Osmanl\u0131 Devleti<\/p>\n
Osmanl\u0131 Devletinin Do\u011fu\u015fu
\nAnadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yeniden birli\u011fe kavu\u015fturan, yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenmesini sa\u011flayan Osmanl\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 meselesi, Bat\u0131 Anadolu’nun u\u00e7 b\u00f6lgesinde yeni bir T\u00fcrkiye’nin do\u011fu\u015fu ile s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 hanedan\u0131n\u0131n mensup bulundu\u011fu, O\u011fuzlar’\u0131n sa\u011f kolu olan G\u00fcnhan kolunun Kay\u0131 boyu, dokuzuncu y\u00fczy\u0131ldan itibaren, Sel\u00e7uklular’la beraber Ceyhun nehrini ge\u00e7erek \u0130ran’a geldi. Rivayetlere g\u00f6re, Horasan’da Merv ve Mahan taraf\u0131na yerle\u015fen Kay\u0131lar, Mo\u011follar\u0131n tecav\u00fczleri \u00fczerine, yerlerini b\u0131rakarak Azerbaycan’a ve Do\u011fu Anadolu’ya g\u00f6\u00e7 ettiler. Bir rivayete g\u00f6re, Ahlat’a yerle\u015fen Kay\u0131lar, oradan Erzurum ve Erzincan’a, daha sonra Amasya’ya gelerek, oradan Halep taraflar\u0131na g\u00f6\u00e7 ettiler. Bir k\u0131sm\u0131 Caber Kalesi civar\u0131nda kal\u0131rken, di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 \u00c7ukurova’ya gitti. \u00c7ukurova’ya gelenler, daha sonra Erzurum civar\u0131nda S\u00fcrmeli\u00e7ukur’a vard\u0131lar. Aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan ihtilaf \u00fczerine, bir k\u0131sm\u0131 as\u0131l yurtlar\u0131na d\u00f6nerken, Ertu\u011frul ile karde\u015fi D\u00fcndar’\u0131n emrindekiler, bir m\u00fcddet S\u00fcrmeli\u00e7ukur’da kald\u0131ktan sonra, Mo\u011follar\u0131n bat\u0131ya ak\u0131nlar\u0131 \u00fczerine, Sel\u00e7uklu sultan\u0131 Alaaddin Keykubad’a m\u00fcracaat ederek Karacada\u011f taraflar\u0131ndaki Rum (Bizans) hududuna yerle\u015ftirildikleri s\u00f6ylenirse de bu, tarih\u00ee ger\u00e7eklere pek uygun d\u00fc\u015fmemektedir.
\nG\u00fcnd\u00fcz Alp’i Ertu\u011frul Gazi’nin babas\u0131 olarak g\u00f6steren ve bug\u00fcn ilim \u00e2leminde kabul edilen di\u011fer bir rivayete g\u00f6re ise, G\u00fcnd\u00fcz Alp’in Ahlat’ta vefat\u0131ndan sonra oyma\u011f\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7en o\u011flu Ertu\u011frul Gazi, buradan hareketle Erzincan’a oradan da Bizans s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n olmak gayesiyle, Karacada\u011f m\u0131nt\u0131kas\u0131na gelmi\u015ftir. Kesin olan bir \u015fey varsa o da Ertu\u011frul Gazi liderli\u011findeki Kay\u0131lar\u0131n, on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda Ankara’n\u0131n bat\u0131s\u0131nda bulunmalar\u0131d\u0131r. Sonralar\u0131, tahminen 1231 y\u0131l\u0131nda, Sultan Al\u00e2addin’in kendilerine \u0131kta (arazi) olarak verdi\u011fi S\u00f6\u011f\u00fct ve Domani\u00e7’e gelip yerle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan Mo\u011follar, Orta Asya T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve medeniyetini imha ederken, istil\u00e2n\u0131n deh\u015feti kar\u015f\u0131s\u0131nda, onlar\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131ndan kurtulan b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ebe kitleleri, \u015fehirli \u00e2lim, t\u00e2cir, edebiyat\u00e7\u0131 ve sanatk\u00e2rlar da Anadolu’ya s\u0131\u011f\u0131n\u0131yordu. G\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, Sel\u00e7uklu hududunda eskiden beri mevcut g\u00f6\u00e7ebelerle yeni