{"id":5287,"date":"2012-01-05T09:57:47","date_gmt":"2012-01-05T07:57:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=5287"},"modified":"2012-01-05T09:57:47","modified_gmt":"2012-01-05T07:57:47","slug":"cograyfa-dallari-ve-toprak-cografyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/cograyfa-dallari-ve-toprak-cografyasi\/","title":{"rendered":"Co\u011frayfa dallar\u0131 ve toprak co\u011frafyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\n Yunanca jeo yer, morphe \u015fekil ve logos bilim kelimelerinden olu\u015fan Jeomorfoloji; karalar \u00fczerinde ve denizler taban\u0131nda g\u00f6r\u00fclen, i\u00e7 ve d\u0131\u015f etmen ve s\u00fcre\u00e7lerle meydana gelen \u015fekilleri inceleyen, olu\u015fum ve evrimlerini a\u00e7\u0131klayan, bunlar\u0131 s\u0131n\u0131flan\u0131ran, co\u011frafi yay\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bilim dal\u0131d\u0131r.Jeomorfoloji konusu gere\u011fi ba\u015fta Jeoloji, Klimatoloji, Jeofizik, Jeokimya, Pedoloji, Oseanografya, \u0130statistik ve Kartografya gibi bilimlerle s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7erisindedir. Bu genel \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde Jeomorfoloji konusu gere\u011fi co\u011frafik ve jeolojik<br \/>\n bilimlerin giri\u015fim alan\u0131n\u0131 kapsar. Bu nedenle de Jeomorfoloji Avrupa&#8217;da ve \u00fclkemizde Fiziki Co\u011frafya&#8217;n\u0131n bir alt dal\u0131 iken,<br \/>\n ba\u015fta Amerika Birle\u015fik Devletleri olmak \u00fczere baz\u0131 \u00fclkelerde kurucular\u0131 jeologlar oldu\u011fu i\u00e7in Jeolojinin bir alt dal\u0131d\u0131r.<br \/>\n \u0130nsanlar\u0131n yer \u015fekilleri ile ilgilenmeleri, onlar\u0131n olu\u015fum ve geli\u015fimlerine ait bir tak\u0131m g\u00f6zlemlerde bulunmalar\u0131 antik \u00e7a\u011fa kadar inerse de, Jeomorfoloji alan\u0131ndaki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar 19. yy&#8217;l\u0131n son yar\u0131s\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Jeomorfoloji esas<br \/>\n geli\u015fimini 1950&#8217;li y\u0131llardan sonra g\u00f6stermi\u015ftir.<br \/>\n Yunanca clinein e\u011fimli ve logos bilim kelimelerinden olu\u015fan Klimatoloji; atmosfer i\u00e7erisinde meydana gelen hava olaylar\u0131 ile yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen iklim tiplerini inceleyen bilim dal\u0131d\u0131r.<br \/>\n Klimatolojinin konusu olan iklim, geni\u015f bir sahada uzun y\u0131llar boyunca g\u00f6r\u00fclen atmosfer olaylar\u0131n\u0131n ortalama halidir.<br \/>\n \u0130klim Co\u011frafi yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u015fekillenmesi ve insan ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00e7ok yak\u0131ndan kontrol etmektedir.<br \/>\n Klimatoloji, hava olaylar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131mak i\u00e7in Fizi\u011fin bir alt dal\u0131 olan Meteoroloji&#8217;nin verilerinden geni\u015f<br \/>\n \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlan\u0131r. Meteorolojinin yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleri al\u0131r ve insan ve canl\u0131 ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan inceleyerek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\n Yunanca hidro su ve graphein tasvir, betimleme kelimelerinden olu\u015fan Hidrografya; gerek yery\u00fcz\u00fcnde bulunan sular<br \/>\n (kaynaklar, akarsular, g\u00f6ller, denizler ve okyanuslar) gerekse yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131 inceleyen bilim dal\u0131d\u0131r.