S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130<\/p>\n
T\u00fcm canl\u0131lar \u00e7evre de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6sterirler Canl\u0131lar bu tepkiyi sinir sistemi sayesinde ger\u00e7ekle\u015ftirir Sinir sistemi n\u00f6ron n\u00f6ron ad\u0131 verilen sinir h\u00fccrelerinden olu\u015fur Bir sinir h\u00fccresi \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan meydana gelir H\u00fccre g\u00f6vdesi, dendritler ve akson<\/p>\n
H\u00fccre g\u00f6vdesi: \u00e7ekirdek stoplazma ve organelleri bulundurur H\u00fccre g\u00f6vdesinden \u00e7\u0131kan uzant\u0131lar vard\u0131r <\/p>\n
Dendritler: sinir h\u00fccresinin k\u0131sa uzant\u0131lar\u0131na denir Tek veya \u00e7ok say\u0131da olabilir Ba\u015fka n\u00f6ronlardan gelen uyar\u0131lar\u0131 al\u0131p h\u00fccre g\u00f6vdesine iletir<\/p>\n
Akson: dendritler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131p h\u00fccre g\u00f6vdesine iletilen uyar\u0131y\u0131 alarak ba\u015fka bir n\u00f6ronun dendritine ileten k\u0131s\u0131md\u0131r Sinir h\u00fccresinin tek ve uzun olan k\u0131sm\u0131d\u0131r Aksonlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 miyelin k\u0131l\u0131f ad\u0131 verilen bir yap\u0131 ta\u015f\u0131rlar Miyelin k\u0131l\u0131f ya\u011f\u0131, koruyucu bir k\u0131l\u0131ft\u0131r Aksondaki uyar\u0131n\u0131n iletim h\u0131z\u0131 miyelin k\u0131l\u0131f varsa \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r<\/p>\n
Uyart\u0131 iletimi: sinir h\u00fccresinin dendriti taraf\u0131ndan al\u0131nan uyar\u0131 elektriksel y\u00fck de\u011fi\u015fimi ile aksonda ta\u015f\u0131n\u0131r Akson ucunda sal\u0131nan hormonlar ile ikinci sinir h\u00fccresinin dendritine iletilir Bu \u015fekilde ta\u015f\u0131narak sinir sistemindeki de\u011ferlendirme merkezi olan beyne getirilir Uyart\u0131 beyinde de\u011ferlendirilerek tepki olu\u015fturulur Olu\u015fan tepki n\u00f6ronlar ile kaslara ya da bezlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr
\n Bir sinir h\u00fccresinin uyart\u0131y\u0131 alabilmesi i\u00e7in yar\u0131n\u0131n belli bir de\u011ferde olmas\u0131 gerekir Bir n\u00f6ronun uyar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli en d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferdeki uyart\u0131ya e\u015fik \u015fiddeti denir Uyart\u0131lar sinir h\u00fccresi boyunca elektriksel olarak ta\u015f\u0131n\u0131r Sinapsta ise kimyasal yolla ta\u015f\u0131n\u0131r Uyart\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda enerji harcan\u0131r N\u00f6ron bir uyart\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131rken ikinci bir uyart\u0131y\u0131 alamaz N\u00f6rondaki uyart\u0131n\u0131n iletim h\u0131z\u0131 sabittir<\/p>\n
Sinaps: Bir sinir h\u00fccresinin dendriti ile di\u011fer sinir h\u00fccresinin aksonu aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurulur ve iki sinir h\u00fccresi birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f olur Bu ba\u011flanma yerine sinaps denir Sinapslarda iki sinir h\u00fccresi aras\u0131nda tam bir ba\u011flant\u0131 kurulmaz <\/p>\n
MERKEZ\u0130 S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130 ORGANLARI<\/p>\n
1 Beyin: Kafatas\u0131 kemiklerine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f kal\u0131n dayan\u0131kl\u0131 bir zarla \u00e7evrilidir Beyin iki yar\u0131m k\u00fcreden olu\u015fmu\u015ftur \u00d6\u011frenilebilir ve istemli davran\u0131\u015flar\u0131n y\u00f6netim merkezidir Duyu organlar\u0131n\u0131n idare merkezi de beyindedir \u0130\u015fitme, koku alma, g\u00f6rme tat alma, konu\u015fma, yazma, zeka, haf\u0131za, sevinme, \u00fcz\u00fclme vb olaylar beyin taraf\u0131ndan idare edilir<\/p>\n
2 Beyincik: kulaktaki yar\u0131m daire kanallr\u0131 ile birlikte v\u00fccuttaki dengeli kas faaliyetlerini sa\u011flar Beyinci\u011fin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kas hareketlerinde d\u00fczensizli\u011fe yol a\u00e7ar <\/p>\n
