T\u00fcrkiye hemen her b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli madenlerin bulundu\u011fu, baz\u0131 madenlerce de zengin oldu\u011fu bir \u00fclkedir. Zengin ve i\u015fletmeye elveri\u015fli madenlerimiz de \u00e7e\u015fitlidir. Ancak, bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn madenlerimiz hen\u00fcz yeterince i\u015fletmeye konulmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fletilen madenlerimiz hem i\u00e7 piyasaya verilmekte, hem de ham madde olarak ihra\u00e7 edilmektedir. Madenler, T\u00fcrkiye’nin yeralt\u0131 zenginlikleridir. Madenlerimizin bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ok eski \u00e7a\u011flarda i\u015fletilmi\u015f, madencili\u011fin baz\u0131 bilgileri memleketimizden ba\u015fka \u00fclkelere yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pek eskiden kur\u015fun, alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, demir, bak\u0131r, kalay madenleri biliniyordu.
\nT\u00fcrkler, eskiden beri madencilikle ilgilenmi\u015flerdir. Ergenekon Destan\u0131 T\u00fcrklerin madene vermi\u015f oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck de\u011feri destanla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Madenler, yerden “filiz” ad\u0131 verilen bile\u015fimler halinde, “maden cevheri” olarak \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r, sonradan ergitilerek as\u0131l maden dedi\u011fimiz duruma gelir ki, bundan da istenilen e\u015fya, alet ve makine yap\u0131l\u0131r. Madenler, tabiatta nadir olarak saf halde bulunur. \u00e7o\u011fu, ba\u015fka elemanlarla bile\u015fikler halindedir ve minerallerle kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. i\u00e7inde maden bulunan bu bile\u015fikler maden filizleridir. Yer alt\u0131 veya yer\u00fcst\u00fc ocaklarda ta\u015f, toprak ve ba\u015fka maddelerle kar\u0131\u015f\u0131k olarak elde edilen ve herhangi bir i\u015fleme hen\u00fcz bir tutulmam\u0131\u015f bulunan maden cevherlerine “tuv\u00f6nan cevher” denilmektedir. Filizlerdeki maden oran\u0131 bazen az olabilir. B\u00f6yle durumlarda az bir miktar maden elde edebilmek i\u00e7in \u00e7ok miktarda filizi i\u015flemek gerekir. Maden filizinden sadece maden de\u011fil, ba\u015fka maddeler de \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Madenle ba\u015fka maddelerin filizlerden ayr\u0131lmas\u0131 i\u015fleri bir bilim haline gelmi\u015ftir ki, bu’ metal\u00fcrjinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Madenler, yer kabu\u011funun ana malzemesi olan ta\u015flar aras\u0131nda “maden damarlar\u0131” ve ” maden yataklar\u0131” olarak bulunur, \u00e7o\u011funca ba\u015fka elemanlarca da bile\u015fikler halinde ve minerallerle kar\u0131\u015f\u0131k olurlar. Maden damar ve yataklar\u0131, ya yerin i\u00e7inde yatay veya buna yak\u0131n duru\u015fta olur, ya da e\u011fimli ve hatta dik olarak uzan\u0131rlar. Bu duru\u015f ve uzan\u0131\u015f\u0131n, madenlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli yeri vard\u0131r. Bir yerdeki madenlerin tahmin olunan miktarlar\u0131 ve yedek durumu da “maden rezervi” \u015feklinde ifade olunur. Maden i\u015fletmeleriyle bu kavram aras\u0131nda yak\u0131n ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.
\nBa\u015fl\u0131ca Maden \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
Madenlerin olu\u015fumu, \u00e7e\u015fidi ve rezervleri arazinin jeolojik yap\u0131s\u0131na ve olu\u015ftu\u011fu jeolojik zamana ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de 1. zamandan, 4. zamana kadar olu\u015fmu\u015f araziler vard\u0131r.Volkanik faaliyetlerin s\u0131k oldu\u011fu 3. zamanda olu\u015fan arazi geni\u015ftir. Bu nedenle krom, demir, bak\u0131r, kur\u015fun, pirit gibi volkanik olu\u015fumlu madenler \u00e7oktur. <\/p>\n
Demir : Demir \u2013 \u00e7elik end\u00fcstrisinin en \u00f6nemli hammaddesidir. T\u00fcrkiye demir cevheri rezervleri bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a zengindir. Hemen her b\u00f6lgemizde demir cevherine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu yataklardan 60 kadar\u0131 i\u015fletilebilmektedir.
\nSanayide ve insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131nda \u00f6nemli yeri olmu\u015f bulunan demir, T\u00fcrkiye’nin t\u00fcrl\u00fc yerlerinde zengin damarlar ve yataklar halinde bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkler, \u00e7ok eskiden beri ve bu arada Osmanl\u0131lar devrinde demirden faydalanm\u0131\u015f, demircilik alan\u0131nda zamanlar\u0131nda \u00fcst\u00fcn seviyeye ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Demir cevherinin \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r. Yerine g\u00f6re t\u00fcrl\u00fc sanayide bunlar aran\u0131r. Bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn metallerin en \u00f6nemlisi demirdir. Demir olmadan makineyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye imkan\u0131 yoktur. Demir, kolayl\u0131kla oksitle\u015febilir veya kimyasal bile\u015fikler yapabilir. Bu nedenle, demir \u00e7o\u011funca saf olarak de\u011fil, bile\u015fimler i\u00e7inde \u00e7\u0131kar. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren gittik\u00e7e geli\u015fen “\u00e7elik” yap\u0131m\u0131 demirin de\u011ferini geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00c7elik, mekanik, fiziko\u015fimik ve \u0131s\u0131 etkileri alt\u0131nda \u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00f6zellikler kazanabilen bir demir karbon ala\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Bu ala\u015f\u0131mdaki karbon oran\u0131 % 1,7 ye kadard\u0131r. \u00c7eli\u011fi fontdan (dikme demirden) ay\u0131ran \u00f6zellik, i\u00e7inde fontdakinden daha az karbon bulunmas\u0131 ve b\u00f6ylece uygun \u015fartlar i\u00e7inde haddelenmeye (\u00e7ubuk, levha ve ba\u015fka bi\u00e7imlere sokulmaya) elveri\u015fli olmas\u0131d\u0131r. \u00c7elik, b\u00fct\u00fcn i\u015flem boyunca eriyik halinde kalan ham demirin, fazla karbondan ve ba\u015fka yabanc\u0131 maddelerden ar\u0131t\u0131larak inceltilmesi yolu ile elde edilmektedir. \u0130htiyaca g\u00f6re \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u00e7elikler \u00fcretilmektedir. Yine bu arada ala\u015f\u0131m yapmak \u00fczere demir ile az oranda da olsa, birle\u015ftirilen ve y\u00fcksek kaliteli \u00f6zel ve soy \u00e7elikler yap\u0131m\u0131na yarayan madenler vard\u0131r. Bunlardan krom ve nikel ile manganez, volfram, molibden, titan, vanadium \u00f6nemli yer tutmu\u015flard\u0131r. S\u00f6zgeli\u015fi Widia ad\u0131 verilen wolfam karbit \u00e7eli\u011fi elmas gibi sert bir maden ala\u015f\u0131m\u0131 olmaktad\u0131r.
