Bir\u00e7ok end\u00fcstriyel kurulu\u015f, at\u0131k sulardan faydalanmak i\u00e7in \u00f6zel tesisler kullan\u0131rlar. Y\u00fcksek maliyetlerle yap\u0131lan bu tesisler b\u00fcy\u00fck m\u00fchendislik yat\u0131r\u0131mlar olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n kullan\u0131ma sokabildikleri su kapasiteleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve olduk\u00e7a fazla enerji harcarlar. Oysa yery\u00fcz\u00fc, insan yap\u0131s\u0131 tesislerle k\u0131yaslanmayacak miktarda suyu \u00e7evrime sokan ve tamamen do\u011fal kaynaklardan enerjisini sa\u011flayan bir tesisi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Yeralt\u0131 Sular\u0131 Nas\u0131l Olu\u015fur?<\/p>\n
Ya\u011fmur yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n devam\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli unsurlardan biridir. Ya\u011fmurun olu\u015fumu s\u0131ras\u0131nda okyanuslar, denizler, atmosfer ve karalar aras\u0131nda bir su dola\u015f\u0131m\u0131 s\u00f6z konusudur. Okyanuslar, denizler, buzullar, kar \u00f6rt\u00fcleri, akarsular, g\u00f6llerden buharla\u015fan sular ile toprak y\u00fczeyinden ve bitkilerden buharla\u015fan bir miktar su buhar\u0131 atmosfere ge\u00e7er. Daha sonra uygun ko\u015fullar alt\u0131nda yo\u011funla\u015farak, ya\u011fmur, kar ve dolu \u015feklinde yery\u00fcz\u00fcne geri d\u00f6ner.<\/p>\n
Kara y\u00fczeyine \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde d\u00fc\u015fen ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n (ya\u011fmur, kar, dolu) bir k\u0131sm\u0131 yery\u00fcz\u00fcndeki \u00e7ukur alanlar\u0131 doldurarak, g\u00f6lleri veya yery\u00fcz\u00fcndeki e\u011fimleri takip ederek akarsular\u0131 olu\u015fturur. Ancak yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fen ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n hepsi yer \u00fcst\u00fc sular\u0131n\u0131 olu\u015fturmaz, bir k\u0131sm\u0131 ise \u201cuygun ko\u015fullar\u201d oldu\u011funda yeralt\u0131na s\u0131zar ve yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131 meydana getirir.<\/p>\n
Burada durup d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir.Yeralt\u0131na s\u0131zan, bu sular\u0131n yerin nispeten derin k\u0131s\u0131mlar\u0131na ge\u00e7mesi, yerin alt\u0131nda belli bir tabakada toplanmas\u0131 nas\u0131l olmaktad\u0131r? Yeralt\u0131nda toplanan bu su hangi a\u015famalardan ge\u00e7tikten sonra ve hangi sebeple tekrar yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r? \u00c7e\u015fitli toprak tabakalar\u0131 aras\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi halde \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kaynakta nas\u0131l olur da \u00e7amurlu ve bulan\u0131k olmaz, tam aksine i\u00e7ime haz\u0131r berrak ve p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ld\u0131r? Yeralt\u0131nda hapsedilmi\u015f bu su nas\u0131l bir mekanizma ile tekrar yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r? Ku\u015fkusuz bu sorular\u0131n say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
Yeralt\u0131 Sular\u0131n\u0131 Olu\u015fturan Hassas S\u0131zma Teknikleri<\/p>\n
Yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n as\u0131l kayna\u011f\u0131n\u0131 atmosferden gelen sular olu\u015fturur. Suyun yeralt\u0131na ge\u00e7ebilmesi i\u00e7in gerekli baz\u0131 \u015fartlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:
\n 1) Yer\u00e7ekimi kuvveti \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kuvvet olmazsa, ba\u015fka bir deyi\u015fle suyun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bulunmasayd\u0131, yerin derin k\u0131s\u0131mlar\u0131na do\u011fru hareket etmesi m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131.
