A-OLU\u015eUM KO\u015eULLARI
\n Eski toprak s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemine g\u00f6re topraklar, zonal, azonal ve intrazonal olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Al\u00fcvyal topraklar bu gruplardan azonal topraklar grubuna girmektedir.
\n Akarsular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ince malzemelerin akarsular\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda birikmesi ile olu\u015fur. Al\u00fcvyal depolar, deltalar, hali\u00e7ler, terasalar ve k\u0131y\u0131lardaki gen\u00e7 al\u00fcvyal dolgular \u00fczerinde % 1-3 e\u011fimli arazide olu\u015fan ve geli\u015fen topraklard\u0131r.
\n Arazinin konumuna g\u00f6re ta\u015fk\u0131n sular\u0131n\u0131n bask\u0131n\u0131na u\u011frayanlar oldu\u011fu gibi y\u00fcksek teraslarda ta\u015fk\u0131nlar\u0131n etkisinde bulunmayanlar\u0131 da vard\u0131r. Ana materyallerin \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli \u00f6zellikler g\u00f6sterirler. \u00c7e\u015fitli iklim ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bulunurlar.<\/p>\n
B-GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130
\n Al\u00fcvyal topra\u011f\u0131 olu\u015fturan materyaller sular taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131narak bug\u00fcn bulunduklar\u0131 yerlere, o kadar yak\u0131n bir zamanda depo edilmi\u015ftir ki hen\u00fcz topra\u011f\u0131 \u015fekillendiren olaylar\u0131n ona herhangi bir \u00f6zellik vermesine yetecek kadar bir s\u00fcre ge\u00e7memi\u015ftir.
\n Al\u00fcvyal topraklar\u0131n yak\u0131n zamanlarda biriktirilmi\u015f olanlar\u0131 yan\u0131nda, y\u00fczlerce senelik olanlar\u0131 da vard\u0131r. Ancak bunlarda iklim ve vejetasyonun etkisi, ge\u00e7en zaman s\u00fcrecinin azl\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla belirgin olarak ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n S\u00fcrekli olarak ta\u015fk\u0131n ve birikmeye u\u011frayan sahalarda devaml\u0131 malzeme birikmesi, al\u00fcvyal malzemenin ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve topra\u011f\u0131n y\u00fczeyinden y\u0131kanan maddelerinin altta birikmesini engeller.
\n Suda y\u00fczer halde ta\u015f\u0131nan killerin birikti\u011fi art batakl\u0131k depolar\u0131nda a\u011f\u0131r b\u00fcnyeli al\u00fcvyal topraklar hakimdir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k akarsu yata\u011f\u0131n\u0131n kenar\u0131nda sular\u0131n yataklar\u0131ndan ta\u015farken biriktirdikleri kumlu topraklar bask\u0131nd\u0131r. Genel olarak drenaj\u0131n\u0131n iyi oldu\u011fu al\u00fcvyal topraklar, besin maddeleri bak\u0131m\u0131ndan zengin olup tar\u0131ma uygun topraklar\u0131 olu\u015fturur.
\n Al\u00fcvyal topraklar koptuklar\u0131 ana maddeye benzerler. Bu topraklar\u0131n pek \u00e7o\u011fu \u00fczerinde sular kabard\u0131\u011f\u0131 zaman, h\u00e2l\u00e2 tortul madde ilaveleri olmaktad\u0131r. Her ne kadar son y\u0131llarda ta\u015fk\u0131n kontrol\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde k\u0131sm\u00ee de\u011fi\u015fiklikler olmu\u015fsa da, baz\u0131 akarsularda bu olay kuvvetli \u015fekilde devam etmektedir.<\/p>\n
C-\u00d6ZELL\u0130KLER\u0130<\/p>\n
Al\u00fcvyal topraklar\u0131n fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerini, al\u00fcvyal malzemenin kaynakland\u0131\u011f\u0131 sahadan gelen malzemenin fiziksel ve kimyasal \u00f6zelli\u011fi tayin eder. \u00d6rne\u011fin: Mu\u015f Ovas\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcney kesiminde kumlu ve kahverengimsi olan al\u00fcvyonlar\u0131n \u00f6zelli\u011fini Bitlis Da\u011flar\u0131\u2019ndan a\u015f\u0131nan paleozoik metamorfik \u015fistler etkilemi\u015ftir. Bu al\u00fcvyonlar genellikle kire\u00e7siz, silisli ve koyu renklidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ovan kuzey kesimindeki al\u00fcvyal topraklar\u0131n beyaz ve killi olmas\u0131, kuzeydeki a\u015f\u0131nan tersiyer killi-marnl\u0131 \u00f6kelerin \u00f6zelli\u011finden ileri gelmektedir.