\n\u0130\u015fte, demir \u00e7elik end\u00fcstrisinin ana maddesi olan demir, memleketimizin geli\u015fmesinde \u00f6nemli katk\u0131da bulunacak de\u011ferde ve \u00e7ok olarak t\u00fcrl\u00fc b\u00f6lgelerimizde vard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda Divri\u011fi Demir \u0130\u015fletmeleri ile Bal\u0131kesir b\u00f6lgesinden E\u011fmir ve \u00c7arm\u0131k, Do\u011fu Marmara b\u00f6lgesinde \u00c7amda\u011f, Ege b\u00f6lgesinde Ayazmand, Torbal\u0131, Akdeniz b\u00f6l\u00adgesinden B\u00fcy\u00fckk\u00f6y, Payas. Kayseri ile K. Mara\u015f aras\u0131nda Fara\u015fa, Karamadaz\u0131, Sivas – Hekimhan b\u00f6lgesinde Hasan\u00e7elebi, Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesinde Fundac\u0131k vard\u0131r. Memleketimizin daha. ba\u015fka yerlerinde de t\u00fcrl\u00fc kalitelerden demir cevherlerine raslanmaktad\u0131r. Bunlardan Divri\u011fi manyetit olu\u015fumu ve iyi cins demir cevheri rezervinin 40 milyon ton oldu\u011fu tahmin olunmu\u015ftur. \u00d6teki demir cevherlerimiz de zengindir. (BK. MT A, T\u00fcrkiye Maden Envanteri, 1980).
\n 1932 de ilk olarak K\u0131r\u0131kkale \u00c7elik Fabrikas\u0131 i\u015fletmeye a\u00e7\u01311arak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar geli\u015fmi\u015ftir. Bu fabrikan\u0131n k\u00fcl\u00e7e \u00e7elik yap\u0131m\u0131 30 bin tonu ge\u00e7mi\u015ftir. 1937 de S\u00fcmerbank taraf\u0131ndan Karab\u00fck Demir ve \u00c7elik \u0130\u015fletmeleri kurulmu\u015ftur. Geli\u015fme g\u00f6steren bu tesisler, 1955 te bir kanunla bir genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fck durumuna getirilmi\u015ftir. “T\u00fcrkiye Demir ve \u00c7elik \u0130\u015fletmeleri'” ad\u0131n\u0131 alan bu kurulu\u015fa Divri\u011fi Demir Madenleri \u0130\u015fletmesi de ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Karab\u00fck i\u015fletmelerinin i 957 de ba\u015flayan daha \u00e7ok geni\u015fletilmeleriyle \u00fcretim de\u011feri \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00c7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, yeni y\u00fcksek f\u0131nn1ar eklenmi\u015ftir. Bu i\u015fletmelere gerekli denir \u00e7evberi Divri\u011fi’den, maden k\u00f6m\u00fcr\u00fc Zonguldak’tan getirti1mektedir. Geni\u015fleyen i\u015fletmenin demir ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in Divri\u011fi demir \u00fcretimi y\u0131lda 1.200.000 tona y\u00fckselmi\u015ftir. Demir ham maddesine dayanan b\u00fcy\u00fck tesislerimizden biri de “Ere\u011fli Danir ve \u00c7elik Fabrikalar\u0131”d\u0131r. Kurulmas\u0131na 1961 de ba\u015flanan bu tarihteki ek bir kanunla “Ere\u011fli Demir ve \u00c7elik Fabrikalar\u0131 T.A.\u015e.” halinde te\u015fekk\u00fcl eden bu b\u00fcy\u00fck tesisler, \u00f6zel bir anonim ortakl\u0131k durumundad\u0131r ki, kurucu ve ortaklar\u0131 aras\u0131nda yabanc\u0131 kurullar da vard\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ihtiyac\u0131 850 bin ton kadar olan demir f\u0131lizi Hekimhan Otlukkilise, \u00c7etinkaya, Akda\u011f (Sivas), Kesikk\u00f6pr\u00fc (Ankara), Karamadaz\u0131 (Kayseri) ve E\u011fmir (Bal\u0131kesir) maden ocak1anndan. k\u00f6m\u00fcr\u00fcn Zonguldak b\u00f6lgesinden sa\u011flanmas\u0131 .d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bu i\u015fletmeler d\u0131\u015f\u0131nda \u0130zmir’deki metal\u00fcrji fabrikas\u0131 (Meta\u015f) \u00f6nemli yer tutmu\u015ftur.<\/p>\n
Bak\u0131r : Tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flarda insanlar\u0131n ilk kulland\u0131\u011f\u0131 madenlerden biridir. Bak\u0131r rezervleri yerkabu\u011funun volkanik olu\u015fum g\u00f6steren b\u00f6lgelerinde yayg\u0131n olarak bulunmaktad\u0131r. Saf bak\u0131r \u00fcretimi \u00fclke gereksinimini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan saf bak\u0131r al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
So\u011fuk da d\u00f6k\u00fclebilen ve haddeden ge\u00e7irilme kabiliyeti \u00e7ok olan bak\u0131r, tarihten \u00f6nceki \u00e7a\u011flarda insanlar\u0131n ilk kulland\u0131klar\u0131 madendir. Sonralar\u0131 \u00f6nce kalay ile ala\u015f\u0131m yap\u0131larak daha sert olan tun\u00e7 elde edilmi\u015f. fakat sert ve kullan\u0131\u015fl\u0131 olan demir, zamanla bak\u0131r ve ala\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bak\u0131r, elektrik enerjisi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n da ba\u015fta gelen madenlerindendir. Kolay i\u015flenebilmesi ve renginin alt\u0131na benzemesiyle bak\u0131r ve ala\u015f\u0131mlar\u0131 bug\u00fcn de \u00f6nemini kaybetmemi\u015ftir.
\nT\u00fcrkiye’nin t\u00fcrl\u00fc yerlerinde bak\u0131r madeni vard\u0131r., Bunlar\u0131n i\u015fletmekte olan ba\u015fl\u0131calar\u0131 Ergani, Murgol, ve K\u00fcre madenleridir. Ayr\u0131ca, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fletmeleri vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu i\u015fletmelerden y\u0131lda 920 bin ton kadar tuv\u00f6nan cevher \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Bak\u0131r i\u015fletmesi i\u015fleri, Etibank’a ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunlardan “Ergani Bak\u0131r \u0130\u015fletmesi” Elaz\u0131\u011f’n Maden il\u00e7esindedir. Buradaki bak\u0131rlar 1850 den beri aral\u0131klarla, 1939 dan beri devaml\u0131 olarak i\u015fletilmi\u015ftir. Ergani madeninin y\u00fcksek bak\u0131r \u00f6z\u00fc vard\u0131r. Bir ba\u015fka bak\u0131r maden alan\u0131m\u0131z “Murgol Bak\u0131r \u0130\u015fletmesi” dir. Artvin’ in Bor\u00e7a il\u00e7esindeki bu maden 1951 de i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ergani’de oldu\u011fu gibi, burada da a\u00e7\u0131k i\u015fletme sistemiyle cevher \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bak\u0131r madenimiz “K\u00fcre Bak\u0131rl\u0131 Pirit \u0130\u015fletmesi” dir. Kastamonu’ nun K\u00fcre il\u00e7esindeki bu maden, eskiden de yer yer i\u015fletilmi\u015f ise de, esas i\u015fletme 1959 dan beri yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Krom : \u00c7ok sert, iyi cilalanabilen ve paslanmayan bir madendir.Volkanik alanlarda yayg\u0131nd\u0131r.Makine ile motor end\u00fcstrisinde ve paslanmaz \u00e7elik yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan \u00f6nemli bir madendir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz verilerine g\u00f6re, D\u00fcnya krom \u00fcretiminde T\u00fcrkiye 4. s\u0131radad\u0131r.Yurtd\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lan \u00f6nemli bir madenimizdir.
