NANOTIP ve NANOROBOTLAR<\/p>\n
Nanoteknoloji g\u00fcndeme ilk geldi\u011finde, biyoloji ve t\u0131p alanlar\u0131nda bizi nerelere g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fi hakk\u0131nda pek \u00e7ok fantastik fikir vard\u0131. \u0130\u015fte bu fikirler bug\u00fcn bize “nanot\u0131p” ve “nanorobot” teknolojilerinin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor. “Nano” kelime olarak “\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck” anlam\u0131na geliyor. B\u00f6ylelikle “nanot\u0131p”, hastal\u0131klar\u0131n ve yaralanmalar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6l\u00e7ekte tedavisi ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n
Robert Freitas’a g\u00f6re “nanot\u0131p”, insan v\u00fccudundaki biyolojik sistemlerin molek\u00fcler d\u00fczeyde nanoyap\u0131lar ve nanocihazlar kullan\u0131larak g\u00f6zlenmesi, kontrol ve tedavi edilmesi olarak tan\u0131mlanmakta. H\u00fccrelerden olu\u015fan v\u00fccudumuzda t\u00fcm hastal\u0131klar, fiziksel bozukluklar ve hatta ya\u015flanmam\u0131z bile molek\u00fcler d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fiyor. fiu anda t\u0131pta kullan\u0131lan tekniklerin molek\u00fcler d\u00fczeye inmesi s\u00f6z konusu de\u011fil. Problemlerin k\u00f6kten \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in “nanot\u0131p” parlak bir alternatif olarak g\u00f6r\u00fclmekte.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u0131pta kullan\u0131lan tedavi y\u00f6ntemleri, cerrahi m\u00fcdahale ve ila\u00e7 tedavisi. Cerrahi m\u00fcdahaleler, do\u011frudan v\u00fccudayap\u0131lan m\u00fcdahaleler ve uzman doktor ne kadar iyi yeti\u015fmi\u015f olursa olsun, anestezi, enfeksiyon kapma riski, organ reddi ya da kanserli h\u00fccrelerin tamamen temizlenememesi gibi olas\u0131l\u0131klar bunlar\u0131 tehlikeli k\u0131lar. \u0130la\u00e7 tedavisiyse insan v\u00fccudunu molek\u00fcler d\u00fczeyde etkileyen bir tedavi y\u00f6ntemi. Dola\u015f\u0131m sistemiyle v\u00fccut i\u00e7erisinde ta\u015f\u0131nan ila\u00e7 molek\u00fclleri, hedeflenmeyen b\u00f6lgelerde istenmeyen yan etkilere neden olabilir. Buna kar\u015f\u0131n nanorobotlar, hastal\u0131kl\u0131 h\u00fccreleri tan\u0131makta hi\u00e7 zorluk \u00e7ekmezler ve nerede olursa olsun bu h\u00fccreleri bulup yok edebilirler. \u0130lac\u0131n do\u011fru hedefe ula\u015fmas\u0131, \u00f6zellikle kanser hastal\u0131\u011f\u0131nda kanserli h\u00fccrelerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yok edilmesi ve bu arada sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccrelerin zarar g\u00f6rmemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131makta. \u0130\u015fte bu nedenlerle t\u0131p bilimi, al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f tedavi y\u00f6ntemlerini bir kenara atacak nanoteknolojik t\u0131bbi geli\u015fmeleri d\u00f6rt g\u00f6zle beklemekte. Nanot\u0131p, nanok\u00fcrelerle ila\u00e7 sal\u0131m\u0131ndan, doku yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek nanoteknolojik tasar\u0131ma dayal\u0131 doku iskelelerine, hatta te\u015fhis ve tedavi ama\u00e7l\u0131 nanorobotlara kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli uygulamalar\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n
