Hayvanlarda oldu\u011fu gibi, insanda da v\u00fccuda bi\u00e7im veren, i\u00e7 organlar\u0131 koruyan, v\u00fccudun dik durmas\u0131n\u0131 ve aktif hareket etmesini sa\u011flayan sistem vard\u0131r. Bu sisteme destek ve hareket sistemidenir. \u0130skelet ve kaslardan olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in iskelet ve kas sistemi de denir. Canl\u0131lar\u0131n hareketini sinir sistemi ve endokrin sistem d\u00fczenler ve denetler.
\nHareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsanda, destek ve hareket sistemi eleman\u0131 olan kemik doku, iskelet ad\u0131n\u0131 al\u0131r. <\/p>\n
A. \u0130NSANDA \u0130SKELET<\/p>\n
\u0130nsanda iskelet sistemi, v\u00fccudun \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130skelet sistemi hareketi sa\u011flaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7 organlar\u0131 koruma, kas ve i\u00e7 organlara ba\u011flanma y\u00fczeyi olu\u015fturma g\u00f6revi de yapar. \u0130skeleti olu\u015fturan kemikler kalsiyum deposu olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda kemiklerde kan h\u00fccreleri de meydana gelir.
\n\u0130skelet, anne karn\u0131nda sekizinci haftaya kadar k\u0131k\u0131rdakt\u0131r, daha sonra kemikle\u015fme ba\u015flar. Do\u011fumdan sonra kemik geli\u015fimim kal\u0131tsal, b\u00fcnyesel ve \u00e7evresel fakt\u00f6rler etkiler.<\/p>\n
Kemik Yap\u0131s\u0131 ve \u00c7e\u015fitleri
\n\u0130nsan iskeletin! olu\u015fturan kemikler, \u015fekillerine g\u00f6re d\u00f6rt grupta incelenir;<\/p>\n
1.Uzun Kemikler: Kol ve bacaklarda bulunur. \u0130ki ucu \u015fi\u015fkin silindirik kemiklerdir. Kemi\u011fin boyuna uzamas\u0131n\u0131 ba\u015f k\u0131sm\u0131 ile g\u00f6vdesi aras\u0131nda bulunan k\u0131k\u0131rdak doku sa\u011flar. Bir s\u00fcre sonra kemikle\u015fir. Bundan sonra kemi\u011fin uzamas\u0131 eklem k\u0131k\u0131rda\u011f\u0131 taraf\u0131ndan devam ettirilir. En d\u0131\u015fta enine b\u00fcy\u00fcmeyi ve onar\u0131lmay\u0131 sa\u011flayan kemik zar\u0131 (periost) vard\u0131r. Ba\u015f k\u0131sm\u0131nda d\u0131\u015fta ince tabaka halinde s\u0131k\u0131 kemik dokusu ortada s\u00fcngerimsi kemik doku bulunur. G\u00f6vde k\u0131sm\u0131 tamamen s\u0131k\u0131 kemik dokudan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ortadaki bo\u015flu\u011fu sar\u0131 kemik ili\u011fi doldurur. S\u00fcngerimsi kemik dokuda ise k\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fi bulunur.<\/p>\n
2. K\u0131sa Kemikler: Hemen hemen boy ve geni\u015fli\u011fi birbirine e\u015fit olan kemiklerdir. K\u0131sa kemikler d\u0131\u015ftan kemik zar\u0131 ile sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kemik zar\u0131n\u0131n alt\u0131nda sert kemik, ortada ise s\u00fcngerimsi kemik bulunur. S\u00fcngerimsi yap\u0131da k\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fine rastlan\u0131r. K\u0131sa kemiklerde kemik kanal\u0131 bulunmaz. El ve ayak parmaklar\u0131 k\u0131sa kemiklerdir
\n3.Yass\u0131 Kemikler: Kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 eni ve boyundan az olan kemiklerdir. G\u00f6\u011f\u00fcs, kafatas\u0131, k\u00fcrek ve kaburga kemikleridir. Kemik zar\u0131 alt\u0131nda s\u0131k\u0131 kemik dokusu ve bunun ortas\u0131nda s\u00fcngerimi kemik doku yer al\u0131r. K\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fi ile doludur. Sar\u0131 kemik ili\u011finin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir kanal yoktur.
\n4.D\u00fczensiz \u015fekilli kemikler: De\u011fi\u015fik \u015fekillerde olan ve genellikle di\u011fer bir ka\u00e7 kemikle ba\u011flant\u0131 kuran kemiklerdir. \u00d6rne\u011fin, omurlar, baz\u0131 y\u00fcz kemikleri gibi.
\n\u0130nsan iskeleti yakla\u015f\u0131k 207 kemikten olu\u015fmu\u015ftur. \u0130skeleti olu\u015fturan kemik say\u0131\u015f\u0131 207 olarak belirtilmesine ra\u011fmen, baz\u0131 kaynaklarda bu say\u0131ya kulak (6) ve dil (1) kemikleri de eklenerek say\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kaynaklarda ise kuyruk sokumu ve sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131 birle\u015fmi\u015f olarak kabul edildi\u011finden, kemik say\u0131\u015f\u0131 daha az g\u00f6sterilmi\u015ftir, iskelet ba\u015f, g\u00f6vde ve \u00fcyeler iskeleti olarak \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde incelenebilir .
\ne. Oval Kemikler: \u00d6rnek dizkapa\u011f\u0131 kemi\u011fi.<\/p>\n
\u0130NSANDA \u0130SKELET YAPISI <\/p>\n
\u0130nsanda i\u00e7 iskelet kemikten yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130skelet olu\u015fturan kemikle yap\u0131sal olarak \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mda incelenir.
\n\u0130NSAN \u0130SKELET\u0130N\u0130N KISIMLARI:
\n207 kemikten olu\u015fan insan iskeleti ba\u015f, g\u00f6vde, \u00fcyeler olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mda incelenir<\/p>\n
1.Ba\u015f \u0130skeleti: Beyin, beyincik ve sinir merkezlerini i\u00e7inde bulundurur. Kafatas\u0131 ve y\u00fcz iskeleti olarak iki k\u0131s\u0131mda incelenir.
