Biyo\u00e7ipler, biyolojik olarak kullan\u0131labilen mikroi\u015flemciler olarak tan\u0131mlan\u0131yorlar. Bir biyo\u00e7ip, ultraminyat\u00fcrize test t\u00fcpleri seti olarak alg\u0131lanabilir. Bu sistem pek \u00e7ok testin ayn\u0131 anda ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde yap\u0131labilmesine olanak sa\u011flar. Tipik olarak bir biyo\u00e7ipin y\u00fczey alan\u0131 bir t\u0131rnaktan fazla de\u011fildir. T\u0131pk\u0131 milyonlarca matematik i\u015flemini ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015ftiren di\u011fer bilgisayar i\u015flemcileri gibi, bir biyo\u00e7ip de binlerce biyolojik tepkimeyi saniyeler i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bilgisayar \u00e7ipleri \u00fcretiminde de kullan\u0131lan fotolitografi tekni\u011fi ile \u00fcretilirler. Bu teknik ile kat\u0131 y\u00fczeyler \u00fczerinde devre kanallar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. Ancak bu noktada bilgisayar \u00e7ipleri ile benzerlikleri sona erer. Bir bilgisayar \u00e7ipi, bir s\u0131f\u0131rlar ve birler zinciri \u00fczerinde mant\u0131k i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirirken biyo\u00e7ip, biyokimyasal tepkimeler ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bilgisayar \u00e7ipi silikon tabanl\u0131yken, biyo\u00e7ip cam ya da g\u00f6zenekli bir jel veya bir polimer malzeme i\u00e7erisinde olabilir. Bilgisayar \u00e7ipi pek \u00e7ok farkl\u0131 amaca hizmet ederken, d\u0131\u015far\u0131dan gelen talimatlar\u0131 uygulayan bir hesap arac\u0131d\u0131r. Biyo\u00e7ipler ise istenilen bir i\u015flevi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f cihazlar ve farkl\u0131 i\u015flevler i\u00e7in programlanma gibi bir \u00f6zellikleri yok. Bu ba\u011flamda, kullan\u0131lan genleri ve gen dizisi varyasyonlar\u0131n\u0131 analiz eden biyo\u00e7ipler yakla\u015f\u0131k 80.000 genden olu\u015fan insan DNA’s\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik \u0130nsan Genomu Projesi’nde kullan\u0131lm\u0131\u015f ve i\u015flemi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n
Laboratuvar uygulamalar\u0131 i\u00e7in Affymetrix, Neogen ve Motorola gibi \u015firketlerin piyasaya s\u00fcrm\u00fc\u015f olduklar\u0131 \u00fc\u00e7 farkl\u0131 tipte biyo\u00e7ip \u00fcnitesi bulunmakta. Bunlar y\u00fczey bazl\u0131 DNA donan\u0131m\u0131, jel bazl\u0131 DNA donan\u0131m\u0131 ve mikros\u0131v\u0131 biyo\u00e7ipleri olarak tan\u0131mlan\u0131yorlar. \u0130lk iki tipteki \u00e7ipte y\u00fczey \u00fczerinde tutuklanm\u0131\u015f durumda bulunan \u015foresan i\u015faretli ve n\u00fckleotid dizisi belirli, tek zincirli DNA par\u00e7ac\u0131klar\u0131 kullan\u0131lmakta. Tek bir \u00e7ip \u00fczerinde bunlardan binlerce bulunuyor. \u00c7ipin taban\u0131nda bulunan fotoelektrik devreler sonu\u00e7lar\u0131 alg\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylelikle mutasyonlar\u0131n ve \u00e7e\u015fitli gen deformasyonlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 son derece kolay ve h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Mikros\u0131v\u0131 biyo\u00e7iplerindeyse nanolitre d\u00fczeyinde s\u0131v\u0131larla \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Y \u015feklindeki k\u0131lcal borucuklardan ge\u00e7en iki s\u0131v\u0131 elektrik ak\u0131m\u0131yla ilerletilir ve birle\u015ftiklerinde \u015foresan tepkime meydana gelir. Di\u011fer sistemlere g\u00f6re avantaj\u0131, proteinlerin tayini i\u00e7in de potansiyel vaadetmesi.<\/p>\n
