\u00c7EVRE K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130 VE SONU\u00c7LARI<\/p>\n
1. \u00c7evrenin Tan\u0131m\u0131
\n 2. \u00c7evre Sorunlar\u0131n\u0131n Sebepleri
\n H\u0131zl\u0131 N\u00fcfus Art\u0131\u015f\u0131
\n \u015eehirle\u015fme
\n Sanayile\u015fme, Tehlikeli ve Kat\u0131 At\u0131klar
\n Turizm
\n Zihniyet
\n Kamuya A\u00e7\u0131k Yer ve Kurulu\u015flar
\n 3. \u00c7evre Sorunlar\u0131 ve Sonu\u00e7lar\u0131
\n Hava Kirlili\u011fi
\n Su Kirlili\u011fi
\n Toprak Kirlili\u011fi
\n Radon Kirlili\u011fi
\n G\u00fcr\u00fclt\u00fc
\n Kapal\u0131 Ortam Hava Kirlenmesi
\n Toprak Erozyonu
\n Bitki \u00d6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn Tahribi
\n Silahlanma ve Sava\u015flar<\/p>\n
20 inci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren insanl\u0131\u011f\u0131 tehdit eden problemlerden birisi haline gelen \u00e7evre sorunlar\u0131 ve kirlili\u011fi, k\u00f6k\u00fc \u00e7ok eskilere uzanmas\u0131na ra\u011fmen kendisini sanayile\u015fmenin sonucunda hissedilir hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6nceleri sadece kirlenme olarak alg\u0131lanan ve uluslar aras\u0131 boyut kazanmadan y\u00f6resellik \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan \u00e7evre sorunlar\u0131, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e h\u0131zla \u00e7o\u011falm\u0131\u015f, y\u00f6resellikten kurtulup t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n sorunu olmu\u015ftur. Bir \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki kirletici unsurun ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zararl\u0131 duman ve gazlar, r\u00fczgar\u0131n da etkisiyle ba\u015fka \u00fclkelere ta\u015f\u0131narak, o \u00fclke i\u00e7in de kirletici fakt\u00f6r olabilmi\u015ftir. \u00c7evre sorunlar\u0131 ve kirlili\u011fi toplumsal hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131 kapsam\u0131\u015f ve etkilemi\u015ftir. <\/p>\n
1. \u00c7evrenin Tan\u0131m\u0131
\n \u00c7evrenin bilinen pek \u00e7ok tan\u0131m\u0131 vard\u0131r. Toplum bilimcilerine g\u00f6re \u00e7evre \u00e7ok genel anlam\u0131yla, insanlar\u0131n bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131n sonucu olarak olu\u015fan insan k\u00fcmesini yani toplumu dolayl\u0131 veya dolays\u0131z olarak etkileyen \u015fartlar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta \u00e7evreyi; canl\u0131lar\u0131n t\u00fcm sosyal, fiziksel, kimyasal ve biyolojik i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri ortam olarak tan\u0131mlayabiliriz. Canl\u0131lar\u0131n birbirleriyle olan bu ili\u015fkilerini uyum i\u00e7inde devam ettirmelerine de \u2018\u2019eko sistem\u2019\u2019 denir. Bu uyumun bozulmas\u0131 durumunda da \u2018\u2019\u00e7evre sorunlar\u0131\u2019\u2019 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. <\/p>\n
2. \u00c7evre Sorunlar\u0131n\u0131n Sebepleri
\n H\u0131zl\u0131 N\u00fcfus Art\u0131\u015f\u0131
\n \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda etkili olan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden birisi de n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu art\u0131\u015f konutta, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde, besin ve enerji arz\u0131nda iyile\u015fme ve geli\u015fme beklentilerini olanaks\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu sonu\u00e7lar n\u00fcfus ve do\u011fal kaynaklar planlamas\u0131n\u0131n uzun vadeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu planlaman\u0131n sonucu olarak, n\u00fcfus ve aile planlamas\u0131, sa\u011fl\u0131k ve sosyal hizmetlerin bir dal\u0131 olarak geli\u015fir. Do\u011fum oran\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in planlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131labilecek baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r. Bunlar; bir miktar ekonomik kalk\u0131nma, gen\u00e7lerin ve \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitimi, ya\u015fl\u0131lara sosyal g\u00fcvence sa\u011flanmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00fclkenin her noktas\u0131na ula\u015fan ve halk\u0131n kabul edebilece\u011fi cinsten do\u011fum kontrol\u00fc hizmetleri olarak s\u0131ralanabilir. <\/p>\n