\na)Kafatas\u0131 \u0130skeleti: Al\u0131n(1), yan kafa (2), art kafa(1), \u015fakak(2), temel(1) ve kalbur(1) kemiklerinden olu\u015fur. Oynamaz eklemlerle birbirlerine ba\u011flan\u0131rlar. Beyin ve beyinci\u011fi tamamen kapatarak korurlar. Yaln\u0131z omurilik ve sinirlerin giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flayan delikler vard\u0131r.
\nb)Y\u00fcz \u0130skeleti:T\u0131rnak\u00e7\u0131k(2), elmac\u0131k(2), burun(2), sapan(1), boynuzcuk(2), \u00fcst \u00e7ene(2), damak(2), alt \u00e7ene(1) kemiklerinden olu\u015fur. Oynamaz eklemlerle birbirine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece alt \u00e7ene kemi\u011fi yar\u0131 oynar eklemlerle \u015fakak kemi\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2.G\u00f6vde \u0130skeleti: Sinir sistemi ve i\u00e7 organlar\u0131 korur. V\u00fccudu dik tutar. G\u00f6vdeyi olu\u015fturan kemikler, omurga, kaburga, g\u00f6\u011f\u00fcs, omuz ve kal\u00e7a kemiklerinden olu\u015fmu\u015ftur. Omurga, boyundan kuyruk sokumuna kadar uzanan 33 omurun \u00fcst \u00fcste gelmesi ile olu\u015fmu\u015ftur. Her omurda iki yan \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131, bir dikensi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131, omur cismi, omur deli\u011fi, omur yaylar\u0131 ve eklem \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 vard\u0131r. \u00dcst \u00fcste gelen omurlar k\u0131k\u0131rdak disklerle birbirine ba\u011flanarak omurgay\u0131 olu\u015ftururlar. Omurlar \u00fcst \u00fcste geldi\u011finde omur delikleri birle\u015ferek omurga kanal\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Omurga kanal\u0131n\u0131 omurilik doldurur. Omurga ortalama 75 cm uzunlu\u011funda, diren\u00e7li ve b\u00fck\u00fclgen, uzun, \u2018S\u2019 \u015feklinde bir kemik dizisidir. Omurga b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ekle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt e\u011frilik g\u00f6ze \u00e7arpar: \u00d6ne do\u011fru d\u0131\u015fb\u00fckey boyun e\u011frili\u011fi; \u00f6ne do\u011fru i\u00e7b\u00fckey s\u0131rt e\u011frili\u011fi(kifoz); \u00f6ne do\u011fru d\u0131\u015fb\u00fckey bel e\u011frili\u011fi (lordoz); \u00f6ne do\u011fru i\u00e7b\u00fckey sa\u011fr\u0131 e\u011frili\u011fi.
\n Boyun b\u00f6lgesinin birinci kemi\u011fine atlas kemi\u011fi, ikinci kemi\u011fine ise eksen kemi\u011fi denir.\u0130\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015flerdir. Boyunun sa\u011fa sola d\u00f6nmesini sa\u011flarlar. S\u0131rt b\u00f6lgesi 12 omurdan olu\u015fur. Kaburgalar bir u\u00e7lar\u0131 ile s\u0131rt omuruna ba\u011flan\u0131rlar. Bel b\u00f6lgesi 5 omurdan olu\u015fur. V\u00fccudun hi\u00e7bir k\u0131sm\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kolayl\u0131kla hareket edebilir. Sa\u011fr\u0131 b\u00f6lgesi 5 omurdan olu\u015fur. \u0130nsan\u0131n dik durmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fcmesinde etkili olan b\u00f6lgedir.Kuyruk sokumu 4 omurdan olu\u015fmu\u015ftur. Bu omurlar birle\u015ferek tek omur halini alm\u0131\u015ft\u0131r.
\nG\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fi v\u00fccudun g\u00f6\u011f\u00fcs b\u00f6lgesinde yer alan \u00fcst k\u0131sm\u0131 geni\u015f, alta do\u011fru sivrilen yass\u0131 bir kemiktir. V\u00fccudun g\u00f6\u011f\u00fcs k\u0131sm\u0131nda yer alan 15-20 cm boyundaki bu kemi\u011fe g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fi denir. Sap, g\u00f6vde ve han\u00e7erimsi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmu\u015ftur.
\n\u00dczerinde enine ibikler ve kas-ba\u011f ba\u011flant\u0131 yerleri bulunur. On iki \u00e7ift olan kaburgalar\u0131n ilk yedi \u00e7ifti g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fine, sekiz, dokuz ve onuncu \u00e7iftler ise yedinci kaburgaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Son iki kaburgan\u0131n u\u00e7lar\u0131 serbesttir. Y\u00fcz\u00fcc\u00fc kaburgalar denir.
\n Omuz kemerleri \u00f6nde k\u00f6pr\u00fcc\u00fck (2), arkada k\u00fcrek (2) kemi\u011finden olu\u015fur. Kal\u00e7a kemeri kal\u00e7a, oturga ve \u00e7at\u0131 kemiklerinden olu\u015fur. Kal\u00e7a kemikleri birbirleriyle ve sa\u011fr\u0131 b\u00f6lgesi kemikleriyle birle\u015ferek le\u011fen denilen yap\u0131y\u0131 olu\u015fturur. Le\u011fen g\u00f6vdeye ba\u011flanarak kar\u0131n b\u00f6lgesindeki i\u00e7 organlara alttan desteklik sa\u011flar.<\/p>\n
3.\u00dcye \u0130skeleti:
\nOmuz kemeri ve kal\u00e7a kemeri ile g\u00f6vdeye ba\u011flan\u0131r. Omuz kemeri, \u00f6nde k\u00f6pr\u00fcc\u00fck, arkada k\u00fcrek kemi\u011finden olu\u015fur. Bir ucuyla g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fine, bir ucuyla k\u00fcrek kemi\u011fine ba\u011flan\u0131r. Kal\u00e7a kemeri, kal\u00e7a, oturga ve \u00e7at\u0131 kemi\u011finden olu\u015fur. Bu kemikler \u00f6nden birbirleriyle, arkadan sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131yla kayna\u015farak le\u011fen kemi\u011fini olu\u015fturur. Bu yap\u0131 g\u00f6vdeye ba\u011flanarak kar\u0131n bo\u015flu\u011fundaki organlara alttan desteklik verir ve korur.
