{"id":5275,"date":"2012-01-04T15:04:57","date_gmt":"2012-01-04T13:04:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5275"},"modified":"2012-01-04T15:04:57","modified_gmt":"2012-01-04T13:04:57","slug":"tortul-kayaclar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/tortul-kayaclar\/","title":{"rendered":"Tortul kaya\u00e7lar"},"content":{"rendered":"<p> Su ve r\u00fczg\u00e2r yery\u00fcz\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirebilir. Bu kuvvetler, kaya\u00e7lar\u0131 k\u0131rarak, k\u00fc\u00e7\u00fck kaya\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu partik\u00fcller farkl\u0131 yerlerde yerle\u015firler. Buralarda, k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar toparlanarak, bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda \u00e7imentola\u015f\u0131p, daha b\u00fcy\u00fck kaya\u00e7lar\u0131 meydana getirirler. Bu kaya\u00e7lar, genellikle suda olu\u015fur ve magmatik kaya\u00e7lardan daha yumu\u015fakt\u0131rlar. Tortul kaya\u00e7lar, bir\u00e7ok tabakalar\u0131 meydana getirir ve fosilce zengindir.<\/p>\n<p> Tortul kaya\u00e7lar\u0131n d\u00f6rt tipi vard\u0131r:<\/p>\n<p> Par\u00e7al\u0131 kaya\u00e7lar: Bu kaya\u00e7lar r\u00fczg\u00e2r ve su gibi mekanik etkilerle; kaya\u00e7lar\u0131n k\u0131r\u0131larak, ta\u015f\u0131nmas\u0131 veya k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar\u0131n, ba\u015fka yerlerde toplanmas\u0131yla olu\u015fur. Kum ta\u015f\u0131, \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131 bunun \u00f6rnekleridir. Buharla\u015fma: Su, sadece kaya\u00e7lar\u0131 k\u0131rarak k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar\u0131 ta\u015f\u0131maz. Ayr\u0131ca su, bir\u00e7ok minerallerin \u00fczerinden akarken, onlar\u0131 \u00e7\u00f6zer. Daha sonra, su buharla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu mineraller, burada kalarak kaya\u00e7lar\u0131 olu\u015fturur. Pamukkale, bu tipin iyi bir \u00f6rne\u011fidir. Organik Kaya\u00e7lar: Suda ya\u015fayan bir\u00e7ok organizmalar, kabu\u011fa sahiptir. Bu organizmalar, \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, geride kabuklar\u0131 kal\u0131r. Bu kabuklar, birikerek kaya\u00e7lar\u0131 olu\u015fturur. Ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc ve linyit bunun \u00f6rnekleridir. Kimyasal Kaya\u00e7lar: Su buharla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7indeki mineraller \u00e7\u00f6kelerek birikir. Fakat baz\u0131 mineraller, su buharla\u015fmadan \u00e7\u00f6kelebilir. Her madde, suda \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirli\u011fe sahiptir. Sudaki bir maddenin varl\u0131\u011f\u0131, di\u011fer bir maddenin \u00e7\u00f6z\u00fclebilirli\u011fini etkileyebilir. Bir mineral, saf suda \u00e7\u00f6z\u00fcnebilir oldu\u011fu halde, deniz suyunda \u00e7\u00f6z\u00fcnemez olabilir. Tuz ve di\u011fer mineraller, ba\u015fka minerallerin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bu nedenle, tatl\u0131 suda \u00e7\u00f6z\u00fclmeyen mineraller, denizlere ula\u015farak denize kar\u0131\u015f\u0131r. Yeralt\u0131 ak\u0131mlar\u0131, bu i\u015flemi h\u0131zland\u0131r\u0131r. Bu mineraller, tabakalar\u0131n taban\u0131na \u00e7\u00f6kelir. Daha b\u00fcy\u00fck a\u011f\u0131r partik\u00fcller, alt tabakalar\u0131, daha hafif partik\u00fcller ise, \u00fcst tabakalar\u0131 olu\u015fturur. Su bas\u0131nc\u0131, kaya\u00e7 olu\u015fum s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131r\u0131r. Bir tortul kaya\u00e7, yukar\u0131daki kaya\u00e7 s\u0131n\u0131flar\u0131ndan, birden fazlas\u0131na ait olabilir. \u00d6rne\u011fin, bir kaya\u00e7, organik esasl\u0131 oldu\u011fu halde, denizde kimyasal i\u015flemle olu\u015fabilir.