\nKrom, 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan beri bilinen bir madendir. \u00c7ok sert, \u00e7ok iyi cilalanabilen, paslanmayan bir madendir. Bu nedenle, nikel gibi bu da madeni e\u015fyay\u0131 kaplamakta kullan\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece nikelaj gibi, bir de “kromla kaplama” vard\u0131r. Ancak, krom geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7elik end\u00fcstrisinde yer tutmu\u015f, \u00e7eli\u011fin sertli\u011fini veren ve paslanmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen, y\u00fcksek kaliteli \u00e7elik elde etmeye yarayan \u00f6nemli bir maden olmu\u015ftur. \u00c7eli\u011fin hem nikel, hem de krom ile olan ala\u015f\u0131mlar\u0131 de\u011fer kazanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nT\u00fcrkiye, krom madeni bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en zengin \u00fclkelerinden biridir. Krom \u00e7\u0131karma bak\u0131m\u0131ndan da \u00fclkeler aras\u0131nda ba\u015fta gelenlerindendir. \u00d6teki krom memleketleri G\u00fcney Afrika Birli\u011fi, G\u00fcney Rodezya, Filipinler, K\u00fcba, Yugoslavya, Sovyetler Birli\u011fi, Japonya’d\u0131r. Krom, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli bir ihra\u00e7 maddesi olmu\u015ftur. D\u0131\u015far\u0131dan olan iste\u011fe g\u00f6re y\u0131ldan y\u0131la farkl\u0131 krom \u00fcretimi durumu belirmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’nin bir\u00e7ok yerlerinde krom vard\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca yerleri G\u00fcneybat\u0131 Anadolu (Fethiye – Marmaris, Dalaman Havzas\u0131), K\u00fctahya – Bursa aras\u0131, Ergani – Maden b\u00f6lgesi’ (Guleman krom madeni), Eski\u015fehir do\u011fukos, Mara\u015f, Kayseri, Sivas b\u00f6lgeleriyle Do\u011fu Anadolu’nun t\u00fcrl\u00fc \u00e7evreleridir. Memleketimizin b\u00fcy\u00fckl\u00fc – k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc \u00e7ok say\u0131da krom i\u015fletmesi vard\u0131r (I 978 verilerine g\u00f6re i 03 kadar). Bunun \u00e7o\u011fu (88) \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fletmeleridir. Bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fcklerinden olan Guleman krom yataklar\u0131 1934 de bulunmu\u015f, Etibank’ a ba\u011fl\u0131 bir kurulu\u015f olarak “\u015eark Kromlar\u0131 \u0130\u015fletmesi” ad\u0131yla i 939 da i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nCevher \u00e7\u0131karma i\u015fi yeralt\u0131 sistemi ile yap\u0131lmaktad\u0131r. Temizlenen cevherler \u0130skenderun liman\u0131na g\u00f6nderilmektedir. Buradan 1939 dan 1970 e kadar 4 milyon ton sat\u0131l\u0131k cevher elde edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Mu\u011fa’n\u0131n Fethiye il\u00e7esinde “\u00dc\u00e7k\u00f6pr\u00fc Maden \u0130\u015fletmesi” nde de krom \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. 1969 verilerine g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn krom madenlerimizde \u00fcretilen tuv\u00f6nan krom miktar\u0131 662 bin ton olmu\u015ftur. Bunun 410 bin tonu \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Bor Mineralleri (Boraks) : Kimya end\u00fcstrisinin en \u00f6nemli hammaddesidir. T\u00fcrkiye rezerv bak\u0131m\u0131ndan D\u00fcnya\u2019da ilk s\u0131rada yer al\u0131r. Ancak \u00fcretimi ve d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131 az oldu\u011fundan ekonomiye katk\u0131s\u0131 da azd\u0131r. <\/p>\n
K\u00fck\u00fcrt : Yapay g\u00fcbre \u00fcretimi ve tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere kimya end\u00fcstrisinde kullan\u0131l\u0131r. En b\u00fcy\u00fck rezervlerimiz G\u00f6ller Y\u00f6resi\u2019ndedir. \u00dcretim, t\u00fcketimin az bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131layamaz.Bu nedenle yurtd\u0131\u015f\u0131ndan da al\u0131nmaktad\u0131r. <\/p>\n
Volfram (Tungstein) : Uzay ve sava\u015f end\u00fcstrisinde kullan\u0131lan, az bulunan madendir. En zengin rezervler Uluda\u011f\u2019dad\u0131r. <\/p>\n
Manganez :T\u00fcrkiye\u2019de da\u011f\u0131n\u0131k yataklar halindedir.Saf olarak bulunmaz. \u00dcretim t\u00fcketimi kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131dan sat\u0131n al\u0131n\u0131r. <\/p>\n
Boksit : \u00dclkemizin en zengin rezerve sahip oldu\u011fu madenlerden biridir. Boksit i\u015flendikten sonra al\u00fcminyum elde edilir. End\u00fcstride demir cevheri \u00fcr\u00fcnlerinden sonra en fazla t\u00fcketilen maden durumundad\u0131r. \u00d6zellikle u\u00e7ak g\u00f6vdelerinin yap\u0131m\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\nBoksit, al\u00fcminyum \u00fcretiminde yararlan\u0131lan ve bile\u015fiminin esas\u0131 Al\u0131O3 olan \u00f6nemli bir ta\u015ft\u0131r. \u0130nce taneli ve kat\u0131 killer halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ok hafif olmas\u0131 (\u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 2,6) nedeniyle u\u00e7ak sanayiinde, otomobil yap\u0131m\u0131nda ev e\u015fyalar\u0131 imalinde, hatta elektrik malzemesi yap\u0131lmas\u0131nda gittik\u00e7e \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, al\u00fcminyum \u00fcretilmesi i\u00e7in \u00e7ok elektrik enerjisine ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan, yap\u0131lanlar\u0131n ucuza mal edilebilmeleri i\u00e7in \u00f6zellikle de sug\u00fcc\u00fc ile elde edilen elektri\u011fin \u00e7ok oldu\u011fu yerlerde bu sanayi yer tutmu\u015ftur. S\u00f6zgeli\u015fi, su g\u00fcc\u00fc elektrik enerjisi \u00e7ok olan fakat baksit madeni bulunmayan Norve\u00e7 ve \u0130sve\u00e7 gibi \u00fclkeler, bu madeni d\u0131\u015fardan ithal etmi\u015flerdir.
\nT\u00fcrkiye’de al\u00fcminyum ham maddesi olan boksit yataklar\u0131, son zamanlarda Bat\u0131 Toroslar b\u00f6lgesinde (Konya ilinin Seydi\u015fehir il\u00e7esi taraflar\u0131nda) zengin olarak bulunmu\u015ftur. Bunu de\u011ferlendirmek \u00fczere yak\u0131n\u0131ndaki Oymap\u0131nar (Homa) santralinden faydalan\u0131larak al\u00fcminyum \u00fcretimine ge\u00e7me haz\u0131rl\u0131klar\u0131na giri\u015filmi\u015ftir.
\nZ\u0131mpara Ta\u015f\u0131 : Metamorfik ta\u015flar i\u00e7inde bulunan, kullan\u0131m alan\u0131 geni\u015f olan bir madendir. En zengin rezervler Ege B\u00f6lgesi\u2019ndedir. <\/p>\n
Civa Do\u011fada s\u0131v\u0131 halde bulunan tek madendir.T\u0131pta ve foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131k alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Tuz :Tad vermek i\u00e7in yemek tuzu ve bakterilerin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in tuzlama tuzu olarak kullan\u0131l\u0131r.Ancak son y\u0131llarda kimya end\u00fcstrisinin \u00f6nemli bir hammaddesi konumuna gelmi\u015ftir.Tuz G\u00f6l\u00fc ve \u0130zmir-\u00c7amalt\u0131, tuz rezervlerinin en fazla oldu\u011fu yerlerdir.