\nKollar, bir pazu kemi\u011fi, bir \u00f6n kol, bir dirsek, sekiz el bilek, be\u015f el tarak, on d\u00f6rt el parmak olmak \u00fczere her biri otuz kemikten olu\u015fur. \u00d6n kol kemi\u011fi, dirsek kemi\u011fi taraf\u0131na d\u00f6nme yetene\u011findedir. B\u00f6ylece elin ve d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sa\u011flan\u0131r.
\nBacak kemikleri, bir uyluk, bir diz kapa\u011f\u0131, bir bald\u0131r, bir kaval, yedi ayak bilek, be\u015f ayak tarak ve on d\u00f6rt ayak parmak kemi\u011fi olmak \u00fczere otuz kemikten olu\u015fur. Uyluk kemi\u011fi v\u00fccudun en uzun ve en sa\u011flam kemi\u011fidir. \u00dcstte, yuvarlak ucuyla kal\u00e7adaki eklem \u00e7ukuruna girer. Baca\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda \u00f6nde bulunan kemi\u011fe kaval, arkada bulunan kemi\u011fe bald\u0131r kemi\u011fi denir. Kaval kemi\u011fi \u00fcstten, uyluk kemi\u011finin alt ucuyla diz eklemini olu\u015fturur.
\nDiz kapa\u011f\u0131 kemi\u011fi, diz eklemini korur. Ayak iskeletinde bilek kemiklerinin ikisi kayna\u015farak topuk kemi\u011fini olu\u015fturur. \u0130nsanlar topuk ve parmaklar\u0131yla yere basarlar.<\/p>\n
a)Kol Kemikleri: Paz\u0131(1), \u00f6n kol(1), dirsek(1), bilek(8), tarak(5), parmak(14)
\nb)Bacak Kemikleri: Uyluk(1), dizkapa\u011f\u0131(1), kaval(1), bald\u0131r(1), bilek(7), tarak(5), parmak(14)<\/p>\n
2. Eklem Yap\u0131s\u0131 ve \u00c7e\u015fitleri
\nKemikler, yan yana ve u\u00e7 uca geldiklerinde g\u00f6revlerine ve hareket durumlar\u0131na g\u00f6re aralar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar yaparlar. Bu ba\u011flant\u0131lara eklem denir. Eklemler hareket derecesine g\u00f6re \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde incelenir:
\nOynamaz Eklemler: Kafatas\u0131 gibi iskeletin hareket etmeyen k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki kemiklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kemikler, \u00e7ok s\u0131k\u0131 \u015fekilde birbirine testere di\u015fi gibi girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131larla ba\u011fl\u0131d\u0131r .
\nAz Oynar Eklemler: Hareketleri s\u0131n\u0131rl\u0131 olan eklemlerdir. Omurlar\u0131n eklemleri bu tiptir. Omurlar birbiri \u00fczerine do\u011frudan do\u011fruya binmezler, aralar\u0131nda fibr\u00f6z k\u0131k\u0131rdaktan yap\u0131lm\u0131\u015f yast\u0131klar (diskler) vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda omurlar birbirleriyle ligamentler (kiri\u015fler) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kaburgalar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fi ile yapt\u0131\u011f\u0131 eklem de az oynar ekleme \u00f6rnektir. Omurlarda disklerin kaymas\u0131yla bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 denen omurga rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olu\u015fur.
\nOynar Eklemler: \u00c7o\u011funlukla v\u00fccudun hareket g\u00f6revini \u00fczerine alm\u0131\u015f kemikler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen tam hareketli eklemlerdir. Bu eklemlerde, iki kemikten birinin \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ile di\u011ferinin girintisi birbirine uyacak \u015fekildedir . \u0130ki kemi\u011fin aras\u0131nda sinoviyal bo\u015fluk oldu\u011fundan kemiklerin serbest hareket etmesi sa\u011flan\u0131r.. Eklem k\u0131k\u0131rdaklar\u0131 kemiklerin u\u00e7unu \u00f6rterek hem onlara u\u00e7larda d\u00fczg\u00fcnl\u00fck verir; hem de k\u0131smen esneklik kazand\u0131r\u0131r. Sinoviyal bo\u015flu\u011fu i\u00e7ten saran sinoviyal zar vard\u0131r. “Sinoviyal zar”, kan ve lenf damarlar\u0131n-dan sinoviyal s\u0131v\u0131y\u0131 (eklem s\u0131v\u0131s\u0131) s\u00fczmeye yarar. Bu s\u0131v\u0131 eklemlerin kaygan olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130leri ya\u015flarda eklem kat\u0131la\u015fmalar\u0131 bu s\u00fczme g\u00f6revinin bozuklu\u011fundan olur. Eklemleri olu\u015fturan kemikler birbirlerine ligamentler ve k\u0131smen kaslarla ba\u011flan\u0131r. Eklemlerin \u00fczerinde eklemi koruyan eklem kaps\u00fcl\u00fc bulunur.<\/p>\n
\u0130SKELET HASTALIK VE RAHATSIZLIKLARI
\n \u0130skeletle ilgili hastal\u0131klar kemikleri(k\u0131r\u0131klar, iltihaplar, kanserler vb.) ve eklemleri etkiler (\u00e7\u0131k\u0131klar, artrozlar vb.) etkiler.
