Balkanlar<\/p>\n
Balkanlar her zaman d\u00fcnya \u00fczerindeki sava\u015flar\u0131n \u00e7o\u011funun ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 yeri ya da sebebi olmu\u015f, b\u00fcy\u00fck devletlerin birbirleri aras\u0131ndaki m\u00fccadelesinde umars\u0131zca kullan\u0131lm\u0131\u015f ve insanlar\u0131 y\u0131llar boyunca sava\u015f, y\u0131k\u0131m, karga\u015fa i\u00e7ersinde ya\u015famaya mecbur b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Balkanlar Tuna’dan \u00c7anakkale’ye, Istranca’dan \u0130stanbul’a uzan\u0131r ve her ne kadar bir Macar ya da bir Yunanl\u0131 taraf\u0131ndan bu durum ho\u015f kar\u015f\u0131lanmasa da Macaristan, Romanya, Yugoslavya, Arnavutluk, Bulgaristan, Yunanistan ve T\u00fcrkiye’nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ine al\u0131r. Balkanlar, co\u011frafi yap\u0131s\u0131, insanlar\u0131 ve tarihi s\u00fcreciyle uluslararas\u0131 alanda \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Balkan insanlar\u0131 tarih boyunca k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmi\u015f, istekleri g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f, \u00f6zetle Balkan insan\u0131ndan tarih boyunca korkulmu\u015ftur. Bu korku, Bat\u0131\u2019n\u0131n dikkatini b\u00fcy\u00fck oranda bu b\u00f6lgeye y\u00f6neltmesine ve bunun sonucunda da \u00e7\u0131kar politikalar\u0131n\u0131n Balkanlar \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. <\/p>\n
Osmanl\u0131lar i\u00e7in, sahip olduklar\u0131 u\u00e7suz bucaks\u0131z co\u011frafya \u00fczerinde Balkanlar\u0131n hep \u00f6zel bir yeri olmu\u015ftur. Bu \u00f6zel yer tarih boyunca ya\u015fad\u0131klar\u0131yla, kendisine verilen \u00f6nemin bo\u015funa olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn, eski Yugoslavya’da silahlar susmu\u015f olsa da Dayton’da imzalanan ate\u015fkes antla\u015fmalar\u0131 hen\u00fcz kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015f\u0131n garantisi de\u011fildir. Her an patlak verebilecek bir sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, Balkanlar’daki bar\u0131\u015f\u0131 tehdit etmeye devam etmektedir. Bu soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm kavu\u015fturmak amac\u0131yla b\u00f6lgede s\u00fcr\u00fcp giden sorunlara ili\u015fkin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmek ve uzun vadeli bir istikrar sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik Bat\u0131l\u0131 bir yakla\u015f\u0131m \u00f6nermek amac\u0131yla, Temmuz 1995’te Berlin Aspen Enstit\u00fcs\u00fc ve Carnegie Uluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f Vakf\u0131 taraf\u0131ndan Uluslararas\u0131 Komisyon kurulmu\u015ftur. Komisyonun, T\u00fcrkiye dahil t\u00fcm Balkan \u00fclkelerinde geni\u015f bir siyasi yelpazeyi g\u00f6zeterek ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u00fcst d\u00fczey g\u00f6r\u00fc\u015fmelere dayanarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapor, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, bir Balkan \u00fclkesi olarak T\u00fcrkiye’yi de yak\u0131ndan ilgilendirmektedir. Her ne kadar bu b\u00f6lgenin, T\u00fcrkiye i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir stratejik \u00f6nemi yoksa da, duygusal olarak b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahiptir. Balkanlar, laik \u0130slam’\u0131n Avrupa ile ortak kaderinin simgesi, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk toplumuna yay\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n do\u011fum yeri ve kaderlerine kay\u0131ts\u0131z kal\u0131namayacak say\u0131da T\u00fcrk’le M\u00fcsl\u00fcman’\u0131 geride b\u0131rakarak bu b\u00f6lgeden \u00e7ekilmi\u015f bir imparatorlu\u011fun izleriyle dolu bir b\u00f6lge olarak derin bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n
