XIX.Y\u00dcZYILDA SOMANLI DEVLET\u0130
\n 19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 Devleti h\u0131zla da\u011f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Bunda Frans\u0131z \u0130htilali’nin sonu\u00e7lar\u0131, Sanayi \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131 ve kapit\u00fclasyonlar etkili oldu.<\/p>\n
A. FRANSIZ \u0130HT\u0130LAL\u0130 ve OSMANLI DEVLET\u0130’NE ETK\u0130LER\u0130
\n1. Frans\u0131z \u0130htilali’nin Nedenleri
\n\u2022 \u0130ngiltere ve ABD’deki demokrasi ve insan haklar\u0131 ile ilgili geli\u015fmelerin Frans\u0131z halk\u0131n\u0131 etkilemesi
\n\u2022 Fransa’da halk\u0131n s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131
\n\u2022 Kral\u0131n halka bask\u0131 yapmas\u0131, kendisi l\u00fcks ve israf i\u00e7inde ya\u015famas\u0131, halk\u0131n ise a\u015f\u0131r\u0131 derecede yoksul olmas\u0131
\n\u2022 Ayd\u0131nlanma \u00c7a\u011f\u2019\u0131nda yeti\u015fen Frans\u0131z ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n insan haklar\u0131, e\u015fitlik, adalet, demokrasi, h\u00fcrriyet gibi konularda yazd\u0131klar\u0131 eserlerin halk\u0131 etkilemesi
\n\u2022 Fransa’n\u0131n 17. y\u00fczy\u0131lda girdi\u011fi sava\u015flar ve gereksiz harcamalar y\u00fcz\u00fcnden ekonomisinin bozulmas\u0131, Kral\u0131n halktan yeni vergiler almak istemesi
\n Bu nedenlerden dolay\u0131 1789’da Paris’te ba\u015flayan halk ayaklanmas\u0131 sonunda Fransa’da krall\u0131k sona erdi; me\u015frutiyet y\u00f6netimi kuruldu.
\n2. Frans\u0131z \u0130htilali’nin Sonu\u00e7lar\u0131
\n Frans\u0131z \u0130htilali t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015fan devletleri ve toplumlar\u0131 siyasi ve sosyal y\u00f6nden etkileyen \u00f6nemli sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131. Bu sonu\u00e7lar \u015funlard\u0131r:
\n\u2022 E\u015fitlik, h\u00fcrriyet, adalet ve milliyet\u00e7ilik ak\u0131mlar\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Devletlerin siyasi, hukuki, toplumsal yap\u0131s\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler oldu.
\n\u2022 Krall\u0131klar\u0131n yerini demokrasi y\u00f6netimleri almaya ba\u015flad\u0131. \u0130nsan Haklar\u0131 Beyannamesi t\u00fcm d\u00fcnyada yay\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131 \u00e7ok uluslu devletler i\u00e7in y\u0131k\u0131m oldu.
\n\u2022 Avrupa\u2019da b\u00fcy\u00fck sava\u015flara neden oldu.
\n Osmanl\u0131 Devleti \u00e7ok uluslu bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fundan milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok etkilendi. Az\u0131nl\u0131klar ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler kurmak i\u00e7in ayakland\u0131lar. \u0130htilalin Osmanl\u0131 Devleti’ne olumlu etkileri de oldu. \u0130nsan haklar\u0131, demokrasi, e\u015fitlik, adalet, h\u00fcrriyet gibi yenilikler Osmanl\u0131 toplumunu etkiledi. Tanzimat ve Islahat Ferman\u0131 ile I. Me\u015frutiyet bu etkilenmenin en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
B. 19. Y\u00dcZYILDA S\u0130YAS\u0130 OLAYLAR
\n1. S\u0131rp ve Yunan \u0130syanlar\u0131
\nS\u0131rp \u0130syan\u0131 (1804)
\n S\u0131rplar, din, dil, ticaret h\u00fcrriyetine sahip olarak y\u00fczy\u0131llarca Osmanl\u0131 y\u00f6netiminde ya\u015fad\u0131lar. Ancak Gerileme D\u00f6nemi\u2019nde durum de\u011fi\u015fti:
\n\u2022 Osmanl\u0131 – Rus ve Avusturya sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda S\u0131rbistan’\u0131n sava\u015f alan\u0131 haline gelmesi
\n\u2022 S\u0131rbistan’a tayin edilen yeni\u00e7erilerin ve baz\u0131 y\u00f6neticilerin halka k\u00f6t\u00fc davranmas\u0131
\n\u2022 Avusturya ve Rusya’n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131
\n\u2022 Milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131n\u0131n S\u0131rp halk\u0131n\u0131 etkilemesi nedenlerinden dolay\u0131 S\u0131rplar 1804’te isyan etti.