\nK\u0131r\u0131klar: Do\u011frudan do\u011fruya kemik \u00fczerine veya \u00e7evre dokulara etki eden darbeler ve \u00e7arpmalar sonucunda kemik dokusu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na k\u0131r\u0131k ad\u0131 verilir. Dokular\u0131n zay\u0131flamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kendili\u011finden olu\u015fan k\u0131r\u0131klar da g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, k\u0131r\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu travmalar nedeniyle meydana gelir. Darbenin \u015fiddetine ve niteli\u011fine g\u00f6re kemiklerde \u00e7atlaklar ve iki veya \u00e7ok par\u00e7al\u0131 k\u0131r\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kemik par\u00e7alar\u0131 yaradan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorsa a\u00e7\u0131k k\u0131r\u0131ktan s\u00f6z edilir. Klinik a\u00e7\u0131dan k\u0131r\u0131k tan\u0131s\u0131 radyografilerle konur ve de\u011fi\u015fik \u015fiddette a\u011fr\u0131larla beraber i\u015flev kayb\u0131n\u0131n bulunmas\u0131yla kendini g\u00f6sterir.
\n Tedavinin temeli, zarar g\u00f6ren kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n cerrahi y\u00f6ntemlerle yerine yerle\u015ftirilmesinden sonra v\u00fccudun o b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hareketsizle\u015ftirilmesine dayan\u0131r. Basit k\u0131r\u0131klar\u0131n tedavisi i\u00e7in d\u0131\u015f ateller yeterli olur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k par\u00e7al\u0131 k\u0131r\u0131klar\u0131n tedavisinde cerrahi giri\u015fime ba\u015f vurulur ve v\u00fccutta yabanc\u0131 cisim tepkimelerine yol a\u00e7mayan metal \u00e7iviler, levhalar ve \u00e7ubuklar kullan\u0131l\u0131r. Hareketsizle\u015fme s\u00fcreci i\u00e7inde v\u00fccut kendi kendine yeni bir kemik dokusu \u00fcreterek k\u0131r\u0131k yerin kaynamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130lk d\u00f6nemde k\u0131r\u0131k par\u00e7alar\u0131 aras\u0131nda kalan bo\u015fluk kan ve lenfle dolar; bu s\u0131rada ba\u011f dokusu tomurcuklar\u0131 kan p\u0131ht\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ferek bir ba\u011f dokusu nedbesi yarat\u0131r. Daha sonra kan damarlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kom\u015fu kemiklerdeki kalsiyum depolar\u0131ndan sa\u011flanan kalsiyum, nedbenin mineralize olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Damarca zengin kemik zar\u0131 bu d\u00f6nemde \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Kemik dokusunun eski halini kazanabilmesi daha uzun bir s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015febilir.
\nKemik \u0130ltihaplar\u0131: Kemik dokusunu etkileyen iltihabi hastal\u0131klar mikrobik, paraziter(asalaklara ba\u011fl\u0131) veya kimyasal kaynakl\u0131 olabilir. Genellikle al\u00e7\u0131 uygulanmas\u0131 ve antibiyotiklerin kullan\u0131lmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi i\u00e7in yeterli olur.
\nB\u00fcy\u00fcme ve Kire\u00e7le\u015fme Bozukluklar\u0131: En \u00f6nemli b\u00fcy\u00fcme bozuklu\u011fu olan c\u00fccelik boyun yetersiz uzamas\u0131 demektir. C\u00fccelik hormon bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 olabilece\u011fi gibi metabolizma bozukluklar\u0131na da ba\u011fl\u0131 olabilir. Nadir g\u00f6r\u00fclen bir kal\u0131t\u0131msal hastal\u0131k olan akondroplazide ise kemik b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flayan b\u00fcy\u00fcme k\u0131k\u0131rdaklar\u0131 \u00e7ok erken ya\u015fta kapan\u0131r.
\n A\u015f\u0131r\u0131 boy uzamas\u0131 ve irile\u015fme ile kendini g\u00f6steren jigantizm hastal\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 durumlarda hipofizin a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme hormonunun fazla miktar\u0131 \u00fcretilmesi nedeniyle olu\u015fur. Bu hastal\u0131\u011fa yakalanan ki\u015filerde iri c\u00fcsseye ra\u011fmen, kas g\u00fcc\u00fc normalin alt\u0131ndad\u0131r ve hassas bir yap\u0131 bulunur.
\n Kemiklerde ilerleyici kire\u00e7sizle\u015fmeye yol a\u00e7an ve kemik erimesi olarak da bilinen osteoporoz \u00f6zellikle menopoz d\u00f6nemindeki kad\u0131nlarda ortaya \u00e7\u0131kar. Hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni hormon d\u00fczeninin bozulmas\u0131d\u0131r.
\nUr Hastal\u0131klar\u0131: V\u00fccudun b\u00fct\u00fcn di\u011fer organlar\u0131 gibi kemiklerde de habis urlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ur kemik dokusundan kaynaklanabilece\u011fi gibi ba\u015fka bir organdan kaynaklanan bir metastaza da ba\u011fl\u0131 olabilir. Kemik dokusundan \u00e7\u0131kan osteosarkom daha \u00e7ok \u00e7ocuklarda ve gen\u00e7lerde bacak kemiklerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha s\u0131k rastlanan ikincil kanserler s\u0131kl\u0131kla ileri ya\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kar; bunlarda \u015fiddetli a\u011fr\u0131lar ve kemik dokusunun ileri derecede hassas hale gelmesi gibi belirtiler bulunur.
