1. \u00c7evre Sorunlar\u0131
\n \u00c7evre sorunlar\u0131, insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 do\u011fal ortam\u0131 bozmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nsanlar kendilerine daha iyi ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7evreye zarar verirler.
\n \u00dclkemizde \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde kalitesiz yak\u0131t kullan\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 hava kirlili\u011fi meydana gelmektedir. Fabrikalardan ve evlerden \u00e7evreye at\u0131lan baz\u0131 maddeler (po\u015fet gibi) toprak kirlili\u011fine neden olur.
\n \u00d6zellikle sanayi b\u00f6lgelerinin yak\u0131n\u0131ndaki kentlerin kanalizasyonlar\u0131 akarsular, deniz ve g\u00f6llerin kirletilmesine neden olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca gemilerden bo\u015falt\u0131lan baz\u0131 maddeler ve deniz kazalar\u0131 bu kirlenmeyi art\u0131rmaktad\u0131r.
\n Su ve toprak kirlili\u011fine neden olan maddelerin bir k\u0131sm\u0131da kat\u0131 at\u0131klard\u0131r. Kat\u0131 at\u0131klar; pl\u00e2stik maddeler, cam \u00fcr\u00fcnleri, metalik maddeler (konserve ve me\u015frubat) ve a\u011fa\u00e7 \u00fcr\u00fcnleri (ka\u011f\u0131t, karton gibi).
\n \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck kentlerde arabalar\u0131n motor ve klakson g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri ile baz\u0131 e\u011flence yerleri ve baz\u0131 i\u015f yerleri de g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fine neden olmaktad\u0131r.
\n *
\n \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bize ve devlete d\u00fc\u015fen g\u00f6revler;
\n \u00b7 Ormanlarda izinsiz a\u011fa\u00e7 kesmeyip, ate\u015f yakmamal\u0131y\u0131z.
\n \u00b7 Fabrikalar\u0131n zehirli at\u0131klar\u0131 ve kanalizasyon sular\u0131 akarsulara, g\u00f6llere ve denizlere ak\u0131t\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 \u00c7\u00f6pleri rastgele \u00e7evreye, akarsulara, g\u00f6llere ve denizlere atmamal\u0131y\u0131z.
\n \u00b7 Kaliteli yak\u0131tlar kullanmal\u0131y\u0131z.
\n \u00b7 \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in sivil toplum kurulu\u015flar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131y\u0131z.
\n \u00b7 \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in devletin \u00e7e\u015fitli zorunluluklar getirmesi gerekmektedir.
\n \u00b7 \u00c7evre bakanl\u0131\u011f\u0131 daha aktif bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Yerel y\u00f6netimler \u00e7evre sorunlar\u0131na daha fazla ilgi g\u00f6stermelidir.
\n *
\n 2. Do\u011fal Afetler ve Korunma Yollar\u0131
\n Do\u011fal afetler, insanlar\u0131 olumsuz etkileyen do\u011fal olaylard\u0131r. B\u00fcy\u00fck oranda can ve mal kayb\u0131na neden olurlar. \u0130nsanlara ve \u00fclkelere b\u00fcy\u00fck zarar verirler. Do\u011fal afetlerin kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131p durdurulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Baz\u0131 do\u011fal afetleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz;
\n *
\n a. Depremler
\n Yer kabu\u011funda meydana gelen ani sars\u0131nt\u0131lara deprem denir. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn belirli yerlerinde s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Buralara deprem ku\u015faklar\u0131 denir.
\n Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi Kuzey Anadolu Deprem Ku\u015fa\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Bu ku\u015fak Saros k\u00f6rfezinden ba\u015flayarak Marmara denizinin kuzeyinden \u0130zmit k\u00f6rfezi ve Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019ndeki s\u0131rada\u011flar\u0131n aras\u0131ndaki \u00e7ukurluklardan Van g\u00f6l\u00fcn\u00fcn kuzeyine kadar ula\u015f\u0131r.
\n *<\/p>\n
\u00dclkemizdeki deprem alanlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131
\n *
\n Deprem \u00f6ncesi al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler;
\n \u00b7 Deprem ku\u015fa\u011f\u0131na yerle\u015fim yeri kurulmamal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Zemini sa\u011flam olmayan yerlere yerle\u015filmemelidir.
\n \u00b7 Binalar y\u00fcksek katl\u0131 olmamal\u0131 ve in\u015faat tekniklerine uygun yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Halka deprem konusunda e\u011fitim verilmelidir.