\n \u0130syan Ruslar taraf\u0131ndan desteklendi. Osmanl\u0131 Devleti 1812’de Ruslarla yapt\u0131\u011f\u0131 B\u00fckre\u015f Antla\u015fmas\u0131 ile S\u0131rplara baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131d\u0131. S\u0131rplar, 1829’da Ruslarla yap\u0131lan Edirne Antla\u015fmas\u0131\u2019yla i\u00e7 i\u015flerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z oldular. 1878 Berlin Antla\u015fmas\u0131\u2019yla da tam ba\u011f\u0131ms\u0131z hale geldiler. <\/p>\n
Yunan \u0130syan\u0131 (1821 – 1829):
\nOsmanl\u0131 – Rus Sava\u015f\u0131 ve Edirne Antla\u015fmas\u0131 (1828 – 1829)
\n Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde en fazla ayr\u0131cal\u0131\u011fa sahip toplumlardan biri olan Rumlar Atina, Mora Yar\u0131madas\u0131 ile Ege adalar\u0131nda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Rumlar\u0131n isyan etmelerinde; milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131 ile Avrupa devletleri ve Rusya’n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 etkili olmu\u015ftur.
\n Rumlar\u0131n, deniz ticareti sayesinde zenginle\u015fmeleri, Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan desteklenmeleri, iyi \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve Osmanl\u0131 devlet y\u00f6netiminde g\u00f6revler almalar\u0131 ba\u015far\u0131ya ula\u015fmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Osmanl\u0131 Devleti, 1821\u2019de ba\u015flayan Yunan isyan\u0131n\u0131 bast\u0131ramad\u0131. Padi\u015fah II. Mahmut Mora ve Girit valili\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda M\u0131s\u0131r valisi Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019dan yard\u0131m istedi. Mehmet Ali Pa\u015fa kuvvetleri isyan\u0131 bast\u0131rd\u0131. Ancak, Rusya ve di\u011fer Avrupa devletleri Rumlara ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verilmesini istediler. \u0130stekleri kabul edilmeyince de Navarin’deki Osmanl\u0131 ve M\u0131s\u0131r donanmas\u0131n\u0131 yakt\u0131lar (1827). Rusya Osmanl\u0131 Devleti’ne sava\u015f a\u00e7t\u0131. Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131’n\u0131 yeni kald\u0131rm\u0131\u015f olan Osmanl\u0131 Devleti sava\u015f\u0131 kaybetti. Ruslarla Edirne Antla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Buna g\u00f6re;
\n\u2022 Yunanistan’a ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verilecek, S\u0131rbistan, i\u00e7 i\u015flerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z olacak,
\n\u2022 Osmanl\u0131 Devleti, baz\u0131 topraklar\u0131n\u0131 Rusya’ya verecekti,<\/p>\n
2. M\u0131s\u0131r ve Bo\u011fazlar Sorunu (1831 – 1841)
\n Yunan Devleti kurulunca, M\u0131s\u0131r valisi Mehmet Ali Pa\u015fa’ya vaad edilen Mora valili\u011fi verilemedi. Mehmet Ali Pa\u015fa Mora yerine Suriye valili\u011fini istedi. \u0130ste\u011fi kabul edilmeyince de isyan etti. M\u0131s\u0131r kuvvetleri, \u00fczerlerine g\u00f6nderilen kuvvetleri yenerek Konya’ya kadar ilerlediler. II. Mahmut Avrupa devletlerinden yard\u0131m istedi. Bu iste\u011fe yaln\u0131zca Rusya olumlu cevap verdi. Ruslar\u0131n \u0130stanbul’a gelmesinden korkan \u0130ngiltere ve Fransa’n\u0131n araya girmesiyle K\u00fctahya Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131 (1833).
