Mikroskop, \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck cisimlerin birka\u00e7 \u00e7e\u015fit mercek yard\u0131m\u0131yla b\u00fcy\u00fct\u00fclerek g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn incelenmesini sa\u011flayan bir alet. \u00d6ncelikle isminden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, mikro, yani \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fccrelerin incelenmesinin yan\u0131s\u0131ra, sanayi, metalurji, genetik, jeoloji, arkeoloji ve kriminoloji adli bilimler alan\u0131nda da b\u00fcy\u00fck hizmetler g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
Mikroskobu, ilk \u00f6nce Hollandal\u0131 Zacharias Janssen’in, 1590 dolaylar\u0131nda bir teleskobu tadil etmek suretiyle meydana getirdi\u011fi kabul edilmektedir. Ancak bu s\u0131ralarda ba\u015fka Hollandal\u0131, Alman, \u0130ngiliz ve \u0130talyan bilginleri de, mercek sistemi tersine \u00e7evrilmi\u015f bir teleskobun, cisimleri b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011finin fark\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Nitekim d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in engizisyon i\u015fkencesine tabi tutulan ve d\u00fcnyay\u0131 g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etmekten vazge\u00e7mesi \u015fart\u0131yla Papa taraf\u0131ndan serbest b\u0131rak\u0131lan me\u015fhur \u0130talyan bilgini Galilei Galileo (1564-1642) iki mercek kullanarak baz\u0131 tecr\u00fcbelerde bulunmu\u015ftu. Bug\u00fcnk\u00fc mikroskobun ana prensiplerini ise 17. as\u0131rda Hollandal\u0131 Anton van Leeuwenhoek ve \u0130ngiliz Robert Hooke bulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan g\u00f6z\u00fc tabii bir mikroskoptur. Uzaktaki cisimler ufak g\u00f6z\u00fck\u00fcrler. Cisimler yakla\u015ft\u0131k\u00e7a teferruat\u0131 daha iyi se\u00e7ilmeye ba\u015flan\u0131r. G\u00f6z, sonsuz bir uyum \u00f6zelli\u011fine sahip olsayd\u0131 mikroskoba ihtiya\u00e7 olmazd\u0131.<\/p>\n
Genel olarak mikroskop iki b\u00fcy\u00fck k\u0131sma ayr\u0131larak incelenir: mekanik k\u0131s\u0131m ve optik k\u0131s\u0131m.<\/p>\n
\u00d6zel Mikroskoplar<\/p>\n
Stereoskopik mikroskoplar
\n Cisimlerin \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini temin etmek maksad\u0131yla stereoskopik mikroskoplar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki mikroskop optik sisteminin bir d\u00fcrb\u00fcn \u015feklinde bir sehpa \u00fcst\u00fcne montesinden ibarettir. Bu mikroskoplar biyoloji laboratuvarlar\u0131 i\u00e7in elveri\u015flidir.Objeyi inceleyebilme ve disseksiyon yapma imkan\u0131 verebilen ,iki g\u00f6zle bak\u0131larak \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sa\u011flanan mikroskoplard\u0131r.bir Carl-Zeiss stereomikroskopta bulunan x6,3 b\u00fcy\u00fctmeliobjektif ve x10 b\u00fcy\u00fctmeli ok\u00fcler ile \u00f6rne\u011fi 63 kez b\u00fcy\u00fcyterek d\u0131\u015ftan ,total olarak incelemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nPolarizasyon mikroskobu