\nEnerji Kaynaklar\u0131
\nTa\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc : \u00dclkemizin en geni\u015f ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc havzas\u0131 Bat\u0131 Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ndedir. Buradaki ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc havzalar\u0131 I. Jeolojik zamanda olu\u015fmu\u015ftur. Demir \u2013 \u00c7elik end\u00fcstrisinde enerji kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc, ayn\u0131 zamanda kimya end\u00fcstrisinin de hammaddesidir. Y\u0131ll\u0131k \u00fcretim 4-5 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r. \u00dcretim T\u00fcrkiye\u2019nin gereksinimini kar\u015f\u0131layamaz.
\nYak\u0131n ve Ortado\u011fu ile Akdeniz \u00fclkeleri aras\u0131nda en zengin ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc yataklar\u0131 T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131 Karadeniz b\u00f6lgesindedir. Buraya “Zonguldak: K\u00f6m\u00fcr Havzas\u0131” denir ki, ger\u00e7ekte k\u00f6m\u00fcr bulunan arazi \u00e7ok daha geni\u015ftir. Havza’ya “Ere\u011fli – Zonguldak K\u00f6m\u00fcr Havzas\u0131” da denir. 1829 y\u0131l\u0131nda Uzun Mehmet’in toplad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6m\u00fcr \u00f6nekerini saraya vermesinden sonra ilk k\u00f6m\u00fcr Ocaklar\u0131 1848 de bir \u015firkete verilerek i\u015fletilmeye ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, 1865 te i\u015fletme Bahriye Nezaretine (Deniz \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na) ba\u011flanm\u0131\u015f, 1882 de serbest sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f, daha sonra k\u00f6m\u00fcr havzas\u0131na yabanc\u0131 \u015firketler de girmi\u015ftir. Etibank kurulduktan sonra 1937 ‘de Frans\u0131z sermayeli Ere\u011fli \u015eirketi ba\u015fta olmak \u00fczere, \u00f6teki yabanc\u0131 \u015firketlerden i\u015fletmeler devlet\u00e7e sat\u0131n al\u0131narak bu bankaya verilmi\u015f, 1940 da b\u00fct\u00fcn ocaklar devletle\u015ftirilmi\u015ftir.
\nEre\u011fli – Zonguldak K\u00f6m\u00fcr Havzam\u0131z jeolojik olu\u015f bak\u0131m\u0131ndan alp k\u0131vr\u0131mlar\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131nda bulunan nadir maden k\u00f6m\u00fcr\u00fc havzalar\u0131ndan biridir. Bu k\u00f6m\u00fcrler Karbon devri arazisinde Kulm fasiyesli arazi \u00fczerinde zengin bir k\u00f6m\u00fcrl\u00fc seri halindedir. Bu durumu ile bu k\u00f6m\u00fcr havzam\u0131z Avrupa havzalar\u0131 soyundand\u0131r. Havzan\u0131n t\u00fcrl\u00fc yerleri de k\u00f6m\u00fcr\u00fcn bu\u00adlundu\u011fu tabakalar farkl\u0131 e\u011fimler g\u00f6sterir, kimi yerde az e\u011fimli bulunurlar. Kozlu Zonguldak: ve Kilimli – Gelik b\u00f6lgesinde maden k\u00f6m\u00fcr\u00fc arazisi uzar ve geni\u015fler ki, buralar\u0131 havzan\u0131n en verimli yerleridir. Burada k\u00f6m\u00fcrl\u00fc Karbon devri tabakalar\u0131n\u0131n bat\u0131-do\u011fu uzunlu\u011fu 16 km., kuzey – g\u00fcney geni\u015fli\u011fi 3 – 6 Km. dir. Bu alan\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 42 Km. karedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Amasra ile do\u011fusundaki k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesinde, daha do\u011fuda S\u00f6\u011f\u00fct \u00f6z\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Azdavay ve uzak \u00e7evrelerinde, t\u00fcrl\u00fc derinliklerde k\u00f6m\u00fcr tabakalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fi ile al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Kuzeybat\u0131 Anadolu K\u00f6m\u00fcr Havzam\u0131z\u0131n yan ve derinlim s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile tam rezervi kesinlikle bilinmemekle beraber, Ere\u011fli-Zonguldak Havzas\u0131nda kal\u0131nl\u0131klar\u0131 toplam\u0131 70 m. kadar olan 50 ye yak\u0131n k\u00f6m\u00fcr tabakas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan zengin say\u0131lmakta k\u00f6m\u00fcrlerimizin muhtemel rezervinin i milyar tondan \u00e7ok oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r.
\nZonguldak k\u00f6m\u00fcrlerimiz t\u00fcrl\u00fc tarihlerde farkl\u0131 miktarda \u00e7\u0131kar\u0131labilmi\u015ftir. 1865’e kadar y\u0131lda sadece 50 bin tonu ge\u00e7meyen \u00e7\u0131karma, bu tarihten sonra biraz artarak 1890 da 150, 1900 de 400, 1920 de 570 bin tonu bulmu\u015f, 1924 de i milyon tona yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 1940 da 3 milyon tonu bulmu\u015f, 1969 da 7,3 milyon tona yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130statistiklerde yerden \u00e7\u0131kar\u0131lan k\u00f6m\u00fcr miktar\u0131 (tuv\u00f6nan) yan\u0131nda ay\u0131klanm\u0131\u015f ve y\u0131kanm\u0131\u015f k\u00f6m\u00fcr miktar\u0131 da her y\u0131l i\u00e7in verilir. Bu ikinci rakam, birincisine g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck olur. S\u00f6zgeli\u015fi, 1967 tuv\u00f6nan ta\u015f k\u00f6m\u00fcr \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 7,5 mil\u00adyon tona yak\u0131n bir rakam ile g\u00f6sterildi\u011fi halde, ay\u0131klanm\u0131\u015f, y\u0131kanm\u0131\u015f veya konsantre edilmi\u015f halile bu de\u011fer 5 milyon tonla ifade edilmi\u015ftir. \u00d6teki k\u00f6m\u00fcrler i\u00e7in de b\u00f6yledir. Bu maden k\u00f6m\u00fcrlerimizin harcand\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca yerler Karab\u00fck tesisleri (1,2 milyon ton), \u00c7atala\u011fz\u0131 santrali (yar\u0131m milyon ton), \u00e7e\u015fitli sanayi dallar\u0131 (I,5 milyon ton), ev yak\u0131tlar\u0131 (600 bin ton) kadard\u0131r. zaman zaman bir k\u0131s\u0131m k\u00f6m\u00fcrlerimiz de ,ihra\u00e7 edilmi\u015ftir. \u00dcretim 1978 – 1982 aras\u0131 y\u0131llarda 5-6 milyon tondur.<\/p>\n
Linyit : T\u00fcrkiye\u2019de rezervi en zengin olan enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. Hemen her b\u00f6lgemizde az \u00e7ok linyit yataklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00c7o\u011funlukla yakacak olarak ve termik santrallerde de\u011ferlendirilir. En b\u00fcy\u00fck linyit havzas\u0131 Af\u015fin-Elbistan\u2019dad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k net \u00fcretim 40 milyon tonu bulmaktad\u0131r. \u00dcretim ve t\u00fcketim ayn\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r.