\n 2) Yerkabu\u011funun s\u0131zma kapasitesi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu sayede yeralt\u0131 suyu belli bir doygunlu\u011fa ula\u015farak sabit bir de\u011fer kazan\u0131r ve ta\u015farak yer \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00f6nlenmi\u015f olur.
\n 3) Kapilarite kuvvetinin olmas\u0131 gereklidir. B\u00f6ylece belli bir derinlikten sonra yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131p yok olmas\u0131 engellenmi\u015f olur.
\n 4) S\u0131zman\u0131n olabilmesi i\u00e7in zemini olu\u015fturan kaya\u00e7lar\u0131n g\u00f6zenek, yar\u0131k, \u00e7atlak, gibi suyun ge\u00e7mesine olanak sa\u011flayacak birtak\u0131m bo\u015fluklar i\u00e7ermesi yer alt\u0131 suyunun olu\u015fumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Nitekim kumlu topraklar olduk\u00e7a ge\u00e7irimlidir. Killi topraklar ise kil taneciklerinin \u015fi\u015fmesi nedeniyle h\u0131zla kapanarak s\u0131zmay\u0131 engeller. Allah’\u0131n \u00fcst\u00fcn yaratmas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak suyun kolayca s\u0131zabilece\u011fi \u015fekilde toprak tabakalar\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131 kumlu tabakalardan olu\u015furken, suyun ka\u00e7mas\u0131n\u0131 engelleyen killi topraklar\u0131n yer alt\u0131 suyunun taban\u0131nda yer al\u0131r.
\n 5) Zeminin bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ile kapl\u0131 olmas\u0131 s\u0131zmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn kapl\u0131 oldu\u011fu yerlerde yer\u00fcst\u00fc ak\u0131\u015f\u0131 yava\u015f olaca\u011f\u0131ndan, yukar\u0131da belirtilen ko\u015fullar da uygun oldu\u011fu takdirde s\u0131zma artar. Ayr\u0131ca bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc yere d\u00fc\u015fecek olan damlalar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 azaltarak, topra\u011fa s\u0131zabilecek ince zerrecikler haline getirir.
\n 6) Sa\u011fanak \u015feklinde ya\u011fan ya\u011f\u0131\u015flarda s\u0131zma miktar\u0131 azal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu tip ya\u011f\u0131\u015flarda h\u0131zla yere d\u00fc\u015fen damlalar y\u00fczeyin e\u011fimine ba\u011fl\u0131 olarak y\u00fczeysel ak\u0131\u015fa ge\u00e7erler. \u00c7isinti \u015feklinde d\u00fc\u015fen ya\u011f\u0131\u015flarda ise s\u0131zma daha kolay ger\u00e7ekle\u015fir.
\n 7) Y\u00fczey \u015feklinin e\u011fimi ne kadar fazla olursa s\u0131zma o kadar azal\u0131r ve d\u00fc\u015fen ya\u011f\u0131\u015f y\u00fczeysel ak\u0131\u015fa ge\u00e7er.<\/p>\n
Yeralt\u0131 Katmanlar\u0131<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fen suyun yer alt\u0131nda toplanmas\u0131 ve tekrar yer \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 belirli \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. T\u00fcm bu \u015fartlar, yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131n hep belli bir plan ve d\u00fczenleme \u00fczere olu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
* Yeralt\u0131 suyunun \u00fcst\u00fcnde \u201cHavaland\u0131rma zonu\u201d ad\u0131 verilen bir tabaka yer al\u0131r. Yeralt\u0131na s\u0131zan sular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 dip k\u0131s\u0131mlara inmeden bu tabakada birikir. Burada duran as\u0131l\u0131 su zerrecikleri, k\u00f6klerini yeralt\u0131 suyunun bulundu\u011fu tabakaya kadar uzatamayacak olan bitkilerin, buradaki sudan yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca topra\u011fa as\u0131l\u0131 olan bu su taneleri, topraktaki mineral maddeleri eriterek, bitkilerin bunlar\u0131 eriyik halde almalar\u0131na ve beslenmelerine katk\u0131da bulunur.
