Kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131” genel kan\u0131n\u0131n aksine, kar\u0131 koca aras\u0131nda de\u011fil, gebelik d\u00f6neminde anne ile karn\u0131ndaki bebe\u011fi aras\u0131nda s\u00f6z konusu olabilen normal d\u0131\u015f\u0131 bir durumdur. Hangi kan gruplar\u0131 aras\u0131nda ve nas\u0131l bir uyu\u015fmazl\u0131k oldu\u011funu anlatmadan \u00f6nce kan gruplar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak gerekir. Kan\u0131m\u0131zda oksijen ta\u015f\u0131makla g\u00f6revli k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinde bulunan proteinler esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda klasik olarak d\u00f6rt ana kan grubu tan\u0131mlan\u0131r: “A”, “B”, “AB” ve “O” grubu .. Bir de “Rh” s\u00f6z konusudur. Birey, “D” proteinine sahipse Rh pozitif (+), de\u011filse Rh negatif (-) olarak ifade edilir. Rh (-) ki\u015filerin v\u00fccudunda D proteini hi\u00e7 yoktur ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi i\u00e7in tamamen yabanc\u0131 bir maddedir.
\n Normal ko\u015fullarda hamilelik d\u00f6neminde anne ve bebe\u011fin kanlar\u0131 birbirine kar\u0131\u015fmadan plasenta (e\u015f) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla oksijen, karbondioksit ve besi \u00f6\u011felerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 al\u0131\u015fveri\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Anne Rh (-), bebek Rh (+) ise ilk gebelikte herhangi bir sorun olmaz. Bebek do\u011farken zedelenen damarlardan bir miktar bebek kan\u0131, Rh (-) annenin kan\u0131na kar\u0131\u015fabilir. B\u00f6ylece annenin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi tamamen yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu bir proteinle, “D” proteini ile tan\u0131\u015f\u0131r ve ona kar\u015f\u0131 tepki geli\u015ftirir. O maddeyi tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yok etmek ister. Beyaz kan h\u00fccrelerinin D proteinini yok etmek \u00fczere \u00fcretti\u011fi -o maddeye \u00f6zg\u00fc- s\u0131v\u0131sal maddeleri (antikorlar) kullanarak hedefine ula\u015f\u0131r. Annenin kan\u0131nda bir tane bile bebek kan h\u00fccresi kalmaz, t\u00fcm\u00fc yok edilir. Bu sava\u015f sona erdi\u011finde geriye “anti-D antikorlar\u0131” ad\u0131 verilen s\u0131v\u0131sal maddeler ve bunlar\u0131 gereksinim duyuldu\u011funda her an yeniden \u00fcretebilecek ak\u0131ll\u0131 beyaz kan h\u00fccreleri kal\u0131r. \u0130kinci gebelikte \u00e7ocuk e\u011fer yine Rh (+) kana sahipse annenin kan\u0131nda haz\u0131r bulunan bu s\u0131v\u0131sal maddeler (antikorlar) kolayca plasenta (e\u015f) engelini a\u015farak anne karn\u0131ndaki bebe\u011fin kan\u0131na kar\u0131\u015f\u0131rlar. Bebek k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccreleri yok edilmeye ba\u015flan\u0131r. \u00c7ocu\u011fun kemik ili\u011fi, karaci\u011fer ve dala\u011f\u0131 yok edilen k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin yenilerini \u00fcretir ve eksilen kan\u0131 yerine koyar. Bu a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresi y\u0131k\u0131m\u0131 ve yap\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde “bilirubin” ad\u0131 verilen ve fazlas\u0131 zararl\u0131 olan bir madde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar, bebekten anneye ge\u00e7er, annenin karaci\u011feri taraf\u0131ndan yok edilir. Bebe\u011fin karaci\u011feri hen\u00fcz bu maddenin t\u00fcm\u00fcn\u00fc zehirsizle\u015ftirebilecek kadar geli\u015fmemi\u015ftir. E\u011fer \u00fcretilen k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresi miktar\u0131 yok edilenden az olursa sonu\u00e7ta bebek a\u011f\u0131r bir kans\u0131zl\u0131\u011fa maruz kal\u0131r, hatta \u00f6lebilir. E\u011fer arada bir denge varsa bebek bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kans\u0131zl\u0131kla do\u011far veya sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak d\u00fcnyaya gelir. Sorun as\u0131l o zaman belirginle\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kan h\u00fccreleri hala par\u00e7alanmakta, yenileri yap\u0131l\u0131rken gereken maddeler anneden temin edilememekte, \u00e7ocuk kendi depolar\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. \u00dcstelik a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan sar\u0131 boyar madde niteli\u011findeki “bilirubin” bebe\u011fin karaci\u011feri taraf\u0131ndan yeterince v\u00fccuttan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lamamaktad\u0131r. Kanda belli bir d\u00fczeyi a\u015fan “bilirubin” g\u00f6z aklar\u0131na, cilde ve sonunda as\u0131l zarar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi beyin ve sinir sistemine yerle\u015ferek ya\u015fam\u0131 tehdit etmektedir. Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r \u015fekillerinde, tedavi edilmeyen \u00e7ocuklarda adalelerin sertle\u015fmesi, zeka gerili\u011fi gibi kimi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz sinir sistemi bozukluklar\u0131 meydana gelmektedir.