\u015eehirle\u015fme-Kentle\u015fme
\n Kentlerin b\u00fcy\u00fcmesini \u00fc\u00e7 fakt\u00f6r belirlemektedir. G\u00f6\u00e7ler, do\u011fal n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, k\u0131rsal b\u00f6lgenin (\u015fehirle\u015fme olmayan ) kentsel hale getirilmesi. <\/p>\n
N\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u00f6y ve kasabalardan ayr\u0131larak \u015fehirlerde yo\u011funla\u015fmas\u0131, sanayile\u015fme ile de bu geli\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131, \u015fehirlerin problem yuma\u011f\u0131 haline gelmesine neden olmu\u015ftur. A\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funa maruz kalan \u015fehirlerin; suyu, havas\u0131 kirlenmekte yetersiz duruma d\u00fc\u015fmektedir. A\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funun gecekondu b\u00f6lgelerinin \u00e7o\u011falmas\u0131na, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n neticesinde sa\u011fl\u0131ks\u0131z \u00e7evre ortam\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n
Sanayile\u015fme, Tehlikeli ve Kat\u0131 At\u0131klar
\n Sanayile\u015fme, \u015fehirle\u015fme ve buna ba\u011fl\u0131 sorunlar\u0131nda kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130nsan sanayile\u015fmenin getirdi\u011fi teknolojik imkan ve yetenekler ile mevcut olan \u00e7evrede de\u011fi\u015fiklikler yaparken, yapay \u00e7evre yaratma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da h\u0131z vermi\u015ftir. Sanayile\u015fme tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n h\u0131zla yok olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Pe\u015finden sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin at\u0131klar\u0131, bu \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketimi, \u00fcretimi su ve hava kirlili\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc bu do\u011fal kaynaklar yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Tehlikeli at\u0131klar, son y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan baz\u0131 b\u00fcy\u00fck olaylarla yer alt\u0131 ve y\u00fczeysel su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesine neden olmu\u015ftur. At\u0131k maddeler zaman zaman gizlice akarsulara ve denizlere at\u0131lm\u0131\u015f, kanalizasyon sistemimize verilmi\u015ftir. Tar\u0131msal zararlarla m\u00fccadele ila\u00e7lar\u0131 genellikle dikkatsizce ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce kullan\u0131lmakta, tamamen bo\u015falmam\u0131\u015f kaplar ortada b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan, kullan\u0131lm\u0131\u015f ya\u011f ve evlerde kullan\u0131lan piller, ila\u00e7lar ve di\u011fer kimyasal maddeler gibi zararl\u0131 t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 ve emniyetli bi\u00e7imde ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tesis yoktur. <\/p>\n
Kat\u0131 at\u0131klar evsel, ticari veya end\u00fcstriyel alanlardan olu\u015fan; madencilik, tar\u0131msal i\u015flemler ve su ar\u0131t\u0131m \u00fcnitelerinin de dahil oldu\u011fu gruplardan kaynaklanan yar\u0131-kat\u0131 \u00e7amurlar\u0131 da i\u00e7eren, hem ayr\u0131\u015fabilen hem de ayr\u0131\u015fma \u00f6zelli\u011fi olmayan maddelerdir. Bunlar \u00e7\u00f6pler, her t\u00fcrl\u00fc pil ve batarya, ampuller, pas gidericiler, ya\u011flar, her t\u00fcrl\u00fc ila\u00e7, deodorant, sprey, tar\u0131m ve ha\u015fare ila\u00e7lar\u0131, metal par\u00e7alar\u0131, elektrik ve s\u0131hh\u00ee tesisat malzemeleridir.