\nEklem Hastal\u0131klar\u0131: Travmalardan ileri gelen eklem hastal\u0131klar\u0131na \u00f6rnek olarak burkulmalar ve \u00e7\u0131k\u0131klar say\u0131labilir. Ayr\u0131ca yeni do\u011fanda do\u011fu\u015ftan kal\u00e7a \u00e7\u0131k\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 verilen bir durum g\u00f6r\u00fclebilir. Romatolojik hastal\u0131klar s\u0131n\u0131f\u0131nda yer alan di\u011fer iki \u00f6nemli eklem hastal\u0131\u011f\u0131da artroz(eklem k\u0131k\u0131rda\u011f\u0131n\u0131n tahrip olmas\u0131) ve artrittir.(eklem bo\u015flu\u011funu kaplayan dokunun iltihab\u0131)<\/p>\n
KAS S\u0130STEM\u0130
\nKaslar kas\u0131labilen, dolay\u0131s\u0131yla da hareketleri sa\u011flama \u00f6zelli\u011fi olan yap\u0131lard\u0131r. V\u00fccuda desteklik eder, hareketi sa\u011flar, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 meydana getirir. Ayr\u0131ca i\u00e7 organlar\u0131 ba\u011flar ve onlar\u0131 ask\u0131da tutar. \u00c7e\u015fitli organizmalarda farkl\u0131 kas tipleri vard\u0131r. Protistlerde \u00e7izgisiz kas telcikleri bulunur. Basit \u00f6zellikte olmas\u0131na ra\u011fmen bir tek h\u00fccreli olan paramesyum da kontraktif kofullar kas i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Omurgas\u0131zlarda ise \u00e7o\u011funlukla d\u00fcz kaslardan olu\u015fur. Yava\u015f ve ritmik kas\u0131l\u0131rlar. Solucanlarda, yumu\u015fak\u00e7alarda d\u00fcz kaslar bulunur. Eklembacakl\u0131larda u\u00e7ma ve s\u0131\u00e7ramay\u0131 sa\u011flayan \u00e7izgili kaslar bulunur. T\u00fcm omurgal\u0131larda iskeleti hareket ettiren \u00e7izgili kaslar, yemek borusunda, midede, ba\u011f\u0131rsaklar, kan damarlar\u0131n\u0131n duvarlar\u0131nda, \u00fcreme organlar\u0131 ve di\u011fer organ duvarlar\u0131nda ise d\u00fcz kaslar bulunur. Kaslar d\u00fcz kas, \u00e7izgili kas ve kalp kas\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir.
\n 1.D\u00fcz Kaslar: H\u00fccreleri mekik \u015feklindedir. B\u00fcy\u00fckl\u00fckleri bulunduklar\u0131 yere g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00c7ekirdekleri h\u00fccrenin orta k\u0131sm\u0131nda bulunur. Tek \u00e7ekirdeklidirler. Sitoplazmas\u0131na sarkoplazma, h\u00fccre zar\u0131na ise sarkolemma denir. Sitoplazmada g\u00f6r\u00fclen, boyuna iplik\u00e7iklere ise miyofibril denir. Miyofibriller, aktin ve miyozin denilen kas proteinlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Kas\u0131lmay\u0131 bunlar sa\u011flar.
\n D\u00fcz kaslar istem d\u0131\u015f\u0131 hareket eden kaslard\u0131r. Kas\u0131lmalar\u0131 yava\u015f ve d\u00fczenlidir. Otonom sinir sistemi kontrol\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Eklembacakl\u0131lar hari\u00e7 t\u00fcm omurgas\u0131zlarla omurgal\u0131lar\u0131n dola\u015f\u0131m, sindirim, solunum gibi sistemleri meydana getiren organlar\u0131n duvarlar\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fcz kaslar bulunur.
\n2.\u00c7izgili Kaslar: \u0130skelet sistemiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan kaslard\u0131r. Beyin kontrol\u00fcnde iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Kas\u0131lma hareketleri merkezi sinir sistemine ait motor sinirlerle kontrol edilir. D\u00fcz kaslara oranla daha h\u0131zl\u0131 kas\u0131labilirler.
\n H\u00fccreleri uzun ve silindirik \u015feklinde olup h\u00fccre s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz oldu\u011fundan \u00e7ok \u00e7ekirdekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcrler. Oval \u015fekilli \u00e7ekirdekler h\u00fccrenin kenar k\u0131sm\u0131nda bulunurlar. Bir \u00e7izgili kas\u0131n yap\u0131s\u0131 t\u00fcm bir kastan yap\u0131 birimlerine do\u011fru; kas demeti, kas teli, telcikler (miyofibril, aktin ve miyozin proteinleri) olarak s\u0131ralana bilinir. Sarkoplazma i\u00e7inde miyofibriller aras\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f zengin bir endoplazmik retikulum a\u011f\u0131 (sarkoplazmik retikulum) vard\u0131r. Miyofibriller \u00f6zel bir dizili\u015f g\u00f6steririler. Bu dizili\u015f a\u00e7\u0131k ve koyu bantlar meydana getir. <\/p>\n
Kas liflerinde a\u00e7\u0131k renkli g\u00f6r\u00fclen I band\u0131, koyu renkli g\u00f6r\u00fclen A band\u0131 olarak isimlendirilir. I band\u0131n\u0131 tam ortas\u0131nda koyu renkli ince \u00e7izgi Z band\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. A band\u0131n\u0131n ortas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen b\u00f6lgeye ise H band\u0131 ad\u0131 verilir. Kas dokusunda ard arda gelen iki Z band\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lgeye sakromer denir ve kas\u0131lma birimi olarak kabul edilir. Miyofibriller \u00e7ok daha ince ipliklerin d\u00fczenlenmesiyle meydana gelmi\u015flerdir. Bunlardan kal\u0131n ve k\u0131sa olanlar\u0131na miyozin, ince ve uzun olanlar\u0131na ise aktin iplikleri denir. Bu ipliklerin temel yap\u0131lar\u0131 proteindir. <\/p>\n
Miyozin iplikleri kom\u015fu I band\u0131na ge\u00e7mezler. Aktin iplikleri ise I bantlar\u0131n meydana getiriler ve k\u0131smen iki taraftan A band\u0131n\u0131n i\u00e7ine girerler. B\u00f6ylece A bantlar\u0131n\u0131n ucunda miyozin ve aktin iplikleri bulunurken orta k\u0131s\u0131mlar\u0131nda sadece miyozin iplikleri yer al\u0131r. Sadece miyozin ipliklerinden olu\u015fan bu k\u0131s\u0131m H band\u0131n\u0131 meydana getirir. Aktin iplikleri I band\u0131n\u0131n ortas\u0131nda birle\u015ftikleri yere de Z \u00e7izgisi denir. Kasa \u00e7izgili g\u00f6r\u00fcn\u00fcm bu \u015fekilde kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. I band\u0131 yaln\u0131z aktin ipliklerinden, H band\u0131 yaln\u0131z miyozin ipliklerinden, A band\u0131 ise hem aktin hem de miyozin ipliklerinden olu\u015fur.<\/p>\n
Kas Proteinlerinin S\u0131ralan\u0131\u015f\u0131: Kas telleri aktin ve miyozin proteinlerinden ba\u015fka hemoglobine benzeyen miyoglobin proteinini i\u00e7erirler. Miyoglobinin g\u00f6revi kaslarda O2 azald\u0131\u011f\u0131 zaman kandan O2 almak ve oksidasyonu sa\u011flamakt\u0131r. Miyofibrilin O2\u2019e ba\u011flanma kapasitesi hemoglobinden fazlad\u0131r. \u00c7izgili kaslar\u0131n kemiklere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerler s\u0131k\u0131 ba\u011f dokudan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara kas kiri\u015fleri veya tendonlar denir. \u0130skelet kaslar\u0131 bir taraftan hareketli bir kemi\u011fe ba\u011flan\u0131rken di\u011fer taraftan mutlaka hareketli bir ekleme ba\u011flanm\u0131\u015flard\u0131r. Kemi\u011fe ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 nokta ba\u015flang\u0131\u00e7noktas\u0131, ekleme ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 nokta sonlan\u0131\u015fnoktas\u0131d\u0131r. Bu iki tutunma aras\u0131nda kalan k\u0131s\u0131m kar\u0131n k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u0130skelet kaslar\u0131 \u00e7o\u011funlukla \u00e7iftler halinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.