\n Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bebeklerde sar\u0131 boyar madde “bilirubin”i v\u00fccuttan daha kolay uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in belli bir dalga boyundaki ultra viyole (k\u0131z\u0131l berisi) \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bebeklerin uygun s\u0131cakl\u0131k ortam\u0131 sa\u011flayan k\u00fcv\u00f6z ya da yataklarda ultra viyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla tedavisine “fototerapi” denir. Yeterli olmad\u0131\u011f\u0131nda bebe\u011fim g\u00f6bek kordonundan tak\u0131lan bir sistemle, uygun bir Rh (-) kanla “kan de\u011fi\u015fimi” i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilerek ya\u015famsal tehlike atlat\u0131l\u0131r. Ge\u00e7 kal\u0131nan durumlarda araz kalmas\u0131 olas\u0131d\u0131r. K\u00f6rl\u00fck, \u015fa\u015f\u0131l\u0131k, sa\u011f\u0131rl\u0131k, fel\u00e7 gibi ..
\n Mademki kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 bu kadar a\u011f\u0131r olabiliyor, o halde Rh (-) anneler i\u00e7in koruyucu baz\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Bir anne aday\u0131 e\u011fer Rh (-) kana sahipse, ilk do\u011fum, k\u00fcrtaj ya da d\u00fc\u015f\u00fc\u011f\u00fcnden hemen sonra, bebe\u011finden kendisine o anda ge\u00e7mi\u015f olabilecek Rh (+) bebek kan h\u00fccrelerine kar\u015f\u0131 annenin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde tepki olu\u015fmadan \u00f6nce giri\u015fimde bulunulmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in \u00f6zel olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir serum vard\u0131r: “Anti-D \u0130mmun Globulin”. Bu madde do\u011fumdan (ya da d\u00fc\u015f\u00fck veya k\u00fcrtajdan) hemen sonra anneye kaba etten i\u011fne \u015feklinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. “Anti-D \u0130mmun Globulin” kana kar\u0131\u015f\u0131r, bebekten ge\u00e7mi\u015f olan Rh (+) kan h\u00fccrelerini derhal yok eder. Annenin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ne oldu\u011fu anlamadan i\u015flem tamalan\u0131r. Bir s\u00fcre sonra “Anti-D \u0130mmun Globulin” do\u011fal \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlar ve kanda yok olur. Oysa anne kendisi “antikor” geli\u015ftirmi\u015f olsayd\u0131 bu s\u0131v\u0131sal madde uzun s\u00fcre kanda kalacak, gerekirse onu yeniden \u00fcretebilme yetene\u011fi olan beyaz kan h\u00fccreleri taraf\u0131ndan eksikli\u011fi tamamlanacakt\u0131. Pasif olarak verilmi\u015f olan “Anti-D” i\u00e7in eksikli\u011fin tamamlanmas\u0131 diye bir konu s\u00f6z konusu de\u011fildir. Zamanla yok olan “Anti-D \u0130mmun Globulin” bu sayede annenin sonraki hamileliklerinde \u00e7ocuk i\u00e7in bir sorun olu\u015fturamaz. Yaln\u0131z unutulmamas\u0131 gereken bir konu bu immun globulinin herbir gebeli\u011fin son bulumunda yeniden uygulanmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fidir. Kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 genel olarak ilk bebekte sorun olu\u015fturmaz. Sonraki Rh (-) \u00e7ocuk i\u00e7in zaten bir problem yoktur.
