1-) DNA dan RNA sentezi (Transkripsiyon) : Erkek bir canlidan gelen spermin tasidigi bir miktar DNA ile disi bir canlidan gelen yumurtanin tasidigi DNA birleserek tam bir DNA yi verir.Bu DNA meydana gelecek yavrunun t\u00fcm \u00f6zelliklerini i\u00e7inde barindirir.Mesela bu canlinin DNA sinda 1 milyar gen var ise bu genlerin 500 milyontanesi anneden 500 milyon taneside babadan gelir.Yumurta ile spermin birlesmesinin ardindan DNA daki o essiz sifreler \u00e7\u00f6z\u00fclerek, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir yumurta (zigot) dan kocaman bir canliyi meydana getirmeye baslar. Ilk asama RNA sentezidir.Bu islem DNA nin a\u00e7ilmasiyla baslar.Biliyoruzki DNA daki bazlar karsi karsiya gelip el ele tutusarak her iki omurgayi birlestirmislerdi.Fakat bu bazlar ellerini birakarak yani aralarindaki baglari kopararak DNA nin \u00e7ift zincirli yapisini tipki bir “fermuar” gibi a\u00e7maya baslar. DNA \u00e7\u00f6z\u00fclmeye basladik\u00e7a “RNA polimeraz” adi verilen \u00f6zel bir protein DNA nin \u00fczerinde gezerek onu okumaya ve RNA yi sentezlemeye baslar.
\nB\u00fcy\u00fck mavi b\u00f6lge RNA polimerazi temsil etmektedir.Yesil serit ise sentezlenen RNA dir. Anlasilacagi gibi DNA zinciri a\u00e7ilmis ve RNA polimeraz enzimi vasitasiyla DNA daki bazlara karsilik gelen diger bazlar birbirlerine eklenerek RNA \u00fcretilmektedir. \u00dcretilen RNA nin DNA dan tek farki Adenin bazinin karsisina Timin yerin ” U ” harfiyle g\u00f6sterilen ” Urasil ” bazinin gelmis olmasidir.\u00dcretimi tamamlanan RNA daha sonra DNA \u00fczerinden ayrilarak bir dizi isleme tabii tutulur. Bu islemler sirasinda RNA kaba olarak DNA dan \u00fcretildikten sonra \u00fczerinde d\u00fczeltmeler yapilir.Nasilki bir marangoz kestigi tahtalari d\u00fczeltmek i\u00e7in yontuyorsa, h\u00fccrede ayni sekilde \u00fcretilen kaba RNA yi d\u00fczeltmek i\u00e7in bir dizi enzimi g\u00f6revlendirir. Not: \u00dcretilen bu RNA, mRNA (mesajci RNA) dir<\/p>\n
2-) RNA dan protein sentezi (Translasyon): D\u00fczeltme islemleri tamamlanmis olan mRNA daha sonra \u00e7ekirdek (nukleus) den \u00e7ikarak “Ribozom” adi verilen bir organele dogru yol almaya baslar.Ribozoma ulasan mRNA ribozoma baglanir. mRNA nin bir \u00f6zelligi ise DNA daki gibi siralanan bazlarin 3 l\u00fc gruplar halinde ayrilmis olmasidir.Bir \u00f6rnek verelim ; DNA \u00fczerindeki kodonlar ” AATGCCGATGTA ” seklinde ise, sentezlenen mRNA nin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ” UUA-CGG-CUA-CAU ” seklinde olacaktir.Dikkat ederseniz baz siralamasinda bir degisme yoktur, yanlizca bazlar 3 l\u00fc gruplar halinde taksim edilmislerdir.Taksim edilen bu 3 l\u00fc gruplara ise “Kodon” adi verilir.Tabii RNA da adenin bazina karsilik urasil bazinin, guanin bazina karsilik ise sitozin bazinin geldigini unutmamak gerekir. Bu sekilde \u00fcretilen mRNA ribozoma baglandiktan sonra 3 l\u00fc gruplarin okunmasina baslanir.tRNA adi verilen bir baska RNA \u00e7esidi ise bildigimiz mRNA veya DNA kadar uzun degildir.tRNA (Tasiyici RNA) \u00fczerinde yanlizca 15-20 baz sirasi bulundurur.tRNA nin diger bir \u00f6zelligi ise birbiri ardina siralanan bazlarin bir daire olusturacak sekilde