KONU : \u0130LK \u00c7A\u011e UYGARLIKLARI
\nALT KONU BA\u015eLIKLARI <\/p>\n
MEZOPOTAMYA UYGARLI\u011eI
\nMISIR K\u00dcLT\u00dcR\u00dc
\nFEN\u0130KE K\u00dcLT\u00dcR\u00dc
\n\u0130BRAN\u0130 K\u00dcLT\u00dcR\u00dc
\n\u0130RAN UYGARLI\u011eI
\nH\u0130NT MEDEN\u0130YET\u0130
\n\u00c7\u0130N MEDEN\u0130YET\u0130 <\/p>\n
MEZOPOTAMYA UYGARLI\u011eI
\n 1. Dicle ile F\u0131rat nehirleri aras\u0131nda kalan b\u00f6lgeye Mezopotamya denir.
\n 2. Bu iki nehrin do\u011fdu\u011fu b\u00f6lgeye Yukar\u0131 Mezopotamya, nehirlerin denize d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yere ise A\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya denir. <\/p>\n
Mezopotamya\u2019da Kurulmu\u015f Olan K\u00fclt\u00fcrler
\nA) S\u00fcmerler <\/p>\n
1. Asya k\u00f6kenli olan S\u00fcmerler taraf\u0131ndan A\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya b\u00f6lgesinde olu\u015fturuldu.
\n 2. Mezopotamya\u2019da meydana getirilen ilk k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fumdur.
\n 3. S\u00fcmerler site ad\u0131 verilen ilk kent devletlerini kurdular.
\n 4. \u0130lk yaz\u0131y\u0131 bulup kulland\u0131lar (M\u00d6 3500).
\n 5. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk yaz\u0131l\u0131 yasalar\u0131n\u0131 d\u00fczenlediler. (Urgakina Yasalar\u0131)
\n 6. Ay y\u0131l\u0131 esas\u0131na dayal\u0131 ilk takvimi d\u00fczenlediler.
\n 7. \u0130stila ve sava\u015f tehlikesi y\u00fcz\u00fcnden orduya \u00f6nem verdiler.
\n 8. Tar\u0131ma dayal\u0131 bir ekonomi olu\u015fturdular.
\n 9. Buralar\u0131 buldular. <\/p>\n
B )Akadlar <\/p>\n
1. Tarihin bilinen ilk imparatorlu\u011funu kurdular.
\n 2. S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsediler.
\n 3. \u0130lk d\u00fczenli ordu sistemini olu\u015fturdular. <\/p>\n
C) Elamlar <\/p>\n
1. S\u00fcmerler gibi Asya k\u00f6kenli bir kavimdir.
\n 2. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta siteler \u015feklindeyken sonradan, krall\u0131k haline geldiler. <\/p>\n
D) Babilliler <\/p>\n
1. Kurduklar\u0131 ilk krall\u0131\u011f\u0131n Hititler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bir s\u00fcre sonra, II.Babil Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurdular.
\n 2. \u00dclkelerini merkezi ve mutlak monar\u015fi ile y\u00f6nettiler.
\n 3. Bilinen ilk anayasay\u0131 haz\u0131rlad\u0131lar (Hammurabi Kanunlar\u0131).
\n 4. Asma bah\u00e7eleri ve Mezopotamya\u2019n\u0131n en y\u00fcksek Ziggurat\u0131 olan Babil Kule’sini yapt\u0131lar. <\/p>\n
E) Asurlular <\/p>\n
1. Samiler ile S\u00fcmerlerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olan Asurlular taraf\u0131ndan Yukar\u0131 Mezopotam-ya\u2019da kuruldu.
\n 2. Ba\u015fkentleri Ninova olup merkezi ve mutlak monar\u015fiye dayanan bir y\u00f6netim kurdular. Zamanla \u0130ran, M\u0131s\u0131r ve K\u0131br\u0131s\u2019 \u0131 da ald\u0131lar.
\n 3. Mezopotamya\u2019n\u0131n en sert hukuk kurallar\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131p uygulad\u0131lar.
\n 4. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 bir din anlay\u0131\u015f\u0131na sahiptiler.
\n 5. Kral Yolu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Anadolu ve Mezopotamya aras\u0131nda kara ticareti yapt\u0131lar.
\n 6. Kral Yolu ile yapt\u0131klar\u0131 ticaret nedeniyle, Mezopotamya\u2019ya ait olan \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 Anadolu\u2019ya getirdiler (Kani\u015f-K\u00fcltepe kal\u0131nt\u0131lar\u0131)<\/p>\n
Not:
\n 1. Mezopotamya k\u00fclt\u00fcrlerinde halk s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve k\u00f6lelik vard\u0131r.
\n 2. Mezopotamya\u2019da kral\u0131n yan\u0131nda dan\u0131\u015fma meclisleri de bulunur.
\n 3. Mezopotamya da ki baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin \u015fehir devletleri \u015feklinde ya\u015famas\u0131n\u0131n temel sebebi, siteler aras\u0131ndaki askeri, siyasi ve ekonomik rekabettir.
\n 4. T\u00fcm Mezopotamya k\u00fclt\u00fcrlerinde \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir sistem vard\u0131r.
\n 5. Bu dinlerin tap\u0131naklar\u0131na Ziggurat denir.
\n 6. Din sosyal, siyasal ve ekonomik yap\u0131n\u0131n \u00fczerindedir.
\n 7. B\u00f6lgede ta\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yap\u0131larda kerpi\u00e7 kulland\u0131lar, bu y\u00fczden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze b\u00fcy\u00fck boyutlarda yap\u0131lar kalmad\u0131.<\/p>\n
MISIR K\u00dcLT\u00dcR\u00dc <\/p>\n
1. Nil Nehri \u00e7evresinde kurulmu\u015f ve geli\u015fm\u00ee\u015f bir uygarl\u0131kt\u0131r.
\n 2. Do\u011fal engellere sahip olan M\u0131s\u0131r, istilaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerden fazla etkilenmedi.
\n 3. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Nom ad\u0131 verilen \u015fehir devletlerinin hakim oldu\u011fu M\u0131s\u0131r\u2019da, daha sonra merkezi krall\u0131k kuruldu.
\n 4. \u00dclke, tanr\u0131 kabul edilen firavunlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilirdi.
\n 5. En b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Ra olan \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir inan\u00e7 sistemi hakimdi.
\n 6. \u00d6l\u00fcmden sonra bedenin yeniden dirilece\u011fine inan\u0131lan M\u0131s\u0131r\u2019da, bu inanca ba\u011fl\u0131 olarak mumyac\u0131l\u0131k geli\u015fti.
\n 7. Mumyac\u0131l\u0131k alan\u0131ndaki ilerlemeye ba\u011fl\u0131 olarak t\u0131p ve eczac\u0131l\u0131k geli\u015fti.
\n 8. Tanr\u0131 kabul edilen firavunlara, b\u00fcy\u00fck mezarlar yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesi piramitleri ve mimarideki geli\u015fmeyi sa\u011flad\u0131.
\n 10. Nil Nehri\u2019nin ta\u015fma zaman\u0131n\u0131 tespit etmek isteyen M\u0131s\u0131rl\u0131lar G\u00fcne\u015f Y\u0131l\u0131 esas\u0131na dayal\u0131 takvimi geli\u015ftirdiler.
\n 11. Nil Nehri’nin ta\u015fmas\u0131yla bozulan tarla s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tespit etmek zorunlulu\u011fu geometrinin geli\u015fmesine neden oldu.
\n 12. Hiyeroglif denen resim yaz\u0131s\u0131n\u0131bulup kulland\u0131lar; bu yaz\u0131 daha sonra Fenike Alfabesi\u2019ne temel olu\u015fturdu.
\n 13. Halk sosyal a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015f olup, en altta k\u00f6leler vard\u0131.
\n 14. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir orduya sahip olan M\u0131s\u0131r, Hitit Krall\u0131\u011f\u0131 ile tarihte bilinen ilk yaz\u0131l\u0131 antla\u015fmay\u0131 yapt\u0131.(KADE\u015e BARI\u015eI) <\/p>\n
FEN\u0130KE K\u00dcLT\u00dcR\u00dc <\/p>\n
1. Sami k\u00f6kenli bir kavim taraf\u0131ndan L\u00fcbnan ve Suriye\u2019nin Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda olu\u015fturuldu.
