{"id":4494,"date":"2011-12-13T16:08:16","date_gmt":"2011-12-13T14:08:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=4494"},"modified":"2011-12-13T16:08:16","modified_gmt":"2011-12-13T14:08:16","slug":"uygur-alfabesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/uygur-alfabesi\/","title":{"rendered":"Uygur Alfabesi"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131`n\u0131n 744 tarihinde y\u0131k\u0131lmas\u0131yla onun yerine ge\u00e7en Uygur egemenli\u011fi d\u00f6nemi k\u00fclt\u00fcrel etkinlikler ve geli\u015fmeler y\u00f6n\u00fcnden \u0130slam \u00f6ncesi T\u00fcrk tarihinin en parlak ve dikkate de\u011fer d\u00f6nemini olu\u015fturur. \u00c7in, Hint ve \u0130ran k\u00fclt\u00fcrlerinin de etkisiyle k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na \u00f6ncelik, renk ve hareketlilik getiren Uygurlar, ka\u011f\u0131d\u0131 ve matbaay\u0131 da al\u0131p kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu arada kullan\u0131lagelen G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131s\u0131n\u0131 b\u0131rakarak kendilerine \u00f6zg\u00fc yeni bir alfabe d\u00fczenlemi\u015flerdir.Uygur alfabesi, Sogd k\u00f6kenli olup, baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle T\u00fcrk\u00e7e`ye uygulanm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\nBu alfabenin ne zaman kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 kesin olarak saptanamamaktad\u0131r. Bug\u00fcn i\u00e7in bilinen, bu yaz\u0131 ile yaz\u0131lm\u0131\u015f en eski metinlerin IX. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131na ait olduklar\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, s\u00f6z konusu alfabe Uygurlar\u0131n siyasal varl\u0131klar\u0131n\u0131 yitirmelerinden sonra da y\u00fczy\u0131llar boyunca kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrklerin \u0130slamiyete ge\u00e7i\u015fleri ve Arap k\u00f6kenli yeni bir alfabenin kabul\u00fcnden sonra da T\u00fcrkistan ve K\u0131r\u0131m`daki T\u00fcrk devletlerinde bu alfabe varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmi\u015ftir. Timur \u0130mparntorlu\u011fu ve onun kollar\u0131nda Uygur yaz\u0131s\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<br \/>\nEbu Said Mirza`n\u0131n 1468`de Uzun Hasan\u2019a g\u00f6nderdigil bitik -mektup- Uygur harfleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu`nda da sarayda Uygurca bilen k\u00e2tipler vard\u0131 ve Orta Asya`daki T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131na g\u00f6nderilen mektuplarla kimi yarl\u0131klar\u0131 bunlar yaz\u0131yorlard\u0131. \u00d6rne\u011fin, Fatih Mehmet`in Otlukbeli Sava\u015f\u0131`ndan sonra \u00d6zbek Han\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi zafername Uygur alfabesiyle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece Orta Asya T\u00fcrkleri aras\u0131nda oldu\u011fu kadar Osmanl\u0131 merkez y\u00f6netiminde de ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011fu anla\u015f\u0131lan Uygur alfabesi, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir s\u00fcre daha devam ettirmi\u015f ve 18. y\u00fczy\u0131lda tamam\u0131yla unutulmu\u015fdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131`n\u0131n 744 tarihinde y\u0131k\u0131lmas\u0131yla onun yerine ge\u00e7en Uygur egemenli\u011fi d\u00f6nemi k\u00fclt\u00fcrel etkinlikler ve geli\u015fmeler y\u00f6n\u00fcnden \u0130slam \u00f6ncesi T\u00fcrk tarihinin en parlak ve dikkate de\u011fer d\u00f6nemini olu\u015fturur. \u00c7in, Hint ve \u0130ran k\u00fclt\u00fcrlerinin de etkisiyle k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na \u00f6ncelik, renk ve hareketlilik getiren Uygurlar, ka\u011f\u0131d\u0131 ve matbaay\u0131 da al\u0131p kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu arada kullan\u0131lagelen G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131s\u0131n\u0131 b\u0131rakarak kendilerine &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1405],"tags":[386,9833,1817,9831,2038,1478,9832,9596],"class_list":["post-4494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-turkce-odevleri","tag-cin","tag-ebu-said-mirza","tag-gokturk","tag-gokturk-kaganligi","tag-hint","tag-iran","tag-timur-imparntorlugu","tag-uygur-alfabesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4494"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4494\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}