\n Rh uygunsuzlu\u011fu kadar a\u011f\u0131r seyretmese de “kan gruplar\u0131” aras\u0131nda da uygunsuzluk s\u00f6z konusu olabilir. Genellikle annenin “O” beb\u011fin “A”, “B” veya “AB” oldu\u011fu durumlarda meydana gelir. Farkl\u0131 mekanizmalarla ama ayn\u0131 ayn\u0131 prensiplere dayanan s\u00fcre\u00e7ler ya\u015fan\u0131r. Fakat daha seyrek olarak ya\u015fam\u0131 tehdit eden boyutlara ula\u015f\u0131r.
\n Sonu\u00e7 olarak Rh (-) olan annelerin Rh (+) do\u011fabilecek \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmal\u0131d\u0131r. E\u011fer anne ve baba her ikisi de Rh (-) iseler genetik kurallar\u0131na g\u00f6re Rh (+) bebekleri olamaz. E\u011fer anne Rh (-), bab Rh (+) ise \u00e7ocuk Rh (-) de olabilir, Rh (+) de. Bu genel bilgi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131, do\u011fum sonras\u0131 bebek kan grubu tayin edilmelidir. Anne Rh (-), bebek de Rh (-) ise uygunsuzluk yoktur, anneye anti-D immun globulin yapmak gerekmez. Annenin Rh (+) oldu\u011fu durumlarda \u00e7ocu\u011fun Rh’\u0131 ne olursa olsun Rh uygunsuzlu\u011fu olmaz. E\u011fer anne ve baba her ikisi de “O” grubu kana sahiplerse \u00e7ocuklar\u0131 mutlaka “O” grubu olur. Bu durumda anne ve bebek aras\u0131nda grup uygunsuzlu\u011fu olamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Anne “O”, baba “A” ise \u00e7ocuk “O” veya “A”; anne “O”, baba “B” ise \u00e7ocuk “O” veya “B”; anne “O” baba “AB” ise \u00e7ocuk “A” veya “B” olur ama “O” veya “AB” olamaz. Annenin “A” ya da “B” oldu\u011fu, \u00e7ocu\u011fun “B” ya da “A” oldu\u011fu durumlarda uyu\u015fmazl\u0131k nadirdir, hafif seyreder. Ayr\u0131ca baz\u0131 alt kan grubu uygunsuzluklar\u0131nda, hatta hi\u00e7bir uygunsuzlu\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 kimi s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 durumlarda kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131yla benzer klinik tablolar g\u00f6r\u00fclebilir, yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 meydana gelebilir.
\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bebek d\u00fcnyaya getirmek i\u00e7in gebelikte sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli izlem \u00f6n ko\u015fuldur. Anne baba adaylar\u0131, kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum uzman\u0131 ile \u00e7ocuk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi bu s\u00fcrecin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Uygun bir gebelik y\u00f6netimi ve do\u011fuma uzman g\u00f6zetiminde haz\u0131rl\u0131k, kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 gibi ya\u015famsal bir sorunun bile kolayl\u0131kla halledilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131” genel kan\u0131n\u0131n aksine, kar\u0131 koca aras\u0131nda de\u011fil, gebelik d\u00f6neminde anne ile karn\u0131ndaki bebe\u011fi aras\u0131nda s\u00f6z konusu olabilen normal d\u0131\u015f\u0131 bir durumdur. Hangi kan gruplar\u0131 aras\u0131nda ve nas\u0131l bir uyu\u015fmazl\u0131k oldu\u011funu anlatmadan \u00f6nce kan gruplar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak gerekir. Kan\u0131m\u0131zda oksijen ta\u015f\u0131makla g\u00f6revli k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinde bulunan proteinler esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda klasik olarak d\u00f6rt ana kan grubu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2660,2661,7937,2658,2164,9411],"class_list":["post-4251","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-antikor","tag-bilirubin","tag-kan-hucreleri","tag-kan-uyusmazligi","tag-oksijen","tag-rh-pozitif"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4251\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}