Nanok\u00fcreler: \u0130la\u00e7 salan sistemlerdeki en b\u00fcy\u00fck problemlerden biri, ilac\u0131n v\u00fccudun istenilen b\u00f6lgesine ula\u015famamas\u0131. Nottingham \u00dcniversitesi’nden Bob Davis, nanok\u00fcreler i\u00e7erisine hapsedilen ila\u00e7lar\u0131, klasik ila\u00e7 kullan\u0131m y\u00f6ntemleriyle ula \u015f\u0131lamayacak b\u00f6lgelere yollamay\u0131 ba\u015fard\u0131. Nano k\u00fcreler, damara enjekte edildiklerinde genellikle karaci\u011fer veya dalakta par\u00e7alan\u0131rlar. Deri alt\u0131na enjekte edildiklerindeyse, makrofajlar (vir\u00fcs ve bakteri gibi v\u00fccuda giren yabanc\u0131 maddeleri yoketmekle g\u00f6revli h\u00fccreler) taraf\u0131ndan par\u00e7alanarak g\u00f6revlerini yerine getiremezler. Davis’in geli\u015ftirdi\u011fi y\u00f6ntemde, bu ila\u00e7 y\u00fckl\u00fc nanok\u00fcreler biyouyumlu bir polimer, \u00f6rne\u011fin polietilen glikol (PEG) ile kaplanarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccrelerinden, yani makrofajlardan korunuyorlar. \u0130la\u00e7 i\u00e7eren bu k\u00fcreler, g\u00f6nderilmek istendikleri b\u00f6lgeye ba\u011fl\u0131 olarak 20100 nanometre boyutunda. Her bir k\u00fcredeki ila\u00e7 miktar\u0131, k\u00fcrenin a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a %5’i gibi d\u00fc\u015f\u00fck bir de\u011ferde. Fakat enjeksiyon yoluyla \u00e7ok say\u0131da k\u00fcreyi v\u00fccuda yollamak m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131ndan, ila\u00e7 miktar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir problem yok. Bu sistemlerde biyolojik dokularla kaplama malzemesi aras\u0131ndaki etkile\u015fimi anlamak \u00e7ok \u00f6nemli. Biyolojik deneyler ve bilgisayar modelleriyle, ilac\u0131 istenilen hedefe yollayabilecek \u015fekilde ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte.<\/p>\n
Doku yenilenmesi: Nanoteknolojinin v\u00fccudun yeniden yap\u0131lanmas\u0131ndaki rol\u00fcne gelince… Glasgow \u00dcniversitesi’nden bir ara\u015ft\u0131rma grubu, yara iyile\u015fmesinde kullan\u0131lmak \u00fczere “ak\u0131ll\u0131 bandaj”\u0131n klinik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yapmakta. Bir teknoloji uzman\u0131, bir h\u00fccre biyolo\u011fu ve bir cerrahtan olu\u015fan bu \u00fc\u00e7 ki\u015filik ekip, h\u00fccrelerin \u00fcremesini etkileyecek malzemelerin nas\u0131l haz\u0131rlanaca\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor. Biyolojik ortamda bozunan bir polimerden haz\u0131rlanan bandaj, \u00fczerinde \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oluklar i\u00e7ermekte. Bu bandaj, yaral\u0131 tendonlar\u0131n tedavisinde b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f. Hasarl\u0131 doku yeniden yap\u0131lan\u0131rken, tendonu \u00e7evreleyen ve serbest\u00e7e hareketini sa\u011flayan k\u0131l\u0131f, tendona yap\u0131\u015f\u0131r ve b\u00f6ylece tendonun hareketi engellenir. Oysa bu oluklu