\n Kat\u0131 at\u0131klar\u0131n yok edilmesi hem sa\u011fl\u0131k hem de estetik nedenlerle zorunludur. Kat\u0131 at\u0131klar sinekleri, kemiricileri, hamam b\u00f6ceklerini ayr\u0131ca ba\u015f\u0131bo\u015f kedi, k\u00f6pek gibi hayvanlar\u0131 \u00e7eker ve ayr\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda pis koku olu\u015fur. <\/p>\n
Turizm
\n Turizmin temel \u00f6\u011fesi olan insan; hayat\u0131 boyunca do\u011fal ve fiziksel \u00e7evre ile zorunlu ve s\u00fcrekli bir ili\u015fki i\u00e7indedir. Bu ili\u015fki insano\u011flunun daha iyi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015famas\u0131n\u0131n \u00f6n ko\u015fuludur. Turizmin en \u00f6nemli kaynak kullan\u0131m alan\u0131 do\u011fal varl\u0131klard\u0131r. Turizmin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ekonomik de\u011ferlere kar\u015f\u0131l\u0131k, turistik kentle\u015fme, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, do\u011fal \u00e7evrenin tahribi, \u00e7evre kirlenmesi gibi yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlarla \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n
Turizmin h\u0131zl\u0131 ve plans\u0131z geli\u015fmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan otel, motel bunlarla ilgili turistik binalar ve alanlar y\u00f6relerin betonla\u015fmas\u0131na \u00e7\u00f6plerin en az para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yok edilmesi kapsam\u0131nda da do\u011fal \u00e7evrenin kirletilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Turizmin \u00e7evreye olan olumsuz etkilerinden biri de, turistik geli\u015fmenin belirli b\u00f6lgelerde n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funa sebep olmas\u0131; b\u00f6lgenin arazi, su ve bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc gibi ekolojik unsurlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131larak y\u00f6renin tahrip edilmesidir. Bu durum \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclmekte, telafisi olmayan do\u011fal, fiziksel ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evre sorunlar\u0131 yaratmaktad\u0131r. <\/p>\n
Zihniyet
\n Do\u011fada bulunan her \u015feyi \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, ke\u015ffetmek, bunlardan faydal\u0131 olanlar\u0131 kendi istek ve arzular\u0131 dahilinde kullanmak insan\u0131n zihniyeti olmu\u015ftur. B\u00f6yle bir zihniyeti ta\u015f\u0131yan insano\u011flu alabildi\u011fince s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde do\u011fal \u00e7evreyi olumsuz olarak etkilemi\u015ftir. Bu etkilenme sanayile\u015fmenin getirdi\u011fi kolayl\u0131klar ve teknolojik yenilikler ile iyice yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kendine yeni tar\u0131m alanlar\u0131 a\u00e7arak daha \u00e7ok \u00fcretmek, daha b\u00fcy\u00fck topra\u011fa sahip olmak isteyen insano\u011flu orman\u0131 yok etmek i\u00e7in \u00f6nceleri balta sallam\u0131\u015f, daha sonralar\u0131 testere kullanarak biraz daha h\u0131zlanm\u0131\u015f, teknolojinin \u00fcr\u00fcn\u00fc a\u011fa\u00e7 kesme motorlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla sanki bir yok edici olmu\u015ftur. <\/p>\n
Bitmez, t\u00fckenmez olarak bilinen ve de paras\u0131z olarak kullan\u0131lan hava, toprak, su gibi unsurlar\u0131 \u00fcretimlerinde kullanan \u00fcretim s\u00fcreci zihniyeti devam etti\u011fi s\u00fcrece, yar\u0131nlar\u0131n bitmesine az kalm\u0131\u015ft\u0131r.
\n \u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131n ve kirlili\u011fin \u00f6zellikle insan kaynakl\u0131 sorunlar\u0131n temelinde zihniyet vard\u0131r. Bu noktada \u00c7EVRE E\u011e\u0130T\u0130M\u0130 g\u00fcndeme gelmektedir. Zihniyetin, \u00e7evre korumas\u0131 olarak olumlu y\u00f6ne kanalize edilmesi (y\u00f6nlendirilmesi), e\u011fitimle olabilecektir. Bu e\u011fitim ayn\u0131 zamanda da \u00e7evre psikolojisi de desteklenmelidir. \u00c7evreyi fiziksel \u00e7evre ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktansa \u00e7evredeki sosyal, kurumsal ve k\u00fclt\u00fcrel fakt\u00f6rleri g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir.