Tarih boyunca Balkanlar \u00fczerinde bir\u00e7ok sava\u015f ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n Arnavutlarla S\u0131rplar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmesi, y\u0131llardan beri s\u00fcregelen dostlu\u011fun ve bir\u00e7ok sava\u015fta m\u00fcttefik olarak yer alman\u0131n ard\u0131ndan do\u011fal kar\u015f\u0131lanamamaktad\u0131r. Y\u0131llar boyunca bir\u00e7ok kez bir arada sava\u015fan bu iki halk ne olmu\u015fsa biranda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015ftir. \u201cBu da Bat\u0131\u2019n\u0131n bir oyunu mu\u201d sorusu ak\u0131llara gelmiyor de\u011fildir.. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarih\u00e7ileri, eski d\u00f6nemlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 incelerken S\u0131rplar ile Arnavutlar\u0131 birbirlerinden ay\u0131rmakta dahi zorlan\u0131rken yak\u0131n zamanlar\u0131 incelerken nas\u0131l olup da birbirlerine b\u00f6ylesine d\u00fc\u015fman olduklar\u0131n anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyorlar. <\/p>\n
So\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminin bitmesinin ard\u0131ndan Balkanlarda ya\u015fananlar, bar\u0131\u015f\u0131n hakim olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninin kurulaca\u011f\u0131 umutlar\u0131n\u0131 azaltm\u0131\u015ft\u0131r. Kendiyle bar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7ok-k\u00fclt\u00fcrl\u00fc demokratik toplumlar\u0131n hen\u00fcz \u00e7ok uza\u011f\u0131nday\u0131z. Bat\u0131l\u0131lar\u0131n y\u0131llardan beri sorun yuma\u011f\u0131 diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131 do\u011fu b\u00f6lgesi, bu ismin neden kendisine verildi\u011fini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Sorunlar 89\u2019dan itibaren tehlikeli boyutlarda ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. SSCB ve Yugoslavya\u2019n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan k\u00f6\u015felerine \u00e7ekilmi\u015f olan sinsi kuvvetler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve y\u0131llar boyunca d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131na darbe vurmu\u015flard\u0131r. Ekonomik sebepler y\u00fcz\u00fcnden ki bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda petrol geliyor, y\u0131llar boyunca dostluk ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f, ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcre ve ayn\u0131 de\u011ferlere sahip halklar birbirlerine d\u00fc\u015fman olmu\u015flard\u0131r. Bunun sorumlusu olarak kritik d\u00f6nemlerde ba\u015fa gelen ve revizyonist politikay\u0131 benimsemi\u015f liderler de g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminin sona ermesi ile do\u011fan yeni konjonkt\u00fcr sonucu ortaya \u00e7\u0131kan Balkanlardaki krizler, ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131l i\u00e7inde \u015fu veya bu bi\u00e7imde yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgedeki krizlerin \u00e7o\u011funun ge\u00e7ici anla\u015fmalarla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, Balkanlar\u2019da tam bir istikrar sa\u011flanmas\u0131n\u0131n olanakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu g\u00fcndemi i\u015fgal etmeye devam edecektir<\/p>\n
Balkanlar\u2019\u0131n so\u011fuk sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemini iyice anlayabilmek, T\u00fcrkiye\u2019nin bu d\u00f6nem itibariyle d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilmek i\u00e7in 1989 sonras\u0131nda olaylar\u0131, \u00fclkeleri, T\u00fcrkiye\u2019nin ve d\u00fcnyan\u0131n olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumlar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 incelemek gerekir.<\/p>\n
1989’dan 1999’a kadar ge\u00e7en on y\u0131lda Balkanlar’da b\u00fcy\u00fck \u00e7alkant\u0131lar ya\u015fan\u0131rken, siyasi y\u00f6nden istikrar g\u00f6sterdikleri varsay\u0131labilecek \u00fclkeler de iktisadi alanda ciddi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. S\u00f6z konusu 10 y\u0131l i\u00e7inde Balkan \u00fclkelerinin tamam\u0131, kimileri olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131, kimileri sanc\u0131l\u0131, kimileri kanl\u0131, kimileri genel e\u011filimi izleyerek, kimileri ise uzun s\u00fcre direnerek bu de\u011fi\u015fim yoluna girmi\u015flerdir.<\/p>\n