bandaj hasarl\u0131 dokuya sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu yap\u0131\u015fma engelleniyor, tendon iyile\u015fiyor ve k\u0131l\u0131f da yeniden olu\u015fuyor. \u0130yile\u015fme mekanizmas\u0131 \u00e7ok net olarak anla\u015f\u0131labilmi\u015f de\u011fil; ancak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar tendonun, \u00e7evresindeki dokulara yap\u0131\u015fmas\u0131na neden olan makrofajlar\u0131n oluklara girdi\u011fini ve b\u00f6ylece tendonun yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n engellendi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Oluklar litografik y\u00f6ntemle a\u00e7\u0131l\u0131yor. Geni\u015flikleri yakla\u015f\u0131k 10 mikron, yani h\u00fccrelerin \u00e7ap\u0131 kadar. Oluklar\u0131n \u015fekli de h\u00fccrelerin oluk boyunca \u00fcremesine izin veriyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n devam\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, litografik y\u00f6ntemle polimerik malzeme \u00fczerinde desen olu\u015fturarak h\u00fccre \u00fcremesini y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015facaklar.<\/p>\n
Yeni organ geli\u015fimi: Yeni organ geli\u015ftirme konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u015fimdiye kadar k\u0131smen ba\u015far\u0131l\u0131 olan\u0131 kulakla ilgili olanlar\u0131. Bir doku iskelesi \u00fczerinde \u00fcreyen doku, geli\u015fig\u00fczel y\u00f6nlerde b\u00fcy\u00fcr. Oysa v\u00fccut i\u00e7erisindeki h\u00fccreler, organ\u0131n amac\u0131na uygun bir desen \u00fczerinde geli\u015firler. Bu sistem temelinde geli\u015ftirilen bir doku iskelesinde, polimer malzeme \u00fczerinde h\u00fccre yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla \u00fcremesini engelleyen k\u00fc\u00e7\u00fck polimerik noktalar olu\u015fturulur. Bu noktalar\u0131n yerini de\u011fi\u015ftirerek h\u00fccrelerin \u00fcreme desenini, istenilen organ i\u015flevini sa\u011flayacak \u015fekilde ayarlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Nanorobotlar: Nanorobotlar 0,5 ila 3 mikron aras\u0131nda de\u011fi\u015fen \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlarda olan ve insan v\u00fccudunu patojenlere (hastal\u0131k yap\u0131c\u0131lar) kar\u015f\u0131 etkin bi\u00e7imde savunmak amac\u0131yla tasarlanan cihazlar. Nanorobot yap\u0131s\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f olmak \u00fczere iki b\u00f6l\u00fcm halinde tasarlan\u0131r. D\u0131\u015f yap\u0131, v\u00fccudumuzda bulunan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kimyasal s\u0131v\u0131larla temas edebilecek kadar dayan\u0131kl\u0131yken, i\u00e7yap\u0131 tamamen kapal\u0131 ve gerekmedik\u00e7e s\u0131v\u0131 ge\u00e7i\u015fine izin vermeyen bir vakum ortam\u0131. Nanorobotlar, akustik sinyaller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mesaj ileterek uzman doktorla haberle\u015febilir ve verilen komutlar\u0131 yerine getirir. G\u00f6revi tamamland\u0131\u011f\u0131nda, herhangi bir yan etkiye neden olmadan ya da bozulmadan v\u00fccut d\u0131\u015far\u0131s\u0131na at\u0131l\u0131r.