\n Kamuya A\u00e7\u0131k Yer ve Kurulu\u015flar
\n Umumi Yerler: Toplumun yiyip, i\u00e7mesine, yat\u0131p kalkmas\u0131na, taran\u0131p temizlenmesine, e\u011flenmesine, dinlenmesine mahsus (lokanta, gazino, kahvehane, han, otel, hamam, sinema, bar, dansing, tiyatro vb gibi) yerler ile a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 e\u011flence yerleridir. <\/p>\n
Toplum bireylerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun yaraland\u0131\u011f\u0131 bu yerler ve ara\u00e7lar yeterli sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131na sahip de\u011filse oradan yararlanan ki\u015filerin sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bir tak\u0131m bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k etkenlerinin toplumun di\u011fer bireylerine ta\u015f\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7ar. <\/p>\n
Yasalar buralar\u0131n denetimini yerel y\u00f6netimler dahil ilgili kurulu\u015flara vermekle birlikte toplumun t\u00fcm bireyleri buralar\u0131n sa\u011fl\u0131k d\u00fczeyinin denetlenmesi ve niteli\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in katk\u0131da bulunmak zorundad\u0131r. <\/p>\n
Otob\u00fcslerin i\u00e7inin havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 temizli\u011finin sa\u011flanmas\u0131, sigara i\u00e7ilmesi ile ilgili \u00f6nlemler bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca otogarlar, istasyonlar, sinemalar, Pazar yerleri, parklar,kamplar, festival ve fuarlar hava liman\u0131 milyonlarca ki\u015finin yararland\u0131\u011f\u0131 birimler olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
3. \u00c7evre Sorunlar\u0131 ve Sonu\u00e7lar\u0131
\n Hava Kirlili\u011fi
\n Hava kirlenmesi havan\u0131n yap\u0131s\u0131nda bulunan esas maddelerin y\u00fczde miktar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi veya bu yap\u0131ya is, duman, aerosol halinde kimyasal maddelerin girmesidir. Bu kirleticilerle hava insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozacak, hayvan, bitki ve e\u015fyaya zarar verecek derecede kirlenir. <\/p>\n
Hava, yanarda\u011f patlamas\u0131, yeralt\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f gazlar\u0131n bir yol bularak \u00e7evreye yay\u0131lmas\u0131, r\u00fczgarla toprak ve kumlar\u0131n s\u00fcr\u00fcklenmesi, batakl\u0131k gazlar\u0131 ve yang\u0131nlar gibi tabii yollardan yabanc\u0131 maddelerin atmosfere ge\u00e7i\u015fiyle de kirlenir. Motorlu ta\u015f\u0131tlar\u0131n h\u0131zla artmas\u0131, sanayile\u015fme ve end\u00fcstriyel geli\u015fmeye paralel olarak kentlerin b\u00fcy\u00fcmesi; toplum refah\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131rken bunlar\u0131n sebep oldu\u011fu kirlenme, do\u011fal kirlenmenin \u00e7ok \u00fczerinde olmaktad\u0131r. Yak\u0131t vb maddelerin yak\u0131lmas\u0131, bir\u00e7ok kimyasal maddenin \u00fcretimi, ayr\u0131\u015fmas\u0131, buharla\u015fmas\u0131 gibi i\u015flemler sonucu ba\u015fta k\u00fck\u00fcrt di oksit gibi toksik gazlar ve bunlar\u0131n i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar halinde bulunan kanserojen elementler \u00e7evreye ve atmosfere ge\u00e7erek havay\u0131 kirletir. <\/p>\n
Su Kirlili\u011fi
\n Yer y\u00fcz\u00fcndeki sular g\u00fcne\u015fin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 enerji ile s\u00fcrekli bir d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde bulunurlar. \u0130nsanlar, genel olarak da canl\u0131lar ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in suyu bu d\u00f6ng\u00fcden al\u0131r ve kulland\u0131ktan sonra ayn\u0131 d\u00f6ng\u00fcye tekrar verirler. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde suya kar\u0131\u015fan maddeler sular\u0131n fiziksel, kimyasal ve biyolojik \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirerek su kirlili\u011fini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu de\u011fi\u015fim s\u0131ras\u0131nda, sularda ya\u015fayan canl\u0131lar da olumsuz y\u00f6nde etkilenir. Su kirlili\u011fi; ev ve sanayi at\u0131klar\u0131n\u0131n su ortam\u0131na ar\u0131t\u0131lmaks\u0131z\u0131n bo\u015falt\u0131lmalar\u0131, tar\u0131mda verimlili\u011fi artt\u0131rma amac\u0131yla do\u011fal ve yapay maddelerin su ortamlar\u0131na ta\u015f\u0131nmalar\u0131 gibi sebeplerden ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck kesiminde su kaynaklar\u0131 fazlas\u0131yla y\u0131prat\u0131lmaktad\u0131r. Sanayi at\u0131klar\u0131, kanalizasyon sular\u0131, tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan sular, nehirleri g\u00f6lleri, kimyasal maddelerle ve at\u0131klarla doldurmakta su kaynaklar\u0131n\u0131 zehirlemektedir. Toprak kaymas\u0131 sebebiyle de barajlar ve nehirler dolmaktad\u0131r. <\/p>\n