baglanmasidir.Bunu halay \u00e7eken bir grup insana benzetebilirsiniz. tRNA halkasinin \u00fczerinde iki \u00f6nemli b\u00f6lge vardir.Bu b\u00f6lgelerden ilki, tasiyacagi aminoasidin taninmasini saglayan b\u00f6lgedir.Diger b\u00f6lge ise tRNA nin mRNA ya baglanacagi, 3 adet baz sirasindan olusan b\u00f6lgedir.Bu b\u00f6lgeye ise ” Anti-kodon ” adi verilir. mRNA \u00fczerinde bazlarin 3 l\u00fc gruplar halinde dizildiginden bahsetmistik.Iste tRNA \u00fczerinde bulunan, ” anti-kodon ” adi verilen ve yanlizca 3 adet baz sirasindan olusan bu b\u00f6lge, ribozoma tutunmus mRNA \u00fczerindeki ” kodon ” adi verilen 3 l\u00fc gruplara baglanir.Tabii tRNA larin anti – kodonlari, mRNA \u00fczerindeki kodonlara sirasiyla baglanirken beraberlerinde tasidiklari aminoasitleride getirmislerdir.Bu y\u00fczden tRNA ya bu isim verilmistir.” Aminoasiti tasiyan RNA ” tRNA lar aminoasitleri tasiyip sirasiyla kodonlara baglandik\u00e7a, tRNA larin sirtlarindaki aminoasitlerde birbirleriyle baglanmaya baslarlar.
\n.G\u00f6r\u00fcld\u00fcg\u00fc gibi mRNA daki kodonun baz dizilimi GCC, bu kodona baglanan tRNA nin ise anti – kodonu CGG seklindedir. tRNA \u00fczerinde bulunan pembe halka ise ” aminoasit ” i temsil etmektedir. Y\u00fczlerce binlerce tRNA yanyana dizildiklerinde, \u00fczerlerindeki aminoasitlerde yanyana gelmis olur.Iste yanyana gelmis olan bu aminoasitler birbirleriyle bag yaparak proteini sentez etmeye baslar.Hatirlarsaniz protein molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn aminoasit zincirlerinden meydana geldigini soylemistik. Yukarida anlatmak istedigimiz olaylari yandaki sekil gayet iyi a\u00e7ikliyor.Sag tarafta yaklasmakta olan mavi renkli tRNA lar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.tRNA larin \u00fczerlerinde ise yesil ve sari renklerle g\u00f6sterilmis ” aminoasit ” ler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.Yesil renkli serit mRNA yi, boynuzlu gri yapi ise ribozomu temsil etmektedir. tRNA lar sirasiyla mRNA \u00fczerine yerlestikten sonra, sirtlarindaki amino asitler bag yapar.Tam bu sirada isi biten tRNA y\u00fck\u00fcn\u00fc bosaltmis olarak mRNA dan bagini kopararir ve ribozomdan ayrilir.Fakat tasidigi amino asit, kendinden \u00f6nceki tRNA nin getirdigi aminoasitle bag yapmis olarak protein zinciri olusumuna katilir. Bu ger\u00e7ektende insani hayranlik i\u00e7erisinde birakan bir sistemdir.Bug\u00fcn d\u00fcnya \u00fczerinde yapay olarak \u00fcretilen proteinler bile canli bir h\u00fccre tarafindan \u00fcretilen proteinin adi bir taklidi olmaktadir. <\/p>\n
3-) Proteini \u00fcretilen h\u00fccrenin farklilasmasi: Buraya kadar olan asamalar h\u00fccrede protein sentezi i\u00e7in gerekli islemleri kapsiyordu.Bundan sonra ise \u00fcretilen proteinin \u00e7esidine g\u00f6re h\u00fccrenin kazandigi fonksiyondur. Bir yumurta ile bir spermin birlesmesiyle meydana gelen yapi zigot adini alir ve tek bir h\u00fccreden ibarettir.Zigot i\u00e7erisinde DNA kendisinin bir kopyasini \u00e7ikarir.Dolayisiyla h\u00fccrede DNA miktari iki katina \u00e7ikmis olur.Fakat h\u00fccre derhal b\u00f6l\u00fcnmeye baslar bu DNA lardan birisi bir h\u00fccreye giderken diger DNA ise ikinci yavru h\u00fccreye