Genetik alan\u0131nda kullan\u0131mlar\u0131na ek olarak biyo\u00e7ipler, toksikolojide ve biyokimyasal ara\u015ft\u0131rmalarda da kullan\u0131l\u0131yorlar. Ayr\u0131ca biyolojik sava\u015fta kullan\u0131lan kimyasal ajanlar\u0131n h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde tespit edilmelerine olanak sa\u011fl\u0131yorlar. Bu alanda kullan\u0131lan \u00e7ipler sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, tamamen biyoloji ve mikroelektroni\u011fin ortakl\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmekte. Son d\u00f6nemde heyecan verici geli\u015fmelere sahne olan biyo\u00e7ip teknolojisi g\u00f6rme ve i\u015fitme duyusunu yitirmi\u015f insanlara bu kay\u0131p yetilerini tekrar kazanmalar\u0131 i\u00e7in parlak bir umut vaadediyor. Ancak benzer \u015fekilde implante edilmesi olas\u0131 kimlik biyo\u00e7ipleri baz\u0131 \u00e7evrelerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve insan haklar\u0131na sald\u0131r\u0131 olarak nitelendirilmekte… Kimlik \u00e7ipleri \u015fu anda ABD’de yakla\u015f\u0131k on bin ev hayvan\u0131nda kullan\u0131lmakta. \u00c7ipler bir pirin\u00e7ten daha k\u00fc\u00e7\u00fck olup bir \u015f\u0131r\u0131nga ile deri alt\u0131na enjekte edilmi\u015fler ve yaln\u0131zca birka\u00e7 metre uzakl\u0131ktaki bir radyo dalgas\u0131 sinyaline cevap vererek kimlik verilerinin alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktalar. \u015eorida’da bir cerrah olan Daniel Man, implante edilen bir biyo\u00e7ip arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uydu takibi yapabilen bir sistem geli\u015ftirmi\u015f ve birka\u00e7 firma \u015fu anda bu projeyle ilgilenmekte.<\/p>\n
Sivil kurulu\u015flar\u0131n biyo\u00e7iplerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n etik y\u00f6nleriyle bu derece ilgili olmalar\u0131, bu sistemlerin t\u0131bbi olarak yararl\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 edilmesine yol a\u00e7\u0131yor. \u00d6rne\u011fin S4MS \u015firketinin tasarlamakta oldu\u011fu \u00e7ip, deri alt\u0131na enjekte edilerek \u015feker hastalar\u0131n\u0131n kandaki glukoz d\u00fczeyini rahat\u00e7a \u00f6l\u00e7melerini sa\u011flayacak. fiu anda varolan test sistemleri pratik olsalar da kan al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirdiklerinden baz\u0131 hastalar bunlar\u0131 gerekli s\u0131kl\u0131kta uygulayam\u0131yor ve bu durumda, ileride bir\u00e7ok olumsuz durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. S4MS \u00e7ipi deri alt\u0131ndan s\u00fcrekli olarak glukoz seviyesini \u00f6l\u00e7mekte ve sonu\u00e7lar\u0131 radyo frekans\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla devaml\u0131 olarak d\u0131\u015far\u0131ya iletebilmekte. \u00c7ip bir LED (Light Emitting Device) ve \u015foresan bir kimyasaldan olu\u015fuyor ve LED’in yayd\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k, \u015foresan maddeden daha uzun dalga boyuna \u00e7evrilerek yans\u0131t\u0131l\u0131yor. Glukoz bu sa\u00e7\u0131lan uzun dalga boylu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n miktar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve kanda glukoz miktar\u0131 artt\u0131k\u00e7a fotodiyot taraf\u0131ndan tespit edilecek uzun dalga boylu \u0131\u015f\u0131k miktar\u0131 da azalacakt\u0131r. Ayn\u0131 sistem, oksijen miktar\u0131n\u0131 da saptayacak hale getirilebilir.<\/p>\n
Miktar tayini ve \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc \u00f6nemlidir, ancak daha da \u00f6nemlisi, organlar\u0131 bir d\u00fc\u011fmeye basar gibi harekete ge\u00e7irip durdurabilir miyiz sorusu. Kalbi harekete ge\u00e7iren elektro\u015fok cihazlar\u0131, kaba yakla\u015f\u0131m\u0131 temsil ediyor. Ancak Medtronic taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Activa implant\u0131 beyini hedef al\u0131yor. Arzu edilen, Parkinson gibi hastal\u0131klarda kontrol edilemeyen ha reketlere yol a\u00e7an beyin sinyallerini<\/p>\n
