TARIM
\n\u0130nsanlar\u0131n topra\u011f\u0131 i\u015fleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan \u00fcr\u00fcn elde etmesi faaliyetine tar\u0131m denir.
\nT\u00fcrkiye Topraklar\u0131ndan Yaralanma Oranlar\u0131
\nTopraklar\u0131m\u0131zdan faydalanma oran\u0131 daha \u00e7ok iklim ve yer \u015fekilleri \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde y\u00fcksek da\u011fl\u0131k kesimler geni\u015f alan kaplar. Dik yama\u00e7lar \u00e7oktur. Buralarda topraktan faydalanma \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re \u00fclkemiz arazisinin % 36 \u2018s\u0131 ekili-dikili alan, % 32\u2019si \u00e7ay\u0131r ve otlak, % 26 \u2018s\u0131 orman ve % 6\u2019s\u0131 di\u011fer alanlar (yerle\u015fim birimleri , tar\u0131ma elveri\u015fsiz \u00e7\u0131plak kayal\u0131klar gibi) d\u0131r.
\nNot: Tar\u0131mdaki makinala\u015fman\u0131n etkisiyle \u00e7ay\u0131r ve otlaklar\u0131n alan\u0131 daral\u0131rken, tar\u0131m alanlar\u0131m\u0131z geni\u015flemektedir.
\nB\u00f6lge Y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne G\u00f6re Ekili Dikili Alanlar\u0131n Oranlar\u0131
\n1. Marmara B\u00f6lgesi: %30
\n2. \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesi: %27
\n3. Ege B\u00f6lgesi: %24
\n4. G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi: %20
\n5. Akdeniz B\u00f6lgesi: %18
\n6. Karadeniz B\u00f6lgesi: %16
\n7. Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi: %10
\nT\u00dcRK\u0130YE TARIMINDA VER\u0130M\u0130 ETK\u0130LEYEN FAKT\u00d6RLER
\n1. Sulama: T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131nda en b\u00fcy\u00fck sorun sulama sorunudur. Tar\u0131mda sulama ihtiyac\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu b\u00f6lgemiz G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi iken , bu sorunun en az oldu\u011fu b\u00f6lgemiz Karadeniz B\u00f6lgesidir.
\nAkarsular\u0131m\u0131z\u0131n derin vadilerden akmas\u0131 ve rejimlerinin d\u00fczensiz olmas\u0131ndan dolay\u0131 sulamada yeterince faydalanam\u0131yoruz. Bunun i\u00e7in mutlaka akarsular \u00fczerindeki baraj say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nSulama Sorunu \u00c7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde;
\n\u00dcretim artar.
\nNadas olay\u0131 ortadan kalkar.
\nTar\u0131mda iklime ba\u011fl\u0131l\u0131k b\u00fcy\u00fck oranda azal\u0131r.
\n\u00dcretimde s\u00fcreklilik sa\u011flan\u0131r.
\n\u00dcretim dalgalanmalar\u0131 \u00f6nlenir.
\nDaha \u00f6nce sebze tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmayan bir yerde sebze tar\u0131m\u0131 da yap\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r.
\nTar\u0131m \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fidi artar.
\nK\u00f6yden Kente g\u00f6\u00e7ler azal\u0131r. Y\u0131lda birden fazla \u00fcr\u00fcn al\u0131nabilir. Bu konuda en \u015fansl\u0131 b\u00f6lgemiz Akdeniz, en \u015fanss\u0131z b\u00f6lgemiz Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesidir
\n2.G\u00fcbre Kullan\u0131m\u0131: Tar\u0131mda sulama sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fckten sonra \u00fcretimi daha da art\u0131rmak i\u00e7in g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n\u00dclkemizde hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmi\u015f olmas\u0131 tabii g\u00fcbre imkan\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Ancak yurdumuzda tabii g\u00fcbrenin yakacak olarak kullan\u0131lmas\u0131 bu olumlu durumu ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. \u00dclkemizde \u00fcretilen suni g\u00fcbre yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ithal (Fas, Tunus, Cezayir gibi \u00fclkelerden) etmekteyiz. Bu da maliyeti art\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ift\u00e7ilerimiz yeterince g\u00fcbre kullanamamaktad\u0131r.
\nG\u00fcbre ihtiyac\u0131, tabii g\u00fcbrenin yakacak olmaktan kurtar\u0131lmas\u0131 ve g\u00fcbre fabrikalar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile kar\u015f\u0131lanabilir.
\n3.Tohum Islah\u0131: Sulama ve g\u00fcbre sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fckten sonra verimi daha da art\u0131rmak i\u00e7in kaliteli tohum kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde kalite tohum \u00fcretme konusunda devlet \u00fcretme \u00e7iftlikleri ve tohum \u0131slah istasyonlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktad\u0131r. Ancak kaliteli tohum ithali devam etmektedir.
\n4.Makine Kullan\u0131m\u0131: \u00dcr\u00fcn\u00fcn zaman\u0131nda ekimi, hasad\u0131 ve y\u00fcksek verim i\u00e7in makine kullan\u0131m\u0131 \u015fartt\u0131r. Ancak makine kullan\u0131m\u0131 yurdumuzda yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmemi\u015ftir.
\nSebepleri:
\nMakine kullan\u0131ma elveri\u015fsiz alanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131,
\nMakine kullan\u0131m\u0131n\u0131n ekonomik olmad\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl alanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131,
\n\u0130\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn baz\u0131 b\u00f6lgelerde daha ucuz olmas\u0131,
\nMakine fiyatlar\u0131n\u0131n \u00e7ift\u00e7inin al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde olmas\u0131
\n5.Zirai M\u00fccadele: Tar\u0131mdaki hastal\u0131klar\u0131n, yabani otlar\u0131n ve ha\u015ferelerin meydana getirece\u011fi \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nlemek i\u00e7in ila\u00e7l\u0131 m\u00fccadele \u015fartt\u0131r. Zirai m\u00fccadelede daha \u00e7ok ila\u00e7 kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\n6.Toprak Bak\u0131m\u0131: Tarla ya\u011f\u0131\u015flardan \u00f6nce s\u00fcr\u00fclmeli , yabanc\u0131 otlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Erozyona kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r.