\n 3.Kalp Kas\u0131: \u00c7izgili kas olmas\u0131na ra\u011fmen irademiz d\u0131\u015f\u0131nda kas\u0131lma faaliyeti g\u00f6steriri (Otonom sinir sistemine ba\u011fl\u0131d\u0131r). Bu kas enine bantla\u015fma g\u00f6sterir. Kas telleri k\u0131sa boylu olup tek \u00e7ekirdeklidir. Birbirine ba\u011fland\u0131klar\u0131 yerde ara diskler bulunur. S\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in oksijen gereksinimleri \u00e7ok fazlad\u0131r. <\/p>\n
KAYAN \u0130PL\u0130KLER H\u0130POTEZ\u0130
\n Bu hipoteze g\u00f6re kas\u0131lma aktin ve miyozin ipliklerinin hareketine ba\u011fl\u0131 olup ince aktin iplik\u00e7iklerinin kal\u0131n miyozin iplik\u00e7iklerinin \u00fczerinden kaymas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Miyozin iplik\u00e7ikleri hareket etmez, aktin iplik\u00e7iklerinin boylar\u0131 k\u0131salmaz ama iki elin parmaklar\u0131 gibi i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7erek kayarlar. Kas\u0131lma s\u0131ras\u0131nda A band\u0131n\u0131 boyu de\u011fi\u015fmezken I band\u0131 k\u0131sal\u0131r, H aral\u0131\u011f\u0131 yok olur. \u0130ki Z \u00e7izgisi birbirine yakla\u015f\u0131r. B\u00f6ylece kas kas\u0131lmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir.. <\/p>\n
Gev\u015feme an\u0131nda ise tam tersi ger\u00e7ekle\u015fir. Kas eski \u00f6zelli\u011fine kavu\u015fur. Bu mekanik olayda baz\u0131 kimyasal maddeler g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ok miktarda da enerji harcan\u0131r. Kaslar enerjinin yo\u011fun \u00fcretildi\u011fi ve harcand\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Bu y\u00fczden kas h\u00fccrelerinde ve \u00f6zellikle kalp kas\u0131nda mitakondrilerin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Antagonize Hareket: \u0130skelet kaslar\u0131 genelde \u00e7iftler halinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan her grup birbirinin tersine hareket eder. Biri kas\u0131l\u0131rken di\u011ferinin gev\u015feyip uzamas\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen bu harekete antagonist hareket denir. Kalpte kulak\u00e7\u0131k ve kar\u0131nc\u0131klar\u0131n kas\u0131l\u0131p gev\u015femesi ile kol ve bacaklar\u0131n b\u00fck\u00fclmesi buna \u00f6rnektir. Bu t\u00fcr kaslara antagonistkaslar denir. Eklem dik ve hareketsiz kal\u0131rsa her iki grup kas da ayn\u0131 anda kas\u0131l\u0131p gev\u015fer. Bu t\u00fcr kaslara ise sinerjist kaslar denir.<\/p>\n
Kas Sars\u0131
\nBir kasa k\u0131sa s\u00fcreli bir uyar\u0131n\u0131n etki etti\u011finde kas \u00f6nce kas\u0131l\u0131r, sonra gev\u015fer ve eski halini al\u0131r, bu olaya kas sars\u0131s\u0131 (kas\u0131l sars\u0131lma) denir. Kas sars\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en alete miyograf denir. Bu arac\u0131n \u00e7izdi\u011fi grafi\u011fe de miyogram denir.
\nBir kas sars\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 evrede tamamlan\u0131r.
\nI.Gizli Faz: Uyarman\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile kas\u0131n kas\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7en faz.
\nII.Kas\u0131lma Faz\u0131: Kas\u0131n giderek kal\u0131nla\u015f\u0131p k\u0131sald\u0131\u011f\u0131 faz.