\n Buna g\u00f6re; Mehmet Ali Pa\u015faya M\u0131s\u0131r valili\u011fine ek olarak Girit ve Suriye valili\u011fi, o\u011flu \u0130brahim Pa\u015fa’ya da Cidde valili\u011fine ek olarak Adana valili\u011fi verilecekti.
\nK\u00fctahya Antla\u015fmas\u0131 iki taraf\u0131 da memnun etmedi. II. Mahmut yeni bir sava\u015f durumunda \u0130ngiltere ve Fransa’ya g\u00fcvenemedi\u011finden Rusya ile H\u00fcnkar \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131’n\u0131 yapt\u0131 Buna g\u00f6re;<\/p>\n
\u2022 Osmanl\u0131 Devleti bir sava\u015fa girecek olursa Rusya asker g\u00f6ndererek yard\u0131m edecekti.
\n\u2022 Rusya bir sava\u015fa girecek olursa Osmanl\u0131 Devleti Rusya’n\u0131n iste\u011fine g\u00f6re Bo\u011fazlar\u0131 kapatacakt\u0131.
\n\u2022 Antla\u015fma sekiz y\u0131l y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalacakt\u0131.<\/p>\n
II. Mahmut 1839’da Mehmet Ali Pa\u015fa \u00fczerine bir ordu g\u00f6nderdi. Ancak g\u00f6nderilen ordu Nizip Sava\u015f\u0131’nda yenildi. H\u00fcnkar \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131 gere\u011fi Rus donanmas\u0131 \u0130stanbul’a geldi. \u0130ngiltere ve di\u011fer Avrupa devletleri araya girdi. Bunun \u00fczerine Londra Antla\u015fmas\u0131 ile M\u0131s\u0131r sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc (1840). Buna g\u00f6re;<\/p>\n
\u2022 M\u0131s\u0131r’\u0131n y\u00f6netimi Mehmet Ali Pa\u015fa ve o\u011fullar\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131.
\n\u2022 M\u0131s\u0131r’\u0131n d\u0131\u015f i\u015flerinde Osmanl\u0131 Devleti’ne ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131 ve y\u0131ll\u0131k vergi \u00f6demesi kabul edildi.
\n1841’de H\u00fcnkar \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n s\u00fcresi bitti. \u0130ngiltere ve Fransa’n\u0131n giri\u015fimleri ile Londra’da bir konferans topland\u0131 ve Londra Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi imzaland\u0131. Buna g\u00f6re;
\n\u2022 Bo\u011fazlar\u0131n y\u00f6netimi Osmanl\u0131 Devleti’nde kalacak
\n\u2022 Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda Bo\u011fazlar sava\u015f gemilerine kapal\u0131, ticaret gemilerine a\u00e7\u0131k olacakt\u0131.<\/p>\n
3. K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 (1853 – 1856)
\n Osmanl\u0131 Devleti M\u0131s\u0131r sorununu \u00e7\u00f6zd\u00fckten sonra Tanzimat Ferman\u0131 ile bir dizi yenilik hareketlerine giri\u015fti. Osmanl\u0131 Devleti’nin g\u00fc\u00e7lenmesini istemeyen Rusya, \u0130ngiltere’ye Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 payla\u015fmay\u0131 teklif etti. \u0130ngiltere siyasi ve ticari \u00e7\u0131karlar\u0131ndan dolay\u0131 bu teklifi reddetti.