<br \/>\n Fiziki Co\u011frafya&#8217;n\u0131n bir kolu olan Hidrografya, okyanus ve deniz \u00e7anaklar\u0131n\u0131n morfolojik karakteriyle bunlar\u0131 dolduran<br \/>\n su k\u00fctlesinin y\u00fczeyinde ve i\u00e7inde meydana gelen olaylar\u0131 (deniz suyunun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, tuzlulu\u011fu ve hareketleri) ve karalar<br \/>\n \u00fczerindeki g\u00f6llerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu, g\u00f6l sular\u0131n\u0131 ve g\u00f6llerdeki seviye de\u011fi\u015fikliklerini, kaynaklar\u0131 ve akarsular\u0131<br \/>\n (bilhassa akarsu rejimlerini) inceler.<\/p>\n<p> G\u0130R\u0130\u015e<br \/>\n D\u00fcnyam\u0131z\u0131n kara alanlar\u0131n\u0131 saran \u00e7e\u015fitli bile\u015fim ve renkte bulunan kayalar, d\u0131\u015f etkenlerin tesiri ile ayr\u0131\u015fmaya,<br \/>\n \u00e7\u00f6z\u00fclmeye u\u011framaktad\u0131r. Kayalar ve depolar \u00fczerinde en az birka\u00e7 milimetre, en fazla birka\u00e7 metreye kadar ula\u015fan<br \/>\n \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f veya ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f zon, ya d\u0131\u015f kuvvetler taraf\u0131ndan devaml\u0131 olarak s\u00fcp\u00fcr\u00fclmekte ya da olduklar\u0131 yerde kalmaktad\u0131r.<br \/>\n \u0130\u015fte \u00e7e\u015fitli s\u00fcre\u00e7ler taraf\u0131ndan kaya veya peki\u015fmemi\u015f \u00e7\u00f6keller \u00fczerinde \u00e7\u00f6z\u00fclen bu yerli zona Toprak Tabakas\u0131 denir.<br \/>\n Ancak, topra\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 sadece ana materyal olarak bilinen kaya ve depolar\u0131n fiziksel ayr\u0131\u015fma ve ufalanmas\u0131 sonucunda<br \/>\n olu\u015fmamaktad\u0131r. D\u0131\u015f fakt\u00f6rlerle ayr\u0131\u015fan zon \u00fczerinde, yava\u015f yava\u015f flora ve faunan\u0131n yerle\u015fti\u011fi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ortam te\u015fekk\u00fcl<br \/>\n etmektedir. \u015e\u00f6yle ki, fiziksel s\u00fcre\u00e7lerle ufalanan zon \u00fczerinde ba\u015fta suyun etkisiyle oksidasyon denen olay meydana<br \/>\n gelmekte, yani kimyasal ayr\u0131\u015fma olaylar\u0131 ba\u015flamaktad\u0131r. Nitekim, suda bulunan oksijen kayalara temas ederek bunlar\u0131n<br \/>\n b\u00fcnyesinde bulunan baz\u0131 mineraller i\u00e7erisine girerek onlar\u0131 oksidasyon olay\u0131 ile minerallere par\u00e7alar, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<br \/>\n B\u00f6ylece yeni kimyasal maddelerin olu\u015fmas\u0131 sa\u011flan\u0131r, \u00e7e\u015fitli oksitler ve seskioksitler olu\u015fur. Bu arada di\u011fer kimyasal<br \/>\n olaylar; hidroliz, karbonasyon ve hidrasyon olaylar\u0131 da cereyan eder.<br \/>\n Ayr\u0131\u015fma olaylar\u0131n\u0131n ilerlemesine ba\u011fl\u0131 olarak, kayalar\u0131n b\u00fcnyesinde bulunan ve bitkilerin ana besin maddelerini olu\u015fturan<br \/>\n kalsiyum, sodyum, potasyum, demir vs. gibi mineral maddelerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 sa\u011flan\u0131r; bu besin maddelerinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131<br \/>\n sayesinde ba\u015flang\u0131\u00e7ta o b\u00f6lgenin iklim \u00f6zelliklerine g\u00f6re \u00e7e\u015fitli liken, yosun ve otlar \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olan zonda tutunmaya ve<br \/>\n yeti\u015fmeye ba\u015flar. Bitkilerin sahaya yerle\u015fmesi ile ayr\u0131\u015fma olaylar\u0131 ilerler. Ger\u00e7ekten, bir taraftan bitki k\u00f6kleri ana<br \/>\n materyalin ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131rken di\u011fer taraftan bitki art\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olan zona intikal etmesi<br \/>\n ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesi ile organik maddeler olu\u015fmakta ve dolay\u0131s\u0131yla da bitki art\u0131klar\u0131n\u0131 par\u00e7alayan mikroorganizmalar sahaya<br \/>\n yerle\u015fmektedir. Bilhassa organik maddenin humusla\u015fmas\u0131 yani mineralize olmas\u0131 ve su ile temasa ge\u00e7mesi sayesinde karbonik<br \/>\n ve organik asitler olu\u015fmakta, bu asitlerin yard\u0131m\u0131 ile de kalsiyum, sodyum, potasyum gibi mineral maddeler suda eriyik<br \/>\n hale ge\u00e7mektedir. B\u00f6ylece bitkilerin ana besin maddeleri bitkilerin kullan\u0131lmas\u0131na haz\u0131r hale gelmekte ve eriyik halde<br \/>\n tuzlar ve karbonlar olu\u015fmaktad\u0131r.<br \/>\n Bu olaylar\u0131n geli\u015fmesine paralel olarak ana maddenin ayr\u0131\u015fmas\u0131 gittik\u00e7e artar; \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f ve ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f olan zonda ikincil<br \/>\n maddelerin, \u00f6zellikle kil minerallerinin olu\u015fumu ba\u015flar.<br \/>\n Toprakta organik maddenin ve killerin olu\u015fmas\u0131, toprak canl\u0131 ortam\u0131n\u0131n geli\u015fmesini ve ilerlemesini sa\u011flamaktad\u0131r. Nitekim<br \/>\n organik madde, topra\u011f\u0131n fiziksel \u00f6zelliklerini \u0131slah etmesi yan\u0131nda toprakta suyun tutunmas\u0131n\u0131 ve iyon al\u0131\u015fveri\u015finin<br \/>\n artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu arada organik kolloidlerin olu\u015fmas\u0131 da ilerler. Killer ise bir yanda absorbe edilmesini sa\u011flarken<br \/>\n \u00f6te yandan toprak \u00e7\u00f6zeltisindeki art\u0131 y\u00fckl\u00fc katyonlar\u0131n tutulmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir.<br \/>\n Ayr\u0131\u015fan zonun derinle\u015fmesi ve ayr\u0131\u015fma olaylar\u0131n\u0131n ilerlemesi ile zonla\u015fma veya profil te\u015fekk\u00fcl\u00fc ba\u015flamaktad\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f<br \/>\n sular\u0131 ile topra\u011f\u0131n y\u0131kanmas\u0131, topra\u011f\u0131n \u00fcst horizonlar\u0131ndan ba\u015flayarak derinlere do\u011fru ilerler. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131, toprakta<br \/>\n eriyik halde bulunan veya eriyik hale ge\u00e7en bazlar\u0131 \u00fcst katlardan alt katlara do\u011fru ta\u015f\u0131r ve orada biriktirir.<br \/>\n E\u011fer ekvatoral b\u00f6lgelerde oldu\u011fu gibi ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 fazla ise toprakta bulunan bazlar eriyik halde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde<br \/>\n ta\u015f\u0131n\u0131rlar dolay\u0131s\u0131yla da toprak besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden fakirle\u015fir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yar\u0131 kurak b\u00f6lgelerde bu ta\u015f\u0131nma<br \/>\n ancak topra\u011f\u0131n \u00fcst horizonlar\u0131nda meydana gelir. Bu olay sonucunda topra\u011f\u0131n \u00fcst kesiminde y\u0131kanma alt katlar\u0131nda ise<br \/>\n birikme meydana gelir ve b\u00f6ylece toprakta bir horizonla\u015fma te\u015fekk\u00fcl eder. Genel olarak topra\u011f\u0131n \u00fcst horizonu olan A horizonu<br \/>\n y\u0131kanma, bunun alt\u0131nda olan B horizonu de\u011fi\u015fik pedojenik s\u00fcre\u00e7lere g\u00f6re demir, al\u00fcminyum oksitler ile kil ve organik<br \/>\n kolloidlerin birikti\u011fi bir