T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ve u\u00e7lardaki yo\u011funlu\u011fu s\u00fcratli bir \u015fekilde artt\u0131r\u0131yordu. Kaynaklar\u0131n kay\u0131t ve tasvirine g\u00f6re, Azerbaycan ve Arran (Karada\u011f) ovalar\u0131 ile vadileri, kar\u0131ncalar gibi kayna\u015f\u0131yor ve g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131 buradan Anadolu’ya ak\u0131yordu. B\u00f6ylece, Mo\u011follardan ka\u00e7an T\u00fcrkmenler, Anadolu’ya n\u00fcfus ve hayatiyet getiriyor ve siyasi par\u00e7alanmaya ra\u011fmen bu \u00fclke yeni bir kudret kazan\u0131yordu. 1261’den itibaren, Mo\u011fol kontrol\u00fcn\u00fcn nispeten zay\u0131f bulundu\u011fu ve T\u00fcrkmen n\u00fcfusunun gittik\u00e7e kuvvetlendi\u011fi K\u0131z\u0131l\u0131rmak’\u0131n bat\u0131s\u0131ndaki b\u00f6lgede (Kastamonu-Ankara-Ak\u015fehir-Antalya hatt\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131nda) uc beylikleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Eski\u015fehir, K\u00fctahya, Afyon ve Denizli, Sel\u00e7uklu-\u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerle\u015fti\u011fi uc merkezleri olarak y\u00fckselip Gazi T\u00fcrkmenlerin faaliyette bulundu\u011fu en ileri uc b\u00f6lgesiyle Sel\u00e7uklu uc b\u00f6lgesi aras\u0131nda bir ara b\u00f6lge haline geldiler. Uc b\u00f6lgelerinde ortaya \u00e7\u0131kan T\u00fcrkmen beylikleri aras\u0131nda Konya’ya hakim olan Karamano\u011fullar\u0131 en kuvvetlisi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve Sel\u00e7uklular\u0131n varisi oldu\u011funu iddia ediyordu. Bat\u0131 Anadolu’da Ayd\u0131no\u011fullar\u0131, devrin \u015fartlar\u0131na g\u00f6re m\u00fckemmel bir donanma g\u00fcc\u00fcne sahip bulunuyordu.G\u00f6\u00e7ebe bir kavmin s\u00fcratle denizci olmas\u0131 ve Adalar (Ege) Denizini alt \u00fcst eden gazalar\u0131yla hayranl\u0131k uyand\u0131rmas\u0131, \u015fa\u015f\u0131lacak bir geli\u015fmeydi. Bu devir Anadolu’sunda yine m\u00fchim say\u0131labilecek bir g\u00fcce sahip bulunan Germiyano\u011fullar\u0131, Karesio\u011fular\u0131, Mente\u015feo\u011fullar\u0131, Saruhano\u011fullar\u0131, Hamido\u011fullar\u0131 ve Candaro\u011fullar\u0131 beyliklerinden her biri, kendi hesab\u0131na yay\u0131lma m\u00fccadelesine giri\u015fti. Bunlar aras\u0131nda S\u00f6\u011f\u00fct’te kurulan Osmanl\u0131 Beyli\u011fi en m\u00fctevaz\u0131 bir durumda bulunuyordu.<\/p>\n
Ertu\u011frul Gazi, tahminen doksan ya\u015f\u0131nda oldu\u011fu halde, 1288’de vefat etti\u011finde, Osmanl\u0131 Beyli\u011fi; Karacada\u011f, S\u00f6\u011f\u00fct, Domani\u00e7 ve \u00e7evresinde 4800 kilometrekarelik m\u00fctevaz\u0131 bir toprak par\u00e7as\u0131na sahipti. Ertu\u011frul Bey’in vefat\u0131ndan sonra, u\u00e7taki O\u011fuz a\u015firetlerinin ittifak\u0131yla, Kay\u0131 boyundan oldu\u011fu i\u00e7in, Osman Bey hepsine ba\u015f se\u00e7ildi. Di\u011fer Anadolu beyleri birbirleriyle u\u011fra\u015f\u0131rken Osman Bey, Bizans’la m\u00fccadele etti. Bu sayede, 1288’de Sel\u00e7uklu sultan\u0131n\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi hakimiyet al\u00e2metlerini alan Osman Gazi, b\u00f6ylece kendi n\u00fcfuz b\u00f6lgesini ve oradaki reayay\u0131 (halk\u0131) Bizans’a ve kom\u015fu beylere kar\u015f\u0131 koruma mesuliyetini y\u00fcklenmi\u015f oldu. \u00c7evresine ald\u0131\u011f\u0131 Samsa \u00c7avu\u015f, Konuralp, Ak\u00e7akoca, Aykut Alp, Abdurrahman Gazi gibi a\u015firet beyleriyle birlikte