Denizler i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck kirletici tehlike \u00f6zelli\u011fini petrol ta\u015f\u0131maktad\u0131r. D\u00fcnya petrollerinin bir \u00e7o\u011funun deniz \u00fczerinden dev tankerlerle ta\u015f\u0131n\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bu tehlikenin \u00f6nemi daha da anla\u015f\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca tankerlerin petrol tanklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k denizlerde y\u0131kay\u0131p bo\u015faltmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck tehlikedir.<\/p>\n
G\u00f6lleri kirleten en \u00f6nemli kirletici kaynaklar ev ve sanayi at\u0131klar\u0131, mand\u0131ralar, tavuk \u00e7iftlikleri, tar\u0131m arazileri, modern kuyular vb leridir. <\/p>\n
Toprak Kirlili\u011fi
\n Toprak yer y\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131n\u0131 kaplayan, kayalar\u0131n ve organik maddelerin t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131\u015fma \u00fcr\u00fcnlerinin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan meydana gelen, i\u00e7erisinde ve \u00fczerinde geni\u015f bir canl\u0131lar alemi bar\u0131nd\u0131ran, bitkilere durak yeri ve besin kayna\u011f\u0131 olan, belirli oranlarda su ve hava i\u00e7eren bir maddedir.
\n Topraklar\u0131n kat\u0131, s\u0131v\u0131, radyoaktif art\u0131k ve kirleticiler taraf\u0131ndan fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerinin bozulmas\u0131, toprak kirlili\u011fi olarak belirlenir. Bu kirleticiler, yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc sular\u0131na kar\u0131\u015farak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi gibi bitkilerin geli\u015fmelerine de olumsuz etkileri olmaktad\u0131r. <\/p>\n
\u00c7evreye geli\u015fi g\u00fczel b\u0131rak\u0131lan evsel ve k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme at\u0131klar\u0131 ile, tar\u0131msal teknolojinin geli\u015fmesi sonucu kullan\u0131lan tar\u0131msal ila\u00e7 ve g\u00fcbrelerin kullan\u0131m\u0131, sanayi at\u0131klar\u0131n\u0131n topra\u011fa s\u0131zmas\u0131, topra\u011f\u0131 kirletmektedir. <\/p>\n
Toprak kirlili\u011finin \u00f6nlenmesi i\u00e7in; end\u00fcstriyel at\u0131klar\u0131n topra\u011fa g\u00f6m\u00fclmesi kesinlikle \u00f6nlenmelidir. Toprak kirlenmesi, di\u011fer \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi do\u011fan\u0131n yanl\u0131\u015f ve hor kullan\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kmakta, do\u011fal dengenin bozulmas\u0131 ile birlikte giderek h\u0131z kazanmaktad\u0131r. <\/p>\n
Kentle\u015fme ve sanayile\u015fme sonucu ortaya \u00e7\u0131kan her t\u00fcrl\u00fc at\u0131k ve topra\u011fa kar\u0131\u015fmas\u0131, toprak kirlili\u011fini olu\u015fturmakta, ayr\u0131ca tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n kentsel ve sanayi kullan\u0131mlar\u0131na a\u00e7\u0131lmas\u0131 verimli topraklar\u0131n kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda verimli tar\u0131m topraklar\u0131ndan tu\u011fla, kiremit gibi yap\u0131 malzemelerinin \u00fcretimi toprak kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011faltmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan daha \u00e7ok \u00fcr\u00fcn almak i\u00e7in geli\u015ftirilen yeni tar\u0131m teknikleri baz\u0131 hallerde; erozyon, tuzluluk ve ya\u015fl\u0131k toprak kirlenmesine yol a\u00e7abilmektedir. <\/p>\n
Radon Kirlenmesi
\n Radon do\u011fal olarak olu\u015fan radyoaktif bir gazd\u0131r. Yer k\u00fcre \u00fczerinde herhangi bir yerde bulunabilir. Co\u011frafi b\u00f6lgenin jeolojik yap\u0131s\u0131yla yak\u0131ndan ili\u015fkili olarak \u00e7evreye yay\u0131lma g\u00f6stermektedir. Toprakta b\u00fcy\u00fck oranda do\u011fal radyoaktif radon bulunmaktad\u0131r. \u00c7atlaklardan s\u0131zabilmekte, \u00e7\u00f6z\u00fcnme \u00f6zelli\u011fi nedeniyle suyla ta\u015f\u0131nabilmektedir. Evlerde bulunan radonun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu evin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdeki topraktan gelmektedir. E\u011fer zemin topraksa, radon kolayca ge\u00e7i\u015f yapmaktad\u0131r. E\u011fer zemin \u00e7imento ise radon zamanla olu\u015fan \u00e7atlaklardan s\u0131zmaktad\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fc
\n G\u00fcr\u00fclt\u00fc insanlar\u0131n i\u015fitme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve alg\u0131lamas\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyen, fizyolojik ve psikolojik dengeleri bozabilen, i\u015fverimlili\u011fini azaltan, \u00e7evrenin ho\u015flu\u011funu ve sakinli\u011fini yok eden niteli\u011fini de\u011fi\u015ftiren \u00f6nemli bir \u00e7evre kirlili\u011fidir.
