{"id":499,"date":"2011-05-24T09:50:39","date_gmt":"2011-05-24T06:50:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=499"},"modified":"2011-05-24T09:50:39","modified_gmt":"2011-05-24T06:50:39","slug":"gokturk-orhun-yazitlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/gokturk-orhun-yazitlari\/","title":{"rendered":"G\u00f6kt\u00fcrk (Orhun) Yaz\u0131tlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f6kt\u00fcrk (Orhun) Yaz\u0131tlar\u0131<\/p>\n<p>   T\u00fcrk tarihinin belli bir d\u00f6nemini hikaye ettikten ba\u015fka bilinen en eski T\u00fcrk yaz\u0131s\u0131n\u0131n ve bilhassa T\u00fcrk dil ve edebiyat\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli belgesi olan G\u00f6k-T\u00fcrk (K\u00f6k-T\u00fcrk) yaz\u0131tlar\u0131, Do\u011fuda \u00c7in s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f T\u00fcrklerin en \u00f6nemli eserleridir. Bunlar Orhun \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n eski yata\u011f\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda Ko\u00e7o-\u00c7aydam adl\u0131 g\u00f6l civar\u0131nda dikilmi\u015f an\u0131tlar \u00fczerindeki yaz\u0131tlar (kitabeler) dir.<br \/>\n   Bir kilometrelik alan \u00fczerindeki bu an\u0131tlar, bug\u00fcn Mo\u011folistan topraklar\u0131ndad\u0131r.<br \/>\n   G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi ile yaz\u0131l\u0131 bulunan ilk an\u0131tlar, 6. yy Yenisey K\u0131rk\u0131zlar\u0131\u2019na aittir. 8. yy Orhun an\u0131tlar\u0131nda ise edebi g\u00fczelli\u011fe ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sayfalar\u0131 fazlaca olan bu ta\u015flar\u0131n en \u00f6nemlileri bilge Vezir Tonyukuk ad\u0131nda 720 y\u0131l\u0131nda, kendisi taraf\u0131ndan yazd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Tonyukuk An\u0131t\u0131 ile 731\u2019de \u00f6len K\u00fcl Ti\u011fin ve 734\u2019te \u00f6len Bilge Ka\u011fan An\u0131t\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 tanedir.<br \/>\n   Bu abidelerin varl\u0131\u011f\u0131ndan ilk defa 13. yy \u0130lhanl\u0131lar devri tarih\u00e7isi C\u00fcveyni (1226-1282) Tarih-i Cihan-Ku\u015fa\u2019s\u0131nda s\u00f6z etmi\u015ftir. Bat\u0131l\u0131larca 18. yy ortalar\u0131nda bulunmu\u015fsa da yaz\u0131lar ancak 19. yy sonralar\u0131nda Danimarkal\u0131 bilgin Thomsen (1842-1927) taraf\u0131ndan okuna bilmi\u015ftir. T\u00fcrk tarihnin ilk yaz\u0131l\u0131 vesikalar\u0131 olan bu ta\u015flar, tarih ve edebiyat y\u00f6n\u00fcnden b\u00fcy\u00fck de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<br \/>\n   Bu yaz\u0131tlar\u0131n, anlatt\u0131\u011f\u0131 olaylar bak\u0131m\u0131ndan en dolgunu ve \u00fcslup\u00e7a en g\u00fczeli \u0130lteri\u015f Kutluk Ka\u011fan o\u011flu h\u00fck\u00fcmdar Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n, karde\u015fi K\u00fcl Ti\u011fin ad\u0131na, sayg\u0131 ve sevgiyle diktirip yazd\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu K\u00fcl Ti\u011fin an\u0131t\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcmdar ailesinden bir prens (ti\u011fin) olan Yolu\u011f Ti\u011fin\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 K\u00fcl Ti\u011fin yaz\u0131t\u0131 T\u00fcrklerin o zamanki bir Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 anlatan bir edebi metindir. Ar\u0131ca h\u00fck\u00fcmdar Bilge Ka\u011fan a\u011fziyle T\u00fcrk halk\u0131na seslenen e\u015fsiz bir hitabet \u00f6rne\u011fidir.