fetih hareketini ba\u015flatan Osman Gazi k\u0131sa s\u00fcrede \u0130n\u00f6n\u00fc, Eski\u015fehir, Karacahisar, Yarhisar, \u0130neg\u00f6l ve Bilecik’i zaptetti. Bilecik’in fethi ve Osman Bey’in beylik merkezini buraya nakletmesiyle; Anadolu Sel\u00e7uklular\u0131’nca Mo\u011follara kar\u015f\u0131 giri\u015filen ba\u015far\u0131s\u0131z S\u00fclemi\u015f isyan\u0131 neticesinde Sultan III. Alaaddin Keykubad’\u0131n ka\u00e7mas\u0131 hemen hemen ayn\u0131 tarihlere rastlad\u0131. Bu sebeple Sel\u00e7uklu Devleti’nin ba\u015fs\u0131z kalmas\u0131 neticesinde daha serbest hareket etmeye ba\u015flayan Osman Gazi, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (istikl\u00e2lini) ilan etti (27 Ocak 1300). B\u00f6lgenin ve Bizans’\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durumdan istifade eden Osman Bey’in kuvvetleri, Bursa \u00f6n\u00fcne kadar ak\u0131nlarda bulunuyordu. Lefke, Mekece, Akhisar, Geyve ve Leblebici kalelerinin fethinden sonra Osman Gazi, asker\u00ee harek\u00e2t\u0131n ba\u015f\u0131na o\u011flu Orhan Gazi’yi getirdi (1320). Osman Gazi, Bundan sonra \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar, te\u015fkil\u00e2t meseleleriyle me\u015fgul oldu. 1324 veya 1326’da \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc tahmin edilen Osman Bey vefat etti\u011fi s\u0131rada, Bursa Osmanl\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7ti. Bursa’n\u0131n zapt\u0131ndan sonra, beylik merkezi buraya nakledildi ve \u015fehir yeni binalarla s\u00fcslendi. Ger\u00e7ekte, Sel\u00e7uklular\u0131n tarih sahnesinden \u00e7ekilmesiyle Anadolu bir virane g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Mo\u011follar\u0131n Anadolu’daki etkisi hal\u00e2 hissediliyordu. Ancak, Sel\u00e7ukludan kalan de\u011ferli hazineler vard\u0131. Bunlar dil, din ve alfabe birli\u011fiydi. Bunun ruhu da gaza a\u015fk\u0131 idi. Osmanl\u0131, bunlar\u0131n hepsini kendinde toplam\u0131\u015ft\u0131. Dil, din ve alfabe birli\u011fi sayesinde, halk s\u0131n\u0131r tan\u0131m\u0131yordu. Sava\u015fma ve \u015fehit olma iste\u011fi, her an, H\u0131ristiyanlarla gaza eden Osmanl\u0131 Beyli\u011fi’ne b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar verdi. \u0130\u015fte bu a\u015fk ve \u015fevkle, di\u011fer beylerin tebaas\u0131 Osman eline g\u00f6\u00e7 etti veya en az\u0131ndan onlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in g\u00f6n\u00fclden dua etti. \u00c2limler de ayn\u0131 yolu takip ederek, Edeb\u00e2li, D\u00e2v\u00fbd-\u0131 Kayser\u00ee, Dursun Fakih gibi b\u00fcy\u00fckler, Karaman \u00fclkesinden kalk\u0131p, Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131na kondular ve k\u00fclt\u00fcr faaliyetlerini ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>\n
Orhan Gazi devrinde Bizans’a kar\u015f\u0131 kazan\u0131lan Pelekanon Muharebesi’nden sonra \u0130znik fethedildi (1330). Orhan Gazi’nin 1361’e kadar olan h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131 devresinde Osmanl\u0131 Devleti, karde\u015f beylikler \u00fczerinde hakim bir g\u00fc\u00e7 haline geldi. Daha \u00f6nce Ege ve Rumeli’de Karesi, Saruhan ve Ayd\u0131no\u011fullar\u0131, gaza hareketinin \u00f6nc\u00fcleri durumunda idiler. Ancak, Karesi Beyli\u011fi’nin ilhak\u0131yla Ayd\u0131no\u011flu Gazi Umur Bey’in, Ha\u00e7l\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130zmir liman\u0131n\u0131 kaybetmesi \u00fczerine, bu