\n Toprak olu\u015fumuna ba\u011fl\u0131 olarak meydana gelmi\u015f toprak horizonlar\u0131 belirgin de\u011fildir. Genellikle Ochric ve Umbric A horizonlar\u0131 ile Histic H (organik madde oran\u0131 fazla, su ile doygun) horizonuna sahiptir. D\u00fcnyan\u0131n hemen hemen b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerinde her \u00e7e\u015fit do\u011fal vejetasyon alt\u0131nda bulunabilirler. Pedojenik s\u00fcre\u00e7lerin daha yeni ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc profil morfolojileri fazla geli\u015fmi\u015f de\u011fildir. Tanecik boyutlar\u0131 yan\u0131nda \u00e7ok \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6steren bu topraklarda tabakala\u015fma da g\u00f6r\u00fclebilir. Gen\u00e7 olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n fl\u00fcvyal birikim s\u00fcrecinin s\u00fcreklilik g\u00f6sterdi\u011fi delte alanlar\u0131nda veya tara\u00e7alarda \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6m\u00fck horizonlara rastlan\u0131r. Baz\u0131 fl\u00fcvisoller olduk\u00e7a verimli topraklar\u0131 meydana getirirler. Una en iyi \u00f6rnek ba\u015fta Nil olmak \u00fczere bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck akarsular\u0131n ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131 verilebilir. Fl\u00fcvisoller \u00f6zelliklerine g\u00f6re Cambic Fl\u00fcvisols, Calcaric Fl\u00fcvisols, Glayic Fl\u00fcvisols gibi alt gruplara ayr\u0131l\u0131rlar. <\/p>\n
D-SINIFLANDIRILMASI
\n Al\u00fcvyal topraklar kendi aras\u0131nda drenaj ve mahsul verme durumlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak \u00fc\u00e7 ana gruba ayr\u0131l\u0131r.
\n 1.1 AL\u00dcVYALLERDEN MEYDANA GELEN AL\u00dcVYAL VE GEN\u00c7 TOPRAKLAR-D\u00dcZ
\n Bu topraklar nehirlerin dar ve geni\u015f ta\u015fma sahalar\u0131 ile bu yerlere kom\u015fu olan gayet hafif meyilli vadi kenarlar\u0131n\u0131, dar k\u0131y\u0131 \u015feritlerini, \u00fclkemizin i\u00e7 taraflar\u0131ndaki eski g\u00f6l tabanlar\u0131n\u0131n te\u015fkil etti\u011fi havzalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck nehirlerin denizlere vard\u0131\u011f\u0131 yerlerde v\u00fccuda gelen ufak ve b\u00fcy\u00fck deltalar\u0131 i\u00e7ine al\u0131r. \u00d6rnek vermek gerekirse; Adana\u2019daki \u00c7ukurova ve Samsun\u2019un do\u011fusunda bulunan \u00c7ar\u015famba Ovas\u0131 bunun i\u00e7in uygundur. Bu toprak t\u00fcr\u00fcn\u00fcn drenaj\u0131 \u00e7ok iyidir. Bu y\u00fczden genellikle ziraatta kullan\u0131l\u0131r. Bu t\u00fcr topraklar\u0131 \u00fczerinde bulunduran araziler genellikle \u00e7evresinden al\u00e7ak yerlerdedir. Ve bu arazilere g\u00f6re y\u00fcksekte bulunan toprak t\u00fcrleri bu topraklar\u0131n aksine iskelet yap\u0131daki topraklardan olu\u015fmu\u015ftur. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr yerler ya \u00e7ok dik ya da a\u015f\u0131r\u0131 kesik yerlerdir. <\/p>\n
1.2.AL\u00dcVYONLARDAN MEYDANA GELEN AL\u00dcVYAL VE GEN\u00c7 TOPRAKLAR-HAF\u0130F MEY\u0130LL\u0130