\n 2. Siyasi birlik kuramayan Fenikeliler \u015fehir devletleri \u015feklinde ya\u015fad\u0131lar.
\n 3. Bilinen ilk denizci millet olan Fenikeliler, Akdeniz\u2019de kolonileri kurup deniz ticareti yapt\u0131lar.
\n 4. M\u0131s\u0131r’dan ald\u0131klar\u0131 yaz\u0131y\u0131 geli\u015ftirip bilinen ilk alfabeyi olu\u015fturdular.
\n 5. Bu alfabe \u0130yon,Yunan, Helen ve Roma taraf\u0131ndan geli\u015ftirilip bu g\u00fcnk\u00fc Latin Alfabesi olu\u015fturuldu.
\n 6. \u0130lk defa cam ve cam e\u015fyay\u0131 \u00fcrettiler.
\n 7. Yunan ve \u0130yonlara kar\u015f\u0131 giri\u015ftikleri m\u00fccadelede yenilgiye u\u011fray\u0131p kolonilerini kay\u0131p ettiler. <\/p>\n
\u0130BRAN\u0130 K\u00dcLT\u00dcR\u00dc <\/p>\n
1. Sami as\u0131ll\u0131 bir kav\u00eem olup ilk devletlerini Filistin\u2019de kurdular.
\n 2. \u0130lk \u00e7a\u011f\u0131n ilk tek Tanr\u0131 esas\u0131na dayal\u0131 dinine sahiptiler. (Musevilik)
\n 3. Musevilik milli bir din haline getirildi\u011fi i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ve Hristiyanl\u0131k kadar yay\u0131lmad\u0131.
\n 4. \u0130braniler ilk kez Babil Krall\u0131\u011f\u0131 daha sonrada Roma imparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan \u00fclkelerinden s\u00fcr\u00fcld\u00fc. <\/p>\n
\u0130RAN UYGARLI\u011eI
\nA) Medler <\/p>\n
1. Aslen Avrupa k\u00f6kenli bir kavim olup, b\u00f6lgede ilk k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturdular.
\n 2. Persler taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n
B ) Persler
\n 1. Avrupa k\u00f6kenli bir kavimdir
\n 2. \u00dclke y\u00f6netimi merkezi ve mutlak monar\u015fiye dayan\u0131yordu.
\n 3. \u00dclke topraklar\u0131 Satrapl\u0131k denen eyaletlere ayr\u0131l\u0131r ve ba\u015flar\u0131na merkezden bir vali g\u00f6nderilirdi.
\n 4. \u0130lk divan te\u015fkilat\u0131n\u0131 kurdular.
\n 5. Mezopotamya’dan ald\u0131klar\u0131 \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kulland\u0131lar.
\n 6. \u0130lk posta ve istihbarat te\u015fkilat\u0131n\u0131 kurdular.
\n 7. M\u0131s\u0131r, Mezopotamya ve Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn-den etkilendiler.
\n 8. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck (Mecusilik) denen bir dine inan\u0131yorlard\u0131.
\n 9. Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n tamam\u0131na Hindistan\u2019\u0131n bir k\u0131sm\u0131na hakim oldular.
\n 10. Anadolu\u2019yu egemenlik alt\u0131na al\u0131p \u0130yon \u015fehir devletlerini ele ge\u00e7irmek istemeleri \u0130skender\u2019in Pers (\u0130ran) seferine \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu.
\n 11. Bu sefer sonunda da Pers \u0130mparatorlu\u011fu y\u0131k\u0131ld\u0131. <\/p>\n
C) Sasaniler
\n \u0130ran\u2019da kurulan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devlet olup Hz. \u00d6mer zaman\u0131nda sona erdirildi. <\/p>\n
H\u0130NT MEDEN\u0130YET\u0130
\n1. Zengin bir \u00fclke olmas\u0131ndan dolay\u0131 s\u0131k s\u0131k istilaya u\u011frad\u0131.
\n2. Tarihinin hi\u00e7 bir d\u00f6neminde Hint halk\u0131 bir millet bilincine ula\u015famad\u0131.<\/p>\n
Hindistan\u2019da Millet Bilincinin Olu\u015fmamas\u0131n\u0131n Sebepleri. <\/p>\n
1. Hindistan\u2019\u0131n s\u00fcrekli olarak istilalara u\u011framas\u0131.
\n 2. Kast sisteminin etkisi.
\n 3. Co\u011frafi yap\u0131n\u0131n etkisi.
\n 4. Dil birli\u011finin olu\u015fmamas\u0131. <\/p>\n
Kast Sistemi <\/p>\n
1. Hindistan’\u0131 istila eden Ariler taraf\u0131ndan y\u00f6netimi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in olu\u015fturuldu.
\n 2. Sistem halk\u0131n mesleklere g\u00f6re s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lmas\u0131 \u015feklindeydi.
\n 3. S\u0131n\u0131flar aras\u0131 ge\u00e7i\u015fin yasak oldu\u011fu bu sistemde bulunan s\u0131n\u0131flar \u015funlard\u0131: <\/p>\n
a) Brahmanlar: Din adamlar\u0131 <\/p>\n
b) K\u015fatriyalar: Asker ve asiller <\/p>\n
c) Vaysiyalar: Sanat\u00e7\u0131, t\u00fcccar ve k\u00f6yl\u00fcler. <\/p>\n
d) S\u00fcdralar: \u0130\u015f\u00e7iler <\/p>\n
e) Paryalar: K\u00f6leler <\/p>\n
3. Hindistan\u2019da yay\u0131lan bir\u00e7ok dini inan\u00e7 bir arada g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bunlar: <\/p>\n
a) Veda:
\nb) Brahmanizm: Veda Dini\u2019nin bir devam\u0131 olup Kast sistemini savun-du. <\/p>\n
c) Budizm : Kast sistemine kar\u015f\u0131 olan bu din Hindistan\u2019da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen daha \u00e7ok Japonya, Tibet ve \u00c7in\u2019de yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n
4. Hindistan Baharat Yolunun ba\u015flang\u0131c\u0131 ve merkezidir.
\n5. \u015eah Cihan\u2019\u0131n, han\u0131m\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Tac Mahal bu uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir eseridir. <\/p>\n
\u00c7\u0130N UYGARLI\u011eI <\/p>\n
1. Tonguz, Mo\u011fol ve T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcrlerinden etkilenerek olu\u015ftu.
\n 2. Y\u00f6netimde imparatorluk anlay\u0131\u015f\u0131 hakimdi.
\n 3. Halk sosyal s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
\n 4. Kendilerine \u00f6zg\u00fc bir \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kulland\u0131lar.
\n 5. En \u00f6nemli eserinden biri T\u00fcrk ak\u0131nlar\u0131n\u0131 durdurmak i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00c7in Seddi\u2019dir.
\n 6. Barut, pusula,ka\u011f\u0131t,matbaa ve \u00eepek \u00c7in Uygarl\u0131\u011f\u0131na ait bulu\u015flard\u0131r.
\n 7. Maden olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in porselen sanat\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fi \u00c7in, demircilik ve sava\u015f teknolojisini T\u00fcrklerden \u00f6\u011frendi.
\n 8. \u00c7in’deki inan\u00e7 sistemleri, ahlak felsefesi \u015feklinde do\u011fmu\u015f olup sonradan dine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00d6nemlileri \u015funlard\u0131r: <\/p>\n
G\u00f6k Tanr\u0131 Dini : T\u00fcrklerden ald\u0131lar
\nBuda Dini : Hint k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi
\nKonfi\u00e7y\u00fcs : Bir ahlak felsefesi olarak do\u011fdu; sonradan din haline getirildi
\nLeo-\u00c7e (Taoizim) : Ahlak felsefesi olarak do\u011fdu, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ka\u015f\u0131 iyili\u011fi savunur.<\/p>\n
ANADOLUNUN B\u0130R UYGARLIK MERKEZ\u0130 HAL\u0130NE GELMES\u0130N\u0130N NEDENLER\u0130 :
\n 1) G\u00f6\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde olmas\u0131 ve istilalara u\u011framas\u0131.
\n 2) \u00d6nemli ticaret yollar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131 .
\n 3) Yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131n ya\u015famaya elveri\u015fli olmas\u0131 .