\n7.Toprak Analizi: Toprak analizleri ile en iyi verim al\u0131nabilecek \u00fcr\u00fcn belirlenir. Ayr\u0131ca topra\u011f\u0131n ihtiyac\u0131 olan mineraller tespit edilerek kullan\u0131lacak g\u00fcbre belirlenir.
\n8.Destekleme Al\u0131m\u0131 ve Pazar: Verimi etkilemez. \u00dcretim miktar\u0131n\u0131 etkiler. \u00c7ift\u00e7i \u00fcretti\u011fi mal\u0131 pazarda zarar etmeden satabilmelidir. \u00c7ift\u00e7inin elveri\u015fsiz piyasa \u015fartlar\u0131ndan olumsuz etkilenmemesi i\u00e7in devlet baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde destekleme al\u0131m\u0131 yapmaktad\u0131r (Desteklemeal\u0131m\u0131: Devletin \u00e7ift\u00e7inin mal\u0131n\u0131 belirli bir taban fiyat \u00fczerinden almas\u0131 olay\u0131d\u0131r.) Destekleme al\u0131m\u0131 yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnler: Pamuk, t\u00fct\u00fcn (2002 y\u0131l\u0131ndan itibaren kald\u0131r\u0131ld\u0131), \u015e.Pancar\u0131, bu\u011fday,\u00e7ay, f\u0131nd\u0131k, K.\u00dcz\u00fcm, K.\u0130ncir, K.Kay\u0131s\u0131, Ha\u015fha\u015f gibi dayan\u0131kl\u0131 ve sanayiye dayal\u0131 \u00fcr\u00fcnlerdir.
\n***Destekleme al\u0131m\u0131 yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretiminde dalgalanmalar az olur ve fiyat\u0131 s\u00fcrekli artar.
\n9 \u00c7ift\u00e7i e\u011fitilmeli ve kredi deste\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\nTARIM \u0130\u015eLEME METODLARI
\n1. \u0130ntansif (Modern-Yo\u011fun) Tar\u0131m Metodu: N\u00fcfusa g\u00f6re ekili dikili alanlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu \u00fclkelerde uygulan\u0131r. Birim alandan al\u0131nan verim \u00e7ok y\u00fcksektir. \u00d6r. Hollanda, Danimarka, Japonya, \u0130sve\u00e7 ve \u0130srail gibi \u00fclkelerde bu t\u00fcr tar\u0131m metodu uygulanmaktad\u0131r. Yurdumuzda ise Akdeniz ve Ege B\u00f6lgelerinde uygulanan serac\u0131l\u0131k faaliyetleri intansif tar\u0131m metoduna \u00f6rnektir.
\n2. Ekstansif (ilkel-Kaba-Yayg\u0131n ) Tar\u0131m Metodu: N\u00fcfusa g\u00f6re tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n fazla oldu\u011fu \u00fclkelerde uygulanan tar\u0131m metodudur. Birim alandan al\u0131nan verim d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \u00dcretim miktar\u0131nda iklimin etkisi vard\u0131r. Yurdumuzda uygulanan tar\u0131m metodu genelde bu \u015fekildedir.
\nNot: \u0130ntansif tar\u0131m metodu ile ekstansif tar\u0131m metodu aras\u0131ndaki en \u00f6nemli fark birim alandan al\u0131nan verimdir.
\n3. Nadas Tar\u0131m Metodu: Verimi en d\u00fc\u015f\u00fck tar\u0131m metodudur. Tamamen iklime ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az, sulaman\u0131n yetersiz oldu\u011fu alanlarda uygulan\u0131r. T\u00fcrkiye’de nadas tar\u0131m\u0131n\u0131n en fazla uyguland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesidir. Nadas olay\u0131 en az Karadeniz b\u00f6lgesinde uygulan\u0131r.
\nNadas, topra\u011f\u0131n su ve mineral kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla bo\u015f b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r.
\n4. Plantasyon Tar\u0131m Metodu: Tropikal ku\u015fakta ticari ama\u00e7la \u00e7ok geni\u015f alanlarda bir veya bir ka\u00e7 \u00e7e\u015fit \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirmeye dayal\u0131 tar\u0131m metodudur. \u00d6r: Brezilya’da; \u00e7ay, kahve ve muz, Seylan (Sri Lanka)’da; \u00e7ay , Malezya’da; kau\u00e7uk gibi.
\nTARIMI ETK\u0130LEYEN FAKT\u00d6RLER
\n1. \u0130KL\u0130M:Her tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn kendine has iklim iste\u011fi vard\u0131r.
\n-Ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131:Y\u0131lda 10 cm\u2019lik ya\u011f\u0131\u015f tar\u0131msal faaliyetlerin alt s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r. Baz\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 fazla olmal\u0131d\u0131r.
\n– Ya\u011f\u0131\u015f rejimi:Her \u00fcr\u00fcn farkl\u0131 rejime ayak uydurur.Pamuk, bu\u011fday, arpa gibi tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri yaz kurakl\u0131\u011f\u0131 isterken, \u00e7ay, f\u0131nd\u0131k gibi tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri her mevsim ya\u011f\u0131\u015f ister.
\n– S\u0131cakl\u0131k:Her bitkinin hayat\u0131n\u0131 devam ettirebilmesi ve olgunla\u015fabilmesi i\u00e7in belirli bir s\u0131cakl\u0131k iste\u011fi vard\u0131r.Zeytin, incir, turun\u00e7giller, muz,f\u0131nd\u0131k gibi \u00fcr\u00fcnler k\u0131\u015f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 isterken, elma, \u00fcz\u00fcm gibi \u00fcr\u00fcnler so\u011fu\u011fa dayanabilir.
\n2.Y\u00dcKSELT\u0130: Baz\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri belirli bir y\u00fckseltiden sonra yeti\u015ftirilemez. Sebebi y\u00fckselti sebebiyle s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ayn\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek yer ve b\u00f6lgelerdeki hasat d\u00f6nemi daha uzundur.