elektrik uyar\u0131mlar\u0131yla etkisiz hale getirmek. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ila\u00e7la tedavisi, h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak azalan dopamin miktar\u0131n\u0131n normal d\u00fczeye getirilmesini ama\u00e7lar. Ancak geleneksel dopamin tedavisinde, verilen dopaminin etkisi ge\u00e7er ge\u00e7mez belirtiler tekrar ortaya \u00e7\u0131kar. Cerrahi yakla\u015f\u0131m olan “talamotomi”, yani beynin talamus b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na alternatif olarak sunulan Activa implant\u0131, talamus b\u00f6lgesine implante edilen bir biyo\u00e7ipten ibarettir ve verdi\u011fi elektrik uyar\u0131lar\u0131yla talamus b\u00f6lgesini geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc bi\u00e7imde devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Sistem, A\u011fustos 1997’den beri resmen kullan\u0131ma sunulmu\u015f durumda.<\/p>\n
Activa implant\u0131 beyin i\u015flevlerini d\u00fczenlerken, idealist biyom\u00fchendisler, tamamen kaybedilmi\u015f i\u015flevleri beyine geri kazand\u0131rmak, karanl\u0131k ve sessizli\u011fin yerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve sesin almas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktalar. Bu alandaki ba\u015far\u0131 hikayesi kohlea (kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131n salyangoz olarak adland\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131) implant\u0131na ait. fiu anda kullan\u0131lan i\u015fitmeyard\u0131mc\u0131lar\u0131, alg\u0131lanan sesin d\u00fczeyini y\u00fckselten mini ampfilikat\u00f6rler olarak i\u015flev yaparlar; fakat kohlear implant, ses dalgalar\u0131n\u0131 alg\u0131layan h\u00fccrelerini kaybetmi\u015f ya da bunlara hi\u00e7 sahip olmayan hastalar i\u00e7indir. Bu ki\u015filer i\u00e7in hi\u00e7bir y\u00fckseltici yeterli de\u011fildir.<\/p>\n
Kohlea implant\u0131, elektrik uyar\u0131lar\u0131n\u0131 do\u011frudan kohleaya iletme g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015ftir. Spiral bi\u00e7imli kohlea, ses dalgalar\u0131n\u0131 sinirsel uyar\u0131lara \u00e7evirme gibi \u00f6nemli bir i\u015fleve sahiptir. Normal i\u015fitme duyusuna sahip bireylerde ses dalgalar\u0131 kohlea duvarlar\u0131nda titre\u015fim yarat\u0131rlar. Bu titre\u015fimler h\u00fccrelerce alg\u0131lan\u0131r. Y\u00fcksek frekansl\u0131 sesler kohlean\u0131n taban\u0131n\u0131 uyar\u0131rken, d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 sesler spiral yap\u0131n\u0131n tepesini uyar\u0131rlar. \u0130mplant, kohlea i\u00e7indeki ses alg\u0131layan h\u00fccrelerin i\u015flevlerini taklit etmeye y\u00f6nelik bir cihazd\u0131r. D\u0131\u015far\u0131dan gelen frekanslar\u0131 sekiz kanala b\u00f6lerek kohlean\u0131n gerekli b\u00f6lgesini uyar\u0131r.<\/p>\n