Balkanlar\u0131n T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi<\/p>\n
Etnik unsurlar\u0131 birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f, aralar\u0131nda kin ve husumetin zaman zaman patlama noktalar\u0131na gelmi\u015f olan Balkanlar, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sorun ve f\u0131rsat kayna\u011f\u0131 bir b\u00f6lgedir. Genel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, b\u00f6lgenin T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemi, \u015fu unsurlardan olu\u015fur: Do\u011fu, Orta ve Bat\u0131 Avrupa ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ge\u00e7it konumu; Osmanl\u0131 miras\u0131 diyebilece\u011fimiz m\u00fc\u015fterek k\u00fclt\u00fcr de\u011ferleri ve hala T\u00fcrkiye\u2019ye bakmakta olan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman unsurlar ve b\u00f6lgenin ekonomik potansiyeli; genel de\u011ferlendirmede Balkanlar\u0131n transit yolu niteli\u011fi, Orta ve Bat\u0131 Avrupa\u2019da ya\u015fayan 3.5 milyon civar\u0131ndaki T\u00fcrk n\u00fcfusunun temel ge\u00e7i\u015f yolu oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u2019deki reform hareketlerinin ge\u00e7i\u015f yolu, Balkanlar olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011falgaz\u0131 Balkanlardan ge\u00e7erek \u00fclkemize ula\u015fmaktad\u0131r. Demir yollar\u0131 ve karayollar\u0131 ile ticaret ak\u0131\u015f\u0131m\u0131z Avrupa\u2019ya Balkanlar \u00fczerindendir. <\/p>\n
Balkanlardaki Osmanl\u0131 miras\u0131, art\u0131 ve eksileriyle aram\u0131zda vazge\u00e7ilemez bir ba\u011f olu\u015fturmaktad\u0131r. Halen, 9.2 milyon n\u00fcfusa sahip Bulgaristan\u2019\u0131n n\u00fcfusunun %15\u2019i \u201cevlad-\u0131 fatihan\u201d dedi\u011fimiz T\u00fcrk unsurlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Makedonya\u2019da 70 bin, Kosova\u2019da bir o kadar T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli bask\u0131lara direnerek, vatanlar\u0131ndaki yerlerini korumaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Keza Yunanistan\u2019da 130 bin civar\u0131ndaki T\u00fcrk unsuru da ayn\u0131 m\u00fccadeleyi vermektedir. Bosna, Arnavutluk ve Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk olmayan M\u00fcsl\u00fcman unsurlar da bir bak\u0131ma kendilerini hala T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011fl\u0131 ve akraba olarak hissetmektedirler. Osmanl\u0131 d\u00f6neminin k\u00fclt\u00fcr miras\u0131, uzun as\u0131rlar i\u00e7erisinde beraber ya\u015faman\u0131n getirdi\u011fi benzer davran\u0131\u015f modelleri ve k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Balkanlar\u0131n tarihi, \u0130stanbul\u2019daki Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde yatmaktad\u0131r. <\/p>\n
Ekonomik bak\u0131mdan Balkan \u00fclkelerindeki istikrars\u0131zl\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin bu b\u00f6lgeye yeterince \u00f6nem vermesine ve ticari ba\u011flar kurmas\u0131n\u0131 ciddi olarak engellemektedir. Bununla beraber, Romanya\u2019da k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta boy T\u00fcrk i\u015fletmeleri, dinamik bir tablo olu\u015fturmaktad\u0131r. Bulgaristan\u2019da ise T\u00fcrk toplumu bir nevi ekonomik k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Eski Yugoslav \u00fclkeleri, sava\u015f yorgunu olduklar\u0131ndan daha hen\u00fcz kendilerini ciddi bir ticaret orta\u011f\u0131 olmaktan al\u0131koymaktad\u0131r. <\/p>\n