horizondur. Sonu\u00e7 olarak, toprakta y\u0131kanma ve birikme olaylar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve devam etmesi<br \/>\n ile toprak te\u015fekk\u00fcl\u00fc sa\u011flanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Ancak toprak olu\u015fumu ve profil geli\u015fmesi, bu kadar basit olmay\u0131p y\u00fczlerce ve<br \/>\n hatta binlerce y\u0131l s\u00fcren de\u011fi\u015fik ayr\u0131\u015fma, y\u0131kama, birikme olaylar\u0131 sonucunda olmaktad\u0131r ve topraklar\u0131n geli\u015fme s\u00fcre\u00e7leri<br \/>\n de\u011fi\u015fik safhalara ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bu safhalar ana \u00e7izgileriyle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p> 1. BA\u015eLANGI\u00c7 FAKT\u00d6RLER\u0130<br \/>\n Toprak te\u015fekk\u00fcl\u00fc i\u00e7in ilk fakt\u00f6r y\u00fczeye \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan veya y\u00fczeydeki ana materyalin fiziksel y\u00f6nden par\u00e7alanmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n Fiziksel y\u00f6nden par\u00e7alanman\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in de atmosfer ve su k\u00fcreden kaynaklanan su, karbondioksit ve nitrojene<br \/>\n ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bunlar topraktaki kimyasal olaylardan erime, hidrasyon, hidroliz ve oksidasyon olaylar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaktad\u0131r.<br \/>\n \u015eu halde, toprak olu\u015fumu i\u00e7in ilk fakt\u00f6r ana materyalin par\u00e7alanmas\u0131 ve ufalanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> 2. AYRI\u015eMA<br \/>\n Ana materyal fiziksel olarak par\u00e7alanmaya ve ufalanmaya u\u011frad\u0131ktan sonra ayr\u0131\u015fmas\u0131 yani kayalar\u0131n b\u00fcnyesinde bulunan<br \/>\n minerallerin par\u00e7alanmas\u0131 ve serbest hale ge\u00e7mesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu olaylar ise kimyasal yoldan meydana gelmektedir.<br \/>\n Erime, hidrasyon, hidroliz ve oksidasyon gibi olaylar sonucunda anan madde ayr\u0131\u015fmakta ve bitkilerin beslenmesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli<br \/>\n mineral maddeler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ve toprak canl\u0131lar\u0131 \u00f6zellikle bakterilerin sahaya yerle\u015fmesi ile havada<br \/>\n erbest halde bulunan azot, nitritler ve nitratlar halinde tespit edilmektedir. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler sonucunda<br \/>\n karbonasyon olay\u0131 yani karbonatlar olu\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca organik bile\u015fikler, demir, manganez, \u00e7inko ve bak\u0131r gibi<br \/>\n katyonlarla birle\u015fmekte ve toprak b\u00fcnyesinde tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p> Ayr\u0131\u015fma sonucunda ise toprak y\u00fczeyinde bitki art\u0131klar\u0131 birikmekte, ayr\u0131\u015fmayan mineraller y\u0131\u011f\u0131lmakta hidrozoksitler<br \/>\n olu\u015fmakta ve iyonlar eriyik hale ge\u00e7mektedir.<\/p>\n<p> 3. D\u00d6N\u00dc\u015eME<br \/>\n Bu safhada bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 organik maddeye d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Ayr\u0131\u015fmayan mineraller ise dayan\u0131kl\u0131 malzeme olarak toprakta<br \/>\n kalmaktad\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olan zondaki \u00e7e\u015fitli bile\u015fimler ise erimi\u015f haldeki iyonlar olarak toprak suyu i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r.