En ba\u015far\u0131l\u0131 iki implant, UCLAve Advanced Bionics Corp. taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen, Clarion ve Melbourne \u00dcniversitesi Cochlear fiirketi ortak yap\u0131m\u0131 olan Nucleus. Yap\u0131lmas\u0131 planlanan de\u011fi\u015fiklikler, daha \u00e7ok hastan\u0131n beline tak\u0131l\u0131 olarak ta\u015f\u0131nan konu\u015fma alg\u0131lama i\u015flemcilerini geli\u015ftirmek \u00fczerine. Teorik olarak frekans kanallar\u0131n\u0131 ve elektrod say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak, ses alg\u0131s\u0131n\u0131 ve ses ay\u0131dedilme d\u00fczeyini art\u0131r\u0131r. Ancak kohleada konu\u015fma alg\u0131lanmas\u0131yla ilgili b\u00f6lgenin sadece 14 mm uzunlu\u011funda olu\u015fu ve elektrodlar\u0131n birbirine \u00e7ok yak\u0131n yerle\u015ftirilme zorunlulu\u011fu, sinyallerin kar\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7\u0131kan sonu\u00e7 bir boyac\u0131 f\u0131r\u00e7as\u0131yla yap\u0131lan empresyonist bir tabloyu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrse de ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Baz\u0131 hastalar yeni ses d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n \u00f6rdek sesleri ve birbirine vurulan tenekelerden olu\u015ftu\u011funu belirtseler de, implant\u0131n yerle\u015ftirildi\u011fi hastalar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi dudak okumaya gerek kalmadan konu\u015fmalar\u0131 anlayabildiklerini s\u00f6ylemi\u015fler. Bu durum, cihaz\u0131n tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n da dahil oldu\u011fu pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bekledi\u011finden bile \u00e7ok daha olumlu bir sonu\u00e7.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7eken bir di\u011fer b\u00f6lgeyse g\u00f6z. \u00c7e\u015fitli gruplar g\u00f6z\u00fcn arka k\u0131sm\u0131nda yer alan ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alg\u0131layan fotoresept\u00f6r h\u00fccrelerini \u00f6rnek alan biyo\u00e7ipler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmekteler. Genetik bir hastal\u0131k olan “retinitis pigmentosa” ve ya\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 dejenerasyon sonucu fotoresept\u00f6r h\u00fccrelerinin kayb\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n en \u00f6nde gelen k\u00f6rl\u00fck nedenlerinden biri.<\/p>\n
Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc’nden John Wyatt ve G\u00f6z ve Kulak Klini\u011fi’nden Joseph Rizzo yirmi elektrodluk, 1 milimetre \u00e7ap\u0131nda bir \u00e7ip imal etmi\u015fler ve deney hayvan\u0131 olarak kulland\u0131klar\u0131 tav\u015fanlar\u0131n g\u00f6zlerinin arka taraf\u0131na yerle\u015ftirmi\u015fler. Bir sa\u00e7 teli kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan orijinal \u00e7ip g\u00f6zde rahats\u0131zl\u0131k yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, geli\u015ftirilen yeni model on kat daha inceltilmi\u015f. Son olarak g\u00f6zl\u00fck bi\u00e7iminde tabir kamera vas\u0131tas\u0131yla cihaz kullan\u0131l\u0131r hale getirilmi\u015f. Kameran\u0131n tespit etti\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler kodlanarak lazer sinyali olarak biyo\u00e7ipe aktar\u0131l\u0131r. Lazer ayn\u0131 zamanda \u00e7ipin enerji ihtiyac\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131lar ve \u00e7ip \u00fczerine konulmas\u0131 planlanan fotodiyodlar yeterli miktarda enerjiyi rahat\u00e7a \u00fcretebilir. Ancak \u015fimdilik ilk tasarlanan modelde enerji ihtiyac\u0131 do\u011frudan g\u00f6z\u00fcn i\u00e7ine giren k\u0131lcal bir kablo arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131lanmakta. Yap\u0131lan deneylerde beyine g\u00f6rsel bilginin aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015fmi\u015f, fakat nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc elde edildi\u011fi hen\u00fcz anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f durumda.<\/p>\n