Balkanlardan bahsederken, b\u00f6lgenin hangi devletlerden olu\u015ftu\u011fu \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Zira, Balkan tabirini b\u00f6lgedeki \u00fclkeler pek sevmemektedirler. Literat\u00fcrde Balkan kelimesinin yerine tedricen G\u00fcneydo\u011fu Avrupa terimi yerle\u015fmektedir. Buna ra\u011fmen, Slovenya, H\u0131rvatistan gibi Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun par\u00e7as\u0131 olan devletler, kendilerini Orta Avrupa kategorisine koymamaktad\u0131rlar. <\/p>\n
AB\u2019ne kat\u0131l\u0131m ihtimali ve yolu Balkan \u00fclkelerinin kalk\u0131nmalar\u0131na, demokratikle\u015fmelerine ve b\u00f6lge bar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in olumlu katk\u0131da bulunabilecek bir etkendir. Ancak, G\u00fcneydo\u011fu Avrupa\u2019da, halen \u00fcye olan Yunanistan d\u0131\u015f\u0131nda sadece Romanya ve Bulgaristan\u2019a ikinci geli\u015fme kademesinde yer alma vaadi yap\u0131lm\u0131\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Slovenya hari\u00e7, eski Yugoslav Cumhuriyetleri ile Arnavutlu\u011fa herhangi bir \u0131\u015f\u0131k yak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Romanya ve Bulgaristan\u2019\u0131n i\u00e7erisinde bulundu\u011fu kategorideki devletlerin AB\u2019ne kat\u0131lmalar\u0131 da pek yak\u0131n bir gelece\u011fin olgusu say\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
AB, Balkanlarda genel olarak bar\u0131\u015f ve istikrara katk\u0131da bulunabilmek amac\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi modelini olu\u015fturmak amac\u0131yla, Rayemaund s\u00fcrecini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, AB ad\u0131na, bu s\u00fcrecin koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne bir Yunanl\u0131n\u0131n getirilmi\u015f olmas\u0131, s\u00fcre cin ba\u015far\u0131 de\u011filse de AB\u2019nin Balkan i\u015fbirli\u011fini hangi kanalla y\u00fcr\u00fctmek istedi\u011fi hakk\u0131nda bir fikir verebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ABD, AG\u0130T \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde G\u00fcneydo\u011fu Avrupa \u00fclkelerini i\u00e7erisine alan ve sadece ekonomik i\u015fbirli\u011fi niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir SECI s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara ilaveten, Balkan \u00fclkeleri, Balkanlar Konferans\u0131 serisi devam etmektedir. Bu arada, Yunanistan\u2019\u0131n hem Avrupa \u00fcyesi hem bir Balkan devleti olarak, Balkanlarda aktif bir rol oynamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgede artan n\u00fcfuzunu azaltmaya u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n
M\u00fcnferit Balkan \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerimize gelince, bu ili\u015fkilerin Yunanistan hari\u00e7 olduk\u00e7a iyi d\u00fczeyde oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla beraber, bu ili\u015fkilerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak geli\u015ftirilmesi hem T\u00fcrkiye\u2019nin Balkanlardaki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hem de bu \u00fclkelerin ekonomik geli\u015fmeleri bak\u0131m\u0131ndan olumlu sonu\u00e7lar verebilir. \u00dclkemizde Balkan meselelerinin analizi yap\u0131l\u0131rken bir Ortodoks birli\u011fi, bir Slav birli\u011fi ya da dayan\u0131\u015fmas\u0131 gibi kavramlar \u00fczerinde durulmaktad\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki \u00f6zellikle Do\u011fu kiliseleri, milliyet\u00e7i ak\u0131mlar \u00fczerinde ciddi etkiler yapmaktad\u0131r. Bug\u00fcn, Yunanistan milliyet\u00e7i\u011finin bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ortodoks kilisesi yapmaktad\u0131r. Ancak, di\u011fer Balkan \u00fclkelerinde 50 y\u0131ll\u0131k kom\u00fcnist y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda kilise ve dini uygulamalar b\u00fcy\u00fck bask\u0131lar alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve kiliseler milliyet\u00e7ilik yerine kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma \u00e7abas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Ayr\u0131ca, Yunan, Bulgar, S\u0131rp ve Rus kiliselerinin \u201cAuto-sefal\u201d ayr\u0131 ba\u015fl\u0131 