\n3. TOPRAK: Topraktaki humus, kire\u00e7 ve minerallerin oranlar\u0131 tar\u0131msal verimi etkiler. \u00d6rne\u011fin \u00e7ay \u00e7ok y\u0131kanm\u0131\u015f, kire\u00e7siz topraklar\u0131 sever. Yumrulu bitkiler ise kumlu topraklarda daha iyi geli\u015fir.
\nTARIM \u00dcR\u00dcNLER\u0130
\nBU\u011eDAY
\n\u0130lk yeti\u015fme d\u00f6neminde (ilkbaharda) ya\u011f\u0131\u015f ister. Olgunla\u015fma ve hasat d\u00f6neminde kurakl\u0131k gerekir.Bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda tar\u0131m\u0131 yap\u0131lamaz. Ayr\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131lardan dolay\u0131Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinin y\u00fcksek yerlerinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lamaz. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir.
\nBu\u011fday \u00fcretimi iklimdeki karas\u0131zl\u0131ktan dolay\u0131 baz\u0131 y\u0131llar artarken, baz\u0131 y\u0131llar d\u00fc\u015fer. \u00dcretimin en fazla oldu\u011fu b\u00f6lgemiz \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesidir. \u0130l olarak en fazla Konya,Ankara ve Adana\u2019d\u0131r.
\nARPA
\nSo\u011fu\u011fa ve s\u0131ca\u011fa dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 bu\u011fday\u0131n yeti\u015febildi\u011fi her yerde yeti\u015fir. Ayr\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 bu\u011fday\u0131n yeti\u015femedi\u011fi Do\u011fu Anadolu\u2019nun y\u00fcksek yerlerinde de tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. \u00dcretim en fazla \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015fir.
\n\u00c7AVDAR
\nSerin yayla iklimi ister. Fazla s\u0131caktan zarar g\u00f6r\u00fcr.Genellikle besin maddesi ve hayvan yemi olarak kullan\u0131l\u0131r. En fazla tar\u0131m\u0131 \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde geli\u015fmi\u015ftir.
\nMISIR
\nYeti\u015fme d\u00f6neminde bol su ister. Bundan dolay\u0131 yurdumuzda sulama imkan\u0131 olan b\u00fct\u00fcn her yerde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. Ya\u011f elde edilmeye ba\u015fland\u0131ktan sonra tar\u0131m\u0131 Akdeniz B\u00f6lgesinde h\u0131zla geli\u015fmi\u015ftir. Bug\u00fcn m\u0131s\u0131r \u00fcretimimizin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 Akdeniz B\u00f6lgesinden elde edilir (Adana \u00e7evresi ba\u015fta gelir). \u00dcretimde 2. b\u00f6lge Karadeniz B\u00f6lgesidir (Bu\u011fday\u0131n yerine tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.) B\u00f6lge halk\u0131n\u0131n temel besin maddesi oldu\u011fundan ticarette de\u011feri yoktur.<\/p>\n
NOHUT
\n\u0130lk yeti\u015fme d\u00f6neminde ya\u011f\u0131\u015f ister. Hasat d\u00f6neminde kurakl\u0131k gerekir. Yurdumuz iklim \u015fartlar\u0131 genelde nohut tar\u0131m\u0131na elveri\u015flidir. En fazla tar\u0131m\u0131 \u0130\u00e7 AnadoluB\u00f6lgesinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu b\u00f6lgemizi Ege ve Akdeniz B\u00f6lgeleri takip etmektedir.
\nMERC\u0130MEK
\nKurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in en fazla tar\u0131m\u0131 G. Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde geli\u015fmi\u015ftir. Mercimek \u00fcretimimizin yar\u0131dan fazlas\u0131 bu b\u00f6lgeden kar\u015f\u0131lan\u0131r (k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimek). \u00dcretimde ikinci b\u00f6lgemiz \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesidir(ye\u015fil mercimek).
\nFASULYE
\nYurdumuzda sulama imkan\u0131 olan her yerde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. \u00dcretimde en b\u00fcy\u00fck paya sahip b\u00f6lgemiz \u0130\u00e7 Anadolu’dur.<\/p>\n
T\u00dcT\u00dcN
\nK\u0131ra\u00e7 arazilerde yeti\u015febilir. \u0130lk yeti\u015fme d\u00f6neminde su ister. Daha sonra mutlaka kurakl\u0131k olmal\u0131. B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. Ancak kaliteli t\u00fct\u00fcn yeti\u015ftirilmesi amac\u0131yla ekim alanlar\u0131 devlet taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00dcretimde 1. Ege B\u00f6lgesi’dir ( Manisa, \u0130zmir, Ayd\u0131n, Mu\u011fla, Denizli ve U\u015fak \u00e7evresi).
\nPAMUK
\nAl\u00fcvyal topraklar\u0131 sever. Ayr\u0131ca y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duyar. Yeti\u015fme d\u00f6neminde bol su, hasat d\u00f6neminde kurakl\u0131k gerekir.
\n \u00dcretimde 1.G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesidir(En fazla \u015e.Urfa \u00c7evresi). Gap ile birlikte tar\u0131m\u0131 h\u0131zla geli\u015fmektedir. 2.Ege B\u00f6lgesi (k\u0131y\u0131daki b\u00fct\u00fcn \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ovalar\u0131nda), 3.Akdeniz B\u00f6lgesi (ba\u015fta Adana olmak \u00fczere Hatay, \u0130\u00e7el, Antalya \u00c7evresi),Ayr\u0131ca Marmara B\u00f6lgesinde Bal\u0131kesir, Bursa ve \u00c7anakkale \u00e7evresi ile Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde etraf\u0131 da\u011flarla \u00e7evrili \u00e7ukur alanlarda tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r(Elaz\u0131\u011f ve I\u011fd\u0131r \u00e7evresi).