3 Omurilik so\u011fan\u0131: solunum, sindirim, dola\u015f\u0131m, bo\u015falt\u0131m olaylar\u0131n\u0131 d\u00fczenler Solunum, yutkunma, hap\u015f\u0131rma, \u00f6ks\u00fcrme, kusma, damarlar\u0131n b\u00fcz\u00fclmesi ve gev\u015femesi gibi istek d\u0131\u015f\u0131 olaylar\u0131 y\u00f6netir Beyin ile omurilik aras\u0131nda mesajlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131nda g\u00f6revlidir<\/p>\n
4 Omurilik: omurga ad\u0131 verilen yap\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde yer al\u0131r D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden yap\u0131lan hareketlerin merkezidir Bu hareketlere refleks denir \u00c7evreden gelen sinirlerin beyne, beynimizden gelen sinirlerin de ilgili yerlere gitmesi omurilikten ge\u00e7erek olur Refleks al\u0131c\u0131lar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 ile kas ve bez gibi yap\u0131larda meydana getirilen istek d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flara denir \u00d6rnek: Haberimiz olmadan elimizi s\u0131cak bir cisme de\u011fdi\u011fimizde aniden \u00e7ekmemiz, diz kapa\u011f\u0131m\u0131za \u00e7eki\u00e7 ile vuruldu\u011funda ani kas\u0131lma ile aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n kalkmas\u0131, beyni \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f kurba\u011fan\u0131n baca\u011f\u0131n\u0131n yukar\u0131 k\u0131sm\u0131na asit d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hayvan\u0131n aya\u011f\u0131 ile asidi silmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 reflekse \u00f6rnektir<\/p>\n
\u00c7EVRESEL S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130<\/p>\n
1 Otonom sinir sistemi: V\u00fccutta kalp, kan damar\u0131, d\u00fcz kaslar ve bezlerin aktivitelerini kontrol eder ve istemsiz hareketlerin kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flar
\n 2 Somatik sinir sistemi: iste\u011fimizle \u00e7al\u0131\u015fan organlar\u0131 (iskelet, kas) idare eder<\/p>\n
ENDOKR\u0130N S\u0130STEM<\/p>\n
Canl\u0131lar\u0131n v\u00fccudunda kontrol ve d\u00fczenleme g\u00f6revini sinir sistemi ve endokrin sistem ger\u00e7ekle\u015ftirir \u0130kisi birlikte \u00e7al\u0131\u015farak organizman\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar Endokrin sistem endokrin bezlerden olu\u015fur Bu bezler hormon denilen salg\u0131lar\u0131 salg\u0131lar \u00dcrettikleri salg\u0131lar\u0131 kana veren bezlere i\u00e7 salg\u0131 bezleri, bu salg\u0131lara da hormon denir \u00dcrettikleri salg\u0131lar\u0131 kanala veren bezlere ise d\u0131\u015f salg\u0131 bezleri denir Bu salg\u0131lara da enzim denir \u00dcrettikleri hormonlar\u0131 kana, enzimleri de kanala g\u00f6nderen bezlere karma bez denir <\/p>\n
Hormonlar\u0131n \u00f6zellikleri:
\n 1 Hayvanlarda kan ile, bitkilerde soymuk borusu ile doku ve organlara ta\u015f\u0131n\u0131r
\n 2 Her hormon farkl\u0131 h\u00fccre, doku ya da organa etki eder
\n 3 Az miktarda \u00fcretilirler
\n 4 Gere\u011finden az ya da \u00e7ok \u00fcretilmesi hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7ar
\n 5 Yap\u0131lar\u0131 protein ve ya\u011fdan olu\u015fur<\/p>\n
HORMON \u00dcRETEN BEZLER<\/p>\n
1) Hipofiz bezi: beynin taban\u0131nda hipotalamusun alt\u0131nda yer al\u0131r Hipofiz bezinde \u00fcretilen hormonlar ve g\u00f6revleri \u015funlard\u0131r:
\n a) B\u00fcy\u00fcme hormonu, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmeyi sa\u011flar Kemik ve kas dokusunun geli\u015fmesinde etkilidir B\u00fcy\u00fcme d\u00f6neminde fazla salg\u0131lanmas\u0131 devli\u011fe az salg\u0131lanmas\u0131 c\u00fcceli\u011fe yol a\u00e7ar
\n b) Deriye renk verici maddeleri uyaran hormon hipofizden salg\u0131lan\u0131r
\n c) Tiroid bezini uyararak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan hormonu \u00fcretir
\n d) Di\u015filerde s\u00fct bezlerinin \u00e7al\u0131\u015farak s\u00fct \u00fcretmesini sa\u011flayan hormonu salg\u0131lar
\n e) Gamet h\u00fccrelerinin olu\u015fmas\u0131nda etk,ili olan hormonlar\u0131 \u00fcretir<\/p>\n
2) Tiroid bezi: Boynumuzun taban\u0131nda soluk borusunun \u00f6n\u00fcnde yer al\u0131r \u0130ki \u00e7e\u015fit hormon \u00fcretir