oldu\u011fu ve hatta aralar\u0131nda rekabet bulundu\u011fu bilinmektedir. Slav birli\u011fi kavram\u0131na gelince, bunun 19.y\u00fczy\u0131lda Ruslar taraf\u0131ndan Balkanlarda egemenlik kurmak i\u00e7in ortaya at\u0131lan ideolojik bir ara\u00e7 oldu\u011fu bilinmektedir. Art\u0131k Bulgaristan ve Balkanlar\u0131n di\u011fer, di\u011fer Slav unsurlar\u0131 kendi geleceklerini bir Slav birli\u011finde de\u011fil, AB\u2019inde g\u00f6rmektedirler. Ancak, bu iki ak\u0131m\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda etkinli\u011fini yitirmekte olmas\u0131, Balkanlardaki T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman aleyhtar\u0131 \u00e7e\u015fitli milliyet\u00e7i ak\u0131mlar\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 ve ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda Bosna olaylar\u0131 bu duygular\u0131n ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funun delillerini vermi\u015ftir. Halen Makedonya ve Kosova\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkler, S\u0131rp ve Arnavut milliyet\u00e7ili\u011fi aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015flard\u0131r. Yunanistan\u2019da T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar\u0131 bir medeni Avrupa \u00fclkesinin ko\u015fullar\u0131yla k\u0131yaslamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (oradaki T\u00fcrkler\u2019e de e\u015fit muame- le yap\u0131lmamas\u0131na ra\u011fmen). Bulgaristan\u2019da son y\u0131llarda T\u00fcrk toplumuna de\u011fer verilir gibi g\u00f6r\u00fcnse dahi, \u00f6zellikle e\u011fitim bak\u0131m\u0131ndan ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar devam etmektedir. <\/p>\n
T\u00fcrk kamuoyunu ciddi suretle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren Balkanlarla ilgili konulardan biri mevcut \u015fartlar alt\u0131nda Balkan \u00fclkelerindeki T\u00fcrklerin ve akraba say\u0131labilecek kavimlerin, mevcut milliyet\u00e7i ak\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda geleceklerdir. Bunun i\u00e7in \u00e7e\u015fitli Balkan \u00fclkelerindeki durumu ayr\u0131 ayr\u0131 ele almak gerekir. Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrkler ve kendilerini T\u00fcrk sayan Pomak ve Romanlar\u0131n say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksektir. Bu n\u00fcfusun, Bulgaristan topla m n\u00fcfusu i\u00e7erisindeki pay\u0131, g\u00f6\u00e7lere ra\u011fmen artmaktad\u0131r. Birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde Bulgaristan\u2019\u0131n n\u00fcfusu 9 milyonun alt\u0131na d\u00fc\u015fecek, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusu ise Bulgar n\u00fcfusunun %20\u2019sine yakla\u015facakt\u0131r. Bu safhada etnik milliyet\u00e7i Balkan \u00fclkelerinin, kendi \u00fclkelerindeki ister T\u00fcrk k\u00f6kenli, ister ba\u015fka k\u00f6kenli olsun, t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlara T\u00fcrkiye\u2019nin bir uzant\u0131s\u0131 olarak bakmalar\u0131 ve kendi milliyet\u00e7ilikleri, Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de \u00fclkelerindeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 e\u015fit g\u00f6rmek yerine bunlar\u0131 ya asimile etmeye ya da sindirerek g\u00f6\u00e7e zorlama e\u011filimi i\u00e7erisine girmektedirler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman unsurlar da tepkisel olarak gittik\u00e7e artan \u00f6l\u00e7\u00fcde kendilerini T\u00fcrkiye ile birlikte tan\u0131mlayarak bazen a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilik, bazen de \u0130slamc\u0131l\u0131k etkisinde kalabilmektedirler. \u0130\u015fte bu gerginlik T\u00fcrkiye\u2019nin Balkanlarda geli\u015ftirmek istedi\u011fi i\u015fbirli\u011fi politikalar\u0131n\u0131 olumsuz olarak etkilemektedir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk n\u00fcfusunun \u00e7ok az bulundu\u011fu Romanya ile T\u00fcrkiye yak\u0131n bir ekonomik ili\u015fkiler s\u00fcreci geli\u015ftirebilece\u011fi