<br \/>\n   \u201cBu kitabeyi \u00e7ok geli\u015fmi\u015f, zengin kelimeli bol mecazl\u0131 edebi bir hitabe \u00f6rne\u011fi olarak yazan prens, yaz\u0131t\u0131n g\u00fcney-bat\u0131 y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u015fu s\u00f6zlerle bitirmektedir:<br \/>\n   \u201cBilge &#8230;Kitabesini ben Yollu\u011f Ti\u011fin yazd\u0131m. Bunca binay\u0131 resmi ve heykelleri, s\u00fcslemeleri &#8230; Hakan\u0131n ye\u011feni Yollu\u011f Ti\u011fin, ben, bir ay ve d\u00f6rt g\u00fcn oturup yazd\u0131m, s\u00fcsledim (ve yaratt\u0131m?)\u201d<br \/>\n   \u00c7in emperyalizminin o zamanki usul ve hedeflerini bu yaz\u0131tta okurken daha sonra mazlum, da\u011f\u0131n\u0131k ve vatan duygusunu yitirmi\u015f milletler \u00fczerine y\u00f6nelen b\u00fct\u00fcn istilac\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc emellerin anahtar\u0131n\u0131 buluruz.<br \/>\n   K\u00f6k-T\u00fcrk devletinin kurulu\u015fundan sonra 680 y\u0131l\u0131nda \u00c7in pen\u00e7esine d\u00fc\u015ferek elli y\u0131l esarette kalan, sonra babas\u0131 \u0130lteri\u015f Kutluk Ka\u011fan taraf\u0131ndan kurtar\u0131lan G\u00f6k-T\u00fcrk\u2019lerin ibretli tarihini anlatan bu metinde, Bilge Ka\u011fan:<br \/>\n   Milli \u015fuuru kaybederek \u00c7ince konu\u015fan hatta \u00c7in isimleri almaya ba\u015flayan beylerin feci ak\u0131betlerini, millete k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini ve tutsak olu\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015fka sebeplerini dile getirmektedir.<br \/>\n   Kurtulu\u015fun hikayesini anlatmakta, kendisinin ve karde\u015fi K\u00fcl Ti\u011fin\u2019in millete hizmetlerini say\u0131p d\u00f6kmekte halka \u00fcmit ve kuvvet telkini yapmakta, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n faydalar\u0131 \u00fczerinde durmaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da K\u00fcl Ti\u011fin Yaz\u0131t\u0131\u2019n\u0131n baz\u0131 kuvvetli par\u00e7alar\u0131 ve bunlar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc dilimizle ifadesi g\u00f6r\u00fclecek, ayr\u0131ca milletin tamam\u0131 verilecektir.<\/p>\n<p>K\u00dcL T\u0130\u011e\u0130N YAZITLARI\u2019NDAN PAR\u00c7ALAR<\/p>\n<p>1-T\u00fcrk kara kamag budun an\u00e7a timi\u015f: \u201c\u0130llig budun ertim, ilim amat\u0131 kana? Kimke ili\u011f kazganur men?\u201d tir ermi\u015f. \u201cKa\u011fanl\u0131g budun ertim, ka\u011fan\u0131m kan\u0131? Ne ka\u011fanka i\u015fi\u011f k\u00fc\u00e7\u00fcg bir\u00fcr men?\u201d tir ermi\u015f. An\u00e7a tip Tabga\u00e7 ka\u011fanka ya\u011f\u0131 bolm\u0131\u015f.<br \/>\n2-T\u00fcrk O\u011fuz be\u011fleri, budun, e\u015fiding! \u00d6ze tengri basmasar, asra yir telinmeser, T\u00fcrk bud\u0131n, ilingin t\u00f6r\u00fcng\u00fcn kim artad\u0131?<br \/>\n3-Barduk yirde edg\u00fcg ol erin\u00e7: kan\u0131ng sub\u00e7a y\u00fcg\u00fcrti s\u00f6n\u00fck\u00fcng ta\u011f\u00e7a yatt\u0131. Beglik ur\u0131 o\u011fl\u0131n kul boldu, i\u015filik k\u0131z o\u011flun k\u00fcng bold\u0131.<br \/>\n4-Akan\u0131m ka\u011fan yiti yigirmi erin ta\u015f\u0131km\u0131\u015f. \u201cTa\u015fra yor\u0131yur\u201d tiyin k\u00fc e\u015fidip bal\u0131ktaki ta\u011f\u0131km\u0131\u015f, ta\u011fdaki inmi\u015f, tirilip yitmi\u015f er bolmu\u015f. Tengri k\u00fc\u00e7 bird\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn akan\u0131m ka\u011fan s\u00fcsi b\u00f6ri teg ermi\u015f, ya\u011f\u0131s\u0131 koy teg ermi\u015f.<br \/>\n5-\u0130\u00e7re a\u015fs\u0131z, ta\u015fra tons\u0131z yab\u0131z, yablak budunda \u00fcze olurt\u0131m. \u0130nim K\u00fcl Ti\u011fin birle s\u00f6zle\u015ftimiz. Akan\u0131m\u0131z, e\u00e7imiz kazganm\u0131\u015f bud\u0131n at\u0131 k\u00fcsi yok bolmaas\u0131n tiyin, T\u00fcrk bud\u0131n i\u00e7\u00fcn t\u00fcn ud\u0131mad\u0131m; k\u00fcnt\u00fcz ot\u0131rmad\u0131m. \u0130nim K\u00fcl Ti\u011fin birle, eki \u015fad birle \u00f6l\u00fc yiti kazgand\u0131m.