\n G\u00f6ze \u00e7arpan ilk \u00f6zellikleri meyil, zay\u0131f bir toprak profili ve dolay\u0131s\u0131yla daha s\u00fcratli sat\u0131h drenaj\u0131d\u0131r. Topra\u011f\u0131n di\u011fer bir \u00f6zelli\u011fi de topra\u011f\u0131n alt tabakas\u0131nda yuvarlak \u00e7ak\u0131llar\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Ancak bu \u00e7ak\u0131llar topra\u011f\u0131 i\u015flemek i\u00e7in hi\u00e7bir engel te\u015fkil etmez. Bu toprak \u00e7e\u015fidi kuru ziraat i\u00e7in \u00e7ok elveri\u015flidir. Sulu ziraata ise orta derecede uygunluk g\u00f6sterirler. Asl\u0131nda kabaca bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcz al\u00fcvyal topraklarla ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip gibidirler. Genellikle bu\u011fday tar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Genelde topra\u011f\u0131n 60\u2013120 cm. alt\u0131nda \u00e7ak\u0131l bir katman bulunur.<\/p>\n
2.H\u0130DROMORF\u0130K AL\u00dcVYAL TOPRAKLAR
\n Bu t\u00fcr topraklar\u0131n drenaj\u0131 hi\u00e7 yok denecek kadar azd\u0131r. Akarsu yataklar\u0131n\u0131n \u00e7ok az derin oldu\u011fu vadi ve havzalardaki baz\u0131 geni\u015f ve hemen hemen d\u00fcz yerlerde de Hidromorfik Al\u00fcvyal topraklar meydana gelir. T\u00fcrkiye\u2019nin genellikle her yerinde her t\u00fcrl\u00fc iklim \u015fart\u0131 alt\u0131nda ve genellikle \u0131slak ve \u00e7ay\u0131r tipi vejetasyonun h\u00e2kim oldu\u011fu yerlerde kolayl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilir. Drenaj\u0131n\u0131n da az olmas\u0131 nedeniyle renkleri gri ile a\u00e7\u0131k gri aras\u0131ndad\u0131r. \u00dczerinde a\u011fa\u00e7, bodur a\u011fa\u00e7 ve \u00e7ay\u0131rdan meydana gelen kar\u0131\u015f\u0131k bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130\u00e7inde ise her t\u00fcrl\u00fc al\u00fcvyon \u00e7e\u015fidinden bulundurmalar\u0131na ra\u011fmen m\u00fcnhal tuz bulundurmazlar. Ama g\u00f6ze batan genellikle killi olmalar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca \u00e7ok gen\u00e7tirler.<\/p>\n
3.H\u0130DROMORF\u0130K TUZLU AL\u00dcVYAL TOPRAKLAR
\n Bu toprak t\u00fcr\u00fc faydal\u0131 vejetasyonun \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcmesini geri b\u0131rakacak ve hatta ya\u015famas\u0131na engel olacak t\u00fcrde b\u00fcy\u00fck miktarda tuzlu bir yap\u0131 g\u00f6sterir. K\u00f6t\u00fc drenaj sonucu meydana gelmi\u015flerdir. Tuzlar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 yerler sat\u0131hta, profil i\u00e7ine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f vaziyette veya alt tabakaya toplanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle yerlerde k\u00fclt\u00fcr bitkilerini de yeti\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Renklerinden s\u00f6z etmek gerekirse beyaz ile koyu gri aras\u0131ndaki tonlardad\u0131r. Hidromorfik Tuzlu Al\u00fcvyal topraklar her ne kadar da \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterse de her \u00e7e\u015fidi i\u00e7in tuzluluk oran\u0131 bir bitkinin b\u00fcy\u00fcmesini geri b\u0131rakacak veya engelleyecek derecede y\u00fcksektir. Bu t\u00fcr arazilerde genelde tuza dayan\u0131kl\u0131 birka\u00e7 ot ve saz ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir. Bu t\u00fcr topraklar\u0131n bu derece tuzlu olmas\u0131n\u0131n bir sebebi de; arazinin salma \u015feklinde fazla sulamakt\u0131r. Buna somut bir \u00f6rnek vermek gerekirse \u00c7ukurova\u2019n\u0131n Tarsus yak\u0131n\u0131nda bulunan \u00e7iftliklerin sahipleri burada kendisini g\u00f6steren Hidromorfik Tuzlu Al\u00fcvyal topra\u011f\u0131n \u00f6ncelerden var olmay\u0131p yava\u015f yava\u015f ve sonralardan meydana geldi\u011fini belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n