\n D\u00f6ner bir tabla ile iki nicol prizma veya iki polar\u0131c\u0131 \u00e7uhayla donat\u0131lm\u0131\u015f bir optik mikroskoptur. Tablan\u0131n alt\u0131na yerle\u015ftirilen polar\u0131c\u0131 nicol, cismin \u00fczerine polar\u0131lm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131k g\u00f6nderir; analizleyici nicol ise, objektifin biraz \u00fczerine yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu iki prizma kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, belli bir devrani g\u00fcc\u00fc olan maddelerin veya \u00e7ift k\u0131r\u0131l\u0131ml\u0131 maddelerin bulundu\u011fu b\u00f6lgeler hari\u00e7, mikroskobun alan\u0131 karanl\u0131k olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcr.Canl\u0131 incelemeye uygun olan bu mikroskop h\u00fccre ve dokular\u0131n baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 polarize \u0131s\u0131\u011fa g\u00f6sterdikleri \u00f6zel tepkilerden hareketle geli\u015ftirilmi\u015ftir.\u00f6nemli olan polarize bir \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n bulunmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.Kaynakla kondans\u00f6r aras\u0131na konulan polarlay\u0131c\u0131 levha \u0131\u015f\u0131k demetinin ikiye ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.I\u015f\u0131k demetlerinden biri objeden di\u011feri ise k\u0131r\u0131larak obje d\u0131\u015f\u0131ndan ge\u00e7er ve tekrar birle\u015firler.Siller,keratin,kristal,sinir ve kas fibrilleri,ni\u015fasta gibi h\u00fccre ii yap\u0131lar ve b\u00f6l\u00fcnmedeki mitotik yap\u0131 gibi bir\u00e7ok molek\u00fcler d\u00fcnle\u015ftiricilerin g\u00f6sterilmesinde g\u00f6revli mikroskoplard\u0131r.
\nFaz Kontrast mikroskobu
\n Genellikle boyanm\u0131\u015f ve canl\u0131 h\u00fccrelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lma zorlu\u011fundan tercih sebebi olmaktad\u0131rlar.G\u00f6r\u00fcnen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u015feffaf objeden ge\u00e7i\u015finde,h\u00fccre i\u00e7indeki yap\u0131lar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131rma indisleri fark\u0131ndan yararlan ve farkl\u0131 yap\u0131lar\u0131 ay\u0131rt etme prensibinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.I\u015f\u0131k dalagalar\u0131 canl\u0131 h\u00fccreyi katederken bir organelle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r ve yans\u0131r.Bunun sonucunda \u0131\u015f\u0131k dalgalar\u0131 h\u00fccrelerden ayr\u0131 fazlarda veya ayr\u0131 zamanlarda \u00e7\u0131karlar.Hava ile temas eden bir \u0131\u015f\u0131k dalgas\u0131 g\u00f6ze gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdeki h\u00fccre k\u0131s\u0131mlar\u0131 farkl\u0131 olarak ay\u0131rt edilebilir.Objektif ve kondans\u00f6r mercekleri amplit\u00fcd farklar\u0131n\u0131 orataya koyan optik y\u00fczeyler bulundurduklar\u0131ndan parlakl\u0131klar\u0131 indirgenir,\u0131\u015f\u0131k dalgas\u0131 \u00f6rne\u011fi katederken b\u00fct\u00fcn noktalarda olan farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131r ve obje \u0131\u015f\u0131k mikroskobunda g\u00f6r\u00fclemezken ,burada sa\u011flanm\u0131\u015f olan kontrastl\u0131k sayesinde detayl\u0131 incelenebilir.Canl\u0131 metaryal,h\u00fccre sitoplazmas\u0131 bu mikroskop ile iyi g\u00f6sterilmektedir.
\n\u0130nterferens mikroskobu
\n * Faz kontras mikroskobunun iyi bir versiyonudur.Aralar\u0131nda bulunan tek fark \u0131\u015f\u0131k demetinin kullan\u0131mdan kaynaklan\u0131r.Bir \u0131\u015f\u0131k demeti \u00f6rnekten ge\u00e7erken di\u011feri ise \u0131\u015f\u0131ktan ge\u00e7emeyen \u0131\u015f\u0131k demetidir,de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerin farkl\u0131 yo\u011funluklar\u0131 sayesinde k\u0131r\u0131lma indisleri ile farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortaya koyar ve renkli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fumunu sa\u011flar.
\n * Diferansiyel interferens mikroskop:H\u00fccre y\u00fczeyinin daha iyi g\u00f6sterilmesini sa\u011flar ve benzer bir mikroskoptur.