\n\u015eEKER PANCARI
\nYurdumuzda tar\u0131m\u0131 1925 y\u0131l\u0131nda U\u015fak\u2019ta ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (ilk fabrika U\u015fak\u2019ta 1926 y\u0131l\u0131nda kuruldu). Bug\u00fcn fabrikalar\u0131n kuruldu\u011fu her yerde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Belirli iklim ve toprak iste\u011fi yoktur. Sulama imkan\u0131 olan her yerde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. \u00dcretimde 1. \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesidir.
\n**\u015e.pancar\u0131 tarladan s\u00f6k\u00fcld\u00fckten sonra k\u0131sa bir s\u00fcre sonra i\u015flenmesi gerekti\u011finden tar\u0131m\u0131 fabrikalar \u00e7evresinde yap\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca pancar k\u00fcspesi hayvan yemi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in buralarda besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 da geli\u015fmi\u015ftir.
\n***K\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaz. Sebebi buralarda daha fazla gelir getiren \u00fcr\u00fcnlere \u00f6ncelik verilmesidir.
\n\u00c7AY
\nTropikal iklim bitkisidir. Bol ve d\u00fczenli ya\u011f\u0131\u015f ister. Bulutlu g\u00fcn say\u0131s\u0131 fazla olmal\u0131d\u0131r. K\u0131\u015flar \u0131l\u0131k ge\u00e7melidir. Yurdumuzda en iyi yeti\u015fme \u015fartlar\u0131n\u0131 Do\u011fuKaradeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bulmu\u015ftur. Bug\u00fcn Rize ba\u015fta olmak \u00fczere Ordu\u2019dan G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131na kadar olan k\u0131y\u0131 kesimde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Yurdumuzda \u00e7ay tar\u0131m\u0131 Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (1924). \u00c7ay tar\u0131m\u0131n\u0131n tamam\u0131 Karadeniz b\u00f6lgesindedir.
\nHA\u015eHA\u015e
\nDo\u011fu Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131 hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. Ancak uyu\u015fturucu elde edildi\u011fi i\u00e7in \u00fcretimi devlet kontrol\u00fcndedir. Bug\u00fcn ba\u015fta Afyon olmak \u00fczere K\u00fctahya, U\u015fak, Denizli, Burdur, Isparta, Konya \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. G\u0131da sanayisinde ve t\u0131pta narkoz yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Son y\u0131llarda t\u00fct\u00fcn bitkisine alternatif bitki olsun diye Manisa’n\u0131n k\u0131rsal kesimlerinde (G\u00f6rdes, Demirci, Kula ,Selendi gibi) ha\u015fha\u015f tar\u0131m\u0131na m\u00fcsaade edilmi\u015ftir.
\nKETEN & KENEV\u0130R
\nKenevir lifleri dokuma sanayisinde , ip ve halat yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Yurdumuz \u00fcretiminin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Karadeniz B\u00f6lgesinden kar\u015f\u0131lan\u0131r. Ba\u015fta Kastamonu olmak \u00fczere Samsun ,Amasya ve \u00c7orum \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ege B\u00f6lgesinde ise K\u00fctahya \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.Kenevirden uyu\u015fturucu elde edildi\u011finden \u00fcretimi devlet kontrol\u00fcndedir.
\nKeten tar\u0131m\u0131n\u0131n tamam\u0131 Kocaeli \u00e7evresindedir.<\/p>\n
AY\u00c7\u0130\u00c7E\u011e\u0130
\n\u0130lk yeti\u015fme d\u00f6neminde su , hasat d\u00f6neminde kurakl\u0131k ister. Bundan dolay\u0131 Do\u011fu Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131 hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde sulama ile tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u00dcretimde birinci olan b\u00f6lgemiz Marmara B\u00f6lgesi (Ergene B\u00f6l\u00fcm\u00fc)dir.
\nZEYT\u0130N
\nAkdeniz iklim bitkisidir. Ancak Akdeniz B\u00f6lgesinde tar\u0131m\u0131 fazla geli\u015fmemi\u015ftir. Daha fazla gelir getiren \u00fcr\u00fcnlere \u00f6ncelik tan\u0131nmas\u0131ndan dolay\u0131. Bug\u00fcn \u00fcretimde 1. Ege B\u00f6lgesi (K\u0131y\u0131 Ege B\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki ova ve kenarlar\u0131nda- Manisa, Ayd\u0131n, \u0130zmir, Mu\u011fla , Denizli \u00e7evresi). 2.Akdeniz B\u00f6lgesi (Antalya \u00e7evresi en fazla).
\n3. Marmara B\u00f6lgesi-G\u00fcney Marmara k\u0131y\u0131lar\u0131 (en kaliteli sofral\u0131k zeytin bu b\u00f6lgeden Gemlik \u00e7evresinden elde edilir).
\nAyr\u0131ca Do\u011fu Karadeniz\u2019de \u00c7oruh vadi olu\u011funda (Artvin) ve Go\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019nde G.Antep \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r.
\nZeytinin devirli \u00fcretim \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131; \u00fcretim bir y\u0131l fazla , bir y\u0131l azd\u0131r.
\nD\u00fcnya zeytin \u00fcretiminde \u0130talya , \u0130spanya ve Yunanistan’dan sonra 4. s\u0131raday\u0131z.
\nSOYA FASULYES\u0130
\nTohumlar\u0131nda %18-24 oran\u0131nda ya\u011f, %35-45 oran\u0131nda protein i\u00e7eren ve topra\u011fa organik madde ve azot sa\u011flayan bir bitki olan soya fasulyesi \u00fclkemizde hem ana \u00fcr\u00fcn hem de ikinci \u00fcr\u00fcn olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\nEge , Akdeniz, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinin sulan\u0131r tar\u0131m alanlar\u0131nda 2. \u00fcr\u00fcn olarak ekilmektedir.
\nAdana ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130\u00e7el, Hatay \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 geli\u015fmi\u015ftir. T\u00fcrkiye \u00fcretiminin % 92 \u2018sini Akdeniz B\u00f6lgesi kar\u015f\u0131lar.
