DEPREM<\/p>\n
Yurdumuzda ilk sismojik laboratuvar\u0131 Kandilli Rasathanesi\u2019nde kurulmu\u015f ve uluslararas\u0131 geli\u015fmelere uyarak; bu g\u00fcn modern sismoloji biliminin gerektirdi\u011fi a\u015famaya eri\u015fmi\u015ftir. Kandilli Rasathanesi\u2019nde \u00f6zellikle uzun peryotlu sismograflar\u0131n d\u0131\u015f \u0131s\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fclerden etkilenmemesini sa\u011flamak amac\u0131 ile planlanan laboratuvar in\u015faat\u0131 1928 y\u0131l\u0131nda tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1926 y\u0131l\u0131nda getirilen pand\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 250 kg olan Vickert sismograflar\u0131, 1928 y\u0131l\u0131nda Ankara Belediyesi\u2019nin hediyesi olan iki adet Mainka sismograf\u0131 1933 y\u0131l\u0131nda bu mekanik sismograflara eklenen Galitzin sismograflar\u0131 yap\u0131lan binada servise sokuldu. 1948 y\u0131l\u0131nda k\u0131sa peryotlu Coulonb Grenet d\u00fc\u015fey bile\u015fen sismograf\u0131 hizmete girdi.<\/p>\n
Yerkabu\u011funun derin katmanlar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131l\u0131p yer de\u011fi\u015ftirmesi yada yanarda\u011flar\u0131n p\u00fcsk\u00fcrmesi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan sars\u0131nt\u0131-yersars\u0131nt\u0131s\u0131, zelzele. Deprem oldu\u011fu y\u00f6relerde yer titre\u015fimi yapar ve sallan\u0131r. Deprem bir do\u011fa olay\u0131d\u0131r ve yapay olarak sars\u0131nt\u0131lara deprem denmez. Yapay olarak olu\u015fan sars\u0131nt\u0131lara \u201cYerin Sal\u0131n\u0131m\u0131\u201d ad\u0131 verilmektedir. Deprem titre\u015fimlerini, yer sal\u0131n\u0131mlar\u0131ndan genel olarak; depremlerin do\u011fal nedenlerinden olu\u015fmaktad\u0131r.
\n Tarih boyunda derin izler b\u0131rakan depremler, en \u00e7ok can kayb\u0131na yer a\u00e7anlard\u0131r. Nitekim 526\u2019da Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 etkileyen bir depremde 120.000 ile 200.000 ki\u015fi, 1692 Sicilya depreminde 60.000, 1755 Lizbon depreminde 40.000 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
Do\u011fal g\u00fc\u00e7lerin neden oldu\u011fu yer kabu\u011fu titre\u015fimlerine ve sars\u0131nt\u0131lara \u201cDeprem\u201d denir. Baz\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckle fark edilen, baz\u0131lar\u0131 da bir kenti yok edecek g\u00fc\u00e7l\u00fckte deprem \u015fiddetlerine denir. Depremlerin bir di\u011feri volkanik b\u00f6lgelerde yerkabu\u011funun alt\u0131ndaki kaya\u00e7lar\u0131n hareket etmesidir. Ancak bu t\u00fcr depremler hafif sars\u0131nt\u0131lard\u0131r. As\u0131l b\u00fcy\u00fck depremler yerkabu\u011fundaki k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu k\u0131r\u0131k ku\u015faklar\u0131 boyunca g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00fcy\u00fck k\u00fctleler halinde yerkabu\u011fu katmanlar\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 hareketleri k\u0131r\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 boyunca b\u00fcy\u00fck bir gerilim olu\u015fturur.<\/p>\n
Depremin yery\u00fcz\u00fcnde olu\u015fturdu\u011fu sars\u0131nt\u0131 ve yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m, depremin \u015fiddetine ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u0131\u015f merkez yak\u0131n\u0131ndaki yerlerde depremin \u015fiddeti \u00e7ok fazlad\u0131r. Buralarda yap\u0131lar sars\u0131labilir. Sonu y\u0131k\u0131m olan yap\u0131larla birlikte toprakta \u00e7atlaklar olu\u015fabilir. Depremin olu\u015fturdu\u011fu zarar ve y\u0131k\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yanan ve y\u0131k\u0131lan yap\u0131lardan, bozulan su, havagaz\u0131 ve elektrik hatalar\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Deniz alt\u0131ndaki depremler genellikle tsunami denen b\u00fcy\u00fck dalgalardan olu\u015fur.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n tarihinde ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck deprem felaketi 1939\u2019da olan Erzincan depremidir.<\/p>\n
DEPREM\u0130N \u015e\u0130DDET\u0130<\/p>\n