\n 4) Tar\u0131m yap\u0131labilmesi.<\/p>\n
ANADOLU UYGARLI\u011eININ GENEL \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130:
\n 1) Anadolu\u2019da olu\u015fan uygarl\u0131k kolektif \u00f6zellik g\u00f6sterir.
\n 2) Anadolu\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan inan\u00e7 sistemleri politeist olup , din duygusu M\u0131s\u0131r ve Mezopotamya\u2019daki kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir .
\n 3) Anadolu\u2019da ya\u015fayan halklar devletlerini merkezi krall\u0131klar \u015feklinde olu\u015fturmu\u015f olup sadece \u0130yonlar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fehir devletleri ( Polis ) \u015feklinde ya\u015fad\u0131.
\n 4) Y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 mutlak monar\u015fi olup, Hititler \u2019de k\u0131smen me\u015fruti monar\u015fi, \u0130yonlarda ise demokrasi uygulamas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n 5) Anadolu\u2019da egemen olan mutlak monar\u015fi Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi despotik \u00f6zellik g\u00f6stermez , daha \u0131l\u0131ml\u0131d\u0131r .
\n 6) S\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 ve k\u00f6lelik vard\u0131r fakat ayr\u0131m Mezopotamya ve M\u0131s\u0131rla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda daha \u0131l\u0131ml\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Anadolu k\u00fclt\u00fcrleri k\u00f6lelere de baz\u0131 haklar vermi\u015ftir.
\n 7) Anadolu Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fumunda Mezopotamya, \u0130ran, Yunan, Helen, Roma, Bizans ve M\u0131s\u0131r uygarl\u0131klar\u0131 etkilidir.
\n 8 ) Yaz\u0131 kullan\u0131m\u0131 daha ge\u00e7 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Anadolu\u2019da tarih d\u00f6nemleri Mezopotamya ve M\u0131s\u0131r\u2019dan daha ge\u00e7 ba\u015flad\u0131.
\n 9) Bilinen en eski yer le\u015fim Yontma Ta\u015f Devrine kadar gider. <\/p>\n
ANADOLU\u2019DA KURULMU\u015e OLAN K\u00dcLT\u00dcRLER:
\n \u0130nsan ya\u015fam\u0131na uygun olmas\u0131, ticaret ve g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131 Anadolu topraklar\u0131nda bir \u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fcn do\u011fmas\u0131na neden oldu. <\/p>\n
A) HATT\u0130LER
\n1. Protohititler olup, Hititlerden \u00f6nce Anadolu\u2019ya egemen olup ilk siyasi birli\u011fi kurdular.
\nB ) H\u0130T\u0130TLER ( ET\u0130LER) (M\u00d6 1800 -700) : K\u00f6ken ve Anadolu\u2019ya Geli\u015f
\n 1. Asya k\u00f6kenli bir kavim olup Kafkaslar \u00fczerinden Anadolu\u2019ya gelip yerle\u015ftiler.
\nKurulu\u015f :
\n 1. Kapadokya (K\u0131z\u0131l\u0131rmak Yay\u0131) b\u00f6lgesine yerle\u015fen Hititler, merkezi Hattu\u015fa\u015f (Bo\u011fazk\u00f6y) olmak \u00fczere bir devlet kurdular.
\n 2. Bilinen ilk krallar\u0131 Labarna\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Siyasi Tarih :
\n 1. On bir as\u0131r s\u00fcren Hitit Tarihi \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r.
\n Eski Devlet \u2013 Siyasi birlik sa\u011fland\u0131.
\n Yeni Devlet \u2013 En g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00f6nemleri
\nGe\u00e7 Hitit \u015eehir Devletleri \u2013 Par\u00e7alan-madan sonra kurulan \u015fehir devletleri.
\nDevlet Bi\u00e7imi :
\n 1. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u015fehir devletleri \u015feklindeyken, sonradan krall\u0131k haline geldiler.
\n 2. Yeni devletin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra tekrar \u015fehir devletleri olarak y\u00f6netildiler.
\nY\u00f6netim Anlay\u0131\u015f\u0131 :
\n 1. \u015eehir devletlerinin birle\u015fmesiyle olu\u015fan Hitit Krall\u0131\u011f\u0131, \u00f6nce federal bir yap\u0131ya sahipti . Her beyin kendi b\u00f6lgesinde s\u00f6z hakk\u0131 vard\u0131.
\n 2. Daha sonra beylerin yerine merkezden valiler atanarak federal yap\u0131ya son verilip merkezi bir yap\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur .
\n 3. Krall\u0131k monar\u015fiyle y\u00f6netilmekle birlikte kral, sonsuz yetkilere sahip de\u011fildi. Faaliyetleri Panku\u015f denen soylular meclisi taraf\u0131ndan denetlenirdi. Bu y\u00fczden Hitit devlet y\u00f6netimi k\u0131smen de olsa me\u015fruti \u00f6zellik ta\u015f\u0131rd\u0131.
\nY\u00f6netimde Etkin Olan Ki\u015fi ve Kurumlar : <\/p>\n
\u2022 Panku\u015f : Soylulardan olu\u015fan bir meclisti. Gerekti\u011finde kral\u0131n karalar\u0131n\u0131 dahi denetleme hakk\u0131n sahipti . Bu kurum \u0130slam \u00d6ncesi T\u00fcrk devlet y\u00f6netiminde etkili olan Kurultay\u2019a benzetile bilir.
\n \u2022 Tavananna : Kralice olup en az kral kadar yetkiliydi.
\n \u2022 Kral : Ba\u015fkomutan , ba\u015frahip ve devlet ba\u015fkan\u0131yd\u0131 .<\/p>\n
Din :
\n 1. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 bir inan\u00e7 sistemi hakimdi ( Bin Tanr\u0131l\u0131 \u0130l ) .
\n 2. \u0130badetten \u00f6nce temizlik esast\u0131.
\n 3. Tanr\u0131lara hesap verme d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile Anal denen y\u0131ll\u0131klar\u0131 haz\u0131rlad\u0131lar, b\u00f6ylece tarih yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131lar.
\n 4. Krallar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 her \u015feyi yazd\u0131klar\u0131 bu belgeler tarafs\u0131z belge \u00f6zelli\u011fini de ta\u015f\u0131yordu.
\nYaz\u0131 :
\n 1. Kendilerine ait olan resim yaz\u0131s\u0131 ile birlikte Asur\u2019a ait olan \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kulland\u0131lar.
\nHukuk :
\n 1. \u00d6zel m\u00fclkiyeti g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131lar.
\n 2. H\u00fck\u00fcmdardan sonra yerine kimin ge\u00e7ece\u011fini belirleyen bir veraset yasas\u0131 yapt\u0131lar.
\n 3. Aile ve ceza hukukuna \u00f6nem verip bilinen ilk medeni yasay\u0131 yapt\u0131lar .
\n 4. Hitit Hukuku Mezopotamya yasalar\u0131na g\u00f6re daha insanc\u0131 olup cezalar fidye esasl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ekonomi :
\n 1. Temel ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 tar\u0131m olup b\u00f6lgedeki devletlere g\u00f6re ticaretle daha az u\u011fra\u015ft\u0131lar.
\n 2. \u00d6zel m\u00fclkiyete \u00f6nem verdiler.<\/p>\n
Sosyal Yap\u0131 :
\n 1. Halk s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 .
\n\u2022 Y\u00f6netenler.
\n\u2022 K\u00f6leler – Yasal baz\u0131 haklar\u0131 vard\u0131. <\/p>\n
Ordu :
\n 1. S\u00fcrekli ve \u00fccretli ordular\u0131 olup yaya ve atla \u00e7ekilen sava\u015f arabalar\u0131 kulland\u0131lar.
\nSiyasi Tarih :
\n 1) Suriye\u2019yi almak i\u00e7in sava\u015ft\u0131klar\u0131 M\u0131s\u0131rl\u0131lar ile tarihte bilinen ilk yaz\u0131l\u0131 antla\u015fmay\u0131 imzalad\u0131lar (Kade\u015f Antla\u015fmas\u0131 – M\u00d6 1285).
\n 2) I. Babil Devletine son verip merkezlerini ele ge\u00e7irdiler . B\u00f6ylece de Anadolu ile Mezopotamya uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011frudan ili\u015fki kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr Medeniyet Mimari :
\n 1) Mimarisi dini ve an\u0131tsal \u00f6zellik ta\u015f\u0131r.
