar, \u00f6zellikle \u00e7ocuklara, rektal yoldan uygulanmaktad\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sindirim sisteminin fonksiyonu, v\u00fccuda al\u0131nan besin maddelerini mekanik ve kimyasal olarak par\u00e7alamak ve gerekli olanlar\u0131n\u0131 kan dola\u015f\u0131m\u0131na absorbe etmektir Al\u0131nan yiyecek maddelerinin mekanik par\u00e7alanmas\u0131, a\u011f\u0131zda \u00e7i\u011fneme ile ba\u015flar ve mide-barsak d\u00fcz kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lmas\u0131 ile devam eder Kaymasal par\u00e7alanma ise midenin, ince barsaklar\u0131n ve pankreas\u0131n salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 enzimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lmaktad\u0131r Sindirim enzimleri olarak adland\u0131r\u0131lan bu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[9010,6416,8581,9007,2540,2541,2305,9011,3863,9012,2302,8186,9008,8185,9009,6417,8187,2303,9006,9013,4452,2548],"class_list":["post-3978","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-agizda-sindirim","tag-amilaz","tag-elektrolitler","tag-enzimatik-parcalanma","tag-fruktoz","tag-galaktoz","tag-glikoz","tag-hcl","tag-hidroliz","tag-ince-barsaklar","tag-karbonhidratlar","tag-laktaz","tag-lipazlar","tag-maltaz","tag-nukleaz","tag-pepsinojen","tag-proteaz","tag-protein","tag-sindirim-sisteminin-fonksiyonu","tag-sukraz","tag-vitaminler","tag-yaglar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3978\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}