\nEsmer k\u00f6m\u00fcr ad\u0131yla da an\u0131lan linyit, kalori de\u011feri as\u0131l maden k\u00f6m\u00fcr\u00fcnden (ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fcnden) az olan bir k\u00f6m\u00fcrd\u00fcr. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, ekonomik de\u011feri bak\u0131m\u0131ndan ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fcnden sonra gelir. Linyit k\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00e7o\u011funca, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Zaman\u0131n Neojen devri arazisinde, \u00e7ok vakit yatay veya az e\u011fimli duru\u015fta bulunan yataklar halindedir. Linyit yataklar\u0131 mem\u00adleketimizin Neojen devri tabakalar\u0131 aras\u0131nda, bir\u00e7ok yerlerde vard\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ok zengindir. K\u00fct\u00fchya b\u00f6lgesinin Tav\u015fanl\u0131 – Tun\u00e7bilek, De\u011firmisaz, Manisa’n\u0131n Soma linyitleri, Amasya’n\u0131n \u00c7eltek linyit1eri ile Bilecik, Ege, Erzurum b\u00f6lgesi linyitleri \u00f6nemlidir. 1972 de Elbistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde 3 milyar tondan \u00e7ok yede\u011fi bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lan linyit yataklar\u0131 tesbit edilmi\u015ftir. Son 30-40 y\u0131l i\u00e7inde linyit \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u015fleri geli\u015fme g\u00f6stermi\u015ftir. Daha 1930 da \u00e7\u0131kar\u0131lan linyit miktar\u0131 sadece 10 bin ton iken, bu miktar 1937 de 100 bin tonu bulmu\u015f, 1948 de 1 milyona, 1962 de 4 milyona \u00e7\u0131km\u0131\u015f, 1969 da 8,5 milyon tonu ge\u00e7mi\u015ftir. Bunun 2 milyon tona yak\u0131m \u00f6zel sekt\u00f6rce \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ay\u0131klanm\u0131\u015f ve y\u0131kanm\u0131\u015f durumu ile bu miktar 4,5 milyon tona yak\u0131nd\u0131r. Say\u0131s\u0131 178’i bulan i\u015fletmenin 11’i kamu kesiminin, 167’si \u00f6zel kesimindir. 353 milyon liral\u0131k linyit sat\u0131\u015f\u0131 olmu\u015ftur. (1982 de 167’si \u00fcretim 20 milyon ton).
\nLinyit k\u00f6m\u00fcrlerimiz, memleketimizde yak\u0131t ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama bak\u0131m\u0131ndan gittik\u00e7e artan bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn \u015fehirlerimizin kaloriferleri ve sobalar\u0131 bu yak\u0131tla \u0131s\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 yak\u0131t odunu elde edilmesi zorunlulu\u011fundan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar kurtarmak ve yine bir yak\u0131t maddesi olarak k\u00f6ylerimizde geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde kullan\u0131lmakta bulunan “tezek” in ana maddesini g\u00fcbre halinde kullanmaya u\u011fra\u015fmak i\u00e7in, her \u00e7e\u015fit linyit yataklar\u0131m\u0131zdan faydalanma yoluna gidilmektedir. Linyit \u00e7\u0131karmam\u0131z 25 milyon tonu bulursa, hemen b\u00fct\u00fcn memlekette odun, yakacak olarak art\u0131k kullan\u0131lmayacakt\u0131r. Bug\u00fcn orman \u00fcr\u00fcnlerimizin % 70 kadar\u0131 yakacak olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\n1975 de kanunla kurulan “T\u00fcrkiye K\u00f6m\u00fcr \u0130\u015fletmeleri” (TK\u0130) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bir devlet kurulu\u015fudur. Kurumun amac\u0131, T\u00fcrkiye’ de ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc, linyit ve turba k\u00f6m\u00fcr madenlerini ara\u015ft\u0131rmak, bunlar\u0131n i\u015fletilmesini, da\u011f\u0131t\u0131m ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. TKI ne ba\u011fl\u0131 ikisi k\u00f6m\u00fcr \u00fcreten (Ere\u011fli K\u00f6m\u00fcrleri \u0130\u015fletmesi M\u00fcessesesi, Garp Linyitleri \u0130\u015fletmesi. M\u00fcessesesi), biri k\u00f6m\u00fcr satan (K\u00f6m\u00fcr Sat\u0131\u015f ve Tevzi M\u00fcessesesi) olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kurulu\u015fu ile linyit \u00fcreten 3 i\u015fletmesi (\u00c7orum \u0130l’inde Alpagut-Dodurga Linyitleri \u0130\u015fletmesi, orta Anadolu Linyitleri \u0130\u015fletmesi, Erzurum \u0130linde \u015eark Linyitleri \u0130\u015fletmesi), Af\u015fin – Elbistan Grup Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Af\u015fin-Elbistan’da d\u00fc\u015f\u00fck kalorili, fakat \u00e7ok bol ve zengin linyit yataklar\u0131 bulunmu\u015ftur (Rezervi 3,2 milyar ton tahmin edilmi\u015ftir). Burada pek b\u00fcy\u00fck bir termik santral kurulmu\u015ftur. Y\u0131lda 18 milyon ton k\u00f6m\u00fcr yak\u0131lacakt\u0131r.
\nPetrol : D\u00fcnya ekonomisinin en \u00f6nemli enerji kaynaklar\u0131ndan birincisi durumundad\u0131r. Ancak T\u00fcrkiye petrol rezervleri bak\u0131m\u0131ndan pek zengin de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli petrol yataklar\u0131 G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi 2,5-3 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r. \u00dcretilen petrol \u00fclke gereksinmesinin en fazla % 20\u2019sini kar\u015f\u0131layabilmektedir. Bu nedenle yurtd\u0131\u015f\u0131ndan al\u0131nanlar aras\u0131nda petrol ilk s\u0131rada yer al\u0131r. <\/p>\n
Petrol, zaman\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fta gelen enerji kaynaklar\u0131ndan biri ve motorlu ta\u015f\u0131tlar i\u00e7in rakipsiz bir enerji maddesidir. Bug\u00fcn petrol d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeki t\u00fcrl\u00fc sorunlarla ili\u015fkisi olmu\u015f pek \u00f6nemli bir akaryak\u0131tt\u0131r. Petrol\u00fcn de\u011feri 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru belirmi\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar durmadan artm\u0131\u015ft\u0131. Petroller gaz, s\u0131v\u0131 veya kat\u0131 haldeki b\u00fct\u00fcn hidrakarb\u00fcderi ihtiva eden bit\u00fcmler grubuna aittir. Petrollerin bile\u015fimi, yakla\u015f\u0131k olarak % 79-88 karbon, % 9-16 hidrojen ve yabanc\u0131 unsur olarak bir miktar oksijen, azot ve k\u00fck\u00fcrtt\u00fcr. Petrollerin olu\u015fu ile ilgili \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler varsa da, bunlar\u0131n organik k\u00f6kenli olduklar\u0131 \u00fczerinde daha \u00e7ok 00rulmu\u015f, petrol\u00fcn pek eski baz\u0131 s\u0131\u011f deniz ve i\u00e7 denizlerle k\u00f6rfezlerde olu\u015fturduklar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Petrol, yer kabu\u011funun derinliklerinde, ta\u015flar\u0131n ho\u015fluklar\u0131n\u0131, g\u00f6zeneklerini yar\u0131klar\u0131n\u0131 doldurmu\u015ftur.