Johns Hopkins \u00dcniversitesi’nden Eugene De Juan bu sorunun cevab\u0131n\u0131 insan denekler kullanarak \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. De Juan’\u0131n elektrodlar\u0131, do\u011frudan g\u00f6z\u00fcn i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015f ve \u00f6nceki \u00f6rne\u011fe g\u00f6re k\u0131smen b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ancak elde etti\u011fi sonu\u00e7lar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. Tamamen k\u00f6r olan hastalar, De Juan’\u0131n elektrod pozisyonlar\u0131n\u0131 ve ak\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmesi esnas\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u0131\u015f\u0131klar g\u00f6rd\u00fcklerini belirtmi\u015fler. De Juan’\u0131n son deneylerinde \u00e7oklu elektrot kulland\u0131\u011f\u0131 hastalar kendilerine g\u00f6sterilen basit \u015fekilleri tan\u0131mlayabilmi\u015fler.<\/p>\n
G\u00f6z implantlar\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 en \u00e7ok destekleyen \u00fclkelerden biri de Almanya. H\u00fck\u00fcmet son d\u00f6nemde iki ara\u015ft\u0131rmaya 10 milyon dolar destekte bulunmu\u015f. Projelerden biri retina y\u00fczeyine \u00e7ip yerle\u015ftirilmesiyle ilgiliyken, di\u011feri retinan\u0131n arkas\u0131na, yani subretinal olarak fotoresept\u00f6rlerin bulunmas\u0131 gereken yere yerle\u015ftirilmesi planlanan \u00e7iplerle ilgili. Ancak bu sistem daha da arkadaki sinir h\u00fccrelerinin, besin ve oksijen al\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131ndan, hen\u00fcz uygulanabilir de\u011fil. Bu yakla\u015f\u0131m, kay\u0131p fotoresept\u00f6rlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daha yak\u0131n olarak taklit edebilir. Yerle\u015ftirilen \u00e7ip, retinal h\u00fccre tabakalar\u0131yla ili\u015fkiye girmeden tam kaynak noktas\u0131nda sinir h\u00fccrelerine mesaj iletir. Mesaj\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan i\u015flemci kapasitesi, \u00e7ip \u00fczerindeki donan\u0131mda mevcuttur.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fu anda tam olarak normal g\u00f6rme sa\u011flayan cihazlar\u0131n \u00fcretiminden daha y\u0131llarca uzak olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Ancak d\u00fcn\u00fcn bilim kurgusu bug\u00fcn\u00fcn bilimine ve ger\u00e7e\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, sa\u00e7\u0131lan umut p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 en iyi g\u00f6renler, belki de g\u00f6rme duyusunu yitirmi\u015f insanlar…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biyo\u00e7ipler, biyolojik olarak kullan\u0131labilen mikroi\u015flemciler olarak tan\u0131mlan\u0131yorlar. Bir biyo\u00e7ip, ultraminyat\u00fcrize test t\u00fcpleri seti olarak alg\u0131lanabilir. Bu sistem pek \u00e7ok testin ayn\u0131 anda ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde yap\u0131labilmesine olanak sa\u011flar. Tipik olarak bir biyo\u00e7ipin y\u00fczey alan\u0131 bir t\u0131rnaktan fazla de\u011fildir. T\u0131pk\u0131 milyonlarca matematik i\u015flemini ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015ftiren di\u011fer bilgisayar i\u015flemcileri gibi, bir biyo\u00e7ip de binlerce …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[9177,9178,2599,9179,2376,9180,6345],"class_list":["post-4072","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-biyocipler","tag-biyokimyasal-tepkimeler","tag-genetik","tag-insan-genomu-projesi","tag-parkinson","tag-retinitis-pigmentosa","tag-toksikoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4072","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4072"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4072\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}