\n Bunun \u00fczerine Rusya, Osmanl\u0131 Devleti’ni tek ba\u015f\u0131na par\u00e7alamaya karar vererek kabul edilemez isteklerde bulundu. Bu istekler;<\/p>\n
\u2022 Kud\u00fcs’te Katoliklere verilen haklar\u0131n Ortodokslara da verilmesi (Kutsal yerler sorunu)
\n\u2022 Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn Ortodokslar\u0131n Rusya’n\u0131n himayesine verilmesi
\n\u2022 Bo\u011fazlarla ilgili olarak H\u00fcnkar \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131’na benzer yeni bir antla\u015fma yap\u0131lmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
\u0130ngiltere ve Fransa ile anla\u015fan Osmanl\u0131 Devleti, Rus isteklerini reddetti. Bunun \u00fczerine Rusya, Kafkasya ve Balkanlardan sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ti (1853). Osmanl\u0131 ordusu hem Balkanlarda hem de Kafkasya’da Rus ordusunu yendi. Ruslar Sinop liman\u0131nda demirli bulunan bir Osmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131 yakt\u0131 (1853).
\n\u0130ngiltere ve Fransa ile \u0130talya’daki Piyemonte H\u00fck\u00fcmeti Osmanl\u0131 Devleti’ne destek amac\u0131yla asker g\u00f6nderdi. M\u00fcttefik kuvvetler K\u0131r\u0131m’a \u00e7\u0131karma yapt\u0131lar. Zor durumda kalan Rusya bar\u0131\u015f istedi. Paris Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Buna g\u00f6re;<\/p>\n
\u2022 Osmanl\u0131 Devleti, Avrupa devleti say\u0131lacak, Avrupa devletler hukukundan yararlanacak, toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Avrupa devletlerinin garantisi alt\u0131nda olacak.
\n\u2022 Karadeniz’de hi\u00e7bir devlet tersane ve donanma bulundurmayacak
\n\u2022 Bo\u011fazlar 1841 Londra Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne g\u00f6re y\u00f6netilecekti.<\/p>\n
Osmanl\u0131lar galip devlet olmas\u0131na ra\u011fmen antla\u015fman\u0131n Karadeniz’le ilgili maddesinden dolay\u0131 yenik devlet durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Rusya, elde etti\u011fi kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu kaybetmi\u015ftir. Antla\u015fman\u0131n sonuna Islahat Ferman\u0131 da eklenmi\u015ftir.<\/p>\n
4. 1877 – 1878 Osmanl\u0131 – Rus Sava\u015f\u0131 ve Berlin Antla\u015fmas\u0131<\/p>\n
Paris Antla\u015fmas\u0131\u2019na ra\u011fmen Rusya emellerinden vaz ge\u00e7medi. Avrupa’daki geli\u015fmelerden yararlanarak Osmanl\u0131 Devleti \u00fczerindeki emellerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla yeniden harekete ge\u00e7ti. Balkanl\u0131 uluslar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131. Bosna – Hersek’te isyanlar \u00e7\u0131kt\u0131. Avrupa devletlerinin iste\u011fi ile \u0130stanbul ve Londra’da toplanan konferanslarda Osmanl\u0131 Devleti’nden S\u0131rbistan, Romanya ve Karada\u011f’a ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, Bosna Hersek ve Bulgaristan’a \u00f6zerklik verilmesi, Hristiyanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerde \u0131slahat yap\u0131lmas\u0131 istendi.
\n Osmanl\u0131 Devleti, Avrupa devletlerini etkilemek ve isyanlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in me\u015frutiyeti ilan etti. Bun ra\u011fmen Avrupa devletleri isteklerini yeniledi. Osmanl\u0131 Devleti bu istekleri kabul etmeyince de Rusya, Osmanl\u0131 Devleti’ne sava\u015f a\u00e7t\u0131 (1878).
\n Osmanl\u0131 Devleti, Kafkasya ve Balkanlarda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar kazand\u0131ysa da Ruslar do\u011fuda Erzurum’a bat\u0131da ise \u0130stanbul \u00f6nlerinde \u00c7atalca’ya kadar ilerledi.
