{"id":4708,"date":"2011-12-19T08:50:58","date_gmt":"2011-12-19T06:50:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=4708"},"modified":"2011-12-19T08:55:12","modified_gmt":"2011-12-19T06:55:12","slug":"sicakligin-dagilisini-etkileyen-faktorler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/sicakligin-dagilisini-etkileyen-faktorler\/","title":{"rendered":"S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rler"},"content":{"rendered":"<p>1. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131<br \/>\n Yery\u00fcz\u00fcnde s\u0131cakl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 bir yere ne kadar dik d\u00fc\u015ferse, oras\u0131 o kadar fazla \u0131s\u0131n\u0131r. D\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e \u0131s\u0131nma azal\u0131r. D\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen etkenler \u015funlard\u0131r:<br \/>\n a. D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015fekli ve enlem: D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015fekline ba\u011fl\u0131 olarak, Ekvator\u2019dan kutuplara do\u011fru gidildik\u00e7e g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yere d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131lar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bunun sonucunda da Ekvator\u2019dan kutuplara gidildik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r.<\/p>\n<p> b. Ya\u015fanan Mevsim: D\u00fcnya\u2019n\u0131n eksen e\u011fikli\u011fi ve y\u0131ll\u0131k hareketine ba\u011fl\u0131 olarak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 y\u0131l boyunca de\u011fi\u015fir.<br \/>\n Buna g\u00f6re, Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre, yaz mevsiminde g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 daha dik, k\u0131\u015f\u0131n daha e\u011fik al\u0131r.<br \/>\n c. G\u00fcn\u00fcn Saati: D\u00fcnya\u2019n\u0131n g\u00fcnl\u00fck hareketine ba\u011fl\u0131 olarak, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n bir noktaya geli\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 g\u00fcn boyunca de\u011fi\u015fme g\u00f6sterir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 sabah ve ak\u015fam e\u011fik a\u00e7\u0131yla, \u00f6\u011fle vakti ise gelebilece\u011fi en dik a\u00e7\u0131 ile gelir.<br \/>\n d. Bak\u0131 ve e\u011fim: G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131, yer\u015fekillerinin G\u00fcne\u015f\u2019e bakma durumuna g\u00f6re (Bak\u0131ya g\u00f6re) ve yer\u015fekillerinin e\u011fimine g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p> 2. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n atmosferde katetti\u011fi yol<br \/>\n G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n atmosferde ald\u0131\u011f\u0131 yol uzad\u0131k\u00e7a enerji kayb\u0131 o oranda artar. Dik a\u00e7\u0131 ile gelen \u0131\u015f\u0131nlar daha k\u0131sa bir yoldan yery\u00fcz\u00fcne ula\u015f\u0131r ve daha az kayba u\u011frar. (Ekvator \u00e7evresi gibi)<br \/>\n Dar a\u00e7\u0131 ile gelen \u0131\u015f\u0131nlar ise, daha uzun bir yoldan yery\u00fcz\u00fcne ula\u015f\u0131r ve daha fazla kayba u\u011frar. (Kutup \u00e7evreleri gibi)<br \/>\n 3. G\u00fcne\u015flenme S\u00fcresi<br \/>\n G\u00fcne\u015flenme s\u00fcresi artt\u0131k\u00e7a s\u0131cakl\u0131k artar. Yaz aylar\u0131nda g\u00fcne\u015flenme s\u00fcresi fazla oldu\u011fundan s\u0131cakl\u0131k de\u011ferleri y\u00fcksektir. Yine g\u00fcn i\u00e7inde en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar\u0131n tam \u00f6\u011fle vakti de\u011fil, \u00f6\u011fleden birka\u00e7 saat sonra olmas\u0131 g\u00fcne\u015flenme s\u00fcresi ile ilgilidir. Geceleri ise, G\u00fcne\u015f\u2019ten enerji al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in so\u011fuma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle g\u00fcn\u00fcn en so\u011fuk an\u0131, sabah G\u00fcne\u015f do\u011fmadan \u00f6nceki and\u0131r.<br \/>\n 4. Y\u00fckseltiTroposfer kat\u0131nda, yerden y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k de\u011ferleri her 100 m. de 0,5 \u00b0C azal\u0131rken, al\u00e7ald\u0131k\u00e7a her 100 m. de 0,5\u00b0C artar.<br \/>\n 5. Kara ve Denizlerin Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131<br \/>\n Ayn\u0131 miktarda g\u00fcne\u015f enerjisi alan karalar ve denizler ayn\u0131 derecede \u0131s\u0131nmazlar. Karalar denizlere oranla daha fazla ve \u00e7abuk \u0131s\u0131n\u0131rken, denizler daha az ve ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131rlar. Yine karalar denizlere oranla daha fazla ve \u00e7abuk so\u011furken, denizler daha az ve ge\u00e7 so\u011furlar.