\nYER FISTI\u011eI
\nYerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 tohumlar\u0131nda %45-60 oran\u0131nda ya\u011f, %20-30 oran\u0131nda protein , %18 oran\u0131nda karbonhidrat, vitaminler ve madensel maddeler i\u00e7eren, \u00f6zellikle ya\u011f sanayi ve \u00e7erez yap\u0131m\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, sap\u0131 kuru ot ve kabu\u011fu da \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde de\u011ferlendirilen de\u011ferli bir bitkidir.<\/p>\n
Yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’ye ne zaman ve nas\u0131l girdi\u011fi kesin olarak bilinmemekle, ilk olarak Trakya ve oradan Ege, Akdeniz ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerine yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcney b\u00f6lgesinde yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk ekildi\u011fi yerin Osmaniye oldu\u011fu aktar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 baklagil bitkisi olmas\u0131ndan dolay\u0131, havan\u0131n serbest azotunu topra\u011fa ba\u011flayarak kendinden sonra gelen bitkiye azot ve organik madde depolayan \u00f6nemli bir bitkidir.<\/p>\n
\u00dclkemizde yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 son y\u0131llarda yakla\u015f\u0131k 34.000 ha. alana ekilmekte ve 80.000 ton \u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Ortalama 235kg\/da \u00fcr\u00fcn al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n 32 t\u00fcr\u00fc tespit edilmi\u015f, bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 tek y\u0131ll\u0131k, bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ok y\u0131ll\u0131kt\u0131r. Yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 ekimden 7-8 g\u00fcn sonra \u00e7imlenmekte, 40-50 g\u00fcn sonra \u00e7i\u00e7eklenmektedir. \u00c7i\u00e7eklenmeden 60 g\u00fcn sonrada ilk meyve olu\u015fmaktad\u0131r.
\nAkdeniz iklim \u015fartlar\u0131nda iyi yeti\u015fmektedir. En fazla tar\u0131m\u0131 bu b\u00f6lgede Adana \u00e7evresinde geli\u015fmi\u015ftir(%90).
\nSUSAM
\nSusam s\u0131ca\u011f\u0131 \u00e7ok seven bir ya\u011f bitkisidir. Tropik, suptropikal ve \u0131l\u0131man iklim ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n s\u0131cak b\u00f6lgelerinde yeti\u015ftirilen susam, 90-120 g\u00fcnde geli\u015fme devresini tamamlar.
\nSusam dik b\u00fcy\u00fcyen tek y\u0131l\u0131k bir bitkidir. Boyu (30-125 cm) ye kadar uzayabilir. G\u00f6vdeler uzunlamas\u0131na oluklu (kar\u0131kl\u0131d\u0131r) ve s\u0131k t\u00fcyl\u00fcd\u00fcr. \u00dclkemizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan ya\u011f bitkileri i\u00e7erisinde \u00f6nemli bir yeri olan susam, tohumlar\u0131nda %50-60 ya\u011f i\u00e7eren yazl\u0131k ve otsu bir bitkidir. Bile\u015fiminde ayr\u0131ca %25 protein bulunmaktad\u0131r. Besleyici \u00f6zelli\u011fi ve lezzetinden dolay\u0131 insan besini olarak \u00e7ok miktarda t\u00fcketilir. GAP’\u0131n devreye girmesiyle b\u00f6lgemizde sulanabilir 1997 y\u0131l\u0131nda GAP b\u00f6lgesinde susam\u0131n ekili\u015f alan\u0131 40,642 ha olup,bu \u00fcretim alan\u0131ndan 9,548 ton susam elde edilmi\u015ftir.
\nYurdumuzda ba\u015fta G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi olmak \u00fczere Akdeniz ve Ege B\u00f6lgelerinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n
KANOLA
\nBitkisel ya\u011f kayna\u011f\u0131 olarak ya\u011fl\u0131 tohumlu bitkiler olan ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, soya, pamuk ve yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda \u00fcretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya sahiptir. \u00dclkemize Balkanlardan gelen g\u00f6\u00e7menler ile kolza ad\u0131 ile 1960 y\u0131llar\u0131nda getirilmi\u015f ve Trakya’da ekim alan\u0131 bulmu\u015ftur. Ancak kolza \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya\u011f\u0131nda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 Erusik asit, k\u00fcspesinde de hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 Glukosinolat bulunmas\u0131 nedeniyle 1979 y\u0131l\u0131nda ekimi yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nKolza’da erusik asit ve glukosinolat ihtiva etmeyen \u00e7e\u015fitler ara\u015ft\u0131rmalar sonucu geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u00e7e\u015fitler ilk \u00f6nce Kanada’da \u0131slah edilmesi nedeniyle kanola ad\u0131 verilmi\u015ftir. \u00dclkemizde bitkisel ya\u011f a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmak amac\u0131yla kanola tar\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u00dclkemizde kanola tar\u0131m\u0131na tekrar son y\u0131llarda Tekirda\u011f, Edirne, K\u0131rklareli ve Samsun y\u00f6relerinde ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r, ancak ekili\u015fi hen\u00fcz 2000 ha gibi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck alanda yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nKanola bitkisinde olgunla\u015fma a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 do\u011frudur. Hasatta bitkilerin tam olgunla\u015fmas\u0131 beklenirse alt kaps\u00fcllerde \u00e7atlama ve d\u00f6k\u00fclmeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Erken hasatta ise \u00fcst kaps\u00fcller tam olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan hasat kayb\u0131 olur.
\n\u00dcZ\u00dcM
\nK\u0131\u015f\u0131n \u201340\u00baC ye kadar dayanabilir. Bundan dolay\u0131 meyveler i\u00e7inde yeti\u015fme alan\u0131 en geni\u015f olan\u0131d\u0131r. \u00dcz\u00fcm \u00fcretiminde ba\u015fta Ege B\u00f6lgesi (Manisa, \u0130zmir, Denizli ) gelir. 2. G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesidir.
\nD\u00fcnya kuru \u00fcz\u00fcm \u00fcretimde 1. yiz ve ihracat yapmaktay\u0131z.