\n Yeralt\u0131 sular\u0131 topra\u011f\u0131n alt\u0131ndaki katmanlarda, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tepe, s\u0131rt gibi k\u0131s\u0131mlar\u0131nda y\u00fckselir, vadi gibi al\u00e7ak k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ise al\u00e7al\u0131r. E\u011fer vadi, ova gibi al\u00e7ak y\u00fczey \u015fekillerinin bulundu\u011fu k\u0131s\u0131mlarda, tepe s\u0131rt gibi \u015fekillerin bulundu\u011fu alanlardaki kadar su y\u00fckselseydi, batakl\u0131klar olu\u015furdu. Bilindi\u011fi gibi batakl\u0131k alanlarda tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Bu alanlar\u0131n \u00f6ncelikle kurutulmas\u0131 gereklidir. Ancak bu i\u015flem olduk\u00e7a masrafl\u0131d\u0131r ve \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n olmas\u0131 halinde bozulmas\u0131 \u00e7ok kolayd\u0131r. Yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131n y\u00fcksek y\u00fczey \u015fekillerinin bi\u00e7imine uymamas\u0131 durumunda ise, su seviyesi olmas\u0131 gereken d\u00fczeyden daha a\u015fa\u011f\u0131da bulunaca\u011f\u0131 i\u00e7in bu sulardan yararlanmak imkans\u0131z hale gelecekti. \u00d6zellikle kurak sahalarda veya kurakl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemlerde bu sulardan yararlanmak m\u00fcmk\u00fcn olmayacak hatta belki de bu sular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan habersiz olarak ya\u015fayacakt\u0131k.
\n * Y\u00fcksek alanlarda yer alt\u0131 su seviyesi y\u00fczeye \u00e7ok yak\u0131n olsayd\u0131 bu durumda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ya\u011f\u0131\u015fta toprak y\u00fczeyi kayganla\u015facak ve heyelanlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131. Bu olay y\u00fcksek yerlerin yama\u00e7lar\u0131nda ya\u015fayanlar i\u00e7in her ya\u011fmurdan sonra, yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n \u00e7amur g\u00f6l\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na gelecekti.
\n * \u0130nsanlar\u0131n suya olan gereksinimini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131lar.
\n * Ayr\u0131ca sular, sanayide, tar\u0131mda, hayvanc\u0131l\u0131kta, \u0131s\u0131nmada (jeotermal enerji), yap\u0131 i\u015flerinde, t\u0131pta, turizmde \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla kullan\u0131l\u0131rlar. \u00c7o\u011funlukla yer \u00fcst\u00fc sular\u0131ndan yararlan\u0131lmakla birlikte, bunlar\u0131n yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 veya kurak ko\u015fullar\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc alanlarda i\u00e7me ve kullanma suyu olarak su kuyular\u0131ndan faydalan\u0131l\u0131r. Yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131 adeta yerin alt\u0131ndaki barajlara benzetebiliriz. Fakat yer \u00fcst\u00fcndeki barajlardan farkl\u0131 olarak, bunlar kurakl\u0131\u011fa daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yeralt\u0131nda olmalar\u0131 nedeniyle buharla\u015fma d\u00fczeyi olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.
\n * Yeralt\u0131nda buharla\u015fma ve kirlenme gibi sorunlar\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde tuzlu su s\u0131zmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve ta\u015fk\u0131nlar\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in yer \u00fcst\u00fc sular\u0131n\u0131n fazlas\u0131n\u0131 yer alt\u0131na sevk eden d\u00fczenekler kurulmaktad\u0131r.