\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde di\u011fer \u00e7evre kirlilikleri gibi \u00e7evrenin do\u011fal \u00f6zelliklerini bozarak geni\u015f anlamda \u00e7evre kirlili\u011fine katk\u0131da bulunan ve \u00f6zellikle n\u00fcfusun yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olumsuz etkileriyle \u00f6nem kazanan g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fi; trafik, sanayi, ev ve toplum k\u00f6kenli g\u00fcr\u00fclt\u00fcler olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fc:
\n – Ki\u015fileri huzursuz eder.
\n – S\u00f6zel ileti\u015fimi engeller.
\n – \u00c7al\u0131\u015fma etkinli\u011fini azalt\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi engeller. Bellekle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar, s\u00f6zc\u00fck
\n \u00f6\u011frenme amac\u0131yla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00fcr\u00fclt\u00fcden etkilenmektedir.
\n – Uykuda rahats\u0131z eder, uykuya dalmay\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirir.
\n – \u0130\u015fitme duyusu ve yollar\u0131nda zararlara yol a\u00e7ar.
\n – Davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131na neden olur.(Sinirlenme, heyecanlanma gibi.)
\n – Karakter de\u011fi\u015fikliklerine neden olabilir.
\n – \u00d6\u011frenme ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131n olumsuz etkilenmesi \u00f6zellikle okullarda belirgindir.
\n G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc b\u00f6lgelere yak\u0131n olan okullarda \u00f6\u011frenme etkinli\u011fini azalt\u0131c\u0131 etki yapmaktad\u0131r.
\n – Seslerin aras\u0131ndaki nitelik farklar\u0131n\u0131n belirlenebilmesi g\u00fc\u00e7le\u015fir.
\n – Problem \u00e7\u00f6zme yetene\u011finde azalma olur.<\/p>\n
Kapal\u0131 Ortam Hava Kirlenmesi
\n De\u011fi\u015fik iklim ko\u015fullar\u0131 ki\u015filerin rahat \u00e7al\u0131\u015fabilmesini ve ya\u015fayabilmesini engelleyebilir. Havadaki nem oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 so\u011fuk ve s\u0131cak etkisi yapay atmosfer ko\u015fullar\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. Yapay atmosfer ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli \u00e7evre \u00f6\u011felerinden birisi bar\u0131naklar ve i\u015fyerleridir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar insan ya\u015fam\u0131n\u0131n % 70\u2019sinin kapal\u0131 ortamda ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6stermektedir. Burada kapal\u0131 ortam terimi konutlar\u0131, okullar\u0131, resmi binalar\u0131, ta\u015f\u0131tlar\u0131 kapsamaktad\u0131r. E\u011fer i\u015fyeri de eklenecek olursa insan hayat\u0131n\u0131n hemen hemen % 90 \u0131 kapal\u0131 ortamda ge\u00e7mektedir. Bunlardan \u00f6zellikle bar\u0131naklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ko\u015fullar\u0131 yetersiz oldu\u011funda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemektedir. Konutlar, i\u015fyerleri, resmi binalar, okullar i\u00e7erisindeki hava genel olarak kapal\u0131 ortam havas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bar\u0131naklar insanlar\u0131n fizik, psikolojik ve temel sa\u011fl\u0131k gereksinimlerini yerine getirmek zorundad\u0131r. Fiziki ko\u015fullar aras\u0131nda i\u00e7inde ya\u015fayanlar a\u015f\u0131r\u0131 so\u011fuk ve s\u0131cak etkisinden korumas\u0131, havas\u0131n\u0131n temiz kalmas\u0131, nemin \u00f6nlenmesi, yeterli g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 almas\u0131, uygun ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n gereksinimlerini sa\u011flayacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olmas\u0131, kolay temizlenebilmesi say\u0131labilir.