Depremin \u015fiddetinin derecesi de\u011fi\u015fkendir. Kimisi yaln\u0131z \u00e7ok duyarl\u0131 sismograflarla alg\u0131lanabilirken, kimisi topra\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na ve yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7an kataklizmler do\u011furabilir. Bu konuda yan\u0131lmalar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in de\u011ferlendirme taban\u0131 se\u00e7ilebilecek \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011feleri tan\u0131mak gerekir. \u00d6nce taban\u0131n derinliklerini kabaca \u201cmerkez\u201d ad\u0131 verilen ve bir noktayla \u00f6zle\u015ftirecek belirli bir b\u00f6lgedeki ba\u015flang\u0131\u00e7 tedirli\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nabilir. Bu tedirli\u011fin \u015fiddetinin, kendisinin do\u011furan bilincil olay\u0131n \u015fiddetine e\u015fit oldu\u011fu kabul edilebilir. Ne var ki bunun de\u011ferini saptamak g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Daha sonra bu co\u011frafi b\u00f6lge g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur. \u00c7e\u015fitli toprak sars\u0131nt\u0131lar\u0131 yap\u0131lar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131na ve daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc baraj \u00e7\u00f6kmesi sonucu ta\u015fk\u0131nlar, yang\u0131nlar, can kayb\u0131, mal kayb\u0131 vb.. olaylara neden olan deprem \u015fiddetidir.<\/p>\n
Toprakalt\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve dayan\u0131m\u0131, yap\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fc ortalama n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, depremin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerel saat ve halk\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131. B\u00fct\u00fcn bu nedenlerle, \u015fiddetleri birbirine yak\u0131n depremler, \u00e7ok farkl\u0131 kay\u0131plara yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
DEPREM\u0130 \u00d6L\u00c7MEDE KULLANILAN \u00d6L\u00c7EKLER<\/p>\n
\u015eiddet \u00f6l\u00e7ekleri: (Hasar\u0131n yap\u0131s\u0131na ve \u00f6nemi i\u00e7in)
\n Genlik \u00f6l\u00e7ekleri: (ayg\u0131tlarla yap\u0131lan, \u00f6l\u00e7me noktas\u0131nda yap\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcmler).<\/p>\n
Bir depremin \u015fiddetini belirlemek i\u00e7in sismik dalgalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan enerjinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesidir. Hen\u00fcz bilgisayar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda bu enerjinin \u00f6l\u00e7\u00fclebilmesi uzun ve \u00e7o\u011fu zaman olumsuz \u00e7abalardan olu\u015fuyordu. 1935\u2019te Amerika Birle\u015fik Devlet\u2019li deprem bilimci Charles F. Richter, deprem \u015fiddetlerinin belirlenmesinde kendi ad\u0131 ile an\u0131lan \u00f6l\u00e7e\u011fin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bu \u00f6l \u00e7e\u011fe merkez \u00fcss\u00fc sismograftan 100 km uzakta bulunan bir depremin \u015fiddeti, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareket genli\u011finin (Mikron birimi) logaritmas\u0131na e\u015fittir.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck depremlerin toprak\u00fcst\u00fc ve toprakalt\u0131 etkileri \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015f\u0131r. \u00c7o\u011fu kez y\u00fczeysel toprak kabartmalar\u0131 ve \u00e7\u00f6kmelere, k\u0131r\u0131lmalara yol a\u00e7ar. Bu k\u0131r\u0131klar\u0131n en ilgi \u00e7ekicisi 1906 San Fransisco depreminde olu\u015fan ve toprak y\u00fczeyinde kolayca izlenebilen k\u0131r\u0131kt\u0131r. Bu k\u0131r\u0131k 470 m\u2019lik b\u00fcy\u00fck bir arazi \u00fczerinden ge\u00e7mi\u015f. Bu t\u00fcr olaylarda y\u00fczey ve yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 rejimleri b\u00fcy\u00fck de\u011fimlere u\u011frar. Ayr\u0131ca k\u0131r\u0131klar boyunca yar\u0131lan arazi par\u00e7alar\u0131 \u00e7o\u011fu kez yatay veya d\u00fczey kaymalarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Eski K\u0131r\u0131k \u00e7izgisi yer yer metrelerce saptalar g\u00f6sterir.<\/p>\n
S\u0130SM\u0130K DALGALAR<\/p>\n
Bu dalgalar belli \u00f6zel ko\u015fullarda, \u00f6zellikle merkez yak\u0131n\u0131nda yap\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerine u\u011frasa bile ilke olarak mekanik dalgalard\u0131r.