b\u00f6lgedeki gaza liderli\u011fi Orhan Gazi’ye ge\u00e7ti. Bu s\u0131rada Bizans’ta ba\u015f g\u00f6steren i\u00e7 sava\u015f ve Kantakuzen’in Gazi beylerle ittifak\u0131, T\u00fcrklerin Rumeli’ye ge\u00e7i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Orhan Gazi’nin o\u011flu S\u00fcleyman Pa\u015fa’n\u0131n destanlara konu olacak mahiyette ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Rumeli’ye ge\u00e7i\u015f, T\u00fcrk tarihinin en b\u00fcy\u00fck hadiselerinden biri oldu. \u0130lk \u00f6nce \u00c7impe Hisar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7iren S\u00fcleyman Pa\u015fa, buray\u0131 bir \u00fcs olarak kullanmaya ba\u015flad\u0131. Daha sonra Biga’da toplad\u0131\u011f\u0131 orduyu, G\u00fcney Marmara k\u0131y\u0131s\u0131nda Kemer liman\u0131ndan gemilerle kar\u015f\u0131ya naklederek Bolay\u0131r’\u0131 zaptetti. Ard\u0131ndan kuvvetlerini iki kola ay\u0131rarak, bir taraftan Gelibolu’ya, \u00f6b\u00fcr yandan da Trakya’ya kar\u015f\u0131 iki u\u00e7 kurdu ve muntazam gaza ak\u0131nlar\u0131na ba\u015flad\u0131. 1354 y\u0131l\u0131nda Gelibolu’nun zapt\u0131 ile, bu ilk Rumeli fatihleri yar\u0131madan\u0131n fethini tamamlad\u0131lar. 1357’de veliaht S\u00fcleyman’\u0131n ve ard\u0131ndan Sultan Orhan Gazi’nin vefatlar\u0131, Rumeli’deki fetihlerin bir m\u00fcddet durmas\u0131na sebep oldu ise de Sultan I. Murad (1361-1389) Anadolu’da birli\u011fi sa\u011flad\u0131ktan sonra, tekrar Rumeli cihetine y\u00f6nelerek Osmanl\u0131lar\u0131n, Avrupa’da sa\u011flam bir \u015fekilde yerle\u015fmesini sa\u011flad\u0131. 1362’de Edirne fethedildi. Ha\u00e7l\u0131 kuvvetlerine kar\u015f\u0131 1364’de S\u0131rps\u0131nd\u0131\u011f\u0131, 1371’de \u00c7irmen zaferleri kazan\u0131ld\u0131. Bu fetih ve zaferlerin sonunda Osmanl\u0131lar kesin olarak Avrupa’da yerle\u015ftiler ve tesir sahalar\u0131 b\u00fct\u00fcn Balkanlar\u0131 i\u00e7ine alan bir geni\u015fli\u011fe eri\u015fti. Bulgaristan ve S\u0131rbistan, Osmanl\u0131lara tabi olmay\u0131 kabul ettiler. Osmanl\u0131 kuvvetleri, \u00fc\u00e7 koldan harek\u00e2ta devamla, Kuzey Makedonya, Ni\u015f, Manast\u0131r, Sofya ve Ohri’yi ald\u0131lar. Di\u011fer taraftan, Anadolu’da T\u00fcrk birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele veriliyordu. Hamido\u011fullar\u0131 Beyli\u011finden Ak\u015fehir, Bey\u015fehir, Seydi\u015fehir, Yalva\u00e7, \u015earkikaraa\u011fa\u00e7 ve Germiyano\u011fullar\u0131ndan da K\u00fctahya, Tav\u015fanl\u0131, Emet, Simav ve \u00e7evresinin Osmanl\u0131lara ge\u00e7mesi, Karaman-Osmanl\u0131 ili\u015fkilerini gerginle\u015ftirdi. \u00c7ok ge\u00e7meden de iki devlet aras\u0131nda sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131. Ancak, Karaman kuvvetlerini bozguna u\u011fratan Osmanl\u0131lar, bir s\u00fcre bu beyli\u011fin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan emin oldular. \u00d6te yandan Osmanl\u0131lar\u0131 Balkanlardan atmak \u00fczere, S\u0131rp, Macar, Ulah, Bo\u015fnak, Arnavut, Leh ve \u00c7ek kuvvetlerinden olu\u015fturulan b\u00fcy\u00fck Ha\u00e7l\u0131 kuvvetlerinin, 20 Haziran 1389’da Kosova’da yok edilmesi, tarihe, \u00f6rnek imha hareketlerinden biri olarak ge\u00e7ti. T\u00fcrk tarihinin m\u00fchim hadiselerinden biri olan Kosova Meydan Muharebesi, Do\u011fu Avrupa’n\u0131n kaderini de tayin etti. Balkan yar\u0131madas\u0131n\u0131 as\u0131rlar boyunca T\u00fcrk hakimiyeti alt\u0131na koyan bu zafer sonunda, Sultan Murad-\u0131 H\u00fcd\u00e2vendig\u00e2r (I. Murad), bir S\u0131rp taraf\u0131ndan \u015fehid edildi.<\/p>\n