\n 2) Hattilerden ald\u0131klar\u0131 motifli damga ve m\u00fch\u00fcr gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. \u015eehirlerin alt\u0131na savunma ama\u00e7l\u0131 < Potren > ad\u0131 verilen ge\u00e7itleri yapt\u0131lar.
\n 3) G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan en \u00f6nemli eserleri \u0130vriz ve Yaz\u0131l\u0131 Kaya Kabartmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Y\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n 1. Hitit Devleti M.\u00d6. XII. Y\u00fczy\u0131lda meydana gelen Ege g\u00f6\u00e7leri sonunda y\u0131k\u0131ld\u0131.
\n 2. Yerine kurulan Ge\u00e7 Hitit \u015fehir devletleri ise Persler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131. <\/p>\n
FR\u0130GLER ( M\u00d6 750 – 600)
\nKurulu\u015f :
\n 1. Bo\u011fazlar yolu ile Balkanlardan Anadolu\u2019ya gelen Trak k\u00f6kenli bir kavimdir.
\n 2. Sakarya boylar\u0131na yerle\u015fen Friglerin ba\u015fkenti Gordion \u015fehridir.
\n 3. Bilinen ilk krallar\u0131 Midast\u0131r.<\/p>\n
Siyasi Yap\u0131 ve Y\u00f6netim Anlay\u0131\u015f\u0131 :
\n 1. Merkezi mutlak monar\u015fi. <\/p>\n
Din :
\n 1. Hititlerin etkisinde \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir inanca sahiptiler.
\n 2. En b\u00fcy\u00fck tanr\u0131lar\u0131 Kibele ( Ana Tanr\u0131ca) idi.
\n 3. Bahar\u0131 do\u011fum sonbahar\u0131 ise \u00f6l\u00fcm kabul ederlerdi.
\n 4. \u00d6l\u00fclerini Tim\u00fcl\u00fcs denen mezarlara g\u00f6m\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n
Ekonomi :
\n 1. Ekonominin temeli tar\u0131md\u0131.
\n 2. Anadolu toplumlar\u0131 i\u00e7inde tar\u0131ma en fazla \u00f6nem veren ve bu alanda geli\u015fen toplumdu.
\n 3. Tar\u0131m\u0131 korumak amac\u0131 ile sert hukuk kurallar\u0131 uygulad\u0131lar ( \u00d6k\u00fcz \u00f6ld\u00fcrmenin ve saban k\u0131rman\u0131n cezas\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u00fc ).<\/p>\n
Mimari :
\n 1. Yap\u0131 malzemesi olarak ta\u015f ve ah\u015fap kulland\u0131lar.
\n 2. \u015eehirlerin etraf\u0131n\u0131 surlarla \u00e7evirdiler.
\n 3. Kaya mimarisinde ilerlediler
\n 4. Megaron tipi evler yapt\u0131lar <\/p>\n
Hukuk ve Sosyal Yap\u0131 :
\n 1. Tar\u0131m\u0131 korumak i\u00e7in sert yasalar koydular
\n 2. S\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 ve k\u00f6lelik vard\u0131.<\/p>\n
Yaz\u0131 :
\n 1. Fenike alfabesini kulland\u0131lar.
\nK\u00fclt\u00fcr :
\n 1. Fibula denen s\u00fcslerle kapl\u0131 \u00e7engelli i\u011fneler yapt\u0131lar.
\n 2. Tapates ad\u0131 verilen kilimleri dokuyup satt\u0131lar.
\n 3. Marangozculuk alan\u0131nda ilerleyip ge\u00e7me tekni\u011fi ile ah\u015fap mobilya yapt\u0131lar.
\n 4. K\u00fclt\u00fcr olu\u015fumunda Hitit ve Yunan k\u00fclt\u00fcrlerinin etkilerinde kald\u0131lar. <\/p>\n
Dikkat : Merkezi bir krall\u0131kla y\u00f6netilen bu halk\u0131n ekonomisinin, dininin ve hukukunun temeli tar\u0131md\u0131.
\nY\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n 1. Devlete Karadeniz\u2019in kuzeyinden gelen Kimmerler son verdi.
\n 2. Frig halk\u0131 daha sonra Lidaya egemenli\u011fine girdi. <\/p>\n
L\u0130DYALILAR ( M\u00d6 – 687 – 548)
\nKurulu\u015f :
\n 1. Gediz ile K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes nehirleri aras\u0131nda kalan b\u00f6lgede kuruldu
\n 2. Ba\u015fkentleri Sard ilk krallar\u0131 Gigestir .<\/p>\n
Siyasi Yap\u0131 ve Y\u00f6netim Anlay\u0131\u015f\u0131 :
\n 1. \u00dclke merkezi mutlak monar\u015fiyle y\u00f6netili-yordu.
\nSiyasi Faaliyetler :
\n 1. Kimmerlerle sava\u015ft\u0131lar
\n 2. K\u0131z\u0131l\u0131rma\u011fa kadar ilerleyip Medlerle sava\u015ft\u0131lar ve K\u0131z\u0131l\u0131rmak\u2019\u0131 s\u0131n\u0131r kabul ettiler.
\n 3. Zamanla \u0130yonlar\u0131 egemenlik alt\u0131na ald\u0131lar.<\/p>\n
Ordu :
\n 1. ekonomik a\u00e7\u0131dan zenginle\u015fen Lidyal\u0131lar askerlikle u\u011fra\u015fmad\u0131lar ve Lidyal\u0131lardan olu\u015fan bir ordu kurmad\u0131lar.
\n 2. Bunu yerine paral\u0131 askerlerden olu\u015fan bir ordu kurdular bu da y\u0131k\u0131lmalar\u0131na ortam haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
Ekonomi :
\n 1. Efes ten ba\u015flay\u0131p Asur\u2019un ba\u015fkenti Ninova’ya kadar uzanan Kral yolunu yapt\u0131lar.
\n 2. Bu yolu kullanarak Anadolu ile Mezo-potamya aras\u0131nda kara ticareti yapt\u0131lar.
\n 3. Bu ticaret sayesinde hem zenginle\u015ftiler hem de do\u011fu ile bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerinin birbirini tan\u0131mas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar.
\n 4. Ticaretle u\u011fra\u015fmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ilk paray\u0131 buldular b\u00f6ylece de ticarette takas sistemine son verip \u00e7a\u011fda\u015f ticaretin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar.
\nDin :
\n 1. Fenike ve Yunal\u0131lardan etkilendiler.
\n 2. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 bir inanca sahip olan Lidyal\u0131lar Yunan tanr\u0131lar\u0131na tapt\u0131lar.
\n 3. \u00d6l\u00fclerini t\u00fcm\u00fcl\u00fcslere g\u00f6md\u00fcler.
\nYaz\u0131 :
\n 1. Fenike alfabesini kulland\u0131lar.
\nK\u00fclt\u00fcr :
\n 1. Dokuma , madencilik ve dericilik alan\u0131nda ilerlediler.
\n 2. Krem ve parf\u00fcm ta\u015f\u0131mak i\u00e7in Lidyon denen kaplar yapt\u0131lar.
\n 3. Kuyumculuk alan\u0131nda ilerlediler.
\nY\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n 1. Perslerin Adalar Denizine \u00e7\u0131kmak iste\u011fi iki devletin aras\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131.
\n 2. Yap\u0131lan sava\u015fta Lidyan\u0131n paral\u0131 ordusu yenildi ve devlet y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\u0130YONLAR ( M\u00d6 1200 – 334)
\nK\u00f6ken ve Kurulu\u015f :
\n 1. Dor istilas\u0131ndan dolay\u0131 Yunanistan\u2019dan Anadolu\u2019ya ka\u00e7an Akalar taraf\u0131ndan kuruldu.
\n 2. Bu k\u00fclt\u00fcr \u0130zmir ile B\u00fcy\u00fck Menderes aras\u0131ndaki alanda geli\u015fti.
\nSiyasi Yap\u0131 ve Y\u00f6netim :
\n 1. Aralar\u0131ndaki siyasi ve ekonomik rekabetten dolay\u0131 siyasi bir birlik olu\u015fturamayan \u0130yonlar, polis denen \u015fehir devletleri \u015feklinde ya\u015fad\u0131lar.