<br \/>\n6-\u0130nim K\u00fcl Ti\u011fin kergek bold\u0131. \u00d6z\u00fcm sak\u0131nd\u0131m. K\u00f6r\u00fcr k\u00f6z\u00fcm teg, bilir biligim bilmez teg bold\u0131&#8230; Ki\u015fi o\u011fl\u0131 kop \u00f6lgeli t\u00f6r\u00fcmi\u015f. <\/p>\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc dilde:<\/p>\n<p>1-T\u00fcrk halk\u0131 \u015f\u00f6yle demi\u015f: \u201cVatanl\u0131 millet idim, vatan\u0131m \u015fimdi hani? Kime vatan kazanaca\u011f\u0131m ben\u201d dermi\u015f. \u201cHakanl\u0131 millet idim, hakan\u0131m hani? Hangi hakana i\u015fimi g\u00fcc\u00fcm\u00fc verece\u011fim?\u201d dermi\u015f. B\u00f6ylece s\u00f6yleyip \u00c7in hakan\u0131na d\u00fc\u015fman olmu\u015f.<br \/>\n2-T\u00fcrk O\u011fuz beyleri, millet i\u015fitin! \u00dcsten g\u00f6k basmasa alttan yer delinmese, T\u00fcrk milleti, ilini t\u00f6reni kim bozabilir?<br \/>\n3-Vard\u0131\u011f\u0131n yerde eline ge\u00e7en \u015fu oldu: Kan\u0131n su gibi akt\u0131. Kemi\u011fin da\u011f gibi y\u0131\u011f\u0131ld\u0131. Bey gibi o\u011flun kul oldu. Temiz k\u0131z \u00e7ocu\u011fun odal\u0131k oldu&#8230;<br \/>\n4-Babam hakan, on yedi erle d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7m\u0131\u015f. \u201cD\u0131\u015far\u0131 y\u00fcr\u00fcyor\u201d diye haber i\u015fitince, \u015fehirdeki da\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f, da\u011fdaki inmi\u015f. Derlenip yetmi\u015f er olmu\u015flar. Tanr\u0131 g\u00fc\u00e7 verdi\u011fi i\u00e7in babam hakan\u0131n askeri kurt gibi imi\u015f. D\u00fc\u015fman koyun gibi imi\u015f.<br \/>\n5-\u0130\u00e7i a\u015fs\u0131z, d\u0131\u015f\u0131 giyimsiz, zay\u0131f \u00e7aresiz millet \u00fczerine oturdum (Tahta \u00e7\u0131kt\u0131m). K\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim K\u00fcl Ti\u011fin ile s\u00f6zle\u015ftik: Babam\u0131z\u0131n, amcam\u0131z\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 milletin ad\u0131 san\u0131 yok olmas\u0131n diye T\u00fcrk milleti i\u00e7in gece uyumad\u0131m, g\u00fcnd\u00fcz oturmad\u0131m. K\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcm K\u00fcl Ti\u011fin ve iki \u015fad (\u015fehzade) ile \u00f6l\u00fcrcesine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<br \/>\n6-K\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcm K\u00fcl Ti\u011fin merhum oldu. Ben yas tuttum. G\u00f6r\u00fcr g\u00f6z\u00fcm g\u00f6rmez, bilir bilgim bilmez oldu. Ki\u015fi o\u011flu hep \u00f6l\u00fc t\u00fcrermi\u015f.  <\/p>\n<p>D\u0130L VE ALFABE<\/p>\n<p>   \u0130slaml\u0131ktan \u00f6nceki Orta Asya T\u00fcrk\u00e7e sinde ba\u015fl\u0131ca iki edebi leh\u00e7e meydana gelmi\u015ftir. Bunlar, en kuvvetli \u00f6rne\u011fi \u015fu yaz\u0131tlarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz G\u00f6kt\u00fcrk leh\u00e7esi ile a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rece\u011fimiz Uygur leh\u00e7esidir.<br \/>\n   Bu yaz\u0131tlar \u00e7ok i\u015flek nesir \u00fcslubu ile yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ayn\u0131 leh\u00e7e ile meydana gelmi\u015f, fakat ele ge\u00e7memi\u015f daha bir\u00e7ok eserler olsa gerektir. \u0130lk devre edebiyat\u0131n\u0131n en kuvvetli \u00f6rneklerini veren bu leh\u00e7e, baz\u0131 de\u011fi\u015fmelere u\u011fram\u0131\u015f olmakla birlikte Bat\u0131 (Anadolu) T\u00fcrk\u00e7e sinin kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<br \/>\n   G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019nin Anadolu T\u00fcrk\u00e7e sinden baz\u0131 \u00f6nemli ayr\u0131l\u0131klar\u0131 \u015funlard\u0131r:<br \/>\n1-Bug\u00fcn (G) ile ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zler, G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de (K) ile ba\u015flar. G\u00f6z, gelmek, g\u00f6rmek kelimeleri k\u00f6z, kelmek, k\u00f6rmek \u015feklindedir.