\n *
\n Deprem s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekenler;
\n \u00b7 So\u011fukkanl\u0131 davran\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Balkon ve pencereden atlanmamal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Elektrik sigortas\u0131 ve hava gaz\u0131 vanas\u0131 kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Bina i\u00e7inde sa\u011flam e\u015fyalar\u0131n yan\u0131nda \u00e7\u00f6melmi\u015f durumda bulunulmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Sars\u0131nt\u0131 biter bitmez binadan \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u00dclkemizin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 deprem tehlikesi alt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in depreme kar\u015f\u0131 her zaman haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. K\u0131sacas\u0131 depremle ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmeliyiz.
\n *
\n b. Erozyon
\n Sel sular\u0131 ve r\u00fczg\u00e2rlar taraf\u0131ndan a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131larak ta\u015f\u0131nan topraklar\u0131n barajlara, g\u00f6llere ve denizlere biriktirilmesine erozyon denir.
\n Yurdumuz yar\u0131 kurak bir iklime sahip oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden yoksundur. Ayn\u0131 zamanda yurdumuz \u00e7ok engebeli bir araziye sahiptir.
\n Bunlardan dolay\u0131 \u00fclkemizde \u00e7ok \u015fiddetli erozyon meydana gelmektedir. Sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015flar, orman ve otlaklar\u0131n tahribi ile arazilerin yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 da erozyonu art\u0131ran fakt\u00f6rlerdendir.
\n Erozyon sonucunda topra\u011f\u0131n en verimli olan k\u0131sm\u0131 ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tar\u0131m alanlar\u0131nda azalma meydana gelir. Ta\u015f\u0131nan topra\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 baraj g\u00f6llerine dolarak barajlar\u0131n kullan\u0131m s\u00fcrelerinin k\u0131salmas\u0131na neden olur.
\n Toprak erozyonu \u00fclkemiz i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir sorundur. \u00c7\u00fcnk\u00fc tahrip edilen toprakta bitkiler yeti\u015fmeyecektir. Bu y\u00fczden topraklar\u0131m\u0131zda tar\u0131m yapmak zorla\u015facakt\u0131r. Bu durumda \u00fclkeler a\u00e7l\u0131k tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilirler.
\n Erozyonla m\u00fccadele i\u00e7in \u00f6zel bir kurulu\u015f olan TEMA (T\u00fcrkiye Erozyonla M\u00fccadele, A\u011fa\u00e7land\u0131rma ve Do\u011fal Varl\u0131klar\u0131 Koruma Vakf\u0131) kurulmu\u015ftur. TEMA erozyon konusunda e\u011fitici \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparak, erozyonu \u00f6nlemek i\u00e7in faaliyetlerde bulunur.
\n *
\n Erozyonu \u00f6nlemek i\u00e7in;
\n \u00b7 Orman alanlar\u0131 korunmal\u0131
\n \u00b7 Bo\u015f araziler a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131lmal\u0131
\n \u00b7 Meralar korunmal\u0131
\n \u00b7 E\u011fimli yama\u00e7lar tara\u00e7aland\u0131r\u0131lmal\u0131
\n \u00b7 Tarlalardaki an\u0131z \u00f6rt\u00fcs\u00fc yak\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n K\u0131sacas\u0131 erozyonu \u00f6nlemek i\u00e7in bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc korunmal\u0131d\u0131r.
\n *
\n c. Toprak kaymas\u0131
\n Yama\u00e7larda bulunan topra\u011f\u0131n, k\u00fctle halinde kayarak a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru inmesi olay\u0131na toprak kaymas\u0131 denir. Toprak kaymas\u0131na heyel\u00e2n da denir. Bazen toprakla birlikte alt\u0131ndaki kayan\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de yer de\u011fi\u015ftirir.
\n *
\n Toprak kaymas\u0131n\u0131n nedenleri;
\n \u00b7 Yer \u015fekillerinin fazla e\u011fimli olmas\u0131
\n \u00b7 Ya\u011f\u0131\u015flar ve eriyen kar sular\u0131n\u0131n topra\u011f\u0131 kaygan hale getirmesi
\n \u00b7 \u00d6zellikle killi topraklar\u0131n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131 emerek kayganla\u015fmas\u0131
\n \u00b7 \u0130nsanlar\u0131n yol yap\u0131m\u0131 ve in\u015faat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gibi faaliyetleri de toprak kaymas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n
\u00dclkemizde g\u00f6r\u00fclen heyel\u00e2nlar\u0131n mevsimlere da\u011f\u0131l\u0131\u015f oranlar\u0131
\n *
\n \u00dclkemizde toprak kaymalar\u0131 en fazla ilkbahar mevsiminde g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun en \u00f6nemli nedeni kar erimeleridir. Toprak kaymas\u0131 en fazla Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019nde meydana gelmektedir. \u00d6zellikle Do\u011fu Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde heyel\u00e2nlar \u00e7ok fazla olmaktad\u0131r.