aktarilir.B\u00f6ylelikle h\u00fccre ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fcs olur.B\u00f6l\u00fcnmeler ta ki anne karninda bir bebegin meydana gelmesine dek s\u00fcrer. Yani tek bir h\u00fccre, o kadar \u00e7ok b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irirki sayilari trilyonlari bulur ve bir canli embriyoyu (anne karnindaki bebek) meydana getirir.DNA sifrelemesi ise bu noktada devreye girer. Bir \u00f6nceki basamagimiz protein sentezi ile ilgiliydi.Fakat proteinler \u00e7esitli h\u00fccreler i\u00e7in farkli tiplerde \u00fcretilir.Bir yavru anne karninda gelisirken, yavrunun g\u00f6zlerini olusturacak h\u00fccrelerdeki DNA lar yanlizca g\u00f6z organi ile ilgili proteinleri \u00fcretirler.Ayni sekilde yavrunun beynini olusturacak h\u00fccrelerin DNA lari ise yanlizca beyin organi ile ilgili proteinleri \u00fcretirler. Burada \u00f6nemli olan nokta sudur.Insanin kemik h\u00fccresi olsun, karaciger h\u00fccresi olsun, b\u00f6brek hucresi olsun kisacasi v\u00fccudunun her bolgesindeki h\u00fccrelerin i\u00e7indeki DNA larda insanin b\u00fct\u00fcn organlarini olusturacak bilgiler saklidir.Fakat saklanan bu bilgilerden yanlizca ilgili organ i\u00e7in \u00fcretilecek protinlerin meydana getirilmesi saglanir.Yani her h\u00fccrede insan v\u00fccudunun her organinin protein bilgileri saklanir fakat bu proteinlerin hepsi \u00fcretilmez.Yanlizca meydana getirilecek organla ilgili proteinler \u00fcretilir.Bir organda, organla ilgili proteinler disinda DNA da saklanan diger proteinlerin \u00fcretilmemesi i\u00e7in DNA nin \u00fczeri ” Histon ” adi verilen \u00f6zel bir proteinle \u00f6rt\u00fcl\u00fcr. H\u00fccrelerin programlanmis bir sekilde farkli farkli proteinler \u00fcretip farkli organlara d\u00f6n\u00fcsmesi olayina Tip dilinde farklilasma (morfogenez) denir.Bug\u00fcn bilim adamlarinin kafasini kurcalayan en b\u00fcy\u00fck problem ise h\u00fccrelerdeki ” Histon ” larin hangi genlerin \u00fczerini \u00f6rt\u00fcp hangilerinin \u00fczerini a\u00e7ik birakacagini nereden bildigidir.\u00c7\u00fcnk\u00fc proteinlerde birer molek\u00fcld\u00fcr ve molek\u00fcllerde atomlardan olusur.Dolayisiyla suursuz atomlarin bu derece zekice d\u00fcs\u00fcn\u00fclm\u00fcs bir mekanizmayi meydana getirmesi beklenemez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1-) DNA dan RNA sentezi (Transkripsiyon) : Erkek bir canlidan gelen spermin tasidigi bir miktar DNA ile disi bir canlidan gelen yumurtanin tasidigi DNA birleserek tam bir DNA yi verir.Bu DNA meydana gelecek yavrunun t\u00fcm \u00f6zelliklerini i\u00e7inde barindirir.Mesela bu canlinin DNA sinda 1 milyar gen var ise bu genlerin 500 milyontanesi anneden 500 milyon taneside …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[9309,3378,5969,2499,8760,9359,3377],"class_list":["post-4202","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-dna-dan-rna-sentezi","tag-embriyo","tag-morfogenez","tag-protein-sentezi","tag-rna-polimeraz","tag-transkripsiyon-translasyon-morfogenez","tag-zigot"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4202"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4202\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}