\nT\u00fcrkiye’de zengin petrol yataklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve t\u00fcrl\u00fc 001gelerimizde petrol\u00fcn mevcut oldu\u011fu son 50 y\u0131ll\u0131k ara\u015ft\u0131rmalarla anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1940 ta G\u00fcneydo\u011fu Anadoluda Raman da\u011f\u0131 antiklinali (kemeri) \u00fczerinde yap\u0131lan ve 1050 m. derinli\u011fe ula\u015fan ilk sondaj ile petrol yataklar\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f, daha sonra yine bu b\u00f6lgedeki Garzan petrol ya\u00adtaklanna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1954 de \u00e7\u0131kar\u0131lan bir kanunla petrol ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, memleketimiz 9 petrol ara\u015ft\u0131rma b\u00f6lgesine (1969 verilerine g\u00f6re 11 b\u00f6lge) ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n en yo\u011fun oldu\u011fu yerler, bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcmleriyle G\u00fcneydo\u011fu Anadolu (burada Siirt b\u00f6lgesi ve Gaziantep b\u00f6lgesi vard\u0131r). Adana b\u00f6lgesi, Sivas b\u00f6lgesi, Van b\u00f6lgesi, Trakya b\u00f6lgesidir. Bu ara\u015ft\u0131rmalarla G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinde yeni petrol yataklar\u0131 bulundu\u011fu gibi (Bat\u0131 raman, Magrib, Kurtalan, \u015eelmo, \u00c7elikli…). Gaziantep \u00e7evresinde, Adana kuzeyindeki Bulgur da\u011f\u0131nda da iyi kaliteli petrol bulunarak i\u015fletilmelerine giri\u015filmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’de ham petrol 1958 de sadece 330 bin tona ula\u015fm\u0131\u015f, 1969 da 3.623.000 tonu ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130\u015fletmesi daha \u00e7ok G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinde toplanan petroller, \u00f6nceleri Batman Rafinerisinde ar\u0131t\u0131l\u0131rken, \u00fcretimin artmas\u0131 \u00fczerine Batman ile D\u00f6rtyol (\u0130skenderun K\u00f6rfezi) aras\u0131nda bir petrol borusu (pipe-line) d\u00f6\u015fenmi\u015ftir. 1967 de i\u015fletmeye at\u0131lan bu boru hatt\u0131 494 Km. uzunlu\u011funda olup, boru \u00e7ap\u0131 45 cm. dir. Borunun g\u00fcnl\u00fck ta\u015f\u0131ma tutan 10 bin tondur. Petrol \u00fcretimimiz gittik\u00e7e artmakta ve ileride memleketimizin her \u00e7e\u015fit petrol ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek \u015fekilde geli\u015fmeler olaca\u011f\u0131 kuvvetle umulmaktad\u0131r.
\nBir \u00f6rnek olarak belirtelim ki, 1969 y\u0131l\u0131nda 5 \u015firket T\u00fcrkiye’de petrol sondajlar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r:
\n1) T\u00fcrkiye Petrolleri Anonim’ Ortakl\u0131\u011f\u0131 (TPAA),
\n 2) N. V. Turkse Shell,
\n 3) Notm American \u0130nternational \u0130nc. – Aladdin Middle East Oil Ltd., 4) Trans Vorld OiI Ltd. – Aladdin Middle East Oil Ltd.,
\n 5) Ersan Petrol Sanayii A.\u015e.
\nY\u0131l i\u00e7inde 42 sondaj kuyusu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olup, 1969 da yap\u0131lan sondajlar\u0131n toplam\u0131 107 bin metreyi ge\u00e7mi\u015ftir. 1969 da 280 kuyu bulunuyordu. 1969 da TP Aa. yakla\u015f\u0131k olarak, 1,133,522 ton, Ersan 50.824 ton, Mobil 608.377 ton, Shell 1.830.469 ton ham petrol \u00fcretmi\u015flerdir. Hepsinin toplam\u0131 3.632.192 tonu bulmu\u015ftur. TPAO (T\u00fcrkiye Petrolleri Anonim Ortakl\u0131\u011f\u0131) 1954 y\u0131l\u0131nda \u00f6zel bir y\u00f6netmelik ile kurulmu\u015ftur.
\nIrak – T\u00fcrkiye Petrol borusu
\n\u00d6nemli bir petrol tesisi de Irak-T\u00fcrkiye Petrol Borusudur. Irak’\u0131n Kuzey B\u00f6lgesinde \u00fcretilen ham petrol\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye \u00fczerinden Akdenize ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131m\u0131na giri\u015filen petrol hatt\u0131 (Pipe – Line) 1977 de Kerk\u00fck’te a\u00e7\u0131larak pompalanm\u0131\u015f, ertesi g\u00fcn\u00fc ikinci bir t\u00f6ren Yumurtal\u0131k Liman\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f, buradan petrol tankerlerine y\u00fckleme i\u015fi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n uzun petrol hatlar\u0131ndan biri olan ve yap\u0131m\u0131na \u0131 968 de ba\u015flan\u0131p, \u0131 976 sonunda bitirilen bu petrol boru hatt\u0131, 981 Km. olup, bunun 340 Km. si Irak’ta, 641 Km. si T\u00fcrkiye’dedir. Bu b\u00fcy\u00fck kurulu\u015f hem Irak, hem de T\u00fcrkiye i\u00e7in yararl\u0131 olmu\u015f, y\u0131lda 35 milyon ton ham petrol ak\u0131t\u0131lacak kapasite g\u00f6stermi\u015ftir. Borunun yolu boyunda pompa istasyonlar\u0131 (2 si Irak’ta 3’\u00fc T\u00fcrkiye’de), haberle\u015fme cihazlan vard\u0131r.
\nT\u00fcrkiye’de petrole dayal\u0131 sanayi (Petro – Kimya Sanayi) TPAO\u2019nun deste\u011fi ile 1965te kurulmu\u015f k\u0131sa zamanda geli\u015fmi\u015f, % 55’i bu \u015firkette, % 25 i T.C. Emekli Sand\u0131\u011f\u0131na ve % 20 si Oyak’a (Ordu Yard\u0131mla\u015fma Kurumu)na ait olarak b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. (\u0130zmit – Yar\u0131mca’ da ve \u0130zmir – Alia\u011fa’ da), kurulan tesisler aras\u0131nda Etilen, Polietilen, Vinil Klo\u00adr\u00fcr, karbon siyah\u0131, kolar alkoll\u00fc, Dodesil Benzu Fabrikalar\u0131 ve daha bir \u00e7oklan ile bunlar\u0131n yard\u0131mc\u0131 kurulu\u015flar\u0131 vard\u0131r. Petro Kimya (petkim) \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda T\u00fcrkiye’de yayg\u0131n olanlan plastikler, sentetik kau\u00e7uklar, elyaflar, deterjanlar, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, boyalar, sentetik g\u00fcbrelerdir.