Ertu\u011frul Gazi’nin, o\u011flu Osman Gazi’ye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 4800 kilometrekarelik beylik, 43 y\u0131l i\u00e7inde, \u00fc\u00e7 mislinden daha fazla b\u00fcy\u00fcyerek 16000 kilometrekareye ula\u015ft\u0131. Orhan Gazi ise, babas\u0131ndan devrald\u0131\u011f\u0131 devletini, alt\u0131 kat daha b\u00fcy\u00fcterek, 95 bin kilometrekareye \u00e7\u0131kard\u0131. Nihayet, Murad-\u0131 H\u00fcd\u00e2vendig\u00e2r, 1361-1389 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, devletini be\u015f misli daha b\u00fcy\u00fcterek, 500 bin kilometrekareye y\u00fckseltti. Art\u0131k a\u015firetten beyli\u011fe ge\u00e7en Osmanl\u0131 Devleti, imparatorlu\u011fa haz\u0131rlan\u0131yordu ve gayesini de \u00e7izmi\u015fti.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten de, bir a\u015firetten, cihangir bir imparatorlu\u011fa giden yolda, neler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 incelenecek olursa, devletin temelleri ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 y\u00fckseli\u015fi daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. Nitekim Frans\u0131z tarih\u00e7isi Grengur da “Bu yeni imparatorlu\u011fun teess\u00fcs\u00fc, be\u015fer tarihinin en b\u00fcy\u00fck ve hayrete de\u011fer vakalar\u0131ndan biridir” demektedir.<\/p>\n
Bu h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015fin sebepleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/p>\n
1. Osman Gazi ve haleflerinin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi fetihler, Anadolu halk\u0131 i\u00e7in yeni gaza ve yerle\u015fme sahalar\u0131 a\u00e7makta idi. Osmanl\u0131lar\u0131n devaml\u0131 ilerlemesini g\u00f6ren Anadolu’daki yi\u011fit ve sava\u015f\u00e7\u0131 gaziler gittik\u00e7e artan bir say\u0131da, Rumeli u\u00e7lar\u0131na intikal ediyordu.<\/p>\n
2. Samsa \u00c7avu\u015f, Konur Alp, Ak\u00e7akoca, Aykut alp, Abdurrahman Gazi, Hac\u0131 \u0130lbeyi ve Evrenos Gazi gibi hareket serbestisi olan beylerin idaresinde toplanan kuvvetler, devaml\u0131 taarruz ve ilerlemeyle yeni hatlara yerle\u015fiyorlar ve ak\u0131nlar devam ediyordu.<\/p>\n
3. Fethedilen b\u00f6lgelere, Anadolu’dan g\u00f6\u00e7en y\u00f6r\u00fck ve k\u00f6yl\u00fc kitleleri, alp-erenler, dervi\u015fler, ah\u00eeler \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmekteydiler. Onlar gazilerin yan\u0131nda, hatt\u00e2 bazen ilerisinde zaviyeler kurarak, sonradan gelen k\u00f6yl\u00fcler i\u00e7in tutunma ve toplanma merkezleri meydana getiriyorlard\u0131.<\/p>\n
4. Anadolu’dan gelen fakir k\u00f6yl\u00fclerle \u0131rgatlar, zaviye etraf\u0131nda, ekseriya dervi\u015f ad\u0131 alt\u0131nda, baz\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden muaf olarak topra\u011f\u0131 i\u015flemekte ve bir T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcn\u00fcn do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7makta idiler. Nitekim Trakya’da k\u00f6y adlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu gibi dervi\u015f, \u015feyh veya fakihlerin isimlerini bug\u00fcn bile ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