\nMetalurji mikroskobu
\n Maden par\u00e7alar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7irmedi\u011fi i\u00e7in mikroskoba kuvvetli bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 ilave edilmi\u015ftir. Kaynaktan gelen \u0131\u015f\u0131k incelenecek cisme \u00e7arpt\u0131r\u0131larak objektife yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131klardan inceleme yap\u0131l\u0131r.
\nElektron mikroskobu
\n Elektron mikroskobu genel olarak cisimden sa\u00e7\u0131lan elektronlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi \u00fczerine kuruludur. Maddeyle etkile\u015fen elektronlar\u0131n dalgaboyu bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemenin nanometre boyutlar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flar. Bu tip mikroskoplar, elektron enerjisine ve \u00f6l\u00e7\u00fcm aletinin \u00e7al\u0131\u015fma moduna g\u00f6re, ge\u00e7irimli elektron mikroskobu, taramal\u0131 elektron mikroskobu, d\u00fc\u015f\u00fck enerjili elektron mikroskobu gibi farkl\u0131 s\u0131n\u0131flara ayr\u0131l\u0131r. Kullan\u0131m alanlar\u0131 temel bilimlerden (ba\u015fta kat\u0131 hal fizi\u011fi olmak \u00fczere jeoloji, biyoloji gibi bir\u00e7ok dal\u0131 i\u00e7ine alarak), t\u0131bbi ve di\u011fer teknolojik uygulamalara kadar geni\u015f bir yelpazeyi kapsar.
\nKaranl\u0131k alan mikroskobu
\n Boyanm\u0131\u015f ya da canl\u0131 \u00f6rneklerin incelenmesinde kullan\u0131l\u0131r.Karanl\u0131k Alanda \u00f6zel bir kondans\u00f6r yard\u0131m\u0131 ile \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.Otradyografide g\u00fcm\u00fc\u015flenen k\u0131s\u0131mler\u0131n ay\u0131rt edilmesini saglar.T\u0131pta spiroket gibi bakterilerin ay\u0131rdedilmesinde \u00f6nemli yer tutar.
\nFluorescens mikroskop
\n Ayd\u0131nlanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc kaynaklar kullanan (ultra viole \u0131\u015f\u0131nler\u0131 yayan ,civa veya xenon yakan ark lambalar\u0131)bir mikroskop \u00e7e\u015fididir.Baz\u0131 modellerinde lazer kullan\u0131m\u0131da g\u00f6zlenen mikroskopta obje \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 absorbe eden molek\u00fcller i\u00e7eriyosa onu farkl\u0131 renklerde yayar.\u0130nceleme yap\u0131lacak materyelde \u00f6zel boyalar ve\u00f6zel inceleme i\u015flemleri kullan\u0131l\u0131r.Parazitoloji ve bakteriolojide \u00f6nemli yer tutarlar.
\nX-Ray mikroskobu
\n I\u015f\u0131klar\u0131n ,rastlad\u0131klar\u0131 partik\u00fcllerle \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu y\u00f6nlerini de\u011fi\u015ftirmeleri sonucu merceklerde bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fur ve bu prensipte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.Bu k\u0131r\u0131n\u0131ma u\u011frayan x \u0131\u015f\u0131nlar\u0131,merceklerin \u00f6zelli\u011fi sayesinde kaynak haline getirerek obje yans\u0131t\u0131l\u0131r,buradan ince grenli foto\u011fraf pla\u011f\u0131na veya ekrana gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn yap\u0131sal \u00f6zelli\u011fi,konsantrik \u00e7izgi ve noktalardan olu\u015fmas\u0131d\u0131r.
\nConfocal Laser Scanning mikroskop
\n I\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 lazer olan optik mikroskoplarla Scanning Elektron mikroskop aras\u0131nda bir mikroskop \u00e7e\u015fididir.Fluoresens i\u015faretleyicilerle i\u015faretlenen n\u00fckleik asit dizileri bu mikroskopla incelenmektedir.