<br \/>\n2-G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019deki baz\u0131 (T) ler bug\u00fcn (D) olmu\u015ftur. Timi\u015f, tiyip yerine demi\u015f, diyip gibi.<br \/>\n3-Bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 (Y) lerin yerine G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de (D) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayak, boy, uyumak yerine adak, bod, ud\u0131mak gibi.<br \/>\n4-Bug\u00fcnk\u00fc baz\u0131 (V) lerin yerine G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de (B) vard\u0131r: vermek, var, ev yerine bermek, bar, eb gibi.<br \/>\n5-G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de olmak fiili bolmak, su ismi sub \u015feklindedir.<br \/>\n6-\u0130smin (i-) hali G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de (-g veya \u2013ig) \u015feklinde bulunur. Ki\u015fi-y-i, ordu-y-u, i\u015f-i, yerine ki\u015fi\u011f, ordug, i\u015fig gibi.<br \/>\n7-\u0130simin (e)hali G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de (-ke, -ga)\u015feklindedir. Kime ka\u011fana yerine kim-ke, ka\u011fan-ka gibi.<br \/>\n8-G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de belirsiz isim tak\u0131mlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla tak\u0131s\u0131z s\u00f6ylenir. T\u00fcrk milleti, T\u00fcrk hakan\u0131, G\u00f6k tanr\u0131s\u0131 yerine T\u00fcrk bud\u0131n, T\u00fcrk ka\u011fan, K\u00f6k tengir gibi.<br \/>\n9-Kelimelerden isim ve s\u0131fat t\u00fcretmeye yarayan \u2013li (l\u0131, lu l\u00fc) eki G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e\u2019de \u2013lig, l\u0131g \u015feklindedir. Vatan-l\u0131 millet, Hakan-l\u0131 millet yerlerine il-lig bud\u0131n, ka\u011fanl\u0131\u011f bud\u0131n gibi.<br \/>\n   G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131nda dil hemen hemen ar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019dir. Bununla birlikte Kon\u00e7uy, biti-yad, yalmas (elmas) kamag (kamu) gibi yabanc\u0131 kelimeler bu metinlerde de bulunmaktad\u0131r.<br \/>\n   Aradan 1200 y\u0131l ge\u00e7ti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse G\u00f6k-T\u00fcrk\u00e7eye g\u00f6re bug\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki dilimizde g\u00f6r\u00fcl\u00fcn bu de\u011fi\u015fmeler pek \u00f6nemli say\u0131lmaz. Yaz\u0131tlardaki kelimelerin pek \u00e7o\u011fu (Kara, il, kan\u0131 (hani), ka\u011fan, bey, i\u015fitmek, o\u011ful, kul, s\u00f6zle\u015fmek, ta\u015fra, \u00f6z\u00fcm, sak\u0131nmak vs.) bug\u00fcn hemen  hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015f bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca anlam veya bi\u00e7im bak\u0131m\u0131ndan az \u00e7ok de\u011fi\u015fmi\u015f olarak ya\u015fayan kelimeler pek \u00e7oktur.<br \/>\n   G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131, T\u00fcrklerin icad\u0131 oldu\u011fu san\u0131lan Orhun alfabesi ile yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131tlarda bu alfabenin en geli\u015fmi\u015f bi\u00e7imi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. 