\n a) Tiroksin: V\u00fccut \u00a4\u00a4\u00a4\u00a4bolizmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r Tiroksin hormonu iyot varl\u0131\u011f\u0131nda sentezlenir Al\u0131nan yiyeceklerde iyot eksikse tiroksin salg\u0131lanmaz ve tiroit bezi b\u00fcy\u00fcr Buna guatr denir Tiroksin hormonu az salg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda h\u00fccreler aras\u0131 s\u0131v\u0131da sodyum ve suyun, kanda ise kolestrol\u00fcn y\u00fckselmesine yol a\u00e7ar
\n b) Kalsitonin: Kandaki kalsiyum ve fosfat\u0131n kemiklere ge\u00e7mesini sa\u011flar<\/p>\n
3) B\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezi: D\u0131\u015fta yer alan kabuk ve i\u00e7te yer alan \u00f6z olmak \u00fczere iki k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur Kabuk k\u0131sm\u0131ndan su ve iyon dengesini sa\u011flayan hormonlar salg\u0131lan\u0131r En \u00f6nemlisi aldesterondur Aldesteron b\u00f6breklerde iyonlar\u0131n (sodyum ve klor) emilimini art\u0131r\u0131r \u00d6z b\u00f6lgesinden adrenalin salg\u0131lan\u0131r Adrenalin korku, heyecan, \u00f6fke an\u0131nda sal\u0131n\u0131r Kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 y\u00fckselti, kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r, damarlar\u0131 daralt\u0131r, g\u00f6z bebeklerini b\u00fcy\u00fct\u00fcr, k\u0131llar\u0131 dikle\u015ftirir<\/p>\n
4) Pankreas bezi: Karma bezdir \u00dcretti\u011fi enzimleri \u00f6zel bir kanalla oniki parmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131na g\u00f6nderir Pankreastan iki \u00e7e\u015fit hormon salg\u0131lan\u0131r \u0130ns\u00fclin ve glukagon \u0130ns\u00fclin kandaki \u015feker miktar\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 zaman \u015feker miktar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in salg\u0131lan\u0131r \u0130ns\u00fclin bu i\u015fi kandaki glikozun karaci\u011ferde glikojen \u015feklinde depolayarak yapar Glukagon ise kandaki glikoz miktar\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 zaman salg\u0131lan\u0131r Karaci\u011ferdeki depoloanm\u0131\u015f glikojeni glikoza d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek kana ge\u00e7mesini sa\u011flar B\u00f6ylece kandaki \u015feker miktar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f olur \u0130ns\u00fclin yetersiz sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman kandaki \u015feker miktar\u0131 artar ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar<\/p>\n
5) E\u015fey bezleri: Erkeklerde testislerde testesteron hormonu \u00fcretilir Bu hormon cinsiyet karakterlerini (sesin kal\u0131nla\u015fmas\u0131 vb) ve gamet olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar Di\u015filerde \u00f6strojen ve progestoron hormonu \u00fcretilir \u00d6strojende di\u015fi cinsiyet karakterlerinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130 T\u00fcm canl\u0131lar \u00e7evre de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6sterirler Canl\u0131lar bu tepkiyi sinir sistemi sayesinde ger\u00e7ekle\u015ftirir Sinir sistemi n\u00f6ron n\u00f6ron ad\u0131 verilen sinir h\u00fccrelerinden olu\u015fur Bir sinir h\u00fccresi \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan meydana gelir H\u00fccre g\u00f6vdesi, dendritler ve akson H\u00fccre g\u00f6vdesi: \u00e7ekirdek stoplazma ve organelleri bulundurur H\u00fccre g\u00f6vdesinden \u00e7\u0131kan uzant\u0131lar vard\u0131r Dendritler: sinir h\u00fccresinin k\u0131sa uzant\u0131lar\u0131na denir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2406,2510,7826,6373,7973,6371,6380,5699,7827,5704,6375,5977,9017,3352,6384],"class_list":["post-3984","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akson","tag-beyin","tag-beyincik","tag-bobrek-ustu-bezi","tag-denetleyici-ve-duzenleyici-sistemler","tag-hipofiz-bezi","tag-hormonlarin-ozellikleri","tag-omurilik","tag-omurilik-sogani","tag-otonom-sinir-sistemi","tag-pankreas-bezi","tag-sinaps","tag-sinir-hucresi","tag-stoplazma","tag-tiroid-bezi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}