5. Osmanl\u0131 fetihleri yaln\u0131z k\u0131l\u0131\u00e7la de\u011fil, daha \u00e7ok istim\u00e2let denilen uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve sevdirici bir politika neticesinde ger\u00e7ekle\u015fmekteydi. Osmanl\u0131 idaresinin, gayrim\u00fcslimlere can ve mal g\u00fcvenli\u011fiyle dinlerinde serbestlik tan\u0131mas\u0131, onlar\u0131n gitgide \u0130sl\u00e2m’\u0131 kabul etmelerine yol a\u00e7\u0131yordu. Yine bu durumun sonucu olarak \u00e7ok defa, geni\u015f b\u00f6lgeler, \u015fehir ve kasabalar kendili\u011finden Osmanl\u0131 hakimiyetini tan\u0131makta idiler.<\/p>\n
6. Osmanl\u0131lar, Anadolu’da, H\u0131ristiyan varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve idare tarzlar\u0131n\u0131 bozmayarak onlar\u0131 kendi n\u00fcfuzlar\u0131 alt\u0131na ald\u0131lar. Bu m\u00fcsamahay\u0131, Rumeli’de daha geni\u015f surette ve onlar\u0131n eski varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak \u00fczere uygulad\u0131lar. Ba\u015ftan ba\u015fa H\u0131ristiyanlarla mesk\u00fbn olan Balkan Yar\u0131madas\u0131 halk\u0131, k\u0131sa zaman i\u00e7inde bu tarzdaki \u00e2dil\u00e2ne hareket ve idar\u00ee siyasetteki incelik sayesinde \u0130slamiyet’i se\u00e7ti.<\/p>\n
7. Balkanlarda Bizans \u0130mparatorlu\u011funun bozulmu\u015f olan y\u00f6netim tarz\u0131 neticesinde, a\u011f\u0131r ve keyf\u00ee vergiler, soygunlar ve asayi\u015fsizlik yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Buna mukabil, T\u00fcrklerin disiplinli hareketleri, fethedilen yerlerin halk\u0131na kar\u015f\u0131 adaletli, \u015fefkatli ve taassuptan uzak bir politika takip etmeleri, vergilerin, tebaan\u0131n \u00f6deyebilece\u011fi \u015fekilde uygulanmas\u0131 ve \u00f6zellikle mutaass\u0131p Ortodoks olan Balkan halk\u0131n\u0131 Katolik mezhebine girmeleri i\u00e7in \u00f6l\u00fcmle tehdit edenlere kar\u015f\u0131, T\u00fcrklerin buralardaki unsurlar\u0131n din\u00ee ve vicdan\u00ee duygular\u0131na h\u00fcrmet g\u00f6stermeleri, Balkan halk\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131 idaresini Katolik bask\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131, bir kurtar\u0131c\u0131 olarak kar\u015f\u0131lamalar\u0131na sebep oldu.<\/p>\n
8. Osmanl\u0131 fetihlerinin en bariz vasf\u0131, geli\u015fig\u00fczel, macera ve \u00e7apul \u015feklinde de\u011fil, bir program alt\u0131nda, \u015fuurlu bir yerle\u015fme \u015feklinde olmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu da fethedilen yerlerdeki halk\u0131n ho\u015fnutlu\u011funa ve yeni idareden memnun olmalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Fetih program\u0131n\u0131n esaslar\u0131ndan biri de yeni elde edilen stratejik yerlere, b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli \u015fehir ve kasabalara Anadolu’dan g\u00f6\u00e7menler getirilerek yerle\u015ftirmek suretiyle muhtelif k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131l\u0131p, \u015fehir ve kasabalarda derhal ilm\u00ee ve sosyal m\u00fcesseseler olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
9. Nihayet Balkan fetihlerinin geli\u015fmesinde ve istikrar\u0131nda, as\u0131rlarca evvel Balkanlara gelerek yerle\u015fen ve daha sonra H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015f olan, fakat T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutmayan Pe\u00e7enek, Kuman ve Gagavuzlar ile Vardarlar\u0131n da etkili olmalar\u0131 ihtimal dahilindedir.<\/p>\n