\nNanorobota olas\u0131 bir \u00f6rnek olarak Robert Freitas isimli bilim adam\u0131 taraf\u0131ndan tasarlanan ve yapay bir k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresi olan respirosit verilebilir. Respirosit, v\u00fccutta dola\u015f\u0131m bozuklu\u011fu olu\u015fmas\u0131 durumunda, oksijen sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli fazladan metabolik deste\u011fi sa\u011flar. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemince reddedilmemesi ve v\u00fccuttaki bas\u0131nca dayanmas\u0131 i\u00e7in, nanorobotun d\u0131\u015f y\u00fczeyi elmas olarak tasarlanm\u0131\u015f. Elmas d\u0131\u015f y\u00fczeyin kusursuz bir \u015fekilde p\u00fcr\u00fczs\u00fcz olmas\u0131 gerekiyor. D\u0131\u015f y\u00fczeyin kimyasal tepkimeye girmeyecek \u015fekilde ve d\u00fc\u015f\u00fck biyoaktiviteye sahip olmas\u0131, y\u00fczeydeki beyaz kan h\u00fccresi etkinli\u011fini engeller. K\u00fcresel yap\u0131daki respirosit, mekanik yollar kullan\u0131larak oksijenle doldurulur. Yakla\u015f\u0131k 1000 atmosfer gibi y\u00fcksek bir bas\u0131n\u00e7ta doldurulan oksijen, nanok\u00fcresel yap\u0131dan sabit bir h\u0131zla sal\u0131nacakt\u0131r. Bir respirosit, do\u011fal bir k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresine oranla 236 kat daha fazla oksijen ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Nanorobotlar\u0131n di\u011fer olas\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131 i\u00e7erisinde kozmetik \u00fcr\u00fcnler say\u0131labilir. Nanorobot i\u00e7eren kozmetik kremler, ciltteki t\u00fcm \u00f6l\u00fc h\u00fccreleri temizleyebilir, fazla ya\u011flar\u0131 alabilir ve hatta cildin beslenmesi i\u00e7in gerekli olan maddelere takviye yapabilir. Nanorobotlar, a\u011f\u0131z ve di\u015f temizli\u011finde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z antiseptik s\u0131v\u0131lara da eklenebilir; a\u011f\u0131zda bulunan hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 bakterileri ortadan kald\u0131rabilir ve ayn\u0131 \u015fekilde plak ve tartarlar\u0131 saptayarak olu\u015fumlar\u0131n\u0131 engelleyebilir. Kullan\u0131m \u00f6m\u00fcrleri k\u0131sa olan bu nanocihazlar, biyolojik ortamlarda par\u00e7alanabilecek \u015fekilde tasarlanan yap\u0131lar\u0131 sayesinde, zararl\u0131 yan \u00fcr\u00fcnler olu\u015fturmadan, bozunarak v\u00fccuttan at\u0131labilir.<\/p>\n
Teknolojideki geli\u015fmeler sayesinde, nanorobot uygulamalar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesine bir ad\u0131m daha yakla\u015fm\u0131\u015f bulunuyoruz. \u00d6rne\u011fin, geli\u015ftirilen AFM (Atomic Force Microscope Atomik Kuvvet Mikroskopu) sayesinde bir malzemenin y\u00fczey \u00f6zellikleri, milyar kez b\u00fcy\u00fct\u00fclerek incelenebiliyor. Mikroskopik tekniklerdeki bu geli\u015fmeler, nanorobotlar\u0131n molek\u00fcler yap\u0131lar\u0131n\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak ve i\u015flevlerini denetlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli bir geli\u015fme. Bunun yan\u0131s\u0131ra Cornell \u00dcniversitesi’nde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda nanorobotlar\u0131n hareketini sa\u011flayan biyonik motorlar geli\u015ftirilmi\u015f bulunuyor.<\/p>\n
1985 y\u0131l\u0131nda Rice \u00dcniversitesi’nden Richard Smalley, karbon atomlar\u0131n\u0131n 6O’l\u0131 gruplar halinde birbirine ba\u011flanarak “buckyball” olarak isimlendirilen k\u00fcresel molek\u00fcller olu\u015fturdu\u011funu buldu. Bu k\u00fcresel molek\u00fcl k\u00fctlesine birka\u00e7 kobalt ya da nikel atomu eklendi\u011finde, 6O’l\u0131 gruplar halinde bulunan karbon molek\u00fclleri (fulleren) \u015fekil de\u011fi\u015ftirerek, kimyasal olarak kararl\u0131 ve duvar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bir atom kadar olan t\u00fcp \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Olu\u015fan bu yap\u0131, \u00e7elikten 100 kat daha sa\u011flamd\u0131r ve molek\u00fcler d\u00fczeyde ila\u00e7 hapsetmek ve ta\u015f\u0131mak amac\u0131yla nanotank olarak kullan\u0131labilir. Nanorobotlar, bu nanotanklar\u0131 v\u00fccutta istenen b\u00f6lgeye ula\u015fana dek i\u00e7 yap\u0131lar\u0131nda tutarlar.<\/p>\n
Be\u015f y\u0131l kadar \u00f6nce bilim adamlar\u0131, iki n\u00fckleotidi bir k\u00f6pr\u00fcyle birbirine ba\u011flayarak nanorobotik kollar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ilk ad\u0131m\u0131 att\u0131lar. Nanorobotlara bu kollarla vir\u00fcsleri, antijenleri ya da analiz i\u00e7in gerekli elementleri tutma yetene\u011fi kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 tasarlan\u0131yor.