\n Y\u00fczey dalgalar yerkabu\u011funun olu\u015fumu \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli bilgiler verir. Ancak yerin derin katmanlar\u0131n\u0131n olu\u015fumu \u00fczerindeki bilgilerden, derinlere yay\u0131lan ve rastland\u0131k\u00e7a i\u00e7 s\u00fcreksizliklerde yans\u0131yan yada k\u0131r\u0131lan hacim dalgalar\u0131ndan elde edilir. Ayn\u0131 ortamda bu dalgalar\u0131n izledi\u011fi yolun y\u00fczeyden yukar\u0131 do\u011fru i\u00e7 b\u00fckeyli\u011fi derine indik\u00e7e h\u0131zlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilir. D\u0131\u015f \u00e7ekirdekteki yol, i\u00e7 \u00e7ekirdekteki yolu g\u00f6sterir. Belirli istasyonda belirli bir deprem i\u00e7in ancak bu yollar\u0131 izleyen dalgalar\u0131n kaydedilece\u011fi ve g\u00f6lge b\u00f6lgelerinin bulunabilece\u011fi varsay\u0131l\u0131r.<\/p>\n
DEPREM B\u0130L\u0130M<\/p>\n
Deprem bilim duyarl\u0131 bi\u00e7imde inceleme yoluyla do\u011fal depremlerin ve depremlerin ba\u015flama ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha iyi tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6ylece bir g\u00fcn depremleri yer ve zaman olarak kestirmenin ba\u015far\u0131laca\u011f\u0131 \u00fcmit edilir. \u00d6te yandan deprembilim bu depremlerin incelemenin d\u0131\u015f\u0131nda, patlamalarla yerin yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin hen\u00fcz s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bilgilerin kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n
DEPREM ARA\u015eTIRMA END\u00dcSTR\u0130S\u0130<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin depremlerle ilgili sorunlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ve \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmek amac\u0131yla Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak Ankara\u2019da kurulmu\u015f ara\u015ft\u0131rma kurumu (1979). End\u00fcst\u00fcn\u00fcn g\u00f6revleri; deprem tehlikesi ve \u015fiddeti derecesine g\u00f6re b\u00f6lgeleri jeolojik ve zemin mekani\u011fin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yapmak, yerle\u015fmeye uygun alanlar\u0131 saplamak ve depreme dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131 tiplerini belirlemek. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar end\u00fcstrinin \u201cDeprem Ara\u015ft\u0131rma B\u00fclteni\u201d dergisinde yay\u0131nlanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca \u201cT\u00fcrkiye Deprem B\u00f6l\u00fcmleri ve B\u00f6lgeleri Haritas\u0131\u201d haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
NOT: Sonu\u00e7 olarak yurdumuzun % 92\u2019si deprem b\u00f6lgesidir. N\u00fcfusumuzda 95\u2019i tehlike alt\u0131nda ya\u015far. T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lacak 87 b\u00fcy\u00fck baraj\u0131n % 15\u2019i 1. derece, % 26\u2019s\u0131 2. derece tehlikesizdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
DEPREM Yurdumuzda ilk sismojik laboratuvar\u0131 Kandilli Rasathanesi\u2019nde kurulmu\u015f ve uluslararas\u0131 geli\u015fmelere uyarak; bu g\u00fcn modern sismoloji biliminin gerektirdi\u011fi a\u015famaya eri\u015fmi\u015ftir. Kandilli Rasathanesi\u2019nde \u00f6zellikle uzun peryotlu sismograflar\u0131n d\u0131\u015f \u0131s\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fclerden etkilenmemesini sa\u011flamak amac\u0131 ile planlanan laboratuvar in\u015faat\u0131 1928 y\u0131l\u0131nda tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1926 y\u0131l\u0131nda getirilen pand\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 250 kg olan Vickert sismograflar\u0131, 1928 y\u0131l\u0131nda Ankara Belediyesi\u2019nin hediyesi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10070,10073,10072,10071],"class_list":["post-4649","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-deprem-hakkinda-temel-bilgiler","tag-depremin-siddeti","tag-kandilli-rasathanesi","tag-sismojik-laboratuvar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4649\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}