Osmanl\u0131 Beyli\u011fi, daha kuruldu\u011fu andan itibaren asker\u00ee, adl\u00ee ve mal\u00ee te\u015fkilatla i\u015fe ba\u015flad\u0131. Bilhassa asker\u00ee i\u015flere fazla \u00f6nem verilerek, ba\u015far\u0131n\u0131n sebepleri haz\u0131rland\u0131. Fakat bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki kudret, tamamen ayr\u0131 dinde olan yabanc\u0131 bir b\u00f6lgede, yani Balkanlarda yay\u0131lma ve yerle\u015fme i\u00e7in yeterli de\u011fildi. Bu i\u015f, daha fazla, manev\u00ee ruh\u00ee sebeplerle, \u00f6ylesine g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir h\u0131zla ve \u015fuurlu bir bi\u00e7imde oldu ki, bug\u00fcn dahi d\u00fc\u015f\u00fcnenleri hayretler i\u00e7inde b\u0131rakmakta ve 20. y\u00fczy\u0131lda bile benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bu hareket, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de yerli ve yabanc\u0131 nesillerin hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmektedir. Nitekim, zaman\u0131n tarih\u00e7i, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve ilim adamlar\u0131, bu hususta \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: “…H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131ndaki arkas\u0131 kesilmeyen Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve Engizisyona kar\u015f\u0131l\u0131k, H\u0131ristiyan ve M\u00fcsl\u00fcmanlar, Osmanl\u0131lar\u0131n idaresi alt\u0131nda \u00e2henk i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorlard\u0131…” (Gibbons)<\/p>\n
“…T\u00fcrklerin zihnine ve haf\u0131zas\u0131na nak\u015fedilmi\u015f olan prensipler, onlar\u0131 yery\u00fcz\u00fcndeki insanlar\u0131n en insaniyetlisi, en hay\u0131rseveri haline getirmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu faziletlere ra\u011fmen Avrupal\u0131lar\u0131n barbar demesi, y\u0131rt\u0131c\u0131 bulmas\u0131, sava\u015flar\u0131na g\u00f6re h\u00fck\u00fcm vermesinden ileri gelir. Ger\u00e7ekten M\u00fcsl\u00fcmanlar canlar\u0131n\u0131 esirgemeden sava\u015f\u0131rlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ayn\u0131 zamanda dinlerinin de d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Bu \u015fecaat (kahramanl\u0131k) T\u00fcrkler’e sadece dinlerinden de\u011fil, ayn\u0131 zamanda mill\u00ee karakterlerinden gelir. Ama bir milletin ger\u00e7ek karakteri, sava\u015f alan\u0131n\u0131n silah g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri aras\u0131nda tayin edilemez. T\u00fcrkleri ger\u00e7ekten tan\u0131mak isteyenler, onlar\u0131n faziletlerini de\u011ferlendirmeli, t\u00f6relerin karakter ve fiillerindeki tesirlerini muhakeme etmeli, onlar\u0131 bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki \u00f6rf ve \u00e2detleri i\u00e7inde incelemelidir. Asl\u0131nda T\u00fcrkler, sava\u015fta ne kadar sert, ma\u011frur ve y\u0131rt\u0131c\u0131 iseler, bar\u0131\u015fta da o kadar sakindirler. En b\u00fcy\u00fck kahramanl\u0131klar\u0131 g\u00f6steren, g\u00f6zlerini k\u0131rpmadan ate\u015fe at\u0131lan bu insanlar, g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131na d\u00f6nd\u00fckleri zaman, ger\u00e7ek karakterlerini al\u0131rlar. O zaman onlar\u0131n insan\u00ee duygularla dolu, iyiliksever insanlar oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r <\/p>\n