\nELMA
\n\u00dcz\u00fcmden sonra yeti\u015fme alan\u0131 en geni\u015f olan meyvedir. B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. Ni\u011fde, Nev\u015fehir, Amasya, Tokat, Kastamonu, Bursa, Burdur, Isparta, Antalya \u00f6nemli elma \u00fcretim merkezlerimizdir.
\n\u0130NC\u0130R
\nAkdeniz iklim bitkisidir. K\u0131\u015f \u0131l\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ister ve yaz kurakl\u0131\u011f\u0131 ister. En fazla tar\u0131m\u0131 EgeB\u00f6lgesi\u2019nde geli\u015fmi\u015ftir (Ba\u015fta Ayd\u0131n gelir.) \u00dcretimin %81 i bu b\u00f6lgeden kar\u015f\u0131lan\u0131r. Ayr\u0131ca Akdeniz B\u00f6lgesi, G. Marmara ve G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi’nin bat\u0131s\u0131 ile Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda (Do\u011fu Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131 hari\u00e7) tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. T\u00fcrkiye D\u00fcnya kuru incir \u00fcretiminde ilk s\u0131rada yer al\u0131r ve \u00f6nemli ihracat \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fcr
\nFINDIK
\n\u00dclkemizde f\u0131nd\u0131k yeti\u015ftiricili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan en uygun iklim \u00f6zelli\u011fine sahip b\u00f6lge Karadeniz k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesidir F\u0131nd\u0131k Karadeniz B\u00f6lgesinde sahilden 60 km i\u00e7eriye ve 750 m y\u00fcksekli\u011fe kadar ekonomik olarak yeti\u015ftirilebilmektedir. Y\u0131ll\u0131k ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 13-16 C oldu\u011fu y\u00f6reler f\u0131nd\u0131k yeti\u015ftiricili\u011fi i\u00e7in en uygun yerlerdir. Haziran ve Temmuz aylar\u0131ndaki oransal nemin de %60\u2019\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fmemesi gerekir.
\nToprak istekleri olarak fazla se\u00e7ici olmamakla birlikte besin maddelerince zengin, t\u0131nl\u0131-humuslu ve derin topraklarda iyi bir geli\u015fme g\u00f6sterir.
\nYurdumuz \u00fcretiminin %83 \u2018\u00fcn\u00fc Karadeniz b\u00f6lgesi kar\u015f\u0131lar. En fazla Ordu-Giresun olmak \u00fczere Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca MarmaraB\u00f6lgesindeSakarya \u00e7evresinde tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r.
\nT\u00fcrkiye d\u00fcnya f\u0131nd\u0131k \u00fcretiminde ve ihracat\u0131nda ilk s\u0131rada yer al\u0131r (%60-70).<\/p>\n
ANTEP FISTI\u011eI
\nEn iyi yeti\u015fme \u015fartlar\u0131n\u0131 G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde bulmu\u015ftur . Ba\u015fta \u015e.Urfa ve G.Antep gelir. Ayr\u0131ca Akdeniz ve Ege B\u00f6lgelerinde \u00e7itlembik a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 ile de tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilmektedir. \u00d6nemli ihracat \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fcr.
\n\u00dcLKELER
\n1998
\n\u0130RAN
\n130.000
\nABD
\n88.450
\nT\u00dcRK\u0130YE
\n60.000
\nSUR\u0130YE
\n36.437
\n\u00c7\u0130N
\n28.000
\nYUNAN\u0130STAN
\n5.000
\n\u0130TALYA
\n3.000
\nAFGAN\u0130STAN
\n1.600
\nD\u0130\u011eER
\n1.778
\nD\u00dcNYA
\n354.265
\nTURUN\u00c7G\u0130LLER
\n(Narenciye) (Portakal , mandalina, limon , greyfurt ve turun\u00e7)
\nTropikal iklim bitkisidir. Yurdumuz, d\u00fcnya turun\u00e7gil \u00fcretim alan\u0131n\u0131n en kuzey s\u0131n\u0131r\u0131ndad\u0131r. Bu nedenle, turun\u00e7gil yeti\u015fen t\u00fcm b\u00f6lgelerimizde, zaman zaman dondurucu d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131k zararlar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nYurdumuzda tar\u0131m\u0131 en fazla Akdeniz B\u00f6lgesinde geli\u015fmi\u015ftir (% 62) Antalya ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilmektedir. Ayr\u0131ca Ege B\u00f6lgesinde \u0130zmir\u2019e kadar olan g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131nda, G.Marmara B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn so\u011fuktan korunmu\u015f k\u0131y\u0131lar\u0131nda, Do\u011fu Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Rize \u00e7evresinde ve G.Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinin bat\u0131s\u0131nda tar\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.
\n*** Ege B\u00f6lgesinde k\u0131y\u0131dan 200 km i\u00e7erilere kadar tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilmektedir. Sebebi b\u00f6lgede da\u011flar\u0131n k\u0131y\u0131ya dik uzanmas\u0131 sonucu deniz etkisinin i\u00e7 kesimlere kadar sokulabilmesidir.
\n*** Do\u011fu Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yeti\u015ftirilebilmesi k\u0131\u015f \u0131l\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ilgilidir.