\n Toprak kaymas\u0131 sonucunda g\u00f6ller de olu\u015fur. Vadi boyunca akan bir akarsuyun \u00f6n\u00fc toprak kaymas\u0131 ile kapanarak g\u00f6ller olu\u015fabilir. Trabzon\u2019daki Sera ve Erzurum\u2019daki Tortum g\u00f6lleri buna \u00f6rnek olarak verilebilir.
\n *
\n d. Sel bask\u0131nlar\u0131 ve \u00f6nleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131
\n Sel, sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015f ve h\u0131zl\u0131 kar erimeleri sonucu \u00e7ok miktarda suyun ak\u0131\u015fa ge\u00e7mesi ile meydana gelir. Sel, \u00f6n\u00fcne gelen ta\u015flar\u0131, topraklar\u0131, bitkileri s\u00f6kerek ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sel, \u00fclkemizde \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen bir do\u011fal afettir. Her y\u00f6remizde sel felaketleri meydana gelebilir. Fakat en fazla Do\u011fu Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. En fazla ilkbahar mevsiminde sel meydana gelir. Bu mevsimde artan ya\u011fmurlar selleri olu\u015fturur. Yaz aylar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen sellerin nedeni sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015flard\u0131r. \u00dclkemizde sellerin ba\u015fl\u0131ca olu\u015f nedenleri;
\n \u00b7 Sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015flar ve h\u0131zl\u0131 kar erimeleri
\n \u00b7 Arazinin bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden yoksun olmas\u0131d\u0131r.
\n Sel bask\u0131nlar\u0131 verimli tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Tar\u0131m alanlar\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlere zarar verir. Ev, yol ve k\u00f6pr\u00fclere zarar verir. Seller sonucunda ula\u015f\u0131m ve haberle\u015fmede aksamalar olur. Sellerin zararlar\u0131ndan korunmak i\u00e7in,
\n \u00b7 Akarsu yataklar\u0131na yerle\u015filmemelidir.
\n \u00b7 Akarsu yataklar\u0131n\u0131n kenarlar\u0131na ta\u015fk\u0131nlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in setler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n *
\n e. \u00c7\u0131\u011f
\n \u00c7\u0131\u011f, b\u00fcy\u00fck kar y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n yama\u00e7 boyunca hareket etmesidir. Y\u00fcksek da\u011fl\u0131k alanlardaki dik yama\u00e7larda bulunan karlar\u0131n de\u011fi\u015fik seslerle harekete ge\u00e7mesi sonucu olu\u015fur. \u00c7\u0131\u011f, \u00fclkemizde en fazla Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019nde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunun nedeni kar ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131d\u0131r.
\n *
\n f. Yang\u0131nlar
\n Yang\u0131nlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yerle\u015fim yerlerinde meydana gelir. Bunlara insanlar neden olmaktad\u0131r. Fakat \u00f6zellikle orman yang\u0131nlar\u0131 b\u00fcy\u00fck do\u011fal afetler aras\u0131nda g\u00f6sterilebilir. Orman yang\u0131nlar\u0131 en fazla yaz ve sonbahar mevsimlerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Orman yang\u0131nlar\u0131 do\u011fal \u00e7evreye zarar verdi\u011fi gibi \u00fclke ekonomisine de b\u00fcy\u00fck zarar verir. Orman yang\u0131nlar\u0131; erozyon, sel, heyel\u00e2n ve kurakl\u0131\u011fa neden olur. Orman yang\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz;
\n \u00b7 Ormanlarda yap\u0131lan pikniklerde ate\u015f yak\u0131lmamal\u0131, sigara izmariti at\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Orman i\u00e7inde yollar a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u00b7 Orman i\u00e7inde haberle\u015fme ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme sistemi kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. \u00c7evre Sorunlar\u0131 \u00c7evre sorunlar\u0131, insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 do\u011fal ortam\u0131 bozmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nsanlar kendilerine daha iyi ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7evreye zarar verirler. \u00dclkemizde \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde kalitesiz yak\u0131t kullan\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 hava kirlili\u011fi meydana gelmektedir. Fabrikalardan ve evlerden \u00e7evreye at\u0131lan baz\u0131 maddeler (po\u015fet gibi) toprak kirlili\u011fine neden olur. \u00d6zellikle sanayi b\u00f6lgelerinin yak\u0131n\u0131ndaki kentlerin kanalizasyonlar\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10028,10032,10031,4070,10030,3847,10029,4157,10033],"class_list":["post-4624","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-cevre-sorunlari-ve-dogal-afetler","tag-cig","tag-deprem-sirasinda-yapilmasi-gerekenler","tag-depremler","tag-dogal-afetler-ve-korunma-yollari","tag-erozyon","tag-sanayi-bolgeleri","tag-toprak-kaymasi","tag-yanginlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4624"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4624\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}