\n Psikolojik nitelikleri ise i\u00e7inde ya\u015fayanlara sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcven, yabanc\u0131 g\u00f6zlerden uzak olmas\u0131, aile i\u00e7i ve aileler aras\u0131 sosyal ba\u011f\u0131 sa\u011flayacak olanaklar\u0131n olmas\u0131, toplumun ev standartlar\u0131na uygun olmas\u0131 gibi nitelikler olu\u015fturmaktad\u0131r. <\/p>\n
Toprak Erozyonu
\n Toprak erozyonu topraklar\u0131n su, r\u00fczgar, buz ve dalga gibi d\u0131\u015f etkenlerle a\u015f\u0131nmas\u0131 ve ta\u015f\u0131nmas\u0131d\u0131r. Toprak erozyonunun yo\u011fun bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmesi beraberinde \u00e7\u00f6lle\u015fmeyi getirmektedir. Asl\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z iki olay olan toprak erozyonu ve \u00e7\u00f6lle\u015fme genellikle birisi di\u011ferinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n
Erozyonun temel sebepleri aras\u0131nda yanl\u0131\u015f arazi kullan\u0131m\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 hayvan otlatma, orman yang\u0131nlar\u0131, topografya, jeolojik yap\u0131 ve iklim fakt\u00f6r\u00fc ile birlikte bitki \u00f6rtisi kayb\u0131 say\u0131labilir. <\/p>\n
Bitki \u00d6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn Tahribi
\n Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn tahribine hava, toprak ve su kirlili\u011fi, bilin\u00e7siz \u015fehirle\u015fme, orman yang\u0131nlar\u0131, ormandan bilin\u00e7siz faydalanma, a\u015f\u0131r\u0131 otlatma gibi durumlar sebep olmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n i\u00e7inde s\u00fcreklilik arz eden en \u00f6nemlisi sanayile\u015fmeden kaynaklanan toprak hava ve su kirlili\u011fidir.<\/p>\n
Silahlanma ve Sava\u015flar
\n Ekolojik dengenin bozulmas\u0131nda tarih boyunca etkili olmu\u015f fakt\u00f6rlerden birisi de sava\u015flard\u0131r. Sanayile\u015fme ve teknolojik geli\u015fme ile birlikte sava\u015f metot ve tekniklerinde ortaya \u00e7\u0131kan geli\u015fmeler insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck zararlar vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. N\u00fckleer silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 bilindi\u011fi gibi sadece insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanmamakta, ayn\u0131 zamanda ekonomik kaynaklar\u0131n ve di\u011fer baz\u0131 maddelerin yok olmas\u0131n\u0131 beraberinde getirmektedir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7EVRE K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130 VE SONU\u00c7LARI 1. \u00c7evrenin Tan\u0131m\u0131 2. \u00c7evre Sorunlar\u0131n\u0131n Sebepleri H\u0131zl\u0131 N\u00fcfus Art\u0131\u015f\u0131 \u015eehirle\u015fme Sanayile\u015fme, Tehlikeli ve Kat\u0131 At\u0131klar Turizm Zihniyet Kamuya A\u00e7\u0131k Yer ve Kurulu\u015flar 3. \u00c7evre Sorunlar\u0131 ve Sonu\u00e7lar\u0131 Hava Kirlili\u011fi Su Kirlili\u011fi Toprak Kirlili\u011fi Radon Kirlili\u011fi G\u00fcr\u00fclt\u00fc Kapal\u0131 Ortam Hava Kirlenmesi Toprak Erozyonu Bitki \u00d6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn Tahribi Silahlanma ve Sava\u015flar 20 inci …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10809,10810,3050,10460,4283,4282],"class_list":["post-5137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-cevre-kirliligi-ve-sonuclari","tag-cevre-sorunlarinin-sebepleri","tag-hava-kirliligi","tag-hizli-nufus-artisi","tag-su-kirliligi","tag-toprak-kirliligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}