\nMUZ
\nMuz, G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019dan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Anavatan\u0131 G\u00fcney \u00c7in, Hindistan ve Hindistan ile Avustralya aras\u0131nda kalan adalard\u0131r. Muzu ilk k\u00fclt\u00fcre alanlar\u0131n bal\u0131k\u00e7\u0131lar oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r. Bal\u0131k\u00e7\u0131lar a\u011f yapmak i\u00e7in muzun yapraklar\u0131ndan yararlanm\u0131\u015flar ve bu \u015fekilde tar\u0131m\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.Muzla ilgili ilk eser M.\u00d6. 600-500 y\u0131llar\u0131na aittir ve Hindistan\u2019da bulunmu\u015ftur. Muz bitkisi \u00fclkemize ilk defa 1750 y\u0131llar\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019la ilgisi olan zengin bir aile taraf\u0131ndan s\u00fcs bitkisi olarak, M\u0131s\u0131r\u2019dan Alanya\u2019ya getirilmi\u015ftir. O y\u0131llarda daha \u00e7ok s\u00fcs bitkisi olarak yeti\u015ftirilen Muzun meyve verdi\u011finin g\u00f6r\u00fclmesi \u00fczerine, 1930’lu y\u0131llardan sonra meyvesi i\u00e7in ticari ama\u00e7la yeti\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn \u00fclkemizde sadece Anamur, Bozyaz\u0131, Gazipa\u015fa ve Alanya il\u00e7eleri ile \u00e7evresinde Musa Cavendish dedi\u011fimiz bodur muz \u00fcretimi yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nMuz, nemli, tropik iklimlerin bitkisidir. 30\u00b0 Kuzey ve 30\u00b0 G\u00fcney enlemleri aras\u0131nda kalan b\u00f6lgenin uygun alanlar\u0131nda, tar\u0131m\u0131 rahatl\u0131kla yap\u0131l\u0131r.
\nAkdeniz b\u00f6lgesinde muz yeti\u015fen yerlerimiz 36-37 enlem derecelerinde Toros Da\u011flar\u0131 taraf\u0131ndan korunmu\u015f, da\u011flar\u0131n eteklerindeki mikroklima yerlerdir. Buna ra\u011fmen muz bah\u00e7eleri zaman zaman so\u011fuktan zarar g\u00f6rmektedir.
\nT\u00fcrkiye’de \u00fcretilen muzun tamam\u0131 Akdeniz B\u00f6lgesi’nde, Alanya-Anamur k\u0131y\u0131lar\u0131ndan elde edilmektedir.
\nD\u00fcnyadaki muz \u00fcretimi en fazla Asya k\u0131tas\u0131 \u00fclkelerinde yap\u0131lmakta, bu k\u0131tay\u0131 s\u0131ras\u0131yla G\u00fcney Amerika, Orta Kuzey Amerika, Afrika, Okyanusya ve Avrupa \u00dclkeleri izlemektedir.
\nKAYISI
\nKay\u0131s\u0131 d\u00fcnya \u00fczerinde Asya’da \u0130ran, Afganistan ve T\u00fcrkistan’da, Avrupa’da \u00f6zellikle Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda; Afrika ve Avustralya’da G\u00fcney Amerika, Arjantin ve \u015eili’de Amerika Birle\u015fik Devletlerinde ve burada da \u00f6zellikle Kaliforniya’da geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde yeti\u015ftirilmektedir.
\nB\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. En fazla tar\u0131m\u0131 D.Anadolu B\u00f6lgesi\u2019nde Malatya-Elaz\u0131\u011f \u00e7evresinde geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
\u015eEFTAL\u0130
\n\u015eeftalinin ana vatan\u0131n\u0131n Do\u011fu Asya ve \u00c7in oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.Oradan \u0130ran’a gelmi\u015f, Yunanl\u0131lar ve Romal\u0131lar M\u00d6 1000 y\u0131llar\u0131nda bu meyveyi tan\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. \u00dclkemizde \u015feftali yeti\u015ftiricili\u011fi birka\u00e7 ilimiz d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm illerde yap\u0131labilmektedir.
\n\u015eeftali yeti\u015ftiricili\u011finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler i\u00e7erisinde Marmara B\u00f6lgesi ba\u015fta gelmektedir. \u00d6zellikle Bursa ba\u015fta gelen ilimizdir.
\nBADEM
\nBademin anavatan\u0131 \u00c7in ve Orta Asya’d\u0131r. Asya ile Avrupa aras\u0131ndaki \u0130pek yolunda bademin seyyahlar taraf\u0131ndan yendi\u011fi bilinmektedir. Seyyahlar bademi bu yol vas\u0131tas\u0131yla Yunanistan, T\u00fcrkiye ve Orta Do\u011fuya getirmi\u015flerdir. Uzun y\u0131llard\u0131r Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda \u00f6zellikle \u0130spanya ve \u0130talya’da badem yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nT\u00fcrkiye’de Do\u011fu Karadeniz’in k\u0131y\u0131 B\u00f6lgesi ile \u00e7ok y\u00fcksek yaylalar d\u0131\u015f\u0131nda her y\u00f6resinde badem yeti\u015ftirilmektedir. Badem yeti\u015ftiricili\u011fi \u00fclkemizde EgeB\u00f6lgesi’nde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f olup, bunu Akdeniz, \u0130\u00e7 Anadolu ve Marmara B\u00f6lgeleri izlemektedir. \u00d6zellikle Ege ve Akdeniz b\u00f6lgelerinde T\u00fcrkiye badem \u00fcretiminin \u00fc\u00e7te ikisi \u00fcretilmektedir. Badem yeti\u015ftiricili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli b\u00f6lge Ege B\u00f6lgesi, burada da Dat\u00e7a Yar\u0131madas\u0131d\u0131r.
\n\u0130klim, Badem i\u00e7in, yazlar\u0131 kurak ve s\u0131cak, k\u0131\u015flar\u0131 \u0131l\u0131k ve ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 Akdeniz iklimi idealdir. Bununla beraber, odun k\u0131sm\u0131n\u0131n k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131n\u0131n fazlaca oldu\u011fu yerlerde de yeti\u015febilmektedir. A\u011fac\u0131n\u0131n odun k\u0131sm\u0131 -20\u00b0C, -30\u00b0C’ye kadar so\u011fu\u011fa dayanabilir.
\n\u00c7i\u00e7eklenme zaman\u0131nda -4\u00b0C, -5\u00b0C’ye dayanabilen \u00e7i\u00e7ekler, k\u00f6rpe \u00e7a\u011fla d\u00f6neminde -1\u00b0C, -O,5\u00b0C’lerde zarar g\u00f6r\u00fcrler. Dona dayan\u0131m bak\u0131m\u0131ndan \u00e7e\u015fitler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farklar g\u00f6r\u00fclmektedir.