\nIII.Gev\u015feme Faz\u0131:Kas\u0131n kas\u0131l durumundan ilk halini al\u0131ncaya kadarki faz. Dinlenme faz\u0131na ge\u00e7meden kasa \u00fcst \u00fcste verilen uyart\u0131lar, kas\u0131n normalden fazla kas\u0131lmas\u0131na neden olur. Buolay birikim denir. Birikimde tek tek kas sars\u0131lar\u0131n\u0131n birbirine kat\u0131lmas\u0131yla uyum i\u00e7inde kuvvetli kas hareketleri olur.<\/p>\n
Fizyolojik Tetanoz ve Tonus: \u00c7izgili kaslar\u0131n uyar\u0131larak kas\u0131lmas\u0131n\u0131 beyin ve omurilikten gelen sinir impulslar\u0131 sa\u011flar. Kas h\u00fccrelerinin hepsi bir veya birka\u00e7 noktadan sinir h\u00fccreleriyle temas halindedir. Bir kas, k\u0131sa aral\u0131klarla s\u0131k\u0131 s\u0131k sinir impulslar\u0131 ile uyar\u0131l\u0131rsa s\u00fcrekli bir kas\u0131lma hali g\u00f6sterir. Buna fizyolojik tetanoz ad\u0131 verilir. Fizyolojik tetanos halindeki kas gev\u015femez. Normal bir kas dinlenme halinde bile hafif kas\u0131l\u0131 durumdad\u0131r. Buna tonus denir. Fel\u00e7 ve bayg\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda kaslar tonus halindedir. Fel\u00e7 gibi nedenlerle hareket yetene\u011fimizin kaybolmas\u0131 kaslar\u0131n bozulmas\u0131ndan de\u011fil, kaslara uyart\u0131 ta\u015f\u0131yan sinirlerin zedelenmesinden dolay\u0131d\u0131r. Tonus uyart\u0131lara daha \u00e7abuk cevap vermemizi sa\u011flar.
\n Kas\u0131lma miktar\u0131
\n Zaman
\n Fizyolojik Tetanoz <\/p>\n
KASILMANIN K\u0130MYASAL A\u00c7IKLAMASI
\n \u00c7izgili kaslar miyelinli sinir lifleri ile uyar\u0131l\u0131r. Sinir u\u00e7lar\u0131 kas h\u00fccreleri \u00fczerinde bir \u00e7ok kollara ayr\u0131larak sonlan\u0131r. Bu noktalara motor plak denir. Sinir ve kas h\u00fccrelerinin bir araya geldi\u011fi b\u00f6lgede sinir h\u00fccreleri taraf\u0131ndan bir t\u00fcr sinir hormonu (n\u00f6rotransmiter) olan asetilkolin salg\u0131lan\u0131r. Asetilkolin hormonunun g\u00f6revi kas h\u00fccrelerinin endoplazmik retikulumlar\u0131nda depo edilmi\u015f bulunan Ca++ iyonlar\u0131n\u0131 aktin ve miyozin proteinlerini aras\u0131na yaymak ve kas\u0131lma hareketini ba\u015flatmakt\u0131r. \u0130\u015fte kas\u0131lma olay\u0131 bu de\u011fi\u015fmelerle birlikte ba\u015flar. Kas telcikleri kas\u0131l\u0131r.
\n Kas\u0131n kas\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli uyar\u0131 \u015fiddetine e\u015fik \u015fiddeti denir. Kas\u0131n bir kez kas\u0131l\u0131p gev\u015femesine de kas\u0131l sars\u0131 denir. Bir sars\u0131lman\u0131n olabilmesi i\u00e7in uyar\u0131n belli bir \u015fiddetten yukar\u0131 olmas\u0131 gerekir. Daha hafif \u015fiddetteki uyar\u0131lara, kas cevap vermez, sars\u0131nt\u0131 olmaz. Uyar\u0131n\u0131n \u015fiddeti artt\u0131k\u00e7a kas\u0131lmada belli bir dereceye kadar fazlala\u015f\u0131r. Ancak \u00f6yle bir an gelir ki, \u015fiddet ne kadar artarsa arts\u0131n kas\u0131lman\u0131n derecesi de\u011fi\u015fmez.
\n Kalp kas\u0131nsa ise durum farkl\u0131d\u0131r. Kalp kas\u0131 her zaman daima verebilece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc verir. Kalp kas\u0131n\u0131n sars\u0131 do\u011furan en k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fiddetteki uyarana ve en b\u00fcy\u00fck \u015fiddetteki uyarana verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k daima ayn\u0131d\u0131r. (Ya hep ya hi\u00e7 kural\u0131)
\n Kas\u0131lma i\u00e7in gereken enerji ATP\u2019den kar\u015f\u0131lan\u0131r. Ancak kas\u0131lma olay\u0131 \u00e7ok fazla enerji harcanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Harcanan ATP\u2019nin hemen sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in yaln\u0131z kaslara \u00f6zg\u00fc yedek enerji deposu mevcuttur. Bu yedek enerji deposuna kreatin fosfat (CP) denir. Kreatin fosfat\u0131n y\u00fcksek enerjili fosfat\u0131 kopar ve ADP ile birle\u015fir. B\u00f6ylece hemen ATP sentezi sa\u011flanm\u0131\u015f olur
\n\u00b7 ATP \u00ae(Ca++)\u00aeADP + P +Enerji
\n\u00b7 Kas\u0131lma an\u0131nda: Kreatin fosfat + ADP \u00ae ATP + Kreatin
\n\u00b7 Dinlenme an\u0131nda: Kreatin + ATP \u00ae Kreatin fosfat + ADP
\n Kreatin fosfat\u0131n buradaki g\u00f6revi acil enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ADP\u2019ye P vererek ATP \u00fcretmektir. Kas\u0131n \u00e7abuk ve s\u00fcrekli hareketi bu \u015fekilde sa\u011flan\u0131r. ATP elde etmenin bir di\u011fer yolu ise kastaki glikojenin glikoza, glikozu da glikoliz ile ATP\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesidir. Glikoz olay\u0131 glikojen ile ba\u015flar ve p\u00fcrivik asidin laktik aside d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile tamamlan\u0131r.
\na) Zor ve uzun s\u00fcreli hareketler s\u0131ras\u0131nda, kas h\u00fccreleri kasa yeteri kadar oksijen ta\u015f\u0131yamaz. Glikoliz laktik aside par\u00e7alan\u0131r.