\n 2. Bu \u015fehir devletlerinin \u00f6nemlileri \u015funlard\u0131 :<\/p>\n
\u2022 \u0130zmir
\n\u2022 Efes
\n\u2022 Milet
\n\u2022 Fo\u00e7a
\n\u2022 Bergama <\/p>\n
3. \u0130yon \u015fehir devletleri \u00f6nce krall\u0131k, sonra oligar\u015fi ve son safhada arsitokratik cumhuriyetler \u015feklinde y\u00f6netildi.
\nSiyasi Faaliyetleri :
\n 1. Bir s\u00fcre Lidaya egemenli\u011finde kald\u0131lar.
\n 2. Daha sonra Adalar Denizine \u00e7\u0131kmak isteyen Perslerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131lar .
\n 3. Perslerin \u0130yon \u015fehirlerini istilas\u0131 Pers sava\u015flar\u0131na neden oldu.
\n 4. \u0130yonlar \u00fczerindeki Pers istilas\u0131 \u0130skender taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131ld\u0131. <\/p>\n
Din :
\n 1. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 olup \u0130lk \u00c7a\u011f\u0131n tamam\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda dinin en az etkili oldu\u011fu k\u00fclt\u00fcrlerden biridir .
\n 2. \u0130nan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden etkilenen \u0130yonlar’da tanr\u0131lar insan \u015feklinde olup tek farklar\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fcz olmalar\u0131yd\u0131.
\n 3) \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 olan \u0130yon inanc\u0131nda \u00f6l\u00fcmden sonra ya\u015fam d\u00fc\u015f\u00fcncesi yoktur ve din adamlar\u0131 siyasal ya\u015fam \u00fczerinde etkili de\u011fildi.
\nYaz\u0131 :
\n 1. Fenike Alfabesini geli\u015ftirerek \u0130yon Alfabesini olu\u015fturdular.
\n 2. Bu alfabe Latin Alfabesinin olu\u015fumunda etkili oldu.
\nEkonomi :
\n 1. B\u00f6lgenin konumu ve Lidya\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kara ticareti yerine, deniz ticareti ile u\u011fra\u015ft\u0131lar.
\n 2. Ege ve Akdenizde koloniler kuran \u0130yonlar bu kolonileri koruya bilmek i\u00e7in Fenike ile sava\u015f\u0131p kazand\u0131lar ( Kazanmalar\u0131n\u0131n nedeni daha \u00f6nce a\u00e7\u0131kland\u0131 ).
\n 3. Deniz ticareti ile zenginle\u015fen \u0130yonlar do\u011fu ve bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerinin birbirlerinden etkilenmelerinde sa\u011flad\u0131. <\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr ve Mimari :
\n 1. \u0130lk \u00c7a\u011f \u2019da Anadolu\u2019da kurulan en geli\u015fmi\u015f k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr.
\n 2. Siyasi a\u00e7\u0131dan Anadolu\u2019ya ba\u011fl\u0131 olsa da k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan Ege Medeniyetine daha yak\u0131nd\u0131r.
\n 3. Yunanistan\u2019\u0131 da etkileyen \u0130yon k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bir anlamda Avrupa Uygarl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n da olu\u015fumunda etkili oldu.
\n 4. Ta\u015f binalar yap\u0131p \u0130yon tarz\u0131n\u0131 geli\u015ftirdiler
\n 5. D\u00fcnyan\u0131n Yedi Harikas\u0131ndan biri olan Artemis Tap\u0131na\u011f\u0131 \u0130yonlara aittir.
\nSosyal Yap\u0131 :
\n 1. Sosyal a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 olan \u0130yonya\u2019da s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131.
\n 2. S\u0131n\u0131flar aras\u0131 bu \u00e7at\u0131\u015fma demokrasi ve hukukun geli\u015fimini sa\u011flad\u0131.
\nBilim :
\nA\u015fa\u011f\u0131daki nedenler \u0130yonya\u2019da bilimin geli\u015fmesini sa\u011flad\u0131 : <\/p>\n
\u2022 \u00d6n Asya\u2019dan gelen ticaret yollar\u0131n\u0131n biti\u015f noktas\u0131nda olmas\u0131 .
\n\u2022 Ticaretle zenginle\u015fmeleri.
\n\u2022 K\u0131smen de olsa demokrasi ile y\u00f6netil-meleri.
\n\u2022 Dinin bask\u0131c\u0131 olmamas\u0131.
\n\u2022 Yapt\u0131klar\u0131 ticaret sayesinde di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerden etkilenmeleri<\/p>\n
Yukar\u0131da tan\u0131mlanan nedenler \u0130yonya \u2019da \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011fmas\u0131na ve pozitif bilimlerin geli\u015fmesine neden oldu .
\n\u00d6nemli Bilim Adamlar\u0131 : <\/p>\n
\u2022 Tales -Matematik , astronomi – G\u00fcne\u015f tutulmas\u0131n\u0131 hesaplad\u0131.
\n\u2022 Pisegor – Matematik –
\n\u2022 Diyojen – Felsefe
\n\u2022 Hipokrat – T\u0131p<\/p>\n
URARTULAR (M.\u00d6. IX Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu – 600)
\nK\u00f6ken ve Kurulu\u015f :
\n 1. Asya k\u00f6kenli Huriler taraf\u0131ndan Van G\u00f6l\u00fc ve \u00e7evresinde kuruldu.
\n 2. Merkezleri Tu\u015fpa (Van) \u015fehri olup ilk krallar\u0131 Sarduridir .
\nSiyasi Yap\u0131 :
\n Merkezi mutlak monar\u015fi ile y\u00f6netildi.
\nDin :
\n 1. \u00d6l\u00fcmden sonra ya\u015fama inanan Urartular \u00f6len ki\u015finin e\u015fyalar\u0131n\u0131 da mezara g\u00f6merlerdi.
\n 2. Politeist inan\u00e7 hakimdi.
\n 3. En b\u00fcy\u00fck tanr\u0131lar\u0131 Haldi idi.
\nYaz\u0131 :
\n Asur \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 kullanand\u0131lar .
\nMimari :
\n 1. \u015eehir mimarisinde ilerleyip \u0131zgara planl\u0131 \u015fehirler yapt\u0131lar.
\n 2. \u015eehirlere su getirmek i\u00e7in kanallar a\u00e7t\u0131lar.
\n 3. Saray mimarisinde \u00e7ok s\u00fctunlu kabul salonu olan abadana yap\u0131m\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131lar.
\nEkonomi :
\n 1. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kta ileri gittiler .
\n 2. Madencilik ve maden i\u015fleme alan\u0131nda ilerlediler.
\n 3. Yo\u011fun miktarda k\u00f6le eme\u011fi kulland\u0131lar.
\n 4. Madenden mobilya \u00fcrettiler.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcze Kalan \u00d6nemli Eserler
\n1. Harput Kalesi
\n2. Van Kalesi
\n3. Tilkitepe kal\u0131nt\u0131lar\u0131
\n4. \u00c7avu\u015ftepe kal\u0131nt\u0131lar\u0131.
\nY\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n Devlete Medler son verdi.
\nEGE UYGARLI\u011eI <\/p>\n
Genel \u00d6zellikleri : <\/p>\n
1. Ege Denizi\u2019ni \u00e7evreleyen kara ve bu denizin i\u00e7inde tutunan adalarda meydana gelen bir
\nuygarl\u0131kt\u0131r.
\n 2. Kolektif olup Ege uygarl\u0131\u011f\u0131 deniz sayesinde b\u00fct\u00fcnl\u00fck g\u00f6sterir.
\n 3. Olu\u015fumunda Anadolu , Mezopotamya , M\u0131s\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131 etkili olmu\u015ftur.
\nEge Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Meydana Getiren K\u00fclt\u00fcrler :
\n 1. Girit
\n 2. Miken
\n 3. Yunan
\n 4. Helen
\n 5. \u0130yon K\u00fclt\u00fcr\u00fc siyasi a\u00e7\u0131dan Anadolu\u2019ya k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan Ege Uygarl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r .
\nG\u0130R\u0130T K\u00dcLT\u00dcR\u00dc
\nK\u00f6ken ve Geli\u015fim :
\n 1. Girit ve Aka halk\u0131n\u0131n ortak \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.