halde, di\u011fer Balkan \u00fclkelerinde olu\u015famamaktad\u0131r. Ancak, son y\u0131llarda, Balkan \u00fclkelerinin Avrupa Birli\u011fi\u2019ne y\u00f6nelmeleri, onlar\u0131n insan haklar\u0131na dayal\u0131, Avrupa sosyal normlar\u0131n\u0131 kabul etmeleri y\u00f6n\u00fcnde olumlu sonu\u00e7lar vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Lakin, bu \u00fclkelerin AB\u2019ne \u00fcye olmalar\u0131 halinde dahi, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman unsurlar\u0131n istenilen \u00f6l\u00e7\u00fcde e\u015fit ya\u015fama hakk\u0131na kavu\u015fmalar\u0131n\u0131n ne kadar zor olaca\u011f\u0131 Yunanistan\u2019daki T\u00fcrklerin s\u00fcregelen s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan bellidir. O halde, Balkanlarda bar\u0131\u015f\u0131n hakim olmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman unsurlarla di\u011fer etnik unsurlar\u0131n aras\u0131nda bir arada ya\u015famak ko\u015fullar\u0131n\u0131 belirlemesi ve buna t\u00fcm Balkan \u00fclkelerinin uymalar\u0131 gerekir. <\/p>\n
Bu ko\u015fullarda neler olabilir? <\/p>\n
Birincisi, etnik milliyet\u00e7ilik duygusunun azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r. Demokratik ve insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 rejimler kurulduk\u00e7a, Balkan \u00fclkeleri, Avrupa kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131rlar. Her ne kadar mevcut Avrupa anla\u015fmalar\u0131 bireysel haklar\u0131 yasal ve manevi bak\u0131mdan koruma alt\u0131na al\u0131yorsa da az\u0131nl\u0131k teriminin tan\u0131mlanmas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131, devletlerin kendi inisiyatifine b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu durumda Bulgaristan\u2019da veya Yunanistan\u2019da milli az\u0131nl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sadece dini farkl\u0131l\u0131klar bulundu\u011funu iddia etmek, tarihsel olu\u015fuma ve mevcut sosyo-k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullara ters d\u00fc\u015fmektedir. O halde, birinci ko\u015ful, Avrupa normlar\u0131n\u0131n \u015fekli olarak kabul\u00fc de\u011fil, bunlar\u0131n \u00f6z\u00fcmsenmesi ve toplumsal hayata aksettirilmesidir. <\/p>\n
\u0130kinci kabul edilmesi gereken husus, bu \u00fclkelerdeki T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun, b\u00f6lgenin yerle\u015fmi\u015f insanlar\u0131 oldu\u011funun kabul\u00fc ve bunlar\u0131 do\u011frudan veya vas\u0131tal\u0131 yollarla g\u00f6\u00e7e zorlaman\u0131n, Balkan bar\u0131\u015f\u0131na hizmet etmeyece\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ko\u015ful, T\u00fcrkiye\u2019nin Osmanl\u0131 Devletinin ne bir uzant\u0131s\u0131, ne de islam aleminin yeni bir fatihi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Balkan \u00fclkelerinin y\u00fcreklerine sinmesidir. \u015euras\u0131 kabul edilmelidir ki, insan haklar\u0131 art\u0131k sadece uluslar\u0131n i\u00e7i\u015fleri de\u011fil, t\u00fcm toplumlar\u0131n i\u00e7 i\u015fidir. Bu itibarla, T\u00fcrkiye\u2019nin Balkanlardaki T\u00fcrk soyda\u015flar\u0131n\u0131n ve akraba say\u0131lan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n insan haklar\u0131n\u0131 savunmas\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f uluslararas\u0131 hukukun verdi\u011fi ve ayn\u0131 zamanda do\u011fal olan bir hakt\u0131r. Bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye, hi\u00e7bir zaman sald\u0131rganl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131 vermez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, T\u00fcrkiye\u2019nin de Balkan \u00fclkelerine yakla\u015f\u0131m\u0131nda ger\u00e7eklere dayans\u0131n dayanmas\u0131n, bu \u00fclkelerin duyarl\u0131 oldu\u011fu konulara dikkat g\u00f6stermesi gerekir. Ger\u00e7ekten, \u0131zd\u0131rap i\u00e7inde olan veya aile birle\u015fmeleri nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmek zorunda hissedenlerin belirli bir