\nPetrole dayal\u0131 akaryak\u0131t sat\u0131\u015f piyasalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen ba\u015fl\u0131ca be\u015f kurulu\u015f \u015funlard\u0131r: Petrol Ofisi (1941 de harbin do\u011furdu\u011fu akaryak\u0131t zorlu\u011funu ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek \u00fczere kurulmu\u015f. s\u00fcrekli bir stat\u00fcye ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Sermayesi hazineye ait olup, bini ge\u00e7en istasyonu vard\u0131r, 2,2 milyon tonluk petrol \u00fcr\u00fcn\u00fc pazarlar), BP petrolleri (1975 de British Petroleum grubunun be\u015f \u015firketin ortakl\u0131\u011f\u0131 ile T\u00fcrkiye.deki petrol \u00fcr\u00fcnlerini satmak i\u00e7in kurulmu\u015f), Mobil oil T.A.\u015e. faaliyete ge\u00e7mi\u015ftir), The Sheel Company of Turkey, 1934 de Shell ile T\u00fcrk Petrol re Madeni Ya\u011flar T.A.\u015e., i 93 i de \u00f6zel bir \u015firket olarak kurulmu\u015f, i 936 da bug\u00fcnk\u00fc ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Do\u011falgaz : Trakya\u2019da petrol arama amac\u0131yla a\u00e7\u0131lan kuyulardan \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011falgaz alanlar\u0131ndan di\u011feri de G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da Mardin-\u00c7amurlu\u2019dur. \u00dcretim t\u00fcketimi kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nmaktad\u0131r. <\/p>\n
Jeotermal Enerji : Yerkabu\u011funun i\u00e7inde ve daha derinlerde potansiyel enerji birikimi vard\u0131r. Bu nedenle s\u0131cak olan subuhar\u0131 sondaj yolu ile y\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve elektrik enerjisi \u00fcretiminde kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin ilk jeotermal elektrik santrali Denizli-Sarak\u00f6y\u2019de kurulmu\u015ftur. <\/p>\n
Su g\u00fcc\u00fc : T\u00fckenmez ve yenilenebilir bir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye su g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 400 milyar kwh\u2019l\u0131k bir potansiyele sahiptir. Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi akarsular\u0131n\u0131n yatak e\u011fimleri fazla oldu\u011fundan, hidroelektrik potansiyeli en y\u00fcksek olan b\u00f6lgemizdir. T\u00fcrkiye elektrik \u00fcretiminin % 45\u2019lik b\u00f6l\u00fcm\u00fc hidroelektrik santrallerden kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. GAP tamamland\u0131ktan sonra elektrik santrallerin \u00fcretiminde su g\u00fcc\u00fcn\u00fcn pay\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6sterecektir. <\/p>\n
G\u00fcne\u015f Enerjisi : T\u00fcrkiye G\u00fcne\u015f enerjisinden yararlanmak i\u00e7in gerekli iklim ko\u015fullar\u0131na sahiptir. Akdeniz ve Ege b\u00f6lgeleri ile \u0130\u00e7 ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinde G\u00fcne\u015f enerjisi de\u011ferlendirilmektedir. <\/p>\n
N\u00fckleer Enerji : Atom enerjisi ad\u0131 da verilen bu enerjinin kaynaklar\u0131 uranyum ve toryumdur. Ancak bu kaynaklardan elektrik enerjisi \u00fcretiminde yararlan\u0131lmamaktad\u0131r. <\/p>\n
\u00d6teki Madenler
\nMemleketimizde \u00e7e\u015fitli bir\u00e7ok madenlerimiz daha” vard\u0131r. Her birinin ekonomik de\u011feri bulunmaktad\u0131r. Burada bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131na de\u011finilerek ge\u00e7ilecektir. Bunlardan “kur\u015fun”, \u00e7o\u011funca g\u00fcm\u00fc\u015fle kar\u0131\u015f\u0131k olarak bulunmu\u015ftur ki, yak\u0131n zamanlara kadar bir\u00e7oklar\u0131 i\u015fletilmi\u015ftir. \u00c7o\u011fu kapanan bu madenlerden bug\u00fcn Etibank taraf\u0131ndan “Keban Sirnli ‘Kur\u015fun i\u015fletmesi” \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Buras\u0131 Elaz\u0131\u011f’\u0131n Keban il\u00e7esinde F\u0131rat nehri kenar\u0131ndad\u0131r. 1953 ten 1970 e kadar buradan 25 bin ton kur\u015fun ve 26 bin \u00e7inko konsantresi (tuv\u00f6nan cevherin mekanik yollarla zenginle\u015ftirilmesi i\u015flemi) elde edilmi\u015ftir (1978 de 5450 t).
\n\u00d6nemli madenlerimizden biri de “k\u00fck\u00fcrt” t\u00fcr. Isparta’n\u0131n Ke\u00e7iborulu il\u00e7esindeki i\u015fletme yerinde \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Burada 1900 de bulunan maden, 1933 e kadar yabanc\u0131 bir \u015firket taraf\u0131ndan i\u015fletilmi\u015ftir. Etibank’a ba\u011fl\u0131 bir m\u00fcessese olarak 1943 den beri faaliyettedir. 1978 de tuv\u00f6nan miktar\u0131 86 bin ton olup, ay\u0131klanm\u0131\u015f y\u0131kanm\u0131\u015f miktar 18 bin tondur.
\nMemleketimizin t\u00fcrl\u00fc yerlerinde “c\u0131va” madeni de vard\u0131r. Bunlar i\u00e7inde i\u015fletilen ba\u015fl\u0131calar\u0131 \u0130zmir’ in \u00d6demi\u015f il\u00e7esindeki “Habk\u00f6y C\u0131va \u0130\u015fletmesi” ile Konya’n\u0131n Saray\u00f6n\u00fc il\u00e7esindeki Konya C\u0131va i\u015fletmesi ve \u0130zmir’in bat\u0131s\u0131nda Karaburun’dad\u0131r. Etibank’a ba\u011fl\u0131 olarak birincisi 1961 den, ikincisi 1969 den beri faaliyettedir. \u00d6zel sekt\u00f6re ba\u011fl\u0131 i\u015fletmeler de vard\u0131r. 1969 y\u0131l\u0131 tuv\u00f6nan ceher \u00fcretimi 59.000 tondur.
\n1968 de i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lan Band\u0131rma Boraks ve Asitborik Fabrikalar\u0131 \u0130\u015fletmesinde ham madde olarak K\u00fctahya’n\u0131n Emet il\u00e7esinden \u00e7\u0131kar\u0131lan kolemanit ile Eski\u015fehir Seyitgazi il\u00e7esinde \u00e7\u0131kar\u0131lan sodyum tuzu cevheri kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\nBunlardan ba\u015fka Tokat ilinde \u00e7\u0131kar\u0131lmakta bulunan “antimuvan” madeni (1978 tuv\u00f6nan 46.000 ton), Eski\u015fehir yak\u0131n\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan “I\u00fcleta\u015f\u0131” (tuv\u00f6nan 825 ton), ate\u015f tu\u011flas\u0131 yap\u0131m\u0131nda yararlan\u0131lan ve Eski\u015fehir b\u00f6lgesinde \u00e7ak\u0131ra1\u0131n “manyezit” (tuv\u00f6nan 220 ton) s\u00f6ylenebilir. “Z\u0131mpara” madeni de \u00f6nemli yer tutar. Y\u0131lda 50-55 bin ton cevher elde edilir. Bundan ba\u015fka, memleketimizin bir\u00e7ok yerlerinde bulunan “manganez” y\u0131ldan y\u0131la \u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00fcretim miktar\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir (\u00e7o\u011funca 30bin ton).
\nBu arada “tuz elde edilmesi de memleketimizde \u00f6nemli yer tutar. Tuz, en\u00e7ok denizden elde edilir. \u0130zmir’ in \u00c7amalt\u0131 Tuzlas\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fcretimin % 55 ini verir. Ayr\u0131ca \u0130\u00e7 Anadolu’da Tuz G\u00f6l\u00fcnden elde edilir (% 30’u). Baz\u0131 tuzlu su kaynaklar\u0131nda da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tuz \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r: Tuzluca, Ka\u011f\u0131zman, G\u00fcl\u015fehir, Oltu gibi. Kaya tuzu yataklar\u0131ndan da ya\u00adrarlan\u0131l\u0131r. Son y\u0131llarda elde edien tuz miktar\u0131 yar\u0131m milyon ton civar\u0131nda de\u011fi\u015fmi\u015ftir.
