Mutasyonlar, bir canlinin DNA si \u00fczerinde yani genetik bilgileri \u00fczerinde meydana gelen degisikliklerdir.Dogada mutasyonlara \u00e7ok nadiren rastlanilmasina karsin meydana geldigi canli \u00fczerinde agir tahribatlara neden olmaktadir. Mutasyonlar “nokta” mutasyonu ve “kromozom” mutasyonu olmak \u00fczere iki ana sinifa ayrilir.Bu iki ana mutasyon haricinde de mutasyonlar meydana gelmektedir fakat yazimizda diger \u00e7esitlerine yer vermedik.”Nokta” mutasyonlari, DNA nin yanlizca \u00e7ok kisitli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde meydana gelen mutasyonlardir.Bir veya birkac baz sirasinin kopmasi veya yerlerinin degismesi nokta mutasyonlarina \u00f6rnek verilebilir.”Kromozom” mutasyonlarina asagidaki sekillerden sonra deyinecegiz.
\nIplik gibi g\u00f6r\u00fcnen bu yapi upuzun bir baz sirasindan olusur.DNA daki nokta mutasyonlari, bu uzun baz sirasindaki bir veya birka\u00e7 bazin kopmasi veya yer degistirmesi seklinde meydana gelir. Sagdaki resimde ise DNA ipliginin d\u00f6n\u00fcmler yaparak paketlenmis hali g\u00f6r\u00fclmektedir (birisi solda birisi sagda iki karmasik yapi).Iste DNA nin bu sekilde paketlenmis haline ” Kromozom ” adi verilir. Kromozom mutasyonlarinda ise, kromozomun bir par\u00e7asinda kopma veya crossing-over sirasinda yanlis bir kromozomla par\u00e7a degis tokusu meydana gelmektedir.Dolayisiyla kromozom mutasyonlari, nokta mutasyonlarindan daha agir hasarlara neden olur.
\nYukaridaki k\u00fc\u00e7\u00fck resimde ise nokta mutasyonunu temsil eden bir \u00e7izim g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mutasyonlarin gunumuzdeki en iyi \u00f6rneklerine Down sendromu, Palindromi(alti parmaklilik), Albinizm (Beyaz sa\u00e7 ve beyaz tenlilik) ve Kan kanserini verebiliriz. Bunlarin herbiri birbirinden korkun\u00e7 hastaliklar olup \u00e7ogu mutasyonlar canlinin \u00f6l\u00fcm\u00fcne bile neden olabilmektedir. Dogada hi\u00e7bir yararli mutasyon yoktur.Meydana gelen mutasyonlar \u00e7esitlerine g\u00f6re ya canlida agir bir hasara neden olur, yada canli \u00fczerinde etkisiz kalir. Asagidaki iki ayri karede g\u00f6r\u00fclen resimler “Kan kanseri”ne yakalanmis bir insandaki kan h\u00fccrelerini g\u00f6stermektedir.
\nFakat kanserli bir insanin kan h\u00fccreleri “orak” sekline d\u00f6n\u00fcsm\u00fcst\u00fcr. Bunun nedeni, kan hucrelerinin \u00fcretiminden sorumlu DNA molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde bulunan sifrelerden birisinin dejenere olmasindan dolayidir.Bu hata kan h\u00fccresinin \u00fcretildigi proteinin 6.aminoasitinin yerine baska bir aminoasidin baglanmasina neden olur. DNA \u00fczerindeki bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck hata bile canli bir organizma \u00fczerinde korkun\u00e7 sonu\u00e7lar dogurabilmektedir. Belki zaman zaman televizyonlarda g\u00f6rmuss\u00fcn\u00fczd\u00fcr , 6 ayakli koyun, iki basli sigir veya yapisik ikizler.Bu canlilarin hepsi mutasyonlar sonucunda sakat kalmislardir.\u00d6zellikle “\u00c7ernobil” faciasindan sonraki kusaklarda korkun\u00e7 derecede sakatliklar g\u00f6r\u00fclm\u00fcst\u00fcr. Bunun temelinde ise “mutasyona yol acan etmenler” yatar.Bu etmenlerin basinda ise kimyasal maddeler, fiziksel etkiler ve radyoaktif isima gelmektedir.Radyoaktif isinlar \u00e7ok y\u00fcksek enerjili olup gen dizilerinde kopmalara neden olurlar.\u00c7ernobil ve Hirosima sehirlerinde meydana gelen her iki n\u00fckleer facianin \u00fczerinden yillar ge\u00e7mesine ragmen halen bir\u00e7ok \u00e7ocuk ya sakat yada kanserli olarak d\u00fcnyaya gelmektedir.
\nDogada nadiren de olsa kendiliginden mutasyonlar meydana gelebilmektedir.Fakat canli h\u00fccrelerindeki kusursuz kontrol sistemleri sayesinde DNA \u00fczerinde herhangi bir hataya yer vermemek i\u00e7in bir \u00e7ok enzim g\u00f6revlendirilmistir.Bu enzimler DNA \u00fczerinde s\u00fcrekli dolasarak kompa, kayma veya yer degistirme gibi hatalari d\u00fczelterek mutasyonun meydana gelmesini engellerler. Olagan\u00fcst\u00fc kusursuz bir sistemin y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gittigi canlilar ve onlarin h\u00fccrelerinde, mutasyon gibi agir hasarlarin meydana gelmesi, canlilarin i\u00e7 yapilarinin ne kadar kompleks oldugunu ve canli h\u00fccrelerinde kesinlikle hata ve tesad\u00fcfe yer verilmedigini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mutasyonlar, bir canlinin DNA si \u00fczerinde yani genetik bilgileri \u00fczerinde meydana gelen degisikliklerdir.Dogada mutasyonlara \u00e7ok nadiren rastlanilmasina karsin meydana geldigi canli \u00fczerinde agir tahribatlara neden olmaktadir. Mutasyonlar “nokta” mutasyonu ve “kromozom” mutasyonu olmak \u00fczere iki ana sinifa ayrilir.Bu iki ana mutasyon haricinde de mutasyonlar meydana gelmektedir fakat yazimizda diger \u00e7esitlerine yer vermedik.”Nokta” mutasyonlari, DNA nin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[9361,2763,2285,9360,2470,9344],"class_list":["post-4204","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-albinizm","tag-cernobil","tag-enzim","tag-gen-degisiklikleri","tag-kromozom","tag-mutasyonlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4204"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4204\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}