Bu duygu, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklere \u015famildir. Hepsinin de ruhuna \u00f6ylesine derin bir \u015fekilde i\u015flemi\u015ftir ki, sava\u015fta birer cesaret timsali olan bu kimseler, bar\u0131\u015fta, fakir babas\u0131, d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fcn dostu olurlar. \u0130\u00e7lerinde en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, en hasisi bile, yine de bir vazife olarak iyilik etmekten \u00e7ekinmez…” (D’ohsson).<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak Osmanl\u0131 Devleti, kavimler, dinler ve mezhepler aras\u0131nda, sa\u011flam bir \u00e2henk, halk kitleleri aras\u0131nda hi\u00e7bir fark ve tezada izin vermemekle, d\u00fcnya tarihinde milletleraras\u0131 en kudretli ve cihan\u015f\u00fcm\u00fbl bir siyas\u00ee varl\u0131k te\u015fkil etti. Osmanl\u0131 Devleti ve sultanlar\u0131n\u0131n davalar\u0131 da, kendi tabirleri ile “nizam-\u0131 \u00e2lem” (d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131) \u00fczerinde toplan\u0131yor, koca devletin varl\u0131k sebebi ve sava\u015flar\u0131 da, mill\u00ee ve insan\u00ee esaslara ba\u011fl\u0131 bulunan bir cihan hakimiyeti d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayan\u0131yordu.<\/p>\n
Osman Gazi’nin, b\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 sultanlar\u0131n\u0131n bir anayasa olarak kabul ettikleri ve uygulad\u0131klar\u0131, vasiyetnamesinin \u00f6z\u00fc \u015fu \u015fekildedir: “Allah \u00fc te\u00e2l\u00e2n\u0131n emirlerine muhalif bir i\u015f eylemeyesin! Bilmedi\u011fini \u00e2limlerden sorup anlayas\u0131n. \u0130yice bilmeyince bir i\u015fe ba\u015flamayas\u0131n! Sana it\u00e2at edenleri ho\u015f tutas\u0131n! Askerine in’\u00e2m\u0131, ihs\u00e2n\u0131 eksik etmeyesin ki, insan ihs\u00e2n\u0131n kulca\u011f\u0131z\u0131d\u0131r. Z\u00e2lim olma! \u00c2lemi adaletle \u015fenlendir ve Allah i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 terk etmeyerek beni \u015f\u00e2d et. Nerede bir ilim ehli duyarsan, ona ra\u011fbet, ikb\u00e2l ve hilm (yumu\u015fakl\u0131k) g\u00f6ster! Askerine ve mal\u0131na gurur getirip, ilim ehlinden uzakla\u015fma. Bizim mesle\u011fimiz Allah yoludur ve maksad\u0131m\u0131z, Allah’\u0131n d\u00eenini yaymakt\u0131r. Yoksa, gavga ve cihangirlik d\u00e2v\u00e2s\u0131 de\u011fildir. Sana da bunlar yara\u015f\u0131r. D\u00e2ima herkese ihs\u00e2nda bulun! Memleket i\u015flerini noksans\u0131z g\u00f6r.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Osmanl\u0131 Devleti Osmanl\u0131 Devletinin Do\u011fu\u015fu Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yeniden birli\u011fe kavu\u015fturan, yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenmesini sa\u011flayan Osmanl\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 meselesi, Bat\u0131 Anadolu’nun u\u00e7 b\u00f6lgesinde yeni bir T\u00fcrkiye’nin do\u011fu\u015fu ile s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 hanedan\u0131n\u0131n mensup bulundu\u011fu, O\u011fuzlar’\u0131n sa\u011f kolu olan G\u00fcnhan kolunun Kay\u0131 boyu, dokuzuncu y\u00fczy\u0131ldan itibaren, Sel\u00e7uklular’la beraber Ceyhun nehrini ge\u00e7erek \u0130ran’a geldi. Rivayetlere g\u00f6re, Horasan’da …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1535,1536,1524,266,1508,1540,1538,1352,1430,1537,1539],"class_list":["post-423","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-azerbaycan","tag-ertugrul-gazi","tag-erzurum","tag-mogollar","tag-oguzlar","tag-orhan-gazi","tag-osman-bey","tag-osmanli-devleti","tag-selcuklular","tag-sultan-alaaddin","tag-sultan-iii-alaaddin-keykubad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=423"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}