\nKas glikojeni \u00ae Glikoz \u00ae P\u00fcrivik asit \u00ae Laktik asit + 2ATP
\n Laktik asit, sinir u\u00e7lar\u0131 ile kas tellerinin aras\u0131n\u0131 kapayarak uyart\u0131n\u0131n iletilmesini engeller. Buna kas yorgunlu\u011fu denir. Dinlenme an\u0131nda kasa yeteri kadar oksijen gelir. Laktik asidin \u00e7o\u011fu glikojene d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, bir k\u0131sm\u0131 da mitakondrilerdeki krebs \u00e7emberine girebilmek i\u00e7in p\u00fcrivik aside d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. A\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerji kreatin fosfatta depolan\u0131r. Bu \u015fekilde laktik asit oksidasyonu sa\u011flanarak kas yorgunlu\u011fu giderilir.
\nb) Kasa yeteri kadar oksijen geldi\u011finde h\u00fccre solunumu yap\u0131l\u0131r.
\nKas glikojeni \u00ae Glikoz \u00ae P\u00fcrivik asit \u00ae 6CO2 + 6H2O +38ATP
\n A\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerji daima kreatin fosfatta depolan\u0131r. H\u00fccreler \u00e7ok miktarda mitakondri kapsamazlar. Kreatin fosfat kas\u0131lma i\u00e7in gerekli olan enerjiyi sa\u011flayan ATP\u2019yi iste\u011fi anda meydana getirir. Fakat h\u00fccreler \u00e7ok miktarda kreatin fosfat kapsamaz. Enerji \u00f6nce glikojenden sa\u011flan\u0131r. Kaslar\u0131n kas\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yaralan\u0131lan enerji kayna\u011f\u0131 kas glikojenidir. <\/p>\n
KAS HASTALIKLARI<\/p>\n
G\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, fel\u00e7ler ve bunun gibi i\u015flevsel bozukluklarla kendini g\u00f6steren kas hastal\u0131klar\u0131n\u0131 nitelendirmek i\u00e7in miyopati terimi kullan\u0131l\u0131r. Fakat, kaslar\u0131n i\u015flevi sinir sistemine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu terim yetersiz kalmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok sinir-kas hastal\u0131klar\u0131 veya motor \u00fcnite hastal\u0131lar\u0131 terimleri kullan\u0131l\u0131r.
\nKastaki Hastal\u0131klar: Kas liflerinde ortaya \u00e7\u0131kan bozukluklar\u0131n \u00e7o\u011fu, bir tek genin hasar\u0131na ba\u011fl\u0131, monogenik bozukluklard\u0131r; distrofik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, kas\u0131n hacminin azald\u0131\u011f\u0131 atrofiler ve miyopatiler bunlara \u00f6rnek verilebilir. Bu bozukluklar sonucunda kas i\u015flevleri ya \u00e7ok zay\u0131flar yada fel\u00e7ler ortaya \u00e7\u0131kar.
\nMoton\u00f6rondaki Hastal\u0131klar: Moton\u00f6ronlar\u0131n akson uzant\u0131lar\u0131nda veya h\u00fccre g\u00f6vdelerindeki bozukluklar bu n\u00f6ronlar\u0131n ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu kas h\u00fccrelerini atrofiye u\u011framas\u0131na yol a\u00e7ar; bunun nedeni, hi\u00e7bir emir alamayan h\u00fccrenin i\u015flev g\u00f6rememesidir.
\nMotorplaktaki Hastal\u0131klar: Sinirle kas\u0131n birle\u015fti\u011fi motor plakta, kas zar\u0131 \u00fczerinde yer alan asetil kolin al\u0131c\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen bozuklular, sinirsel uyar\u0131n\u0131n kasa gerekti\u011fi gibi ge\u00e7ebilmesini engeller ve kas yeterli cevab\u0131 veremez.
\nSarkoplazmadaki Hastal\u0131klar: Sarkoplazmik retikulum borucuklar\u0131ndaki anormallikler, kalsiyumun toplanmas\u0131 ve pompalanmas\u0131yla ilgili i\u015flevsel bozukluklara yol a\u00e7ar. Bunun sonucunda anormal bir \u0131s\u0131 \u00e7\u0131karan denetimsiz kas\u0131lmalar ortaya \u00e7\u0131kar.
\n B\u00fct\u00fcn bu hastal\u0131klar erken \u00e7ocuk \u00e7a\u011f\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131\u011fa kadar ya\u015fam\u0131n her d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Neden olduklar\u0131 klinik belirtiler ki\u015fiden ki\u015fiye veya ayn\u0131 ki\u015finin farkl\u0131 kas gruplar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hayvanlarda oldu\u011fu gibi, insanda da v\u00fccuda bi\u00e7im veren, i\u00e7 organlar\u0131 koruyan, v\u00fccudun dik durmas\u0131n\u0131 ve aktif hareket etmesini sa\u011flayan sistem vard\u0131r. Bu sisteme destek ve hareket sistemidenir. \u0130skelet ve kaslardan olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in iskelet ve kas sistemi de denir. Canl\u0131lar\u0131n hareketini sinir sistemi ve endokrin sistem d\u00fczenler ve denetler. Hareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5770,6698,2597,8855,7563,8858,6023,5771,2631,9355,2265,6697,7549,6691,5766,5768,2402,9356,5767,6018],"class_list":["post-4198","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bas-iskeleti","tag-cizgili-kas","tag-duz-kas","tag-duzensiz-sekilli-kemikler","tag-eklem-hastaliklari","tag-eklem-yapisi-ve-cesitleri","tag-fizyolojik-tetanoz","tag-govde-iskeleti","tag-hipofiz","tag-insanda-destek-ve-hareket-sistemi","tag-kalsiyum","tag-kas-proteinleri","tag-kas-sistemi","tag-kemik-iltihaplari","tag-kemik-yapisi-ve-cesitleri","tag-kisa-kemikler","tag-sinir-sistemi","tag-tetanoz","tag-uzun-kemikler","tag-yassi-kemikler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4198"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4198\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}