\n1970 – 1976 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye’nin tuz \u00fcretimi 5 milyon tona yakla\u015fm\u0131\u015f, 1976 \u00fcretimi bunu da ge\u00e7mi\u015ftir. Tuz \u00fcretiminin \u00e7o\u011fu deniz ve g\u00f6l tuzlalar\u0131ndan sa\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan, zaman zaman iklim \u00f6zelli\u011finin etkisi alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. 1977 de ilk defa M\u0131s\u0131r’ dan tuz ithal edilmi\u015ftir. Fabrikalar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131yla tuz t\u00fcketimi artm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130zmir \u00c7amalt\u0131 tuzlas\u0131 (21 Km2; y\u0131ll\u0131k \u00fcretim 400.000 ton), Tuzg\u00f6l\u00fc tuzlalar\u0131 ve de\u011fi\u015fik kapasiteli kayatuzu alanlar\u0131 (6 tuzla) olmak \u00fczere 45 tuzla vard\u0131r. \u00c7amalt\u0131 tuzlas\u0131n\u0131n modernize edilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tekel, 1976 da bir k\u0131s\u0131m tuzlalar\u0131n modernize edilmeleri i\u00e7in 165 \u2013 450 milyon lira harcamaya giri\u015fmi\u015ftir. Bu arada Kald\u0131r\u0131m rafine tuz tesisinin yap\u0131m\u0131na giri\u015filmi\u015f, Tuz1uca’da kurulmas\u0131 planlanan kaya tuzundan rafine tuz \u00fcretecek kurulu\u015fun projesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nVolfram (wolfram) maden tesisleri 1977 de Uluda\u011f’da (2400 \u0131n) hizmete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 650 milyon liraya malolan bu kurulu\u015fta y\u0131lda 3000 ton konsantre \u00fcretilmektedir. Geli\u015fmi\u015f sanayi \u00fclkelerinden \u00e7ok miktarda istenen ve \u00e7elik ile baz\u0131 kimya sanayiinde kullan\u0131lan volframdan y\u0131lda 300 milyon lira d\u00f6viz sa\u011flanaca\u011f\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nMadenler ve Enerji Kaynaklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Ekonomisindeki Yeri <\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin her b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli madenler bulunmaktad\u0131r. Ancak t\u00fcm madenlerimiz yeterince i\u015fletilmemektedir. Madenlerimizin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok eskiden beri bilinmekte, hatta yabanc\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan i\u015fletilmekteydi. Ancak madenlerimiz hakk\u0131nda yeterli bilgi yoktu. Cumhuriyet d\u00f6neminde madenlerin teknik ve bilimsel y\u00f6ntemlerle ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Maden Tetkik ve Arama Enstit\u00fcs\u00fc kurulmu\u015ftur. \u00c7\u0131kar\u0131lan madenlerimiz hem i\u00e7 piyasada de\u011ferlendirilmekte hem de yurtd\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lmaktad\u0131r.
\nENERJ\u0130 KAYNAKLARI
\n Ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc : \u00dclkemizin en geni\u015f ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc havzas\u0131 Bat\u0131 Karadeniz B\u00f6l\u00fcm\u00fc’ndedir. Buradaki ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc havzalar\u0131 I. Jeolojik zamanda olu\u015fmu\u015ftur. Demir – \u00c7elik end\u00fcstrisinde enerji kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc, ayn\u0131 zamanda kimya end\u00fcstrisinin de hammaddesidir. Y\u0131ll\u0131k \u00fcretim 4-5 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r. \u00dcretim T\u00fcrkiye’nin gereksinimini kar\u015f\u0131layamaz.
\n Linyit : T\u00fcrkiye’de rezervi en zengin olan enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. Hemen her b\u00f6lgemizde az \u00e7ok linyit yataklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00c7o\u011funlukla yakacak olarak ve termik santrallerde de\u011ferlendirilir. En b\u00fcy\u00fck linyit havzas\u0131 Af\u015fin-Elbistan’dad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k net \u00fcretim 40 milyon tonu bulmaktad\u0131r. \u00dcretim ve t\u00fcketim ayn\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r.
\n Petrol : D\u00fcnya ekonomisinin en \u00f6nemli enerji kaynaklar\u0131ndan birincisi durumundad\u0131r. Ancak T\u00fcrkiye petrol rezervleri bak\u0131m\u0131ndan pek zengin de\u011fildir. T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli petrol yataklar\u0131 G\u00fcneydo\u011fu Anadolu’da bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin y\u0131ll\u0131k \u00fcretimi 2,5-3 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r. \u00dcretilen petrol \u00fclke gereksinmesinin en fazla % 20’sini kar\u015f\u0131layabilmektedir. Bu nedenle yurtd\u0131\u015f\u0131ndan al\u0131nanlar aras\u0131nda petrol ilk s\u0131rada yer al\u0131r.
\n Do\u011falgaz : Trakya’da petrol arama amac\u0131yla a\u00e7\u0131lan kuyulardan \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011falgaz alanlar\u0131ndan di\u011feri de G\u00fcneydo\u011fu Anadolu’da Mardin-\u00c7amurlu’dur. \u00dcretim t\u00fcketimi kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nmaktad\u0131r.
\n Jeotermal Enerji : Yerkabu\u011funun i\u00e7inde ve daha derinlerde potansiyel enerji birikimi vard\u0131r. Bu nedenle s\u0131cak olan subuhar\u0131 sondaj yolu ile y\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve elektrik enerjisi \u00fcretiminde kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye’nin ilk jeotermal elektrik santrali Denizli-Sarak\u00f6y’de kurulmu\u015ftur.
\n Su g\u00fcc\u00fc : T\u00fckenmez ve yenilenebilir bir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye su g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 400 milyar kwh’l\u0131k bir potansiyele sahiptir. Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi akarsular\u0131n\u0131n yatak e\u011fimleri fazla oldu\u011fundan, hidroelektrik potansiyeli en y\u00fcksek olan b\u00f6lgemizdir. T\u00fcrkiye elektrik \u00fcretiminin % 45’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fc hidroelektrik santrallerden kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. GAP tamamland\u0131ktan sonra elektrik santrallerin \u00fcretiminde su g\u00fcc\u00fcn\u00fcn pay\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6sterecektir. G\u00fcne\u015f Enerjisi : T\u00fcrkiye G\u00fcne\u015f enerjisinden yararlanmak i\u00e7in gerekli iklim ko\u015fullar\u0131na sahiptir. Akdeniz ve Ege b\u00f6lgeleri ile \u0130\u00e7 ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinde G\u00fcne\u015f enerjisi de\u011ferlendirilmektedir. N\u00fckleer Enerji : Atom enerjisi ad\u0131 da verilen bu enerjinin kaynaklar\u0131 uranyum ve toryumdur. Ancak bu kaynaklardan elektrik enerjisi \u00fcretiminde yararlan\u0131lmamaktad\u0131r. <\/p>\n
Madenler ve Enerji Kaynaklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Ekonomisindeki Yeri
\n T\u00fcrkiye’nin her b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli madenler bulunmaktad\u0131r. Ancak t\u00fcm madenlerimiz yeterince i\u015fletilmemektedir. Madenlerimizin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok eskiden beri bilinmekte, hatta yabanc\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan i\u015fletilmekteydi. Ancak madenlerimiz hakk\u0131nda yeterli bilgi yoktu. Cumhuriyet d\u00f6neminde madenlerin teknik ve bilimsel y\u00f6ntemlerle ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Maden Tetkik ve Arama Enstit\u00fcs\u00fc kurulmu\u015ftur. \u00c7\u0131kar\u0131lan madenlerimiz hem i\u00e7 piyasada de\u011ferlendirilmekte hem de yurtd\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye hemen her b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli madenlerin bulundu\u011fu, baz\u0131 madenlerce de zengin oldu\u011fu bir \u00fclkedir. Zengin ve i\u015fletmeye elveri\u015fli madenlerimiz de \u00e7e\u015fitlidir. Ancak, bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn madenlerimiz hen\u00fcz yeterince i\u015fletmeye konulmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fletilen madenlerimiz hem i\u00e7 piyasaya verilmekte, hem de ham madde olarak ihra\u00e7 edilmektedir. Madenler, T\u00fcrkiye’nin yeralt\u0131 zenginlikleridir. Madenlerimizin bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ok eski \u00e7a\u011flarda i\u015fletilmi\u015f, madencili\u011fin baz\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2256,3655,3658,3657,4886,2264,10277,2209,2873,2213,3552,2123,3158,2755,2201,2825,10276,3659],"class_list":["post-4759","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-bakir","tag-baslica-maden-cesitleri","tag-boksit","tag-bor-mineralleri","tag-celik","tag-demir","tag-divrigi","tag-dogalgaz","tag-gunes-enerjisi","tag-jeotermal-enerji","tag-krom","tag-kukurt","tag-linyit","tag-nukleer-enerji","tag-petrol","tag-taskomuru","tag-turkiyenin-madenleri-ve-enerji-kaynaklari","tag-volfram"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4759"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4759\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}