\nOsmanl\u0131 Devleti bar\u0131\u015f istedi. Ruslarla Ayastefanos Antla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu antla\u015fmayla Ruslar, Osmanl\u0131 Devleti’ni istedi\u011fi gibi par\u00e7alad\u0131.
\n Ancak Avrupa devletleri bu durumu tan\u0131mayarak Berlin’de yeni bir konferans toplad\u0131lar. Konferans sonunda Berlin Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Buna g\u00f6re;<\/p>\n
\u2022 Romanya, Karada\u011f ve S\u0131rbistan’a tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verilecek, Bulgaristan i\u00e7 i\u015flerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir prenslik olacakt\u0131.
\n\u2022 Kars, Ardahan ve Batum Ruslara b\u0131rak\u0131lacak. Teselya Yunanistan’a verilecekti.
\n\u2022 Bosna – Hersek’in y\u00f6netimi ge\u00e7ici olarak Avusturya’ya b\u0131rak\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n
Bu antla\u015fmadan sonra \u0130ngiltere ve Fransa Osmanl\u0131 toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma politikas\u0131ndan vazge\u00e7tiler. Bunun sonunda;
\n *1878’de K\u0131br\u0131s’\u0131 \u00fcs olarak alan \u0130ngiltere 1882’de M\u0131s\u0131r’\u0131 da i\u015fgal ederek Hindistan yolunu g\u00fcvenceye ald\u0131.
\n *1830’da Cezayir’i i\u015fgal etmi\u015f olan Fransa, 1881’de Tunus’u da i\u015fgal etti.
\n *Bundan sonra Osmanl\u0131 Devleti’nin da\u011f\u0131lmas\u0131 h\u0131zlanarak devam etti.<\/p>\n
C. 19. Y\u00dcZYILDA YAPILAN YEN\u0130L\u0130KLER ve DEMOKRAT\u0130KLE\u015eME \u00c7ABALARI
\n19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131lar bat\u0131y\u0131 daha iyi anlamaya ve daha k\u00f6kl\u00fc \u0131slahatlar yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu \u0131slahatlar \u00fczerinde \u00f6zellikle Frans\u0131z \u0130htilali’nin sonu\u00e7lar\u0131 etkili oldu.<\/p>\n
1. II. Mahmut D\u00f6neminde Yap\u0131lan Yenilikler
\n II. Mahmut’un ilk y\u0131llar\u0131nda Alemdar Mustafa Pa\u015fa, yeniliklere destek bulmak i\u00e7in \u00e2yanlarla Sened-i \u0130ttifak Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131 (\u0130lk kez h\u00fck\u00fcmdar\u0131n yetkilerinde k\u0131s\u0131tlama olmu\u015ftur). Nizam-\u0131 Cedit ordusuna benzeyen Sekban\u0131 Cedit ordusunu kurdu. Ancak bir yeni\u00e7eri isyan\u0131 sonunda Alemdar \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Sekban\u0131 Cedit Oca\u011f\u0131 da kald\u0131r\u0131ld\u0131.
\n II. Mahmut E\u015fkinci Oca\u011f\u0131 ad\u0131yla yeni bir ordu daha kurdu. Ancak, bu ordu da yeni\u00e7erilerin tepkisi sonucu kald\u0131r\u0131ld\u0131.
\n II. Mahmut yenilikler konusunda iyice haz\u0131rland\u0131. Yeni\u00e7erilere kar\u015f\u0131 top\u00e7u ocaklar\u0131 ile halk\u0131 ve ulemay\u0131 yan\u0131na \u00e7ekti. 1826’da Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131’n\u0131 kald\u0131rarak (Vakay\u0131 Hayriye) yeniliklerin \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engeli ortadan kald\u0131rd\u0131. Bundan sonra yenilikler h\u0131zland\u0131.<\/p>\n
a. Askeri Alanda Yap\u0131lan Yenilikler<\/p>\n
\u2022 Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131ld\u0131. Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ad\u0131yla yeni bir ocak kuruldu. Orduya subay yeti\u015ftirmek amac\u0131yla Harp Okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Avrupa’dan subay ve uzmanlar getirildi.<\/p>\n
b. \u0130dari ve Sosyal Alanda Yap\u0131lan Yenilikler<\/p>\n
\u2022 Divan \u00f6rg\u00fct\u00fc kald\u0131r\u0131larak yerine bakanl\u0131klar (naz\u0131rl\u0131klar) kuruldu. Yenilikler i\u00e7in askeri, adli ve idari meclisler olu\u015fturuldu.