\n * Bu sular yeralt\u0131na s\u0131zarken ge\u00e7tikleri kaya veya topra\u011f\u0131 eriterek, onlar\u0131n bile\u015fiminde olan elementleri b\u00fcnyelerine al\u0131rlar. Kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum, demir gibi katyonlar ile, karbonat, bikarbonat, klor, s\u00fclfat, nitrat, flor gibi anyonlar i\u00e7erir. Baz\u0131 yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n i\u00e7lerinde suda \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f olarak oksijen ve karbondioksit gibi gazlar bulunur, bir k\u0131sm\u0131 ise kur\u015fun, bak\u0131r, selenyum, \u00e7inko, arsenik gibi zehirli elementler i\u00e7erir. Bu sulardan kapl\u0131ca, i\u00e7me veya kullanma suyu olarak \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yararlan\u0131l\u0131r. \u0130\u00e7lerinde erimi\u015f halde mineral bulunan sular ise \u201cmaden suyu\u201d olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Kaynaklar s\u0131cakl\u0131klar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 so\u011fuk sular bi\u00e7imindedir ve i\u00e7me suyu olarak kullan\u0131l\u0131r. Yeralt\u0131na s\u0131zan sular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yerin derin k\u0131s\u0131mlar\u0131na iner ve temas ettikleri s\u0131cak k\u0131s\u0131mlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u0131s\u0131n\u0131rlar. S\u0131cak sular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ise volkanik olaylar s\u0131ras\u0131nda magmadan ayr\u0131lan su buhar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan s\u0131cak sulard\u0131r. Bu sulardan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 40-900C aras\u0131nda olanlar \u201ckapl\u0131ca veya \u0131l\u0131ca\u201d ad\u0131yla bilinirler. Bu sular\u0131n mide-ba\u011f\u0131rsak, deri gibi organlar\u0131m\u0131zla ilgili hastal\u0131klara ve romatizmaya iyi geldi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle bu s\u0131cak sular Allah\u2019\u0131n \u201c\u015eafi\u201d(\u015eifa veren) s\u0131fat\u0131n\u0131n tecellilerindendir.
\n * Yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131n as\u0131l mucizev\u00ee \u00f6zelliklerinden biri suyun yer alt\u0131ndaki toprak tabakalar\u0131 aras\u0131ndan hi\u00e7 \u00e7amurlanmadan tertemiz ve i\u00e7ime uygun olarak \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Su yer alt\u0131na inerken her biri farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip tabakalardan ge\u00e7er. Bu s\u00fcz\u00fclme i\u015flemi ile i\u00e7indeki tortu ve pislikten ar\u0131narak yer alt\u0131nda birikir. \u015e\u00fcphesiz bu durum Allah\u2019\u0131n insanlara sundu\u011fu say\u0131s\u0131z nimetten biridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir\u00e7ok end\u00fcstriyel kurulu\u015f, at\u0131k sulardan faydalanmak i\u00e7in \u00f6zel tesisler kullan\u0131rlar. Y\u00fcksek maliyetlerle yap\u0131lan bu tesisler b\u00fcy\u00fck m\u00fchendislik yat\u0131r\u0131mlar olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n kullan\u0131ma sokabildikleri su kapasiteleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve olduk\u00e7a fazla enerji harcarlar. Oysa yery\u00fcz\u00fc, insan yap\u0131s\u0131 tesislerle k\u0131yaslanmayacak miktarda suyu \u00e7evrime sokan ve tamamen do\u011fal kaynaklardan enerjisini sa\u011flayan bir tesisi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Yeralt\u0131 Sular\u0131 Nas\u0131l Olu\u015fur? Ya\u011fmur …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[4315,3760,4311,10934,4314],"class_list":["post-5251","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-yeralti-katmanlari","tag-yeralti-sulari","tag-yeralti-sulari-nasil-olusur","tag-yeralti-sulari-ve-toprak-altindaki-dev-su-depolari","tag-yercekimi-kuvveti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5251\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}