<\/p>\n<p> K\u0131r\u0131nt\u0131l\u0131 tortul kaya\u00e7lar<br \/>\n \u00c7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki ta\u015f ve mineral par\u00e7alarda karalardaki ve denizlerdeki tortulla\u015fma havzalar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kelmeleriyle meydana gelen taneli kaya\u00e7lard\u0131r. De\u011fi\u015fik boyuttaki taneleri birbirleriyle \u00e7imento maddeleriyle birle\u015fmeleri sonucu \u00e7imentolu kaya\u00e7lar kum ta\u015f\u0131, kire\u00e7 ta\u015f\u0131 gibi taneleri birbirine ba\u011flayarak madde bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7imentosuz tortul kaya\u00e7lar olu\u015fur.<\/p>\n<p> K\u0131r\u0131nt\u0131l\u0131 tortul kaya\u00e7lar tane \u00e7ap\u0131 2 mm&#8217;den b\u00fcy\u00fck ve \u00e7ak\u0131l, moloz, konglomera gibi kaya\u00e7lard\u0131r. 2 mm&#8217;den 0,2 mm&#8217;ye kadar olan k\u0131sma kum, kar\u0131\u015f\u0131k kum, kumta\u015f\u0131, kuvarsit, gibi kaya\u00e7lard\u0131r. Tane \u00e7ap\u0131 0,2 mm&#8217;den 0,02 m^&#8217;ye kadar olan k\u0131s\u0131m mil ondan daha k\u00fc\u00e7\u00fckler genellikle mil+kil \u015feklinde ge\u00e7er.<\/p>\n<p> Organik tortul kaya\u00e7lar<br \/>\n Forominiferalar, mercanlar, s\u00fcnger gibi kaya\u00e7 yap\u0131c\u0131 organizmalardan veya bunlar\u0131n irili ufakl\u0131 par\u00e7alar\u0131ndan olu\u015fan kaya\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n<p> Kimyasal tortul kaya\u00e7lar<br \/>\n Dolgun eriyiklerden \u00e7\u00f6kelme sonucu meydana gelirler. Ma\u011fralardaki sark\u0131t ve dikitler, deniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki kire\u00e7li ve demirli oolitler, kapal\u0131 g\u00f6llerin kenarlar\u0131ndaki tuz olu\u015fumlar\u0131 su kaynaklar\u0131 etraf\u0131ndaki traverter olu\u015fumlar\u0131 %35&#8217;i kadar kire\u00e7 ta\u015flar\u0131 olu\u015fturur. Kire\u00e7 ta\u015flar\u0131 yap\u0131 ta\u015f\u0131, stabilize malzeme, kire\u00e7 yap\u0131m\u0131nda ve d\u00f6\u015femecilikte, \u00e7elik sanayisinde ve ila\u00e7 sanayisinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Su ve r\u00fczg\u00e2r yery\u00fcz\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirebilir. Bu kuvvetler, kaya\u00e7lar\u0131 k\u0131rarak, k\u00fc\u00e7\u00fck kaya\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu partik\u00fcller farkl\u0131 yerlerde yerle\u015firler. Buralarda, k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar toparlanarak, bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda \u00e7imentola\u015f\u0131p, daha b\u00fcy\u00fck kaya\u00e7lar\u0131 meydana getirirler. Bu kaya\u00e7lar, genellikle suda olu\u015fur ve magmatik kaya\u00e7lardan daha yumu\u015fakt\u0131rlar. Tortul kaya\u00e7lar, bir\u00e7ok tabakalar\u0131 meydana getirir ve fosilce zengindir. Tortul kaya\u00e7lar\u0131n d\u00f6rt tipi vard\u0131r: Par\u00e7al\u0131 kaya\u00e7lar: &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10958,10959,10957,10812,10956,3134,10444],"class_list":["post-5275","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-kimyasal-kayaclar","tag-kirintili-tortul-kayaclar","tag-organik-kayaclar","tag-organik-tortul-kayaclar","tag-parcali-kayaclar","tag-ruzgar","tag-tortul-kayaclar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5275"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5275\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}