\n\u2022 Valiler do\u011frudan merkezden atand\u0131. K\u00f6y ve mahalle i\u00e7in muhtarl\u0131klar kuruldu.
\n\u2022 Memurlara r\u00fctbe ve ni\u015fan verildi, dahiliye (i\u00e7 i\u015fleri), ve hariciye (d\u0131\u015f i\u015fleri) olarak ikiye ayr\u0131l\u0131p maa\u015f ba\u011fland\u0131. Ceket, pantolon ve fes giyme zorunlulu\u011fu getirildi.
\n\u2022 Askeri ve mali ama\u00e7l\u0131 olarak ilk n\u00fcfus say\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Polis te\u015fkilat\u0131 ile posta te\u015fkilat\u0131 kuruldu.
\n\u2022 M\u00fcsadere us\u00fbl\u00fc (devletin ki\u015filerin mallar\u0131na el koymas\u0131) kald\u0131r\u0131l\u0131p \u00f6zel m\u00fclkiyet g\u00fcvenceye al\u0131nd\u0131.
\n\u2022 Takvim-i Vekayi ad\u0131yla ilk resmi gazete \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
c. E\u011fitim ve Sa\u011fl\u0131k Alan\u0131nda Yap\u0131lan Yenilikler
\n\u2022 \u0130stanbul’da ilk\u00f6\u011fretim zorunlu oldu.
\n\u2022 R\u00fc\u015ftiye (ortaokul) okullar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca devlet memuru yeti\u015ftirmek i\u00e7in okul a\u00e7\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Avrupa’ya \u00f6\u011frenci g\u00f6nderildi. Terc\u00fcme odas\u0131 kuruldu. Yabanc\u0131 dil \u00f6\u011freten okul a\u00e7\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Askeri t\u0131p okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Karantina tedbirleri al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
2. Tanzimat ve Islahat Fermanlar\u0131<\/p>\n
II. Mahmut’un yerine ge\u00e7en o\u011flu I. Abd\u00fclmecit yenilikleri devam ettirmek istiyordu. Bu ama\u00e7la Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa’y\u0131 sadrazaml\u0131\u011fa getirdi.
\nMustafa Re\u015fit Pa\u015fa yap\u0131lacak yeniliklerin esaslar\u0131n\u0131 belirleyen Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131 ilan etti. Tanzimat Ferman\u0131 ile;<\/p>\n
\u2022 B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n can, mal, namus g\u00fcvenli\u011fi devlet taraf\u0131ndan sa\u011flanacak,
\n\u2022 Herkesten gelirine g\u00f6re vergi al\u0131nacak,
\n\u2022 Askerlik vatan g\u00f6revi olacak ve belli bir d\u00fczene konacak,
\n\u2022 Mahkemeler halka a\u00e7\u0131k olacak ve hi\u00e7 kimse yarg\u0131lanmadan cezaland\u0131r\u0131lmayacakt\u0131.
\nFerman\u0131n ilan\u0131ndan sonra, i\u00e7eri\u011fine uygun olarak, devlet y\u00f6netimi, maliye, adliye ve askerlikle ilgili kanunlar haz\u0131rland\u0131. Islahatlar yap\u0131ld\u0131. Tanzimat Ferman\u0131 ile;
\n\u2022 Padi\u015fah\u0131n yetkileri k\u0131s\u0131tland\u0131. Kanun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi kabul edildi. Demokratikle\u015fme h\u0131zland\u0131.