<br \/>\n Denizler karalara oranla ge\u00e7 \u0131s\u0131n\u0131p ge\u00e7 so\u011fudu\u011fu i\u00e7in, karasal iklimlerde en s\u0131cak ay Temmuz, en so\u011fuk ay Ocak iken, denizel iklimlerde en s\u0131cak ay A\u011fustos, en so\u011fuk ay \u015eubatt\u0131r.<br \/>\n 6. Nem Miktar\u0131<br \/>\n Nem, bir yerin fazla \u0131s\u0131nmas\u0131 ve so\u011fumas\u0131n\u0131 \u00f6nler. S\u0131cakl\u0131k fark\u0131n\u0131 azalt\u0131r. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n dik ve dike yak\u0131n geldi\u011fi Ekvator \u00e7evresi D\u00fcnya\u2019n\u0131n en s\u0131cak yerleri olmas\u0131 gerekirken, nemin fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya\u2019n\u0131n en s\u0131cak yerleri ise D\u00f6nenceler civar\u0131 (Tropikal \u00e7\u00f6ller) olmu\u015ftur.<br \/>\n K\u0131\u015f mevsiminde, havan\u0131n bulutlu oldu\u011fu g\u00fcnlerde, \u0131s\u0131 kayb\u0131 azald\u0131\u011f\u0131ndan s\u0131cakl\u0131k de\u011ferleri y\u00fcksektir. Havan\u0131n bulutsuz oldu\u011fu g\u00fcnlerde ise, \u0131s\u0131 kayb\u0131 daha fazla oldu\u011fundan s\u0131cakl\u0131k de\u011ferleri d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Kuru ve ayaz bir hava ya\u015fan\u0131r.<br \/>\n Nemin fazla oldu\u011fu deniz y\u00fczeylerinde, vadilerde ve al\u00e7ak ovalarda nemin fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 s\u0131cakl\u0131k kayb\u0131 az iken, da\u011f zirvelerinde nemin azl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 s\u0131cakl\u0131k kayb\u0131 fazlad\u0131r.<br \/>\n 7. Okyanus Ak\u0131nt\u0131lar\u0131<br \/>\n Okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131, hem denizler hem de karalar \u00fczerinde havan\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilerler. Bu ak\u0131nt\u0131lar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n Ekvator\u2019dan kutuplara do\u011fru d\u00fczenli olarak azalmas\u0131n\u0131 engeller.<br \/>\n Ekvator y\u00f6n\u00fcnden gelen Gulf &#8211; Stream, Brezilya, Kuro\u015fivo ve Alaska gibi ak\u0131nt\u0131lar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckseltir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kutup y\u00f6n\u00fcnden gelen Labrador, Kanarya, Oya\u015fivo, Benguela ve Kaliforniya gibi ak\u0131nt\u0131lar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n 8. R\u00fczg\u00e2rlar<br \/>\n Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de g\u00fcneyden, G\u00fcney Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de de kuzeyden esen r\u00fczg\u00e2rlar, Ekvator y\u00f6n\u00fcnden geldikleri i\u00e7in s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. Kutup y\u00f6n\u00fcnden gelen r\u00fczg\u00e2rlar ise, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrler. Bu durum enlem &#8211; s\u0131cakl\u0131k ili\u015fkisine \u00f6rnektir.<br \/>\n Denizden karaya do\u011fru esen r\u00fczg\u00e2rlar k\u0131\u015f\u0131n \u0131l\u0131t\u0131c\u0131, yaz\u0131n ise serinletici etki yapar.<br \/>\n Karadan denize do\u011fru esen r\u00fczg\u00e2rlar ise, k\u0131\u015f\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, yaz\u0131n ise s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckseltici etki yapar.<br \/>\n 9. Bitki \u00d6rt\u00fcs\u00fc<br \/>\n Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 emerek g\u00fcnd\u00fcz yerin fazla \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Gece ise, yerden \u0131\u015f\u0131yan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc tutarak fazla so\u011fumay\u0131 engeller. Bunun sonucunda, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00fcr oldu\u011fu alanlar ile seyrek oldu\u011fu alanlar aras\u0131nda, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli farklar ortaya \u00e7\u0131kar.<br \/>\n SICAKLI\u011eIN YERY\u00dcZ\u00dcNDEK\u0130 DA\u011eILI\u015eI<br \/>\n S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n yery\u00fcz\u00fcne da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131 izoterm ad\u0131 verilen e\u015f s\u0131cakl\u0131k e\u011frileri ile g\u00f6sterilir. S\u0131cakl\u0131k haritalar\u0131na ise izoterm haritalar\u0131 denir. izoterm haritalar\u0131 g\u00fcnl\u00fck, ayl\u0131k ve y\u0131ll\u0131k olabilir. Bu haritalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ger\u00e7ek s\u0131cakl\u0131klar\u0131 g\u00f6sterir. Bunlara ger\u00e7ek izoterm haritalar\u0131 denir. Bu haritalarda y\u00fckseltinin etkisi hesaba kat\u0131l\u0131r. Bir de, y\u00fckselti de\u011ferleri her yerde s\u0131f\u0131r metre kabul edilerek, s\u0131cakl\u0131k de\u011ferlerinin buna g\u00f6re d\u00fczenlenip \u00e7izildi\u011fi haritalar vard\u0131r. Bu haritalara da indirgenmi\u015f izoterm haritalar\u0131 denir. Her yerin ger\u00e7ek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na, y\u00fckseltiden dolay\u0131 kaybetti\u011fi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n eklenmesiyle indirgenmi\u015f s\u0131cakl\u0131k bulunur.