\nK\u0130V\u0130
\nB\u00fct\u00fcn D\u00fcnyada yeti\u015ftirilen \u00e7e\u015fitlerin orijini Yeni Zelanda\u2019d\u0131r.
\nKivi asmalar\u0131 sar\u0131l\u0131c\u0131-t\u0131rman\u0131c\u0131 bitkilerdir. Toprak \u00fcst\u00fc aksam\u0131 \u00e7ok kuvvetli de\u011fildir. K\u00f6k y\u00fczlek ve sa\u00e7ak k\u00f6k yap\u0131s\u0131ndad\u0131r. \u00c7o\u011funlukla topra\u011f\u0131n 0-40 cm derinli\u011finde bulunur. Ancak uygun ko\u015fullarda 1-1.5 m derine gidebilir. K\u0131lcal k\u00f6kler h\u0131zl\u0131 geli\u015fir ve yenilenir.
\nG\u00f6zlerinin uyanmas\u0131nda yaprak d\u00f6k\u00fcm\u00fcne kadar 240-260 g\u00fcn don olmayan geli\u015fme s\u00fcresi ister. \u0130lkbahar\u0131n ge\u00e7 donlar\u0131nda s\u00fcrg\u00fcnler zarar g\u00f6rebilir.Bitkiler s\u00fcrekli ve sert r\u00fczgar alan y\u00f6relerde geli\u015femez.
\nNormal olarak \u00e7i\u00e7ek ve meyve d\u00f6k\u00fcm\u00fc olmaz. Tozlanan b\u00fct\u00fcn \u00e7i\u00e7ekler meyve tutar. Bu y\u00fczden k\u0131\u015f budamas\u0131nda yeterli say\u0131da g\u00f6z b\u0131rak\u0131lmal\u0131 veya seyreltme ile meyve y\u00fck\u00fc dengede tutulmal\u0131d\u0131r.
\nEtkin bir tozlama ve meyve tutumu i\u00e7in \u00e7i\u00e7eklenme zaman\u0131 bah\u00e7ede ar\u0131 kovan\u0131 bulundurulmal\u0131d\u0131r. Erkek \u00e7i\u00e7eklerin polenleri ar\u0131larla di\u015fi \u00e7i\u00e7eklere ta\u015f\u0131n\u0131rlar. R\u00fczgarla tozlanma \u00e7ok az olur.
\nT\u00fcrkiye\u2019de hen\u00fcz ticari ama\u00e7l\u0131 kivi \u00fcretimi \u00e7ok yenidir. Bu nedenle t\u00fcketilen meyvelerin hemen tamam\u0131 ithal yoluyla sa\u011flanmaktad\u0131r.
\nPATATES
\nAl\u00fcvyal ve kumlu topraklarda iyi yeti\u015fir. B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde tar\u0131m\u0131 yap\u0131labilir. En fazla tar\u0131m\u0131 \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde geli\u015fmi\u015ftir ( Nev\u015fehir). Ayr\u0131ca \u00d6demi\u015f-\u0130zmir, Sakarya, Trabzon, Erzurum di\u011fer \u00f6nemli patates \u00fcretim merkezlerimizdir.
\nSO\u011eAN-SARMISAK
\nSo\u011fan \u00fcretiminde en \u00f6nemli b\u00f6lge Karadeniz B\u00f6lgesi’dir. il olarak Bursa Karacabey yurdumuzun en \u00f6nemli so\u011fan \u00fcretim merkezidir. Kastamonu ise sarm\u0131sakta \u00f6nemli merkezimizdir. So\u011fan-sarm\u0131sak tar\u0131m\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerimizde yap\u0131labilir.
\nSEBZEC\u0130L\u0130K
\n\u00dclkemiz iklimi itibar\u0131yla \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sebze yeti\u015ftirilmesine olanakl\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok insan ge\u00e7imini bu yolla sa\u011flar.Bunun yan\u0131nda \u00e7o\u011fu insan evinin sebze ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in sebze yeti\u015ftirir
\nSebzeler \u00e7ok fazla su isterler. Yurdumuzda sebze yeti\u015ftiricili\u011fi en fazla Akdeniz B\u00f6lgesinde geli\u015fmi\u015ftir. Bu b\u00f6lgeyi Ege ve Marmara B\u00f6lgeleri takip eder. En az geli\u015fti\u011fi b\u00f6lgemiz D.Anadolu b\u00f6lgesidir. Sebebi yaz mevsiminin \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrmesidir. Ayr\u0131ca \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde de sulama yetersizli\u011finden dolay\u0131 sebze tar\u0131m\u0131 geli\u015fmemi\u015ftir.
\n*** Sebze tar\u0131m\u0131 serac\u0131l\u0131k faaliyetleri ile Akdeniz ve Ege B\u00f6lgelerinde b\u00fct\u00fcn y\u0131l yap\u0131labilmektedir. Serac\u0131l\u0131\u011f\u0131n buralarda geli\u015fme sebepleri; k\u0131\u015flar\u0131n \u0131l\u0131k ge\u00e7mesi ve g\u00fcne\u015fli g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
TARIM \u0130nsanlar\u0131n topra\u011f\u0131 i\u015fleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan \u00fcr\u00fcn elde etmesi faaliyetine tar\u0131m denir. T\u00fcrkiye Topraklar\u0131ndan Yaralanma Oranlar\u0131 Topraklar\u0131m\u0131zdan faydalanma oran\u0131 daha \u00e7ok iklim ve yer \u015fekilleri \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde y\u00fcksek da\u011fl\u0131k kesimler geni\u015f alan kaplar. Dik yama\u00e7lar \u00e7oktur. Buralarda topraktan faydalanma \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re \u00fclkemiz arazisinin % 36 \u2018s\u0131 ekili-dikili alan, % …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2910,2945,2919,2933,3792,10091],"class_list":["post-4659","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-akdeniz-bolgesi","tag-dogu-anadolu-bolgesi","tag-ege-bolgesi","tag-marmara-bolgesi","tag-tohum-islahi","tag-turkiyede-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}