\n\u2022 Toplumunda e\u015fitli\u011fin, birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 hedeflendi.
\n\u2022 M\u0131s\u0131r sorunu ve Bo\u011fazlar konusunda Avrupa devletlerinin deste\u011fi sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Az\u0131nl\u0131k isyanlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve Avrupa devletlerinin Osmanl\u0131 i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmas\u0131 engellenmek istendi.
\nAncak ba\u015far\u0131l\u0131 olunmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu sorunlar\u0131 daha da artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Islahat Ferman\u0131
\nTanzimat Ferman\u0131’n\u0131n eksikliklerini gidermek amac\u0131yla haz\u0131rland\u0131. Ferman Paris Konferans\u0131 s\u0131ras\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Buna g\u00f6re;
\n\u2022 Hristiyanlar\u0131n devlet memuru olabilmesi, devlet okullar\u0131nda okuyabilmesi kabul edildi. Az\u0131nl\u0131klara kilise ve okul a\u00e7ma izni verildi.
\n\u2022 Az\u0131nl\u0131klar askerlik g\u00f6revini para (bedel) \u00f6deyerek yapabilecekti.
\nIslahat Ferman\u0131 ile Avrupal\u0131lar\u0131n, Osmanl\u0131 i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmas\u0131 engellenmek istenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca toplumda e\u015fitli\u011fi sa\u011flamak, az\u0131nl\u0131klar\u0131 devlet y\u00f6netimine \u0131s\u0131nd\u0131rmak hedeflenmi\u015ftir. Ancak istenilen sonu\u00e7 al\u0131namam\u0131\u015f, \u00fcstelik az\u0131nl\u0131klar M\u00fcsl\u00fcmanlardan daha ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
3. I. ve II. Me\u015frutiyet
\nI. Me\u015frutiyet;
\n Tanzimat ve Islahat Fermanlar\u0131 Osmanl\u0131 Devleti’ndeki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yetmedi. Az\u0131nl\u0131klar yeni hak talepleriyle isyan etmeye devam ettiler. Nam\u0131k Kemal, Ziya Pa\u015fa gibi ayd\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi J\u00f6n T\u00fcrkler (Gen\u00e7 Osmanl\u0131lar) \u00fclkenin ancak me\u015frutiyet y\u00f6netimi ile kurtulaca\u011f\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.
\n Onlara g\u00f6re; demokratik meclisler olu\u015fturulmal\u0131, halk se\u00e7ece\u011fi temsilciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netime kat\u0131lmal\u0131, padi\u015fah\u0131n yetkileri k\u0131s\u0131tlanmal\u0131, toplumda din, dil, \u0131rk ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmamal\u0131yd\u0131.
\n Gen\u00e7 Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131 baz\u0131 subaylar\u0131n da deste\u011fini alarak Me\u015frutiyeti ilan edece\u011fine dair s\u00f6z veren II. Abd\u00fclhamit’in tahta \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar (1876).
\n II. Abd\u00fclhamit, Mithat Pa\u015fa’y\u0131 sadrazaml\u0131\u011fa getirdi. Mithat Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fturulan bir kurul \u00f6nce bir anayasa (Kanuni Esasi) haz\u0131rlad\u0131. Ve Me\u015frutiyet ilan edildi. 1876’da I. Me\u015frutiyet d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Anayasaya g\u00f6re;<\/p>\n
\u2022 Meclisi a\u00e7ma ve kapama yetkisi padi\u015faha ait olacakt\u0131.
\n\u2022 Halk\u0131n se\u00e7ece\u011fi vekillerden olu\u015facak bir Mebuslar Meclisi ile, padi\u015fah\u0131n se\u00e7ece\u011fi ki\u015filerden olu\u015facak, \u00c2yan Meclisi olu\u015fturulacak, yasama yetkisi bu meclislerde olacakt\u0131.