<br \/>\n B\u00f6ylece bu safhada ayr\u0131lm\u0131\u015f olan maddeler d\u00f6n\u00fc\u015fmeye u\u011framaktad\u0131r.<\/p>\n<p> 4. TOPRA\u011eIN OLU\u015eUMU VE FARKLILA\u015eMASI<br \/>\n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm safhas\u0131nda bulunan organik maddelerin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ile bitkilerin ayr\u0131\u015fmaya diren\u00e7 g\u00f6steren dal ve yaprak damarlar\u0131 gibi k\u0131s\u0131mlar\u0131 organik at\u0131klar halinde kalmakta, organik maddeyi ayr\u0131\u015ft\u0131ran onlar\u0131 yiyen hayvanlar topra\u011fa yerle\u015fmekte<br \/>\n ve organik maddelerin ayr\u0131\u015fmas\u0131 (H\u00fcm\u00fcfikasyon) ile \u00e7e\u015fitli mineral maddeler olu\u015fmaktad\u0131r. Toprakta erimeyen maddeler<br \/>\n baz\u0131 horizonlar i\u00e7erisinde birikmektedir.<br \/>\n B\u00fct\u00fcn bu olaylar toprak yap\u0131s\u0131nda fiziksel ve kimyasal y\u00f6nden yeni bir \u015fekillenme ve de\u011fi\u015fme meydana getirmektedir.<br \/>\n \u015e\u00f6yle ki, toprak par\u00e7ac\u0131klar\u0131 birle\u015ferek agregat ad\u0131 verilen k\u00fcmeleri olu\u015fturmakta, kil, kire\u00e7, silis vs ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131na<br \/>\n g\u00f6re profil boyunca ta\u015f\u0131nmaya ve birikmeye u\u011framaktad\u0131r.<br \/>\n Toprakta katyonlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131n\u0131 takiben killerde ta\u015f\u0131nmaya ba\u015flar ve oralarda birikmeye u\u011frar. Bu suretle toprakta<br \/>\n fiziksel olarak da farkl\u0131 katlar olu\u015fmaktad\u0131r. Sonu\u00e7ta horizonla\u015fma denilen belli fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklere<br \/>\n sahip katlar olu\u015fmaktad\u0131r. Bu suretle de toprak profili te\u015fekk\u00fcl etmektedir.<br \/>\n Biyoco\u011frafya, canl\u0131lar\u0131n (bitkilerin ve hayvanlar\u0131n) d\u00fcnya \u00fczerindeki da\u011f\u0131l\u0131\u015f sebeplerini ve bunlar\u0131n de\u011fi\u015fmelerini,<br \/>\n ba\u015fka bir deyi\u015fle Biyoloji&#8217;nin Co\u011frafi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131r.<br \/>\n Biyoco\u011frafya, konusunun geni\u015f ve \u00e7e\u015fitli olmas\u0131 nedeniyle Co\u011frafaya&#8217;n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Botanik, Zooloji, Ekoloji ve Fizyoloji<br \/>\n bilimlerinden de yararlanmaktad\u0131r.<br \/>\n Biyoco\u011frafya canl\u0131lar\u0131n genel da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 iki seviyede inceler.<\/p>\n<p> 1. Sistematik y\u00f6nden; bu k\u0131s\u0131mbitki ve hayvan topluluklar\u0131n\u0131 meydana getiren taksonlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 flora ve faunay\u0131<br \/>\n sistematik y\u00f6nden inceler.<\/p>\n<p> 2. Ekolojik y\u00f6nden; burada takson topluluklar\u0131n\u0131n yada bitki ve hayvan guruplar\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00fczerindeki da\u011f\u0131l\u0131\u015flar\u0131<br \/>\n ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p> Afetler; en geni\u015f anlam\u0131 ile insanlara zarar veren olaylard\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile can ve mal kayb\u0131na yol a\u00e7an<br \/>\n do\u011fal olaylard\u0131r. Afetin ilk \u00f6zelli\u011fi do\u011fal olmas\u0131, ikincisi can ve mal kayb\u0131na neden olmas\u0131 bir di\u011feri \u00e7ok k\u0131sa<br \/>\n zamanda meydana gelmesi ve son olarak da ba\u015flad\u0131ktan sonra insanlar taraf\u0131ndan engellenememesidir. Baz\u0131 afetlerin<br \/>\n yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn nerelerinde daha \u00e7ok oldu\u011fu bilinmektedir. \u00d6rne\u011fin deprem, heyelan, \u00e7\u0131\u011f, sel, don ve kaya d\u00fc\u015fmesi gibi afetlerin<br \/>\n nerelerde daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi bilinmektedir<br \/>\n Depremler tamamen do\u011fal k\u00f6kenlidir. Onun i\u00e7in insanlar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde m\u00fcdahalesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ama s\u00f6z geli\u015fi<br \/>\n heyelan, sel ve \u00e7\u0131\u011f olaylar\u0131n\u0131n meydana gelmesinde do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak insanlar\u0131n etkisi bulunabilmektedir<br \/>\n Baz\u0131 afetler, ba\u015fka bir afetin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar. \u00d6rne\u011fin sel ve su bask\u0131n\u0131ndan sonra salg\u0131n hastal\u0131klar ortaya<br \/>\n \u00e7\u0131kabilmektedir<br \/>\n Hem meydana geli\u015fi ve hem de do\u011furmu\u015f oldu\u011fu zarar\u0131n uzun s\u00fcreli olmas\u0131, baz\u0131 olaylar\u0131 afet d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmaktad\u0131r.<br \/>\n Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da toprak erozyonu gelmektedir. Esas\u0131nda toprak erozyonu, \u00fclkeler ve insanlar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli zararlar<br \/>\n do\u011furan hatta sonunda insanlar\u0131 g\u00f6\u00e7e ve a\u00e7l\u0131\u011fa mahkum eden bir olayd\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fi ile bir afet olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131r, ancak ani olarak de\u011fil de \u00e7ok uzun zaman i\u00e7erisinde geli\u015ferek a\u015fama a\u015fama geli\u015fmesi ve ayr\u0131ca insanlar taraf\u0131ndan \u00f6nlenebilir olmas\u0131, bu \u00f6nemli olay\u0131n do\u011fal afetler d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<br \/>\n Baz\u0131 afetlerin sonu\u00e7lar\u0131 depremde oldu\u011fu gibi do\u011frudan ve hemen ortaya \u00e7\u0131kar. Ama kurakl\u0131kta oldu\u011fu gibi baz\u0131lar\u0131n\u0131n<br \/>\n sonu\u00e7lar\u0131 ise uzun bir zaman sonra ve dolayl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yunanca jeo yer, morphe \u015fekil ve logos bilim kelimelerinden olu\u015fan Jeomorfoloji; karalar \u00fczerinde ve denizler taban\u0131nda g\u00f6r\u00fclen, i\u00e7 ve d\u0131\u015f etmen ve s\u00fcre\u00e7lerle meydana gelen \u015fekilleri inceleyen, olu\u015fum ve evrimlerini a\u00e7\u0131klayan, bunlar\u0131 s\u0131n\u0131flan\u0131ran, co\u011frafi yay\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bilim dal\u0131d\u0131r.Jeomorfoloji konusu gere\u011fi ba\u015fta Jeoloji, Klimatoloji, Jeofizik, Jeokimya, Pedoloji, Oseanografya, \u0130statistik ve Kartografya gibi bilimlerle s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7erisindedir. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[10975,3881,3105,3864,3863,10976,3404,3875,3876,3874,2265,3191,3878,3877,2267,2266],"class_list":["post-5287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-cograyfa-dallari-ve-toprak-cografyasi","tag-erime","tag-heyelan","tag-hidrasyon","tag-hidroliz","tag-humufikasyon","tag-istatistik","tag-jeofizik","tag-jeokimya","tag-jeomorfoloji","tag-kalsiyum","tag-klimatoloji","tag-oseanografya","tag-pedoloji","tag-potasyum","tag-sodyum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5287"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5287\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}