\n 2. B\u00f6lgenin en eski uygarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\n 3. B\u00f6lgede \u00f6nce k\u00f6y daha sonra \u015fehir yerle\u015fimi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nSiyasi Yap\u0131 :
\n 1. Mutlak Monar\u015fi ile y\u00f6netilen \u015fehir devletleri ( Polis) \u015feklinde idare edildiler.
\n 2. Bu \u015fehir devletlerinin ba\u015f\u0131nda Minos ad\u0131 verilen krallar bulunurdu bu y\u00fczden Girit K\u00fclt\u00fcr\u00fcne Minos K\u00fclt\u00fcr\u00fc de denir.
\nDin :
\n\u2022 \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 olup en b\u00fcy\u00fck tanr\u0131lar\u0131 tanr\u0131\u00e7a Rea\u2019 d\u0131r.
\n\u2022 Ahiret inanc\u0131na sahip olan Girit halk\u0131 \u00f6l\u00fcy\u00fc e\u015fyas\u0131 ile birlikte g\u00f6merdi.
\nYaz\u0131 :
\n Kendi yaz\u0131 sistemleri vard\u0131.
\nMimari :
\n 1. \u015eehircilik ve \u00e7ok katl\u0131 ev yap\u0131m\u0131nda ilerlemi\u015flerdi.
\n 2. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan en \u00f6nemli eserleri Kandiye\u2019de bulunan Knossos Saray\u0131d\u0131r .
\nEkonomi :
\n 1. Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k , tar\u0131m ve ticaret.
\n 2. Ticaret bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn M\u0131s\u0131r ve \u00d6n Asya uygarl\u0131klar\u0131ndan etkilenmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.
\nAskeri Yap\u0131 :
\n 1. Ada d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir donanma taraf\u0131ndan korunurdu.
\n 2. Bu y\u00fczdende adada bulunan \u015fehirlerin etraf\u0131nda sur yoktu.
\nY\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n 1. \u00d6nce Aka daha sonra ise Dorlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131 y\u0131k\u0131lmalar\u0131na neden oldu ( M.\u00d6. 1200 ).
\nM\u0130KEN K\u00dcLT\u00dcR\u00dc :
\nK\u00f6ken ve Kurulu\u015f :
\n 1. Avrupa k\u00f6kenli bir kavim olan Akalar taraf\u0131ndan Paleponnes (Mora) Yar\u0131ma-das\u0131n\u0131n g\u00fcneyinde kuruldu ( M.\u00d6. 1200 )
\nSiyasi Yap\u0131 ve Geli\u015fim :
\n 1. Mutlak monar\u015fi ile idare edilen \u015fehir devletleri ( Polis ) \u015feklinde ya\u015fad\u0131lar.
\n 2. Bu \u015fehirlerden en \u00f6nemlisi k\u00fclt\u00fcre de ismini veren Miken \u015eehridir.
\n 3. Zamanla Girit , Rodos, Sisam ve K\u0131br\u0131s\u2019a kadar ilerlediler.
\n 4. Bo\u011fazlar\u0131n egemenli\u011fi i\u00e7in Truva ile sava\u015ft\u0131lar, yap\u0131lan sava\u015f Homeros\u2019un \u0130lyada Destan\u0131\u2019na konu olmu\u015ftur.
\nDin :
\n 1. Girit K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisinde kald\u0131lar.
\n 2. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 bir inanca sahip olan bu k\u00fclt\u00fcr \u00f6l\u00fcmden sonra ya\u015fama inand\u0131.
\n 3. Bu y\u00fczdende krallar\u0131 i\u00e7in kuyu bi\u00e7iminde an\u0131t mezarlar yapt\u0131lar.
\nDi\u011fer \u00d6zellikleri :
\n 1. Grek\u00e7e\u2019nin ( Yunan Dili ) temelini atan Miken halk\u0131 ticaretle u\u011fra\u015ft\u0131 \u0130talya ve Suriye ile ticari ili\u015fkiler kurdu.
\n 2. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan en \u00f6nemli eserleri har\u00e7 kullanmadan yapt\u0131klar\u0131 Tins ve Miken \u015fatolar\u0131d\u0131r.
\nY\u0131k\u0131l\u0131\u015f :
\n M.\u00d6. 1200 \u2018de b\u00f6lgeye gelen Dorlar Aka (Miken) egemenli\u011fine son verip halk\u0131 k\u00f6lele\u015ftirmi\u015ftir.
\nYUNAN K\u00dcLT\u00dcR\u00dc :
\nKurulu\u015f ve K\u00f6ken :
\n Aka egemenli\u011fine son veren Dor Halk\u0131 taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur ( M.\u00d6. 1200 ) .
\nSiyasi Yap\u0131 ve Geli\u015fmeler :
\n 1. Yerli halk\u0131 k\u00f6lele\u015ftiren Dorlar Polis ad\u0131 verilen \u015fehir devletlerini kurdular.
\n 2. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta krall\u0131kla y\u00f6netilen bu \u015fehir devletleri daha sonra g\u00fc\u00e7lenen asillerin y\u00f6netimi elege\u00e7irmesi ile < Aristokratik Cumhuriyetle> y\u00f6netildiler.
\n 3. Ticaretle zenginle\u015fen orta s\u0131n\u0131f\u0131n k\u00f6yl\u00fclerle birle\u015fip soylulara kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131 \u00fczerine \u015fehir devletlerinde \u00f6zg\u00fcr halk y\u00f6netime ortak oldu. B\u00f6ylece demokrasi uygulan-maya ba\u015fland\u0131.
\n 4. Halk\u0131n se\u00e7ti\u011fi ve polisi y\u00f6netmekle g\u00f6revli olan ki\u015fiye ( Arhon) denirdi.
\n 5. Bununla birlikte aralar\u0131ndaki ticari ve siyasi rekabet Yunan \u015eehir Devletlerinin birle\u015fip tek bir devlet haline gelmelerini engelledi. ( Pers Sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ici olarak birle\u015ftiler).
\n 6. Bu \u015fehir devletlerinin \u00f6nemlileri \u015funlard\u0131 :<\/p>\n
\u2022 Atina : Demokrasi Arhon denen bu y\u00f6neticilerin \u00f6nemlileri ve faaliyetleri a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. : \u2022 Solon : Siyasi Yap\u0131 : KONU : \u0130LK \u00c7A\u011e UYGARLIKLARI ALT KONU BA\u015eLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLI\u011eI MISIR K\u00dcLT\u00dcR\u00dc FEN\u0130KE K\u00dcLT\u00dcR\u00dc \u0130BRAN\u0130 K\u00dcLT\u00dcR\u00dc \u0130RAN UYGARLI\u011eI H\u0130NT MEDEN\u0130YET\u0130 \u00c7\u0130N MEDEN\u0130YET\u0130 MEZOPOTAMYA UYGARLI\u011eI 1. Dicle ile F\u0131rat nehirleri aras\u0131nda kalan b\u00f6lgeye Mezopotamya denir. 2. Bu iki nehrin do\u011fdu\u011fu b\u00f6lgeye Yukar\u0131 Mezopotamya, nehirlerin denize d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yere ise A\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya denir. Mezopotamya\u2019da Kurulmu\u015f Olan K\u00fclt\u00fcrler A) …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1477,1661,1662,1663,1658,1659,1664,1665,1660],"class_list":["post-461","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-anadolu","tag-babilliler","tag-fenike-kulturu","tag-ibraniler","tag-ilk-cag-uygarliklari","tag-mezopotamya","tag-persler","tag-sasaniler","tag-sumerler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u2022 Sparta : Oligar\u015fi
\nSosyal Yap\u0131 :
\n 1. Halk s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lm\u0131\u015f olup k\u00f6lelik mevcuttu, bu s\u0131n\u0131flar \u015funlard\u0131 :
\n\u2022 Aristokratlar ( B\u00fcy\u00fck toprak sahipleri).
\n\u2022 T\u00fcccarlar
\n\u2022 K\u00f6yl\u00fcler
\n\u2022 K\u00f6leler – Sava\u015f esirleri ve borcunu \u00f6deyemeyen ki\u015filer .
\n 2. Bu s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda s\u00fcrekli bir rekabet ve m\u00fccadele vard\u0131.