\n\u2022 Yasalar padi\u015fah taraf\u0131ndan onayland\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecekti. <\/p>\n
I. Me\u015frutiyet\u2019in \u00eelan\u0131 ile;
\n\u2022 Halk ilk kez y\u00f6netime kat\u0131lma hakk\u0131 elde etti. Padi\u015fah\u0131n yetkilerinde k\u0131s\u0131tlanmalar oldu.
\n\u2022 Osmanl\u0131 Devleti ve T\u00fcrk tarihinin ilk anayasas\u0131 yap\u0131ld\u0131.
\nBuna ra\u011fmen yasalar\u0131n padi\u015fah taraf\u0131ndan onaylan\u0131rsa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek olmas\u0131, padi\u015fah\u0131n meclisi a\u00e7ma ve kapama yetkisinin olmas\u0131, tam demokrasiye ge\u00e7i\u015fi engellemi\u015ftir. <\/p>\n
II. Me\u015frutiyet
\n II. Abd\u00fclhamit me\u015frutiyet yanl\u0131s\u0131 de\u011fildi. 1877-1878 Osmanl\u0131 – Rus Sava\u015f\u0131’n\u0131 bahane ederek meclisi kapatt\u0131 ve bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim uygulamaya ba\u015flad\u0131.
\nBuna ra\u011fmen gen\u00e7 T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 m\u00fccadelelerine devam ettiler. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurdular. \u00d6zellikle gen\u00e7 subaylar aras\u0131nda taraftar bulan \u0130ttihat ve Terakkiciler Balkanlardaki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n artmas\u0131 ve Avrupa devletlerinin yeni isteklerde bulunmas\u0131 \u00fczerine Makedonya’da ayaklanma ba\u015flatt\u0131lar.
\n II. Abd\u00fclhamit Kanuni Esasi’yi yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. B\u00f6ylece II. Me\u015frutiyet d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131. Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yeniden ba\u015flad\u0131.
\n II. Me\u015frutiyet’in ilan\u0131ndan bir s\u00fcre sonra me\u015frutiyet kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u0130stanbul’da b\u00fcy\u00fck bir isyan \u00e7\u0131kard\u0131lar. 31 Mart Olay\u0131 olarak bilinen isyan, Selanik’te olu\u015fturulan Hareket Ordusu taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar s\u0131ras\u0131nda,<\/p>\n
\u2022 Bulgaristan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.
\n\u2022 Girit Yunanistan’a ba\u011fland\u0131.
\n\u2022 Avusturya, Bosna – Hersek’i resmen topraklar\u0131na katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
XIX.Y\u00dcZYILDA SOMANLI DEVLET\u0130 19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 Devleti h\u0131zla da\u011f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Bunda Frans\u0131z \u0130htilali’nin sonu\u00e7lar\u0131, Sanayi \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131 ve kapit\u00fclasyonlar etkili oldu. A. FRANSIZ \u0130HT\u0130LAL\u0130 ve OSMANLI DEVLET\u0130’NE ETK\u0130LER\u0130 1. Frans\u0131z \u0130htilali’nin Nedenleri \u2022 \u0130ngiltere ve ABD’deki demokrasi ve insan haklar\u0131 ile ilgili geli\u015fmelerin Frans\u0131z halk\u0131n\u0131 etkilemesi \u2022 Fransa’da halk\u0131n s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 \u2022 Kral\u0131n halka bask\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1587,1591,1598,1588,1590,1595,1597,1596,1589,1594,1352,1523,1592,1599,1593],"class_list":["post-444","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-19-yuzyilda-osmanli-devleti","tag-19-yuzyilda-siyasi-olaylar","tag-19-yuzyilda-yapilan-yenilikler","tag-fransiz-ihtilalinin-nedenleri","tag-fransiz-ihtilalinin-sonuclari","tag-ii-mahmut","tag-kirim-savasi","tag-londra-antlasmasi","tag-mesrutiyet","tag-misir-ve-bogazlar-sorunu","tag-osmanli-devleti","tag-osmanli-rus-savasi","tag-sirp-isyani","tag-tanzimat-ve-islahat-fermanlari","tag-yunan-isyani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}