6 yy. ait bulunan, Yenisey K\u0131rg\u0131zlar\u0131\u2019n\u0131n mezar ta\u015flar\u0131nda ise, bu alfabenin daha ilkel \u015fekillerine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hal, Orhun yaz\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan bulunup geli\u015ftirildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Ayr\u0131ca bu yaz\u0131n\u0131n, T\u00fcrk damgalar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ok ve yay resmini and\u0131ran iki harf aynen \u201cok\u201d ve \u201cya\u201d diye okunmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131n\u0131n Arami alfabesinden al\u0131nm\u0131\u015f olup, T\u00fcrk\u00e7\u00fcye uydurularak geli\u015ftirildi\u011fini s\u00f6yleye bilginler de vard\u0131r.<br \/>\n   K\u00f6kt\u00fcrk alfabesi 38 harflidir. Harflerin ayr\u0131k olarak, sa\u011fdan sola veya yukardan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru yaz\u0131l\u0131r. Bu ayr\u0131k d\u00fczen, K\u00f6kt\u00fcrk harflerini ka\u011f\u0131da yaz\u0131lmaktansa, ta\u015fa yaz\u0131lmay\u0131 daha uygun k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne var ki bu yaz\u0131n\u0131n ka\u011f\u0131t \u00fczerindeki \u00f6rnekleri de ele ge\u00e7mi\u015ftir. 38 harfin, (4)\u00fc sesli, (26) s\u0131 sessiz, 8 tanesi ise birle\u015fik harflerdir. <\/p>\n<p>G\u00d6KT\u00dcRK\u2019LERDE \u201cTANRI\u201d ANLAYI\u015eI \u0130LE \u0130SLAM\u0130YETTE Y\u00dcCE ALLAH ANLAYI\u015eININ YAKINLI\u011eI<\/p>\n<p>   G\u00f6kt\u00fcrk\u2019lerde ve di\u011fer T\u00fcrk kavimlerinde, \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce de, genellikle \u201cput ve maput\u201dlar yoktu. T\u00fcrkler \u201cmekan\u0131\u201d belli olmayan ve \u00e7o\u011funca g\u00f6kte oturdu\u011fu tasarlanan bir y\u00fcce kudrete inan\u0131yorlard\u0131.<br \/>\n   Gelecek b\u00f6l\u00fcmlerde g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, T\u00fcrkler, onun i\u00e7in, hi\u00e7bir zorluk ve direni\u015f g\u00f6stermeden, en k\u0131sa bir tarih, d\u00f6neminde, toptan M\u00fcsl\u00fcman oldular. O kadar ki, bug\u00fcn kendini T\u00fcrk olarak bilen 300milyon insan\u0131n (Japon Denizinden Adriyatik\u2019e kadar) hepsi M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131r. H\u0131ristiyan veya Musevi oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen, az say\u0131da T\u00fcrk topluluklar\u0131, bu kural\u0131 bozmayacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ayk\u0131r\u0131lar (istisnalar) say\u0131l\u0131rlar.<br \/>\n   Bu g\u00f6n\u00fclden benimseyi\u015fin sebebi, ileride a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 gibi, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk k\u00fctlerlerin, belki Hunlar\u2019dan bu yana soyut bir tek tanr\u0131ya (\u00e7o\u011funda G\u00f6k Tanr\u0131ya) inanm\u0131\u015f bulunmalar\u0131d\u0131r.<br \/>\n   T\u00fcrklerin \u0130slam i\u00e7indeki bu durumlar\u0131, son \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemli bir keyfiyettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in indirildi\u011fi Arap dilini konu\u015fan, Araplar i\u00e7inde dahi az\u0131msanmayacak say\u0131da h\u0131ristiyan\u2019lar hala mevcuttur. Arap \u0131rk\u0131ndand\u0131rlar ama Hz. \u0130sa dinine mensupturlar.<br \/>\n   T\u00fcrkler ve Araplardan sonra \u0130slamiyet\u2019in di\u011fer b\u00fcy\u00fck kavimlerinden \u0130ranl\u0131lar aras\u0131nda da bir miktar \u201ch\u0131ristiyan\u201d bulunuyor. Ancak, daha \u00f6nemlisi: \u0130ranl\u0131lar\u0131n bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc kendi eski dinlerinin ve esatir (mitoloji)\u2019lerinin etkisi ile \u0130slamiyet\u2019i, esas\u0131nda uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve hatta tan\u0131nmaz hale koymu\u015flard\u0131r.Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrklerin ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu ise Kuran m\u00fcsl\u00fcman\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00dcL T\u0130\u011e\u0130N YAZITI<\/p>\n<p>   Tanr\u0131 gibi g\u00f6kte olmu\u015f T\u00fcrk Bilgi Ka\u011fan\u0131, bu zamanda oturdum. S\u00f6z\u00fcm\u00fc tamamiyle i\u015fit. Bilhassa k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015f ye\u011fenim, o\u011flum, b\u00fct\u00fcn soyum, milletim, g\u00fcneydeki \u015fadp\u0131t beyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz tatar..! Dokuz O\u011fuz beyleri, milleti! Bu s\u00f6z\u00fcm\u00fc iyice i\u015fit, adamak\u0131ll\u0131 dinle:<br \/>\n   Do\u011fuda g\u00fcn do\u011fusuna, g\u00fcneyde g\u00fcn ortas\u0131na, bat\u0131da g\u00fcn bat\u0131s\u0131na, kuzeyde gece ortas\u0131na kadar, onun i\u00e7indeki millet hep d\u00fczene soktum. O \u015fimdi k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. T\u00fcrk Ka\u011fan\u0131 \u00d6t\u00fc\u011fen orman\u0131nda otursa ilde s\u0131k\u0131nt\u0131 yoktur.<br \/>\n   Bu yerde oturup \u00c7in milleti ile anla\u015ft\u0131m. Alt\u0131n\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc, ipe\u011fi, ipekliyi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131z \u00f6ylece veriyor.<br \/>\n   \u00c7in milletinin s\u00f6z\u00fc tatl\u0131, ipek kuma\u015f\u0131 yumu\u015fak imi\u015f. Tatl\u0131 s\u00f6zle, yumu\u015fak ipek kuma\u015fla aldan\u0131p uzak milleti \u00f6ylece yakla\u015ft\u0131r\u0131rm\u0131\u015f. Yakla\u015ft\u0131r\u0131p, konduktan sonra, k\u00f6t\u00fc \u015feyleri o zaman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrm\u00fc\u015f. \u0130yi bilgili insan\u0131 y\u00fcr\u00fctmezmi\u015f. Bir insan yan\u0131lsa, kabilesi, milleti, akrabas\u0131na kadar bar\u0131nd\u0131rmazm\u0131\u015f. Tatl\u0131 s\u00f6z\u00fcne, yumu\u015fak ipek kuma\u015f\u0131na aldan\u0131p \u00e7ok \u00e7ok, T\u00fcrk milleti \u00f6ld\u00fcn: Tanr\u0131 buyru\u011fu i\u00e7in, kendim devletli oldu\u011fum i\u00e7in,  ka\u011fan oturdum. Ka\u011fan oturup a\u00e7, fakir milleti hep toplad\u0131m. Yoksa, bu s\u00f6z\u00fcmde yalan var m\u0131?<br \/>\n   T\u00fcrk beyleri, milleti, bunu i\u015fitin! T\u00fcrk milletini toplay\u0131p il tutaca\u011f\u0131n\u0131 burada vurdum. Yan\u0131l\u0131p \u00f6lece\u011fini yine burada vurdum. Her ne s\u00f6z\u00fcm varsa ebedi ta\u015fa vurdum. Ona bakarak bilin. \u015eimdiki T\u00fcrk milleti, beyleri, bu zamanda itaat eden beyler olarak m\u0131 yan\u0131lacaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6kt\u00fcrk (Orhun) Yaz\u0131tlar\u0131 T\u00fcrk tarihinin belli bir d\u00f6nemini hikaye ettikten ba\u015fka bilinen en eski T\u00fcrk yaz\u0131s\u0131n\u0131n ve bilhassa T\u00fcrk dil ve edebiyat\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli belgesi olan G\u00f6k-T\u00fcrk (K\u00f6k-T\u00fcrk) yaz\u0131tlar\u0131, Do\u011fuda \u00c7in s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f T\u00fcrklerin en \u00f6nemli eserleridir. Bunlar Orhun \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n eski yata\u011f\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda Ko\u00e7o-\u00c7aydam adl\u0131 g\u00f6l civar\u0131nda dikilmi\u015f an\u0131tlar \u00fczerindeki yaz\u0131tlar (kitabeler) dir. Bir kilometrelik &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1712,1714,1713],"class_list":["post-499","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-gokturk-orhun-yazitlari","tag-islamiyet","tag-turk-tari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=499"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/499\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}