\n 3. Bu rekabet Eski Yunanda demokrasi ve hukukun geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli ortam\u0131 haz\u0131rlad\u0131.
\n 4. Zira artan \u00e7at\u0131\u015fmalar toplumu meydana getiren s\u0131n\u0131flar\u0131n birbirleriyle anla\u015fmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131.
\n 5. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ortadan kald\u0131rmak ve toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 yeniden d\u00fczenleyip polisi idare etmesi i\u00e7in
\n\u2022 Drakon :
\n 1) \u0130lk kanun koyucudur.
\n 2) Koydu\u011fu kanunlar \u015fiddete esasl\u0131 olup soylular\u0131 koruyordu.<\/p>\n
\n 1) Bor\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden k\u00f6leli\u011fi kald\u0131rd\u0131 ve k\u00f6yl\u00fclerin t\u00fcm bor\u00e7lar\u0131n\u0131 sildi
\n 2) Toprak reformu yap\u0131p bir anayasa haz\u0131rlad\u0131.
\n 3) D\u00f6rt y\u00fczler meclisini kurdu.
\n 4) Yapt\u0131klar\u0131yla demokrasi y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli bir ad\u0131m att\u0131.
\n\u2022 Psistratos :
\n 1) Y\u00f6netimi zorla ald\u0131 < Tiran >oldu.
\n 2) Atina\u2019n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini sa\u011flad\u0131.
\n\u2022 Klistenes :
\n 1) Demokrasiyi tam olarak kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131.
\n 2) S\u0131n\u0131f farklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131.
\n 3) Halk Meclisine geni\u015f yetkiler verip Be\u015f Y\u00fczler meclisini kurdu.
\nEkonomi :
\n\u2022 A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen nedenlerden dolay\u0131 deniz ticaretine y\u00f6nelip bir \u00e7ok koloni kurdular
\n 1) Topraklar\u0131n\u0131n tar\u0131ma elveri\u015fli olmamas\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131.
\n 2) Co\u011frafi \u015fartlar.
\n 3) Sanayi ve ticaretin geli\u015fmesi
\n 4) Hammadde ve Pazar ihtiyac\u0131n\u0131n artmas\u0131
\n 5) Daha uygun ya\u015fam yerleri arama iste\u011fi.
\n 6) Baz\u0131 ki\u015filerin macera iste\u011fi.
\n\u2022 Yukar\u0131daki nedenlerden dolay\u0131 ba\u015flayan koloni ticaretinde ba\u015far\u0131 sa\u011flayan Yunanl\u0131lar ,kolonilerini yurt saym\u0131\u015f, bu y\u00fczdende Fenikelilerle yapt\u0131klar\u0131 koloni sava\u015flar\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015flard\u0131r.
\n\u2022 Ticaret d\u0131\u015f\u0131nda ekilebilen topraklarda ba\u011fc\u0131l\u0131k ,zeytincilik yapt\u0131lar.
\n\u2022 Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kta bir di\u011fer ge\u00e7im kayna\u011f\u0131yd\u0131.
\nAlfabe ve Dil :
\n 1) Fenike alfabesini kullan\u0131p geli\u015ftirdiler.
\n 2) Daha sonra Roma\u2019ya ge\u00e7en bu alfabe Latin alfabesinin olu\u015fumunda \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131.
\n 3) Yunan Dili \u015fairler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile geli\u015fti.
\n 4) Edebiyata \u00f6nem veren Yunanl\u0131lar bereket tanr\u0131s\u0131 Diyonizos ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131 \u015fenlikler sayesinde tiyatronun geli\u015fmesini sa\u011flad\u0131.
\nDin :
\n 1) \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 olup tanr\u0131lar\u0131n Atina\u2019 da ki Olimpos Da\u011f\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131na inan\u0131rlard\u0131.
\n 2) Bu tanr\u0131lar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Zeus olup insan \u015feklindeydiler.
\n 3) Tek farklar\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fcz olmalar\u0131yd\u0131.
\n 4) Yunan halk\u0131 d\u00f6rt y\u0131lda bir Zeus ad\u0131na Olimpiyat Oyunlar\u0131 d\u00fczenlerdi.
\n 5) T\u00fcm Yunan \u015fehirlerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu yar\u0131\u015fmalar a\u015fa\u011f\u0131daki yararlar\u0131 sa\u011flard\u0131.
\na) Yunan halk\u0131n\u0131n kayna\u015f\u0131p k\u00fclt\u00fcr birli\u011fi kurmas\u0131.
\nb) Ticaret ve bar\u0131\u015f\u0131n geli\u015fmesi.
\n 6) Din etkili olmay\u0131p gerekti\u011finde tanr\u0131lar ele\u015ftirilirdi.
\nMimari ve Sanat :
\n 1) Mermer ve ta\u015f bina yap\u0131m\u0131nda \u00e7ok ilerlediler.
\n 2) Kendilerine ait bir mimari tarz geli\u015ftirdiler .
\n 3) \u00d6zellikle tiyatro ve tap\u0131nak yap\u0131m\u0131nda \u00f6zg\u00fcn eserler meydana getirdiler.
\nBilim :
\n \u2022 A\u015fa\u011f\u0131daki nedenler Eski Yunan\u2019da bilimin geli\u015fmesine ortam haz\u0131rlad\u0131:
\na) Laik devlet ve toplum yap\u0131s\u0131.
\nb) Demokratik ortam.
\nc) Ekonomik g\u00fc\u00e7
\nd) Ticaret sayesinde di\u011fer toplumlarla temas kurulmas\u0131.
\n \u2022 Bilim alan\u0131nda meydana gelen geli\u015fmeler :
\na) \u0130yon\u2019ya da do\u011fan felsefe Yunanistan\u2019da geli\u015fti (Sokrat, Eflatun, Aristo).
\nb) Tarihi bir bilim haline getirdiler (Heredot – M.\u00d6. V. Y\u00fczy\u0131l).
\n Dikkat : Yunan K\u00fclt\u00fcr\u00fc bug\u00fcnk\u00fc bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. M\u0131s\u0131r Mezopotamya ve \u00d6n Asya uygarl\u0131klar\u0131ndan etkilenen Yunan K\u00fclt\u00fcr\u00fc Roma, Helen ve \u0130slam Uygarl\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir.
\nHELEN K\u00dcLT\u00dcR\u00dc :
\nK\u00f6ken ve Geli\u015fim :
\n 1. Makedonya Kral\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in Persler \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 Asya Seferi sonunda olu\u015ftu.
\n 2. Bu sefer sonunda Anadolu, Mezopotamya, M\u0131s\u0131r, \u0130ran ve Kuzey Hindistan topraklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7iren \u0130skender, do\u011fu ve bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerini sentezleyerek Hellen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fumunu sa\u011flad\u0131.
\n 3. Do\u011fu ile Bat\u0131n\u0131n sentezi olan Hellen K\u00fclt\u00fcr\u00fc Bizans taraf\u0131ndan benimsenip s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
\n 1. \u0130skender\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar mutlak monar\u015fi ile y\u00f6netilen bir imparatorluktu.
\n 2. \u0130skender\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine imparatorluk a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde par\u00e7aland\u0131.
\na) M\u0131s\u0131r – Ptolemer Krall\u0131\u011f\u0131.
\nb) Mekedonya – Antigonitler Krall\u0131\u011f\u0131.
\nc) Tarkya – Bat\u0131 Anadolu – Hindistan – Selevkoslar Krall\u0131\u011f\u0131 .
\nDi\u011fer Geli\u015fmeler
\nBu d\u00f6nemde \u00f6nem kazanan \u015fehirler \u015funlard\u0131 :
\na) \u0130skenderiye – M\u0131s\u0131r
\nb) Antakya – Anadolu :
\nc) Milet
\nd) Efes
\ne) Bergama : Krall\u0131k merkezi olduktan sonra \u00f6nemi artt\u0131 , iki y\u00fcz bin kitap ihtiva k\u00fct\u00fcphanesi ve Asklepioan sa\u011fl\u0131k merkezi ile d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k ve k\u00fclt\u00fcr merkezi haline geldi.
\n Bu k\u00fclt\u00fcrden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan \u00f6nemli eserler :
\na) \u0130skenderiye Feneri – \u0130skenderiye – Rodos heykeli
\nb) Bergama – Zeus Suna\u011f\u0131.