<br \/>\n \u00d6rne\u011fin, 1000 m. y\u00fckseklikteki bir yerin ger\u00e7ek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 16\u00b0C ise, buran\u0131n indirgenmi\u015f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n<p> D\u00fcnya Y\u0131ll\u0131k Ortalama S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p> \u2022 Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 s\u0131cakl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. <\/p>\n<p> \u2022 Genel olarak (D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015fekli sonucu) Ekvator\u2019dan kutuplara gidildik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k azal\u0131r. Ancak en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klara d\u00f6nenceler \u00e7evresinde rastlanmaktad\u0131r.<br \/>\n \u2022 Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre, G\u00fcney Yar\u0131m K\u00fcre\u2019den daha s\u0131cakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de karalar, G\u00fcney Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de denizler daha fazla yer kaplar.<br \/>\n \u2022 Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de, y\u00fcksek enlemlerdeki karalar\u0131n bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131, do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na g\u00f6re daha s\u0131cakt\u0131r. Sebebi, s\u0131cak okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r. (Gulf &#8211; Stream, Alaska, vb.)<br \/>\n \u2022 Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019deki s\u0131cakl\u0131k farklar\u0131 G\u00fcney Yar\u0131m K\u00fcre\u2019den daha fazlad\u0131r. Sebebi, kara &#8211; deniz da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u2022 Termik Ekvator ortalama 8\u00b0 kuzeye kaym\u0131\u015ft\u0131r. Nedeni, kuzeyde karalar\u0131n fazla olmas\u0131 ve s\u0131cak okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n etkisidir.<br \/>\n D\u00fcnya Ocak Ay\u0131 Ortalama S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p> \u2022 Ocak ay\u0131nda, Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de k\u0131\u015f mevsimi ya\u015fan\u0131r.<br \/>\n \u2022 Bu ayda D\u00fcnya\u2019n\u0131n en so\u011fuk yerleri Sibirya, Kanada ve Gr\u00f6nland\u2019\u0131n kuzey b\u00f6lgeleridir.<br \/>\n \u2022 Bu ayda D\u00fcnya\u2019n\u0131n en s\u0131cak yerleri, O\u011flak D\u00f6nencesi \u00fczerindeki kara i\u00e7leridir.<br \/>\n D\u00fcnya Temmuz Ay\u0131 Ortalama S\u0131cakl\u0131k Da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131<br \/>\n \u2022 Temmuz ay\u0131nda, Kuzey Yar\u0131m K\u00fcre\u2019de yaz mevsimi ya\u015fan\u0131r.<br \/>\n \u2022 Bu ayda, D\u00fcnya\u2019n\u0131n en s\u0131cak yerleri B\u00fcy\u00fck Sahra, Arabistan Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131, iran, Orta Asya, Meksika, Amerika\u2019n\u0131n orta kesimleri ve Arizona \u00e7evresidir.<br \/>\n \u2022 Bu ayda D\u00fcnya\u2019n\u0131n en so\u011fuk yerleri Antarktika K\u0131tas\u0131\u2019ndad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 Yery\u00fcz\u00fcnde s\u0131cakl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 bir yere ne kadar dik d\u00fc\u015ferse, oras\u0131 o kadar fazla \u0131s\u0131n\u0131r. D\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e \u0131s\u0131nma azal\u0131r. D\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen etkenler \u015funlard\u0131r: a. D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015fekli ve enlem: D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015fekline ba\u011fl\u0131 olarak, Ekvator\u2019dan kutuplara do\u011fru gidildik\u00e7e g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yere d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131lar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10161,2926,2107,3195,2887,7545,10162,3744,3197,10160],"class_list":["post-4708","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-baki-ve-egim","tag-bitki-ortusu","tag-dunya","tag-eksen-egikligi","tag-ekvator","tag-gunes-isinlari","tag-izoterm-haritalar","tag-kuzey-yarim-kure","tag-ruzgarlar","tag-sicakligin-dagilisini-etkileyen-faktorler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4708"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4708\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}