\nNanorobotlar, teorik olarak 20. y\u00fczy\u0131l hastal\u0131klar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rabilir. Glasgow ve Wales \u00dcniversitelerinin ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, anormal h\u00fccrelerin ve vir\u00fcslerin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde belirlenmesini ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek bir nanoelektrod geli\u015ftirilmi\u015f. B\u00f6ylece kanda HIV saptanabilmi\u015f. Bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmadaysa, su kaynaklar\u0131nda \u00e7ok tehlikeli bir mikroorganizma olan cryptosporidium bakterisini belirleyecek bir nanoelektrod geli\u015ftirilmi\u015f.<\/p>\n
Bakteri ve vir\u00fcsler 10250 nanometre boyutunda ve elektriksel \u00f6zellikleri iyi bilinen biyolojik ‘par\u00e7ac\u0131klar’. Bir elektriksel alan uyguland\u0131\u011f\u0131nda, bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131n herbiri, alan\u0131n \u015fiddetine ve sal\u0131n\u0131m (osilasyon) frekans\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kendine \u00f6zg\u00fc bir yolda ilerler. Dr. Morgan taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen elektrodlarla, a\u015f\u0131r\u0131duyarl\u0131 bir elektriksel alan yarat\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece h\u00fccre, vir\u00fcs ve proteinlerin hareketi ve birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 sa\u011fland\u0131. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n en korkulu r\u00fcyalar\u0131ndan biri olan HIV enfeksiyonu, bu y\u00f6ntemle, klasik y\u00f6ntemlerden 23 ay \u00f6nceden saptanabilmekte. \u00c7\u00fcnk\u00fc, klasik vir\u00fcs belirleme y\u00f6nteminde antikorlar aran\u0131r. Fakat HIV vir\u00fcs\u00fc, antikorlar \u00fcretilmeden 6 ay \u00f6nce kanda bulunmakta.<\/p>\n
Art\u0131k kan\u0131m\u0131zda dola\u015fan nanoekranlar sayesinde hastal\u0131klar\u0131m\u0131za kendi kendimize tan\u0131 koyabilece\u011fimiz ve cerrahi m\u00fcdahalenin nanorobotlar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir gelecek d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi nanorobot konusundaki ara\u015ft\u0131rmalar hen\u00fcz ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, bu teknolojinin vaadetti\u011fi geli\u015fmeler sonsuz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
NANOTIP ve NANOROBOTLAR Nanoteknoloji g\u00fcndeme ilk geldi\u011finde, biyoloji ve t\u0131p alanlar\u0131nda bizi nerelere g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fi hakk\u0131nda pek \u00e7ok fantastik fikir vard\u0131. \u0130\u015fte bu fikirler bug\u00fcn bize “nanot\u0131p” ve “nanorobot” teknolojilerinin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor. “Nano” kelime olarak “\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck” anlam\u0131na geliyor. B\u00f6ylelikle “nanot\u0131p”, hastal\u0131klar\u0131n ve yaralanmalar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6l\u00e7ekte tedavisi ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Robert Freitas’a g\u00f6re …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2181,2447,9182,9165,9181,5967,2164,2279],"class_list":["post-4074","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bakteri","tag-dolasim-sistemi","tag-nanokureler","tag-nanoteknoloji","tag-nanotip-ve-nanorobotlar","tag-nukleotid","tag-oksijen","tag-virusler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4074\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}