program dahilinde T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmelerine imkan verecek bir sistemin geli\u015ftirilmesi gerekebilir. Bu ba\u011flamda, ikinci olarak, \u00f6zellikle g\u00f6\u00e7men kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen, bir g\u00fcn T\u00fcrkiye tekrar Balkanlara d\u00f6necektir \u015feklindeki propagandalar\u0131n duygusal bir ifadeden ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k s\u0131k yetkililerce vurgulanmas\u0131 gerekir. Yine ayn\u0131 \u015fekilde, Balkanlardaki T\u00fcrk, M\u00fcsl\u00fcman unsurlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn tecrit edilmi\u015flikten do\u011fan bir tepki ile \u201cT\u00fcrkiye bir g\u00fcn buralara d\u00f6necektir\u201d \u015feklindeki siyasi ak\u0131m ve kampanyalar\u0131 desteklememeleri do\u011fru olacakt\u0131r. <\/p>\n
1998 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar, \u201cB\u00fcy\u00fck ba\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck derdi olur\u201d atas\u00f6z\u00fcn\u00fc hakl\u0131 \u00e7\u0131karacak boyutlarda ve \u00e7e\u015fitliliktedir. T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge geri kalm\u0131\u015fl\u0131ktan, \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyine ula\u015fmay\u0131 hedefleyen ancak bunu yapabilecek toplumsal ve siyasal ortam\u0131 haz\u0131rlamaya muktedir olamayan \u00fclkelerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00fclkeler aras\u0131nda T\u00fcrkiye demokrasi, insan haklar\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f ekonomik y\u00f6ntemler ve hamlecilik bak\u0131m\u0131ndan istisnai bir yere sahip, en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/p>\n
Tarihten gelen miras\u0131, \u00e7evremizdeki \u00fclkelerin T\u00fcrkiye\u2019ye bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 etkilemekte ve T\u00fcrkiye\u2019nin kendilerine geli\u015fmeleri i\u00e7in yeteri kadar yard\u0131m ve destek vermesi ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturmamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok tarafl\u0131 bir d\u0131\u015f politika y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir izolasyon politikas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik ve ideolojik bak\u0131mdan bir Avrupa ulusu olarak davranmas\u0131 gerekti\u011fi ortadad\u0131r. <\/p>\n
Balkanlar konusunda T\u00fcrkiye\u2019nin her zaman b\u00f6lgedeki stat\u00fckoyu ve istikrar\u0131 destekledi\u011fi, So\u011fuk Sava\u015f\u0131n bitmesinden sonra T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik faydalar sa\u011flamas\u0131 yan\u0131nda, sorumluluklar\u0131n\u0131n da artt\u0131\u011f\u0131; Yugoslavya\u2019daki kriz ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Bat\u0131 ve \u00f6zellikle Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin gerekli sorumlulu\u011fu g\u00f6stermedikleri anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Balkanlar Balkanlar her zaman d\u00fcnya \u00fczerindeki sava\u015flar\u0131n \u00e7o\u011funun ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 yeri ya da sebebi olmu\u015f, b\u00fcy\u00fck devletlerin birbirleri aras\u0131ndaki m\u00fccadelesinde umars\u0131zca kullan\u0131lm\u0131\u015f ve insanlar\u0131 y\u0131llar boyunca sava\u015f, y\u0131k\u0131m, karga\u015fa i\u00e7ersinde ya\u015famaya mecbur b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Balkanlar Tuna’dan \u00c7anakkale’ye, Istranca’dan \u0130stanbul’a uzan\u0131r ve her ne kadar bir Macar ya da bir Yunanl\u0131 taraf\u0131ndan bu durum ho\u015f kar\u015f\u0131lanmasa da …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1757,1753,1754,1756,1526,1755],"class_list":["post-526","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-ab","tag-balkanlar","tag-istanbul","tag-macaristan","tag-osmanli","tag-yugoslavya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=526"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}