E-DA\u011eILI\u015eI
\n Al\u00fcvyal topraklar olu\u015fumu, geli\u015fimi ve \u00f6zellikleri y\u00f6n\u00fcnden incelenirken \u00e7e\u015fitli iklim ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bulunabileceklerinden bahsedilmi\u015fti. Buna g\u00f6re;<\/p>\n
D\u00dcNYA \u00dcZER\u0130NDE, Al\u00fcvyal topraklar\u0131n akarsular\u0131n vadilerinde, deltalarda, ta\u015fk\u0131n ovalarda olu\u015ftuklar\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa;<\/p>\n
\u2022Misissipi nehri deltas\u0131 ve ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131,
\n \u2022Amazon nehri deltas\u0131 ve ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131,
\n \u2022Nil nehri deltas\u0131 ve ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131,
\n \u2022\u0130ndus ve Ganj nehirleri deltas\u0131 ve ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131,<\/p>\n
ve yery\u00fcz\u00fcndeki di\u011fer akarsu deltalar\u0131, vadileri, ve ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131 al\u00fcvyal topraklar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f alanlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
\u00dcLKEM\u0130ZDE, Al\u00fcvyal topraklar \u00fclkemizin en verimli topraklar\u0131d\u0131r. Kuru ziraatta ve sulu ziraatta en yo\u011fun olarak kullan\u0131lan topraklard\u0131r. Tah\u0131l, \u00e7apa bitkileri, sebze ve meyvecilik en \u00f6nemli tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleridir.
\n \u00dclkemizde al\u00fcvyal topraklar\u0131n 3.800.000 hektarl\u0131k alan\u0131 kaplad\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Bunlar\u0131n % 75- 80 gibi y\u00fcksek bir oranda faydalanma s\u00f6z konusudur.
\n Genel olarak: ege b\u00f6lgesi depresyonlar\u0131, \u00c7ukurova, Antakya-Kahraman Mara\u015f olu\u011fu, K\u0131z\u0131l\u0131rmak, Ye\u015fil\u0131rmak deltalar\u0131 ve di\u011fer akarsu deltalar\u0131, ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131 ve vadileri al\u00fcvyal topra\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f alanlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A-OLU\u015eUM KO\u015eULLARI Eski toprak s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemine g\u00f6re topraklar, zonal, azonal ve intrazonal olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Al\u00fcvyal topraklar bu gruplardan azonal topraklar grubuna girmektedir. Akarsular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ince malzemelerin akarsular\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda birikmesi ile olu\u015fur. Al\u00fcvyal depolar, deltalar, hali\u00e7ler, terasalar ve k\u0131y\u0131lardaki gen\u00e7 al\u00fcvyal dolgular \u00fczerinde % 1-3 e\u011fimli arazide olu\u015fan ve geli\u015fen topraklard\u0131r. Arazinin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10123,10125,4391,10126,10127,10129,10128,10124],"class_list":["post-4685","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-aluvyal-topraklar","tag-azonal","tag-cukurova","tag-deltalar","tag-halicler","tag-nil-nehri-deltasi","tag-terasalar","tag-zonal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4685\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}