\nSaha emisyon mikroskobu
\n Metal veya yar\u0131 iletkenlerin y\u00fczey g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden kristal yap\u0131lar\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in, saha emisyon mikroskoplar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. \u00c7ok yeni bir teknik olan bu mikroskoplar\u0131 elektron ve optik mikroskoplardan ay\u0131ran \u00f6zellik, cisimden \u0131\u015f\u0131k veya foton ge\u00e7irmek yerine cismin kendisinden elektron veya iyon koparma (emisyon) olay\u0131d\u0131r. Emisyon elektrik sahas\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. \u0130ncelenecek metalden kopan elektronlar televizyon t\u00fcp\u00fcne benzer bir ekran \u00fczerine d\u00fc\u015ferek kristal yap\u0131ya g\u00f6re izler b\u0131rak\u0131r. Kristal yap\u0131n\u0131n ekrana d\u00fc\u015fen bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ayr\u0131ca foto\u011fraflanabilir. Elektron mikroskop kadar b\u00fcy\u00fctme \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7ok net ve teferruatl\u0131d\u0131r.
\nAtomik Kuvvet Mikroskobu
\n Atomik kuvvet mikroskobu(AFM) kullan\u0131larak atomik boyutta g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler lede edilerek y\u00fczey \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.Radyasyon malzeme etkile\u015fimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip olan polimerlerin ve ileri teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc s\u00fcper iletkenlerin yap\u0131m\u0131 ve karakterizasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131da yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nCEVHER M\u0130KROSKOP\u0130S\u0130
\n Bir polarizan mikroskop \u00e7e\u015fididir.Normal polarizan mikroskoptan farkl\u0131 olarak \u0131\u015f\u0131k \u00fcstten verilerek g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sa\u011flanmaktad\u0131r.Cevher minerallerinin g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131 dokusal ili\u015fkilerin yorumlanmas\u0131, maden yataklar\u0131n\u0131n ekonomik potansiyelinin belirlenmesinde ve cevher haz\u0131rlama s\u00fcre\u00e7leri \u00f6ncesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.Maden yataklar\u0131ndan al\u0131nan metalik maden \u00f6rneklerinin incekesit-parlatma laboratuvar\u0131nda parlatma \u00f6rnekleri haz\u0131rlan\u0131r.Yeni \u00fcretilen mikroskoplarda ok\u00fclerin \u00fczerinde fotoraf makinalar\u0131 eklenmi\u015ftir.Bu fotoraf makinalar\u0131n\u0131n eklenmesindeki ama\u00e7 \u00f6rneklerin fiziksel \u00f6zelliklerinin (doku v.b) resim format\u0131nda kayd\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mikroskop, \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck cisimlerin birka\u00e7 \u00e7e\u015fit mercek yard\u0131m\u0131yla b\u00fcy\u00fct\u00fclerek g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn incelenmesini sa\u011flayan bir alet. \u00d6ncelikle isminden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, mikro, yani \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fccrelerin incelenmesinin yan\u0131s\u0131ra, sanayi, metalurji, genetik, jeoloji, arkeoloji ve kriminoloji adli bilimler alan\u0131nda da b\u00fcy\u00fck hizmetler g\u00f6rmektedir. Mikroskobu, ilk \u00f6nce Hollandal\u0131 Zacharias Janssen’in, 1590 dolaylar\u0131nda bir teleskobu tadil etmek …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[9268,5293,9275,2286,9271,2599,2762,9267,4819,9272,3350,9269,9274,9270,9273],"class_list":["post-4135","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anton-van-leeuwenhoek","tag-arkeoloji","tag-atomik-kuvvet-mikroskobu","tag-elektron-mikroskobu","tag-faz-kontrast-mikroskobu","tag-genetik","tag-jeoloji","tag-kriminoloji","tag-metalurji","tag-metalurji-mikroskobu","tag-mikroskop","tag-ozel-mikroskoplar","tag-saha-emisyon-mikroskobu","tag-stereoskopik-mikroskoplar","tag-x-ray-mikroskobu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4135"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4135\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}