\nBilim
\n 1) Bu k\u00fclt\u00fcr , pozitif ve deneysel bilimlerin geli\u015fimini sa\u011flad\u0131.
\n 2) Ar\u015fimet , Erastostotenes ve Batlamyus bu k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde yeti\u015fen bilim adamlar\u0131d\u0131r.
\nDikkat :
\n\u2022 Avrupa Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndand\u0131r.
\n\u2022 \u0130slam ve Roma uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir.
\nROMA UYGARLI\u011eI ( M.\u00d6. 753 – M.S. 476 ) :
\nK\u00f6ken ve Kurulu\u015f :
\n 1) Devlet Etr\u00fcks , Latin ve Galler halk\u0131n\u0131n birle\u015fmesiyle kuruldu.
\nGeli\u015fim ve Siyasi Tarih :
\n 1) Kuruculu\u011funu Rom\u00fcl\u00fcs ad\u0131nda bir ki\u015finin yapt\u0131 devlet ba\u015flang\u0131\u00e7ta sadece Roma \u015fehri ve \u00e7evresinden olu\u015fuyordu.
\n 2) M.\u00d6. III. Y\u00fczy\u0131lda t\u00fcm \u0130talya\u2019y\u0131 egemenlik alt\u0131na alan Roma b\u00fcy\u00fcd\u00fc
\n 3) Topra\u011f\u0131n verimli olmas\u0131 , \u00f6nemli ticaret yollar\u0131n\u0131n buradan ge\u00e7mesi ce co\u011frafi konumu devletin b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flad\u0131.
\n 4) M\u0131s\u0131r, Suriye ve Mezopotamya ve Bat\u0131 Akdeniz\u2019e hakim olan Roma imparatorluk haline geldi.
\n 5) M.S. 375 Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc ile b\u00fcy\u00fck bir sars\u0131nt\u0131ya u\u011frayan devlet , M.S. 395 y\u0131l\u0131nda ikiye ayr\u0131ld\u0131 :
\n\u2022 Bat\u0131 Roma ( 395 – 476 )
\n\u2022 Do\u011fu Roma – Bizans ( 395 – 1453) .
\nSiyasi Yap\u0131 :
\n 1) \u0130lk d\u00f6nem krall\u0131kla ( monar\u015fi ) y\u00f6netildi . Bunla birlikte kral\u0131n yan\u0131nda iki meclis vard\u0131.
\n\u2022 Senato \u2013 Asiller Meclisi
\n\u2022 Kurai \u2013 Halk Meclisi.
\n 2) M.\u00d6.VI. Y\u00fczy\u0131lda g\u00fc\u00e7lenen asiller y\u00f6netimi kontrol alt\u0131na al\u0131p \u00fclkeyi < Aristokratik Cumhuriyet> ile y\u00f6netmeye ba\u015fland\u0131.
\n 3) Bu d\u00f6nemde \u00fclke senatonun se\u00e7ti\u011fi kons\u00fcl taraf\u0131ndan idare edildi.
\n 4) M.\u00d6. 44 y\u0131l\u0131nda imparatorluk ( monar\u015fi ) y\u00f6netimine ge\u00e7ildi.
\n 5) Krall\u0131ktan cumhuriyete ge\u00e7en bu devlette kanun hakimiyeti esast\u0131.
\nSosyal Yap\u0131 ve Hukuk :
\n 1) S\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 ve k\u00f6lelik vard\u0131 , bu s\u0131n\u0131flar \u015funlard\u0131:
\n\u2022 Patriciler – Vatanda\u015flar – Her t\u00fcrl\u00fc sosyal ve siyasal hakka sahip
\n\u2022 Plepler – Halk – Avam – Siyasi ve sosyal haklar\u0131 yok
\n\u2022 Yana\u015fmalar-
\n\u2022 K\u00f6leler – \u0130lk \u00c7a\u011fda en fazla k\u00f6le kullanan toplum Romad\u0131r.
\n 2) S\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 olmakla birlikte s\u0131n\u0131fla aras\u0131nda yo\u011fun bir \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131yordu.
\n 3) Ya\u015fanan bu \u00e7at\u0131\u015fma Roma\u2019da hukuk ve demokrasinin geli\u015fmesin sa\u011flad\u0131.
\n 4) Bu \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en geli\u015fmi\u015f hukuku olan 12 Levha Kanunlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu yasalar modern hukukun temelidir.
\nDin :
\n 1) Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 olup Yunan dinine benziyordu.
\n 2) M.S. 313 y\u0131l\u0131nda Hristiyanl\u0131k serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131.
\n 3) M.S. 381 Milano Ferman\u0131 ile Hristiyanl\u0131k Roma\u2019n\u0131n resmi dini oldu ( ilk kez).
\nK\u00fclt\u00fcr ve Medeniyet :
\n 1) Her alanda Yunan ve Helen k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden etkilendiler.
\n 2) Bu k\u00fclt\u00fcrleri bat\u0131ya ta\u015f\u0131d\u0131lar.
\n 3) \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fiminde etkili oldular.
\n 4) Roma rakamlar\u0131n\u0131 bulup kulland\u0131lar.
\n 5) Miladi Takvimi Geli\u015ftirdiler.
\n 6) Latin Alfabesini olu\u015fturdular.
\n 7) B\u00fcy\u00fck yolar yap\u0131p mekan birli\u011fi sa\u011flad\u0131lar, fakat k\u00fclt\u00fcr birli\u011fi sa\u011flayamad\u0131lar.
\nOrdu :
\n 1) D\u00fczenli ve s\u00fcrekli bir orduya sahiptiler.
\n 2) Yabac\u0131 askerlerden olu\u015fan Lejyon adl\u0131 birlikler ilk kez Roma taraf\u0131ndan olu\u015fturuldu.
\nRoma\u2019n\u0131n Anadolu\u2019daki Egemenli\u011fi ve Sonu\u00e7lar\u0131 :
\n 1) Roma egemenli\u011finde Anadolu bay\u0131nd\u0131r bir \u00fclke haline geldi.
\n 2) \u0130ran sava\u015flar\u0131nda kullanmak \u00fczere yapt\u0131klar\u0131 yollar sayesinde Anadolu\u2019da mekan birli\u011fi sa\u011flad\u0131lar.
\n 3) Anadolu\u2019daki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn k\u00f6kl\u00fc ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, Romal\u0131lar\u0131n Anadolu\u2019ya yerle\u015f-memesi y\u00fcz\u00fcnden Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015famaya devam etti .
\nAnadolu\u2019da Bulunan Roma Eserleri :
\n 1) \u0130stanbul – Valens Su Kemeri ( Bozdo\u011fan Su Kemeri )
\n 2) \u0130stanbul – \u00c7emberlita\u015f
\n 3) Ankara – Og\u00fcst Mabedi.
\n 4) Ankara – Roma Hamam\u0131.
\n 5) Ankara \/ Elmada\u011f\u0131 – Su yolu.
\nB\u0130ZANS K\u00dcLT\u00dcR\u00dc ( MS 395-1453)
\n 1. Roman\u0131n ikiye ayr\u0131lmas\u0131 \u00fczerine kuruldu.
\n 2. Mutlak monar\u015fi ile y\u00f6netilen bir imparatorluk olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.
\n 3. De\u011fi\u015fik s\u00fclalelerin y\u00f6netti\u011fi devlet Helen K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsedi
\n 4. Bat\u0131 Roman\u0131n siyasi ve dini bask\u0131s\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in ,Ortadoks mezhebini kurup \u0130stanbul\u2019un fethine kadar bu mezhebe liderlik yapt\u0131.
\nZay\u0131flamas\u0131na ra\u011fmen uygulad\u0131\u011f\u0131 denge politikalar\u0131 ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm Orta\u00e7a\u011f boyunca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.
\n 6. Bizans \u2018tan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan \u00f6nemli eserler \u015funlard\u0131r:
\n\u2022 \u0130stanbul –
\n a ) Yerebatan ve Binbirdirek sarn\u0131\u00e7lar\u0131.
\n b) Aya Sofya, Kilisesi.
\n c) Aya \u0130rini Kilisesi.
\n d) Hora Kilisesi ( Kariye Camii).
\n e) Sergios Kilisesi.
\n\u2022 Trabzon –
\na) S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"